Saturday, March 15, 2014

Bone tuberculosis အရိုး တီဘီ

အ႐ိုးတီဘီ လကၡဏာက ဘာေတြျဖစ္တတ္လဲဆိုတာ ေျပာျပေပးပါ။ ကၽြန္ေတာ့္ ညီတစ္ေယာက္ မႏွစ္က (2012) cat 2 ၿပီးခဲ့တာ အခု body weight က်၊ ေန႔ခင္း ညေန/ည တေငြ႕ေငြ႕အပူခ်ိန္တက္ (ရက္ဆက္မဟုတ္)၊ နည္းနည္း ျပင္းျပင္း ထန္ထန္လႈပ္ရွားမႈလုပ္ရင္ ေခ်ာင္းဆိုးတယ္၊ နည္းနည္းေမာ၊ ခါးနာ (တခါတရံ)၊ ေဆးခန္းျပေတာ့ x-ray မွာလည္း နဂို spots ထက္ increase ျဖစ္ေနတယ္တဲ့ဆရာ။ genexpert နဲ႔ သလိပ္စစ္ၿပီး အေျဖသိရမွ ေဆးယဥ္ပါး ဟုတ္မဟုတ္ သိရမယ္တဲ့။ အခက္ခဲဆံုးျဖစ္ေနတာက သူဘယ္လိုႀကိဳးစားၿပီး ထုတ္ထုတ္သလိပ္မထြက္ဘူး ျဖစ္ေနတယ္။ အဲဒါေၾကာင့္ သလိပ္အေျဖရမွ ေဆးယဥ္ပါး ဟုတ္မဟုတ္သိရၿပီး ေဆးကုရမယ္ဆိုရင္ အကယ္၍ သူသလိပ္လံုးဝမထြက္ခဲ့လို႔ genexpert နဲ႔ စစ္ေဆးလို႔မရလို႔ က်ိန္းေသတဲ့ result တစ္ခုမရခဲ့ရင္ဘယ္လိုမွ ေဆးကုသခြင့္ မရေတာ့ဘူးလားဆိုတာ ေက်းဇူးျပဳၿပီး ေျပာျပေပးပါဆရာ။

ဆရာဝန္ကေတာ့ သူ႔ကို ေဆးကိုဝယ္ေသာက္ႏိုင္ရင္ ဝယ္ေသာက္ခိုင္းပါတယ္။ ေဆးဖိုးက ပွ်မ္းမွ် တစ္ေန႔ (၉ဝဝဝ က်ပ္) ဝန္းက်င္ (၂ ႏွစ္) ေလာက္ (ကုသ) ေသာက္ရမယ္လို႔ ေျပာပါတယ္။ (၃ဝဝဝ က်ပ္) ဝန္းက်င္ရွိတဲ့ ေဆးတစ္မ်ဳိးကို ေဆးခန္းက ဆရာဝန္က လွဴမယ္လို႔ေျပာပါတယ္။ ကၽြန္ေတာ္တို႔ သာမာန္လူတန္းစားအေနနဲ႔ ဝယ္ေသာက္ဖို႔ဆိုတာ ႏွစ္နဲ႔ခ်ီေနတာျဖစ္ေနတဲ့အတြက္ ဘယ္လိုမွမတတ္ႏိုင္တဲ့ အတိုင္းအတာတစ္ခုျဖစ္ေနလို႔ပါ။ သလိပ္ထြက္ၿပီး genexpert နဲ႔စစ္ရလို႔ ယဥ္ပါးပိုးရွိတဲ့ ေဆးစစ္ခ်က္အေျဖရမွသာ ေထာက္ခံစာ (လြဲစာ) နဲ႔အတူ ေဒသႏၲရက်န္းမာေရးကေနၿပီး (အခမဲ့) ေဆးထုတ္ယူလို႔ရမယ္ေျပာလို႔ပါ။ အခုသူက ဝယ္ေသာက္လို႔လည္း မတတ္ႏိုင္၊ အခမဲ့ထုတ္ဖို႔က်ေတာ့လည္း genexpert နဲ႔စစ္ဖို႔ သလိပ္ကမထြက္လို႔ ေဆးစစ္ခ်က္အေျဖမရလို႔ (လြဲစာ) ကမရ အဲဒီ့လိုျဖစ္ေနလို႔ပါ။ ေတာ္ေတာ္ စိတ္ဓါတ္က်ေနပါတယ္။ စိတ္ေရာ လူေရာ ခ်ဳံးေနပါတယ္။ သူမွာ မိန္းမနဲ႔ ကေလးငယ္ေလးကလည္း ရွိတယ္။ သူ႔မွာ ဘာလုပ္ရမွန္းမသိဘဲ ဒီအတိုင္းႀကီးကို ငုတ္တုတ္ထိုင္ၿပီး ေရာဂါပိုဆိုးလာမဲ့အထိ ေစာင့္ေနရသလိုျဖစ္ေနလို႔ပါ။ သူကေတာ့ အရမ္းကို ကုသမႈခံယူခ်င္ေနပါတယ္။

အရိုး တီဘီ ကို Pott disease လို႔လဲ ေခၚၾကတယ္။
• X-rays ဓါတ္မွန္နဲ႔ ေရာဂါနာမည္တပ္ရမယ္။ ဓါတ္မွန္ထဲမွာ အရိုးမဟုတ္တဲ့ တစ္ရွဴးေတြ ေရာင္ေနမယ္။ အဆစ္က်ဥ္းေနမယ္။ အရိုးထဲမွာ အိတ္ေလးေတြလိုေတြ႔မယ္။ ခါးရိုးဆိုရင္ အရိုးအထက္ေအာက္ အတိုင္းတား နည္းေနမယ္။
• Bone scans စကင္လဲလုပ္ႏိုင္တယ္။ တခါတေလ အဆစ္ထဲကအရည္ကို စုပ္ထုတ္ျပီး စစ္တာလဲ လုပ္ႏိုင္တယ္။ Biopsy လဲလိုရင္လုပ္မယ္။ ေသြးစစ္ရင္ ESR ျမင့္ေနမယ္။ အရိုးတီဘီက သူမ်ားကို မကူးေစပါ။
• တီဘီေဆးေတြနဲ႔ဘဲကုသရတယ္။ ေစ်းလဲ မၾကီးပါ။ ဘယ္ေလာက္ၾကာမယ္ဆိုတာ တေယာက္နဲ႔တေယာက္ မတူပါ။ ၆ လကေန ၁ ႏွစ္အထိၾကာႏိုင္တယ္။
• Isoniazid, Rifampin နဲ႔ Ethambutolေဆး ၃ မ်ိဳးကို ေပးေလ့ရွိတယ္။ ၆ လကေန ၉ လ အမ်ားဆံုးေပးတယ္။ ေဆးကိုေတာ့ မွန္မွန္ေသာက္ရမယ္။
• Painkillers အနာသက္သာေဆးေတြနဲ႔ Anti-inflammatory drugs အေရင္က်ေဆးေတြလဲ ေပးမယ္။ ဗီတာမင္လဲ ေပးမယ္။ နာတဲ့ေနရာကို အပူကပ္တာ၊ အေအးကပ္တာလုပ္ႏိုင္တယ္။ အစာဟာရ ျပည့္ဝ-မမွ်တေအာင္ စားသံုးရမယ္။
• ခါးရိုးမွာ ျပည္တည္လို႔ ခြဲထုတ္ရတာလဲ ရွိတတ္တယ္။
• Disseminated bone tuberculosis အရိုးေတြတခုမက တီဘီျဖစ္တာရွားတယ္။ ၅% သာရွိတယ္။ HIV ပိုးပါရွိေနရင္ေတာ့ အကုရခက္တယ္။

Multi-drug-resistant tuberculosis (MDR-TB) ေဆးေတြယဥ္တဲ့ တီဘီ
စစ္ေဆးမႈေတြကေန INH နဲ႔ RMP ေဆးေတြကိုယဥ္ေနတာေသခ်ာရင္၊ ေအာက္ကေဆးေတြကို အစဥ္အလိုက္ ေရြးျပီး ၅ မ်ိဳးတြဲေပးတယ္။
• Aminoglycoside (Amikacin, Kanamycin) ဒါမွမဟုတ္ Polypeptide (Capreomycin)
• Pyrazinamide
• Ethambutol
• Fluoroquinolone (Moxifloxacin)
• Rifabutin
• Cycloserine
• Thioamide (Prothionamide or Ethionamide)
• PAS
• Macrolide (Clarithromycin)
• Linezolid
• INH high-dose
• Interferon-γ
• Thioridazine
• Ampicillin

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ

ESL အဂၤလိပ္စာ

ေက်ာင္းစဖြင္ျပီလို႔ေရးေတာ့ ေမးပါတယ္။ ဘာသင္တဲ့ေက်ာင္းလဲ ဆရာတဲ့။  ေက်ာင္းအေၾကာင္း နည္းနည္း နည္းနည္း ေရးထားျပီး။ တေယာက္က ေမးဖူးတယ္။ အခုမွ...