က်န္းမာေရးနဲ႔ေဆးပညာ ေမးလိုတာရွိပါက

ဒီဘေလာ့ခ္ထဲကစာေတြကို တျခားေနရာမွာ ကြ်န္ေတာ့္ခြင့္ျပဳခ်က္မပါဘဲ ကူးယူျပီး မတင္ဘို႔ စည္းကမ္း သတ္မွတ္ထားပါတယ္။

က်န္းမာေရး နဲ႔ ေဆးပညာ ေမးလိုတာရွိပါက
• ျဖစ္တဲ့သူရဲ႕ အသက္၊ က်ား-မ ေျပာပါ။ ေရာဂါလကၡဏာ ၁-၂-၃။ တခုတိုင္းက ဘယ္ေလာက္ ၾကာျပီ။
• လိုအပ္ရင္ က်န္းမာေရးရာဇဝင္၊ ဓါတ္မွန္၊ (အာလ္ထြာေဆာင္း)၊ ေဆးစစ္ခ်က္၊ လိုအပ္ရင္ အိမ္ေထာင္၊ ကေလး၊ ရွိ-မရွိ။ ေနတဲ့တိုင္းျပည္၊ ျမိဳ႕ထည့္ေရးပါ။ လူနာမည္၊ ေနရပ္လိပ္စာအတိအက် ကိစၥမရွိပါ။
• ေဆးနာမည္ေရးရင္ Trade name ကုမၸဏီကေပးတဲ့နာမည္သာမက Generic name ေဆးနာမည္ ထည့္ေရးပါ။
• ေဆးစာ၊ ေဆးစစ္ခ်က္၊ ေဝဒနာေတြကို စကန္လုပ္ျပီးျဖစ္ျဖစ္၊ ဓါတ္ပံုရိုက္လို႔ျဖစ္ျဖစ္ ပို႔ႏိုင္ပါတယ္။ ဓါတ္ပံုကို ခြင့္မယူဘဲ အသံုးမခ်ပါ။
• အိမ္ေထာင္ေရးနဲ႔ လိင္ပိုင္းဆိုင္ရာေမးခြန္းေတြကို Facebook ကေန မေမးပါနဲ႔ မေျဖပါ။ တိုက္ရိုက္သာေမးပါ။
• အီးေမးလ္ အခက္အခဲရွိလို႔ Facebook message မွာျဖစ္ျဖစ္ Chat box မွာျဖစ္ျဖစ္ေရးရင္လဲ အားသလား၊ ေမးလို႔ရလား ေရးမေနဘဲ၊ တခါတည္း ေမးခြန္းသာေရးလိုက္ပါ။
• Facebook Comment ကေနေမးတာ-ေျဖတာ အဆင္မေျပပါ။
စာရွည္ေရးမရပါ။ သူမ်ားေတြကို အေႏွာင့္အယွက္ျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္။
• နာမ္စားသံုးတာမွာ ကိုယ္ကိုယ္ကို ‘သား’၊ ‘သမီး’ လို႔ သံုးရင္ ေမးတဲ့သူရဲ႕ သားသမီးလား ထင္မွတ္မွားႏိုင္တာသတိျပဳပါ။
• SMS အေရးအသားမ်ိဳးကို မဖတ္ပါ။ ျမန္မာစကားကို အဂၤလိပ္စာလံုးနဲ႔ေရးတာကို မဖတ္ပါ။
• ဘေလာ့ခ္ နဲ႔ ေဖ့စ္ဘြတ္မွာ အေမး-အေျဖေတြကိုသံုးတဲ့အခါ ေမးတဲ့သူရဲ႕ ကိုယ္ေရး အခ်က္အလက္ေတြ မပါေစရပါ။
• ဖုန္းဆက္ျပီးေမးရင္ Time zone မတူတာေရာ၊ အသံထြက္ လြဲႏိုင္တာေရာေၾကာင့္ အဆင္မေျပပါ။ ကြ်န္ေတာ့္မွာ Viber မရွိပါ။ ေဖ့စ္ဘြတ္ ဖုန္း-ဗီဒီယို အဆင္မေျပပါ။ Skype ကိုေတာ့ ႏိုင္ငံေရးနဲ႔ မိသားစုအတြက္သာသံုးပါတယ္။
drswe01@gmail.com ကို (အီးေမးလ္) ပို႔ပါ။

(ဘေလာ့ခ္) ေတြထဲ ဝင္ဖတ္ဘို႔ အၾကံျပဳပါတယ္။
- http://dts-medicaleducation.blogspot.in/ ေဆးပညာစာမ်ား
- http://yamuna-online-clinic.blogspot.in ယမုန္နာ ေဆးခန္း
- http://my-sayawun-life.blogspot.in/ ဆရာဝန္ဘဝ အမွတ္ရတာေတြ
- http://dts-political-page.blogspot.in/ ႏိုင္ငံေရး စာမ်က္ႏွာ
- http://www.facebook.com/pages/Dr-Tint-Swe/490031307758025?skip_nax_wizard=true ေဖ့စ္ဘြတ္
- https://tintswe.wordpress.com/ Dr. Tint Swe ေဒါက္တာတင့္ေဆြ ေဆးပညာစာမ်ား

Tuesday, October 22, 2013

ITP Blood Disorder ေသြးေရာဂါတမ်ိဳး

ဆရာရွင့္ ေသြးျဖဴဥ ေသြးနီဥ မဟုတ္ဘဲ plat %နဲတဲ႔ေရာဂါကို ဘယ္လိုကုထံုးမ်ိဳးနဲ႔ ကုရနိုင္ပါသလဲ။ အစားေသာက္ အေနထိုင္ ဘယ္လို ေနထိုင္စား ေသာက္ရပါမလဲ။ ေပ်ာက္ကင္းနိုင္တဲ႔ ေရာဂါလား သိပါရေစ။ ေသြးတိုင္းရင္ေတာ့ ၁၁ဝ-၇ဝ ပါတ္ဝန္းက်င္ အျမဲလိုရွိတတ္ပါတယ္။ အသားမွာ ေသြးေျခဥ ေတြလို ျဖစ္လာတိုင္း သတိလစ္သလိုျဖစ္ျပီး ေဆးရံုတက္ရပါတယ္။ အဲဒီလိုျဖစ္တိုင္း plat က ၁ဝေက်ာ္ေလာက္ျဖစ္သြားပါတယ္။ အသက္က ၃၁ ပါ။ အခု ပင္နီစလံုး ေသာက္ေနရပါတယ္။ ေလာေလာဆယ္ ႕႕႕႕႕ မွာ အလုပ္လုပ္ေန ရင္းျဖစ္တာ ေသြးအထူးကုဆရာဝန္နဲ႔ ကုေနပါတယ္ ဆရာ။ ဒါေပမဲ့ ဘာသာစကားမွာ ေဆးပညာေဝါဟာရ အားနဲလို႔ စားေသာက္ေနထိုင္မႈ ဥပမာ အားျဖည့္ ဓါတ္စာပ္ိုင္း လိုအပ္ခ်က္ေလးေတြ ဆရာ့ဆီ အကူညီ ေတာင္းခ်င္ပါတယ္။ ဆရာ့ကို online မွာ ေတြ႔ေနျပီး ေဆးပညာ ေၾကာင္းေလးေတြ ေျဖေပးေနတာ ေလးစားပါတယ္ ဆရာ။ အျမဲလဲ ဖတ္ျဖစ္ပါတယ္။

• Idiopathic Thrombocytopenic Purpura နာမည္ကေတာ့ရွည္တယ္။ ဘာလို႔ျဖစ္မွန္းမသိရတဲ့ ေသြးအားနည္းေရာဂါ ျဖစ္တယ္။
• Autoimmune thrombocytopenic purpura လို႔လဲေခၚေသးတယ္။ ခုခံအားစနစ္ ကေမာက္ကမ ျဖစ္ရာကေန ျဖစ္တယ္။
• Platelet count (Thrombocytopenia) ေသြးမံႈေတြနည္းေနတာပါ။ ေသြးမႈႈေတြထြက္ရာ Bone marrow ရိုးတြင္းျခင္ဆီက ပံုမွန္ျဖစ္ေနေပမဲ့ ဘာလို႔ျဖစ္သလဲ မသိေသးပါ။
• Purpuric rash ေသြးျခည္ဥေလးေတြေပၚျပီး သူမ်ားထြက္ ေသြးယိုလြယ္လြန္းတယ္။
• ရက္တိုျဖစ္တာက ပိုးဝင္တာကေနျဖစ္တယ္။ ၂ လေလာက္ေနရင္ ေပ်ာက္ပါတယ္။ နာတာရွည္ျဖစ္တာမ်ိဳးက ၆ လမက ၾကာမယ္။
• ေသြးမံႈက ပံုမွန္ 150,000–450,000 per microlitre (μl) ရွိတယ္။ အခုေရာဂါကို ေသြမံႈ ဘယ္ေလာက္နည္းရင္ ေခၚမလဲလို႔ သတ္မွတ္ခ်က္မရွိပါ။
• ေသြးမံႈနည္းမယ္၊ ေသြးယိုမယ္ဆိုရင္။ ႏွာေခါင္းေသြး၊ သြားဖံုးေသြးယိုႏိုင္တယ္။ မိန္းမဆိုရင္ ရာသီဆင္းတာ မ်ားမယ္။ ဆိုးေနခ်ိန္မွာ အတြင္းထဲမွာ ေသြးထြက္ထားလို႔ အစိုင္အခဲျဖစ္ေနမယ္။ ကံမေကာင္းလို႔ ေသြးမံႈအေရအတြက္က (<5,000 per μl) သာရွိရင္ Subarachnoid or Intracerebral hemorrhage ဦးေႏွာက္ထဲမွာ ေသြးယိုတာျဖစ္ႏိုင္တယ္။ အတြင္းအဂၤါေတြမွာလဲ ေသြးယိုႏိုင္တယ္။
• 20,000 per μl ထက္မနည္းရင္ေတာ့ အဲလိုေနာက္ဆက္တြဲျဖစ္မွာေတြ မျဖစ္ပါ။
• Corticosteroids စတီရြိဳက္ေဆးေပးမယ္။ IV immunoglobulin, anti-D immunoglobulin, or immunosuppressive drugs ေဆးေတြလဲ သံုးတယ္။ ဒီလိုေဆးေတြနဲ႔ မရရင္ေတာ့ Splenectomy ေဘလံုး ထုတ္ျပစ္လိုက္ရတယ္။
• ေသြးယိုတာမ်ားလြန္းရင္ Platelet transfusions ေသြမံႈသြင္းေပးရတတ္တယ္။ လူတိုင္းအတြက္မလိုပါ။
• လူနာ ၆ဝ% မွာ ေသြးမံႈကိုဆန္႔က်င္တဲ့ (အင္တီေဘာ္ဒီ) ေတြစမ္းေတြ႔တယ္။
• Steroids စတီရြိဳက္ေဆးကို ေရရွည္သံုးရသူေတြမွာ Osteoporosis အရိုးအားနည္းတာ၊ Diabetes ဆီးခ်ိဳနဲ႔ Cataracts မ်က္စိတိမ္ျဖစ္မွာေတြကို သတိထားရမယ္။
• Anti-D ေဆးကိုလဲသံုးႏိုင္တယ္။ Rh-positive သမားေတြအတြက္သာသင့္တယ္။
• Immunosuppresants ခုခံအားကိုသက္ေရာက္ေစတဲ့ေဆးမ်ိဳး ဥပမာ Mycophenolate mofetil နဲ႔ Azathioprine ေတြကိုလဲ သံုးတယ္။
• Intravenous immunoglobulin (IVIg) ေသြးေၾကာထဲထိုးတဲ့ေဆးကိုလဲ တခ်ိဳ႕လူနာေတြအတြက္သံုးတယ္။ ေစ်းၾကီးတယ္။
• Thrombopoietin receptor agonists ေဆးေတြက ရိုးတြင္းျခင္ဆီကေန ေသြးမံႈေတြ ပိုထြက္ေအာင္ လုပ္ေပးမယ္။
• Romiplostim (Nplate) နဲ႔ Eltrombopag (Promacta, Revolade) ေတြျဖစ္တယ္။
• H. pylori ဗက္တီးရီးယားကေန အစာလမ္း ေလနာျဖစ္ေစတယ္။ ရွိေနရင္ ပိုးေသေဆးေပးတာနဲ႔ လူနာ ၃ ေယာက္မွာ ၁ ေယာက္၊ ေသြးမံႈအေရအတြက္ တိုးလာတယ္။
• Dapsone ေခၚတဲ့ အနာၾကီးေရာဂါပိုးအတြက္ေဆးကို အကုရခက္လွတဲ့ lupus (လူးပတ္စ္) ေရာဂါနဲ႔ rheumatoid arthritis (ရူမတြိဳက္) အဆစ္ေရာင္ေရာဂါေတြအျပင္ ITP အတြက္ပါေပးစမ္းေနပါတယ္။
• ကေလးတဝက္။ တႏွစ္မွာ လူ ၁ သန္းထဲက လူနာသစ္ ၅ဝ-၁ဝဝ ေတြ႔ေနတယ္။ လူၾကီးတဝက္ျဖစ္တယ္။ ကေလးမွာျဖစ္ရင္ ၇ဝ% က ၆ လေနရင္ေပ်ာက္သြားၾကတယ္။ လူၾကီးေတြမွာေတာ့ နာတာရွည္ျဖစ္တတ္တယ္။ ၂ဝ-၄ဝ မွာ ေကာင္းေကာင္း သက္သာလာတယ္။ မိန္းမေတြက နည္းနည္းေလးပိုျဖစ္တယ္။ ကိုယ္ဝန္ေဆာင္ရင္ အထူးသတိထားရမယ္။
• အစာအာဟာရ ထူးေျပာစရာမရွိပါ။ ထိခိုက္မိမွာမ်ိဳး သတိထားပါ။ ဘာလို႔ျဖစ္ရသလဲ မသိတာမို႔ ကံတရား အားကိုးပါ။ စိတ္ဓါတ္ လံုးဝ မက်ပါနဲ႔။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ