Wednesday, November 20, 2013

Non-alcoholic beverage အရက္မပါ ေသာက္စရာ

Fri, Sep 21, 2012 at 1:03 AM
Malted Beverage (Non-alcoholic) သည္ ဆုိးက်ိဳးရွိပါသလားခင္ဗ်ာ။ အာရပ္ႏုိင္ငံမ်ားတြင္ အရက္မပါေသာ ဘီယာ ေပါ့ခင္ဗ်ာ။ က်ေနာက္က ေျပာင္းဆန္အနွံေမႊးလုိ႔ ေသာက္ပါသည္။ က်န္းမာေရးအရ ဆုိးက်ိဳးကုိ သိလုိပါသည္။ ဘီယာ အစစ္ေသာက္လွ်င္ ဘယ္ေလာက္အထိေသာက္ႏုိင္ပါသလဲခင္ဗ်ား။

တတက္စားလဲ ၾကက္သြန္ျဖဴ၊ အရက္ဟာ တစက္တည္းလဲ အရက္ပါဘဲ။

အရက္မပါတဲ့ ေသာက္စရာေတြကို Non-alcoholic Beer အရက္မဟုတ္တဲ့ ဘီယာ နာမည္နဲ႔တြဲလာတယ္။ ဆြဲေဆာင္ခ်င္တဲ့သေဘာနဲ႔ Non-alcoholic wine အရက္မပါဝိုင္လဲရွိတယ္။ ပိုျပီးႏွစ္သက္ေစအာင္ Virgin drink လို႔လဲ ေခၚေသးတယ္။ Near beer နဲ႔ Mocktail လို႔ ေခၚတာမ်ိဳးလဲ ရွိေသးပါတယ္။ ဘာဘဲေခၚေနေန (အယ္လ္ေကာ္ေဟာ) ဝ႕၅% ေတာ့ ပါေနပါတယ္။ Sodas (ဆိုဒါ)၊ Juices ေဖ်ာ္ရည္ နဲ႔ Sparkling cider (စပါကလင္) ေတြမွာေတာ့ အရက္ တစက္မွမပါပါ။

၂ဝ၁ဝ ခုႏွစ္၊ ကမာၻ႔က်န္းမာေရးအဖြဲ႔ၾကီးရဲ႕ ၆၃ ၾကိမ္ေျမာက္ ကမာၻ႔က်န္းမာေရးညီလာခံကေန သတ္မွတ္ခ်က္ေတြ ထုတ္ပါတယ္။ ရည္ရြယ္ခ်က္ေတြကေတာ့ က်န္းမာေရးဂရုစိုက္ဘို႔သင့္တဲ့ ကေလးသူငယ္ေတြအတြက္ အစား-အေသာက္ ေတြထဲမွာ ျပည့္ဝဆီ၊ (ထရန္႔) ဆီ၊ သၾကားဓါတ္နဲ႔ ဆား ပါဝင္တာကို လိုတာထက္ မမ်ားေအာင္ျဖစ္ပါတယ္။

လူတိုင္း က်န္းမာေရးနဲ႔ညီတဲ့ ကိုယ္အေလးခ်ိန္ရွိရမယ္။ က်န္းမာေရးနဲ႔ညီတဲ့ အစားအေသာက္ေတြသာ စားေသာက္သင့္ၾကတယ္။ က်န္းမာေရးနဲ႔မညီညြတ္တဲ့ အစားအစာဆိုတာေတြကေန ကူးစက္တာမဟုတ္ေပမဲ့ရႏိုင္တဲ့ ေရာဂါဘယေတြ ျဖစ္ေစႏိုင္တယ္။ ဒီလိုလုပ္ရတာဟာ လတ္တေလာကာလေတြမွာ ကေလးေတြကစျပီး အလြန္ဝလာၾက၊ ေရာဂါေတြရလာၾကလို႔ျဖစ္ပါတယ္။

အရက္မပါ အစားအေသာက္ေတြ ထုတ္လုပ္သူေတြအတြက္ လမ္းညႊန္ခ်က္ေတြ ထုတ္ထားပါျပီ။ Beverages to Children ကေလးေတြအတြက္ လမ္းညႊန္ခ်က္ (၂ဝ-၁၁-၂ဝဝ၈၊ ဂ်နီဗာ) ေခၚပါတယ္။ အလားတူ အစိုးရမဟုတ္တဲ့အဖြဲ႔ (၉) နဲ႔လဲ ေဆြးေႏြးပြဲလုပ္ပါေသးတယ္။ လမ္းညႊန္ခ်က္ အတိုခ်ဳပ္ကေတာ့ ေက်ာင္းေတြမွာ ေရာင္းကုန္ေၾကာ္ညာေတြနဲ႔ သပ္သပ္ ခြဲသင့္တယ္။ ကာကြယ္သင့္တယ္။ တံဆိပ္ေတြ ခြဲေျပာသင့္တယ္။ အာဟာရတန္ဘိုး သတ္မွတ္ခ်က္ပါသင့္တယ္။

Non-alcoholic Erdinger wheat beer ဆိုတဲ့ ဂ်ံဳကေနလုပ္တဲ့ အားကစားသမားေတြ ေသာက္တဲ့ အရက္မပါ-ဘီယာကို ေလ့လာမႈလုပ္တယ္။ စမ္းသပ္မႈမွာ (မာရသြန္) အေျပးသမားေတြကို တေန႔မွာ ဒီဟာကို ၁႕၅ လီတာေသာက္တယ္။ ေသာက္သူေတြနဲ႔ မေသာက္သူေတြကို ယွဥ္ျပီးေလ့လာတယ္။ ေသာက္သူေတြမွာ ေရာင္ရမ္းျဖစ္စဥ္ တံု႔ျပန္မႈေတြ လြန္ကဲလာတယ္။ ခုခံအားစနစ္လဲ မွ်ေခ်ပ်က္သြားတယ္။ အသက္ရွဴလမ္းအေပၚပိုင္း ကူးစက္ေရာဂါေတြ ပိုျပီး ဝင္လြယ္ေစတယ္။ ေသာက္တာထဲမွာ (ေပၚလီဖီေနာလ္) ပါတဲ့အတြက္ အက်ိဳးမ်ားေစတာလဲ ေတြ႔ရတယ္။ ေရာင္ရမ္းျဖစ္စဥ္ နည္းေစလို႔ ကူးစက္ေရာဂါရမွာကို နည္းေစတယ္။ ခံစားရတဲ့လကၡဏာေတြလဲ သက္သာေစတယ္။

အေမရိကန္ က်န္းမာေရးႏွင့္ လူသားဝန္ေဆာင္မႈဌာနက သုတသနလုပ္သူေတြက (အင္နာဂ်ီ) ေဖ်ာ္ရည္ေတြကေန (ေကဖင္း) မ်ားလြန္းတာအတြက္ စိုးရိမ္ခ်က္ရွိတယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။ ဒါေတြထဲမွာ (ကိုလာ) ထက္ (ေကဖင္း) ၃ ဆ ပိုပါတယ္။

Non-Alcoholic Beer သမိုင္းစခဲ့တာ ၁၉၁၉ အေမရိကားမွာ အရက္တားဆီးေရး လႈပ္ရွားမႈ ကတည္းကပါ။ အရက္ ထုတ္လုပ္တာ၊ သယ္ပို႔တာ၊ ေရာင္းခ်တာနဲ႔ ေသာက္သံုးတာေတြကို ဆန္႔က်င္ေရး လုပ္တာျဖစ္တယ္။ အရက္ ကုမၸဏီၾကီးေတြျဖစ္ၾကတဲ့ Anheuser-Busch, Miller နဲ႔ Schlitz ေတြကေန အဲဒီအခ်ိန္ကရွိတဲ့ ဥပေဒနဲ႔ လြတ္ေအာင္ Near beer ကိုထုတ္လုပ္ၾကတယ္။ Malted beverages ေတြျဖစ္ပါတယ္။ (႕၅%) အရက္နည္းနည္းေလးသာပါတယ္။ ဘီယာကို က်ိဳျပီးျဖစ္ျဖစ္၊ စစ္ျပီးျဖစ္ျဖစ္လုပ္ယူရတယ္။ မၾကိဳက္သူေတြက အရသာပ်က္တယ္တဲ့။ ဒီေတာ့ တခ်ဳိ႕က အရက္ ပိုထည့္ထားျပီး Spiked beer ဆိုျပီးေရာင္းတယ္။

ေကာင္းတဲ့ဖက္ကေန ေထာက္ျပတာေတြလဲရွိတယ္။ စပိန္မွာ ခရစ္ယန္သီလရွင္ေတြကုိ ေလ့လာမႈလုပ္ပါသတဲ့။ သူတို႔ကို ၄၅ ရက္တာ Non-alcoholic beer အရက္မပါဘီယာဆိုတာေသာက္ေစတယ္။ ေသြးထဲမွာ (အင္တီေအာက္စီဒင့္) တိုးလာတာ ေတြ႔ရတယ္။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၂၁-၉-၂ဝ၁၂

Tuesday, November 19, 2013

Coffee and Health ေကာ္ဖီ နဲ႔ က်န္းမာေရး

“ေကာ္ဖီ” ဟာ အလြန္တြင္တြင္က်ယ္က်ယ္ ေသာက္သံုးၾကတဲ့ “ေသာက္စရာ” တခုပါ။ ႏိုင္ငံေပါင္း ၈ဝ မွာ စိုက္ၾကတယ္။ ၂ဝဝ၉ တံုးက မက္ထရစ္တန္ ၈ သန္းထုတ္လုပ္ခဲ့လို႔ ေရနံျပီးရင္ ကမာၻ႔ကုန္သြယ္ေရးမွာ ဒုတိယလိုက္တယ္။ ေသာက္စရာထဲမွာေတာ့ ေပၚျပဴလာအျဖစ္ဆံုးပါ။ ၁၉၉၉ စစ္တမ္းအရ အေမရိကမွာ လူေပါင္း တရာ့ရွစ္သန္း ေကာ္ဖီ ေသာက္ၾကျပီး၊ တႏွစ္မွာ ၉႕၂ ဘီလီယန္ေဒၚလာ သံုးခဲ့တယ္။ တေန႔မွာ ၃႕၁ ခြက္ေသာက္တယ္။ ေယာက္်ားေတြက နဲနဲပိုေသာက္တယ္။ ေကာ္ဖီကို အမ်ားဆံုးေသာက္တာက (စကင္ဒီေနးဗီးယား) တိုင္းျပည္ေတြျဖစ္ပါတယ္။

တကမာၻလံုး ခ်ိတ္ဆက္ထားတဲ့ (ေကာ္ဖီ-ခ်ိန္း) ဆိုတဲ့ ေကာ္ဖီ-သံၾကိဳးကြင္းဆက္ အၾကီးဆံုးက ၂ဝဝ၇ မွာေထာင္ခဲ့တဲ့ Starbucks (စတားဘတ္ခ္) ျဖစ္တယ္။ “ေခတ္မီသူတိုင္း (စတားဘတ္ခ္) ေသာက္ၾကသည္”။ ဒီ မဟာလုပ္ငန္းၾကီးကို စေထာင္ခဲ့တာက ေက်ာင္းဆရာ ၂ ေယာက္ နဲ႔ စာေရးဆရာ ၁ ေယာက္ျဖစ္ပါတယ္။

နာမည္ၾကီး စာေရးဆရာ (အိုလီဗာ-ဟုမ္းစ္) ရဲ႕ “အိပ္ယာထ ေသာက္ရတဲ့ ေကာ္ဖီတခြက္ကရတဲ့ လန္းဆန္း-တက္ၾကြမႈနဲ႔ ခြန္အားမ်ိဳးကို ညေနခင္းလဖက္ရည္ကေန ျပန္ထပ္လုပ္မေပးႏိုင္ဘူး” တဲ့။ အဲဒါဟာ “ႏွစ္ျခိဳက္စရာ (ဖက္တာ)” လို႔ ေခၚပါတယ္။ ျဖစ္ေစတာက (ေကဖင္း) ေခၚတဲ့ စိတ္ကိုေျပာင္းလဲေစႏိုင္တဲ့ (အယ္လ္ကာလြိဳက္) ေၾကာင့္ပါ။ (ေကဖင္း) ဟာ လဖက္ရည္ထဲ (ကိုးကိုး) ထဲမွာလဲပါတယ္။ တျခားေသာက္စရာ အခ်ိဳရည္ေတြ၊ အားျဖစ္အရည္ေတြမွာလဲပါတယ္။

ေကာ္ဖီသည္ ေဆးျဖစ္၏
ထိပ္ဆံုးေရာက္ေနတဲ့ ေကာ္ဖီရဲ႕ မူလအစ သမိုင္းလွန္ရရင္ ေအာက္ဆံုးက (အီသီယိုးပီးယား) ျဖစ္ေနတာ ေတြ႔ရတယ္။ အေထာက္အထား ခိုင္ခိုင္မာမာ ေျပာႏိုင္တာကလဲ ပင္လယ္ဓါးျပနဲ႔ နာမယ္ရေနတဲ့ (ယီမင္) ႏိုင္ငံ ျဖစ္ေနျပန္တယ္။ ေကာ္ဖီ ေသာက္ပါလို႔ ေဆးညႊန္း စေပးခဲ့တာ ၁၅၈၃ တံုးက ဂ်ာမန္ဆရာဝန္ (လီယိုနတ္ ေရာ္ဝုဒ္) ျဖစ္ပါတယ္။

ေသာက္တဲ့ သူေတြက ေကာ္ဖီကို အေကာင္း-အညံ့၊ ဆရာဝန္ေတြက (ေကဖင္း) ကို က်န္းမာေရးအရေျပာၾကတယ္။ “ဘယ္ေလာက္ဆိုရင္ မ်ားတယ္ ေျပာမလဲ။” အေမရိကန္ အာဟာရအသင္းက တေန႔မွာ (ေကဖင္း) 200-300 mg ထက္ မပိုေစနဲ႔တဲ့။ ခ်ိန္ခြင္မလိုတာေျပာရရင္ အျပင္း-အေပ်ာ့ မတူလို႔ တေန႔မွာ ေကာ္ဖီ ၂ ခြက္ကေန ၅ ခြက္၊ တနည္းဆိုရင္ အနာ-အကိုက္ေပ်ာက္ေဆး ၁ဝ ျပား။ လူတေယာက္နဲ႔တေယာက္ မတူတာေတြမွာ “ေကာ္ဖီကို ဘယ္ေလာက္ အထိမခံ ျဖစ္သလဲ” ပါေသးတာ။

(ေကဖင္း) က စိတ္လန္းဆန္းေစတာ လူတိုင္း လက္ခံပါမယ္။ အိပ္ယာထနဲ႔ စာက်က္ေနတံုး ေသာက္သံုးၾကတယ္။ (ေကဖင္း) သာမက (ေကာ္တီဇုန္း) နဲ႔ (အျဒီနလင္း) ဆိုတဲ့ ေဟာ္မုန္းေတြပါေသးတာ သိလာရတယ္။ အသက္ၾကီးသူေတြ ေသာက္ရင္ ပိုေကာင္းတယ္။ အိုလို႔ ျဖစ္ရတဲ့ (ဒီမင္းရွား)၊ (ပါကင္ဆိုနဇင္) နဲ႔ စိတ္က် ဇရာ-ေရာဂါေတြကို ေႏွးေစသတဲ့။ မ်က္စိ ပုတ္ခတ္ပုတ္ခတ္ လုပ္ေနတာအတြက္ ေကာင္းတယ္။ ဝမ္းေျပာ့တယ္။ ဆီးသြား နဲနဲမ်ားေစတယ္။ အေရျပားနဲ႔ ရင္သားကင္ဆာေတြ ျဖစ္တာနဲေစတယ္။ ေဂါက္လကၡဏာ သက္သာေစတယ္။ ပိုက္ကလာတဲ့ ေရထဲမွာပါတဲ့ ခဲနဲ႔ ေၾကးဓါတ္ေတြကို ၇၈-၉ဝ% ေပ်ာ္ဝင္ႏိုင္ေစတယ္။ လူငယ္ေတြလဲပါတယ္။ အားကစားလုပ္ျပီး ၾကြက္သားနာတာ သက္သာေစတယ္။ ၾကြက္မေလးေတြကို (ေကဖင္း) ေပးေတာ့ ၾကြက္ထီးဆီလာတာ ပိုမ်ားလို႔ လိင္စိတ္ကို ေကာင္းေစပါသတဲ့။

ဘယ္အရာမဆို ေဒါင့္စံုကေနၾကည့္ အေပါင္းေရာ၊ အႏုတ္ေရာ၊ ဟုတ္-မဟုတ္ပါ ေျပာႏိုင္ၾကတာ လြတ္လပ္မႈရဲ႕ သရုပ္ပါ။ အျမင္-အေတြး၊ အသိ-ပညာ မတူၾကဘူးပါ။ ယူေတာ့လဲ ၾကိဳက္တာယူၾကတာဘဲ။ “တမ်ိဳးထဲေပးလို႔ ေပးတာသာ ယူခ်င္တဲ့ အက်င့္ရွိတာ ကေလးေတြပါ”။ “မၾကိဳက္ရင္ေသး မယူဘဲ၊ ၾကိဳက္တာရေအာင္လုပ္တဲ့သူ လူေတာ္ျဖစ္တယ္။”

ေကာ္ဖီ အေသာက္မ်ားရင္ေတာ့ အအိပ္ပ်က္ေစတယ္။ Coffee jitters ေခၚတာေပါ့။ အရိုးကို ပါးေစတယ္။ ေကာ္ဖီကို မစစ္ဘဲ ေသာက္ရင္ LDL (ကိုလက္စေထာ) မ်ားေစတယ္။ အစာအိမ္-အူလမ္းေၾကာင္း အတြင္းဖံုးလႊာကို ထိခိုက္ေစတယ္။ သြားေတြညိဳမယ္။ ေသြးဖိအားတက္ေစတယ္။ ေကာ္ဖီ နဲ႔ (ပါရာစီတေမာ) ေရာေသာက္တာ မေကာင္းပါ၊ အသဲကို ထိခိုက္ႏိုင္တယ္။ ၂ဝဝ၃ တံုးက ဒိန္းမတ္မွာ ေကာ္ဖီစြဲေနသူ ကိုယ္ဝန္ေဆာင္ ၁၈၄၇၈ ေယာက္ကို စမ္းသပ္တံုးက ကေလး အေသေမြးႏွဳန္း မ်ားတာေတြ႔ရတယ္။ သံဓါတ္နည္း ေသြးအားနည္းေရာဂါ၊ ႏွလံုး-ေသြးေၾကာေရာဂါ ျဖစ္တာလဲမ်ားတယ္။ မ်ားရင္ ဥပါဒ္ေပးတယ္။ မ်ားတာနဲ႔အမွ် အိပ္မရ၊ မ်က္ႏွာက နီလာ၊ ဂနာမျငိမ္-စိတ္လႈတ္ရွား၊ ဆီးသြား၊ အသားေတြတံု၊ ေတြးပံု-ေျပာပံု မတည္ေတာ့ပါ။ စိတ္ကတို အလိုမက်၊ ေဒါသထန္၊ ႏွလံုးခုံ မမွန္ ျဖစ္ျပန္အံုးမယ္။

ေကာ္ဖီသည္ ေသေစႏိုင္၏
စနစ္တက်ေဖၚစပ္ျပဳျပင္ထားတဲ့ ေကာ္ဖီက ေကာင္းတယ္ဆိုေပမဲ့ တခါတေလ အဆိပ္ရည္သေဘာျဖစ္ပါတယ္။ မ်ားရင္ အဆိပ္ျဖစ္တယ္။ လူေတြကို ေကာ္ဖီ ဘယ္ေလာက္ေပးရင္ ေသေစသလဲကို စမ္းသပ္ထားတာ မရွိပါ။ (ဟစ္တလာ) ရဲ႕ ဆရာဝန္ေတြက စမ္းဘို႔ ေမ့ခဲ့ၾကပံုရတယ္။ ၾကြက္ေတြကိုေတာ့ Caffeine 192 mg/kg ေပးရင္ 50 % ေသေစတယ္။ ဒီႏွဳန္းနဲ႔တြက္ရင္ လူေတြကို 150 to 200 mg/kg ဒါမွမဟုတ္ ေကာ္ဖီ ၈ဝ-၁ဝဝ ခြက္ တိုက္ရင္ ျမန္ျမန္ေသႏိုင္မယ္။ ဒါေပမဲ့ လူ႔အစာအိမ္က ၁ လီတာဘဲ ဆန္႔ပါတယ္။

ဆရာဝန္က ကိုယ္ခ်င္းမစာဘူး။ ေကာ္ဖီအေသအလဲ ၾကိဳက္တဲ့သူကို အေလွ်ာ့ခိုင္းေနတယ္ဆိုရင္ Decaf (ေကဖင္း) ေလွ်ာ့ ေကာ္ဖီကို ေျပာင္းေသာက္ေပါ့။ Caffeine-free coffee (ေကဖင္း) မဲ့ေကာ္ဖီနဲ႔ မတူဘူးေနာ္။ နာမည္ၾကီး ေကာ္ဖီေတြမွာ (ေကဖင္း) ပါတာ ယွဥ္ၾကည့္ရေအာင္ဗ်ာ -
• Percolated coffee (7 oz) = 140 mg
• Drip (7 oz) = 115-175 mg
• Espresso (1.5 to 2 oz) = 100 mg
• Brewed (7 oz) = 80-135 mg
• Instant (7 oz) = 65-100 mg
• Decaf coffee, brewed (6 oz) = 5 mg
• Decaf coffee, instant (6 oz) = 3 mg

ျမန္မာျပည္မွာ လြတ္လပ္ေရးရျပီးေနာက္ပိုင္း (ကေဖး) ဆိုတဲ့ နာမယ္နဲ႔ ဆိုင္ေတြဖြင့္ခဲ့တယ္။ အိႏၵိယကလာတဲ့စကားလို႔ အထင္မွားႏိုင္တယ္။ ျပင္သစ္စာလံုးပါ။ Coffeehouses နဲ႔ Cafés ေတြေပၚခဲ့တာ ႏွစ္ ၅ဝဝ ေက်ာ္ေနျပီ။ Cafés နဲ႔ Cafeteria နဲ႔မတူပါ။ လူငယ္ေတြပိုသိတာက ၁၉၉၁ ၾကမွ ဆန္ဖရန္စစၥကိုမွာစဖြင့္ခဲ့တဲ့ Internet café (အင္တာနက္ ကေဖး) Cybercafé (ဆိုက္ဘာ ကေဖး) မဟုတ္လား။

အစည္းအေဝးတိုင္းမွာ ေျပာေနၾကတဲ့ Coffee break ကို စသံုးခဲ့တာ ၁၉၅၂ ကပါ။ စာဖတ္သူမ်ား “ေကာ္ဖီ-ဘရိတ္” ဗ်ာ။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ

Monday, November 18, 2013

Amoxicillin အေမာက္ဆာစလင္

Amoxicillin သည္ ဗက္တီးရီးယားကို ႏိုင္ေသာ Penicillin (ပနယ္စလင္) အုပ္စုဝင္ ပဋိဇီဝေဆးျဖစ္သည္။ ဗက္တီးရီးယားကို သတ္ပစ္ျခင္းမလုပ္ဘဲ ဗက္တီးရီးယား၏ အကာနံရံ ျဖစ္မလာေစရန္ လုပ္ျခင္းျဖင့္ ၄င္းဗက္တီးရီးယားမ်ား ပြါးမ်ားမလာေအာင္ လုပ္ေပးျခင္းျဖစ္သည္။ Streptococci, E. coli, Staphylococcus, H. pylori, P. mirabilis, H. influenzae, N. gonorrhoeae ႏွင့္ S. pneumonia ဗက္တီးရီးမ်ားေၾကာင့္ျဖစ္သည့္ Infections (အင္ဖက္ရွင္) မ်ားအတြက္ေပးသည္။

နားျပည္ယိုျခင္း၊ နားအလယ္ပိုင္းေရာင္ျခင္း၊ ႏွာေခါင္း-လည္ေခ်ာင္းေရာင္ျခင္း၊ ဆိုင္းနပ္စ္၊ အာသီးေရာင္ျခင္း၊ လည္ပင္းေရာင္ျခင္း၊ ေလျပြန္ေရာင္ျခင္း၊ အသံျပြန္ေရာင္ျခင္း၊ အဆုပ္ထဲကေလျပြန္ေရာင္ျခင္း၊ ႏူမိုးနီးယားေခၚ အဆုပ္ခဲျခင္း၊ ဆီးလမ္းေၾကာင္းေရာင္ျခင္း၊ (အနာ)အေရျပားေရာင္ျခင္း၊ ဂႏိုရီးယားေခၚ လိင္မွတဆင့္ ကူးစက္ေရာဂါ၊ သဲေျခလမ္းေရာင္ျခင္း၊ ႏွလံုးသားေရာင္ျခင္း၊ သြားပိုးဝင္၍ျပည္တည္ျခင္း၊ အသက္ရွဴလမ္း ပိုးဝင္ျခင္း၊ ခြဲစိတ္ကုသျပီး ပိုးဝင္လာမည္အား ကာကြယ္ရန္ႏွင့္ အစာလမ္းအစ ေလနာျဖစ္ျခင္းအား ေလ်ာ့နည္းေစရန္ တို႔အတြက္လည္း Amoxicillin ကိုေပး၍ ကုသႏိုင္သည္။

ေဆးေတာင့္၊ ေဆးျပား၊ ဝါးစားႏိုင္ေသာေဆးျပား၊ ေရႏွင့္ေဖ်ာ္တိုက္ရန္အမွံဳ႕၊(မွတ္ခ်က္၊ ေရႏွင့္ေဖ်ာ္ျပီးေနာက္ ၁ဝ ရက္အတြင္းသာသံုးပါ။) နား-မ်က္စိ ခပ္ႏိုင္သည့္ အစက္ခ်ေဆးရည္ ႏွင့္ ေသြးျပန္ေၾကာထဲ ထိုးႏိုင္သည့္ေဆးအျဖစ္ အမ်ိဳးမ်ိဳးလာသည္။

အစာႏွင့္ နီးသည္ျဖစ္ေစ ေဝးသည္ျဖစ္ေစေပးႏိုင္သည္။ သတိထားရမည္မွာ ေရာဂါလကၡဏာမ်ား ေပ်ာက္သြားေစကာမူ ေဆးပတ္လည္ေအာင္ေပးရမည္။ ေဆးျပီးျခင္း (ေဆးကို ပိုးကခံႏိုင္ရည္ျဖစ္သြားျခင္း)မွ ကာကြယ္ရန္အတြက္ျဖစ္သည္။

Penicillin family (ပနယ္စလင္) အုပ္စုဝင္ေဆးမ်ားျဖစ္ၾကေသာ Ampicillin, Carbenicillin, Dicloxacillin, Oxacillin တို႔ကို မတည့္ပါက Amoxicillin ကိုလည္း မတည့္ျဖစ္မည္။ ေဆးမတည့္သည့္ လကၡဏာမ်ားမွာ အေရျပားအနီျပင္ထျခင္း၊ အသက္ရွဴခက္ျခင္း၊ မ်က္ႏွာ-ႏွဳပ္ခမ္း-လွ်ာ-လည္ပင္း ေရာင္ျခင္း၊ ဝမ္းပ်က္ျခင္း၊ ကိုယ္ပူျခင္း၊ ခ်မ္းတံုျခင္း၊ မူးေဝျခင္း၊ ရင္ပူျခင္း၊ အိပ္မေပ်ာ္ျခင္း၊ ပ်ိဳ႕-အန္ျခင္း၊ ယားယံျခင္း၊ စိတ္မၾကည္လင္ျခင္း၊ ဗိုက္ေအာင့္ျခင္း၊ ေသြးယိုျခင္း၊ ဆီးနဲျခင္း၊ တက္ျခင္း၊ အမ်ိဳးသမီးမ်ား ေမြးလမ္းယားယံျခင္း၊ အျဖဴဆင္းျခင္း၊ မွက္ခရုေခၚ လွ်ာျဖဴေနျခင္းတို႔ျဖစ္ၾကသည္။

ကိုယ္ဝန္တားေဆး၊ Methotrexate, Sulfa drugs, Yetracycline တို႔ႏွင့္ တြဲဖက္ မေပးသင့္။

ေဆးကို မည္၍မည္မွ် ေပးမည္နည္း။
• ဆိုင္းနပ္စ္၊ အာသီးေရာင္ျခင္း၊ လည္ပင္းေရာင္ျခင္း၊ ေလျပြန္ေရာင္ျခင္း၊ အသံျပြန္ေရာင္ျခင္း၊ ဆီးလမ္း ေရာင္ျခင္း၊ အေရျပားေရာင္ျခင္း၊ သဲေျခလမ္းေရာင္ျခင္း၊ ႏွလံုးသားေရာင္ျခင္း၊ နားျပည္ယိုျခင္း၊ ႏူမိုးနီးယား၊ နားအလယ္ပိုင္းေရာင္ျခင္း၊
- လူၾကီး = 250-500 mg TDS or 500 mg BD or 750 mg BD x 10-14 days; Children 125-250 mg TDS
- ကေလး = 20-40mg/kg/day TDS
- သြားပိုးဝင္၍ျပည္တည္ျခင္း၊ 3 Gm TDS
- သြားမႏုတ္မီ 2 Gm 1 hour before procedure
- (ဂႏိုရီးယား) 3 Gm given as single dose
- ျပင္းထံေသာ အသက္ရွဴလမ္းပိုးဝင္ျခင္း၊ Adult 3 Gm BD
• H. pylori ပိုးဝင္ျခင္းႏွင့္ duodenal ulcer အစာလမ္းအစေလနာအတြက္ Lansoprazol ႏွင့္တြဲေပးသည္။ 1 gram Amoxil + 30 mg Lansoprazole TDS x 14 days
• ျပည္တည္နာမ်ားအတြက္ Cloxacillin ႏွင့္တြဲေပးသည္။
• (ဂႏိုရီးယား) အတြက္ Probenecid ႏွင့္တြဲေပးသည္။
• Actinomycosis (အက္တီႏိုမိုင္ကိုးဆစ္) = တခါေသာက္ 500 mg တေန႔ ၃ ခါ၊ ဒါမွမဟုတ္ တခါေသာက္ 375 mg တေန႔ ၂ ခါ၊ ၆ လေသာက္ပါ။ (မွတ္ခ်က္။ ေဆးကုကာစမွာ penicillin G ဒါမွမဟုတ္ ampicillin ကို ၄-၆ ပါတ္ၾကာထိုးရမည္။)
• Anthrax ေဒါင့္သန္းေရာဂါ ကာကြယ္ရန္ ႏွင့္ ကုသရန္ = တခါေသာက္ 500 mg တေန႔ ၃ ခါ၊ (မွတ္ခ်က္။ ဒီေဆးက ပဌမတန္းစားအေနနဲ႔ မသံုးသင့္ပါ။ Ciprofloxacin နဲ႔ Doxycycline ေဆးေတြေပးလို႔မသင့္တဲ့ ႏို႔တိုက္မိခင္ေတြကိုသာ Ciprofloxacin နဲ႔ Doxycycline ေဆးေတြကို ၁ဝ-၁၄ ရက္ ေပးျပီးေနာက္မွာ ရက္ ၆ဝ ျပည့္ေအာင္ ဒီေဆးေပးသင့္တယ္။)
• Bacterial Endocarditis ႏွလံုးသားေရာင္ျခင္းမျဖစ္ေအာင္ ကာကြယ္ရန္၊ သြား၊ အသက္ရွဴလမ္း၊ အစာေျခလမ္းမွာ တခုခုမလုပ္မီ တနာရီၾကိဳတင္ျပီး 2 g ေပးပါ။
• Chlamydia Infection = တခါေသာက္ 500 mg တေန႔ ၃ ခါ၊ ၇ ရက္။
• Cystitis ဆီးအိမ္ေရာင္ျခင္း ႏွင့္ Urinary Tract Infection ဆီးလမ္းပိုးဝင္ျခင္း = တခါေသာက္ 250 t- 500 mg တေန႔ ၃ ခါ၊ ၃-၇ ရက္။ ဒါမွမဟုတ္ တခါေသာက္ 500 t- 875 mg တေန႔ ၂ ခါ၊
• Helicobacter pylori Infection အစာအိမ္ပိုးဝင္ျခင္း = တခါေသာက္ 1 g တေန႔ ၂-၃ ခါ၊ ၁၄ ရက္။ (မွတ္ခ်က္။ ဒီေဆးနဲ႔အတူ Metronidazole + Bismuth subsalicylate ဒါမွမဟုတ္ Clarithromycin + Omeprazole or Lansoprazole တြဲေပးသင့္သည္။)
• Lyme Disease (လိုင္းမ္) ေရာဂါ၊ Arthritis အဆစ္နာ၊ Carditis ႏွလံုးေရာင္ = တခါေသာက္ 500 mg တေန႔ ၃ ခါ၊ ၁၄-၃ဝ ရက္။
• Otitis Media နားအလယ္ပိုင္းေရာင္ျခင္း = တခါေသာက္ 250 t- 500 mg တေန႔ ၃ ခါ၊ ဒါမွမဟုတ္ တခါေသာက္ 500 - 875 mg တေန႔ ၂ ခါ၊ ၁ဝ-၁၄ ရက္။
• Pneumonia ႏူမိုးနီးယား = တခါေသာက္ 500 mg တေန႔ ၃ ခါ၊ ဒါမွမဟုတ္ တခါေသာက္ 875 mg တေန႔ ၂ ခါ၊ ၇-၁ဝ ရက္။
• Sinusitis ဆိုင္းနပ္စ္ = တခါေသာက္ 250 t- 500 mg တေန႔ ၃ ခါ၊ ဒါမွမဟုတ္ တခါေသာက္ 500 t- 875 mg တေန႔ ၂ ခါ၊ ၁ဝ-၁၄ ရက္။ တခ်ိဳ႕ကို ၃-၄ ပါတ္ၾကာေအာင္ေပးရသည္။
• Skin or Soft Tissue Infection = အေရျပားနာျခင္း၊ ေရာင္ျခင္း = တခါေသာက္ 250 t- 500 mg တေန႔ ၃ ခါ၊ ၇-၁ဝ ရက္။ ဒါမွမဟုတ္ တခါေသာက္ 500 t- 875 mg တေန႔ ၂ ခါ၊
• Upper Respiratory Tract Infection အသက္ရွဴလမ္း အထက္ပိုင္းပိုးဝင္ျခင္း = တခါေသာက္ 250 t- 500 mg တေန႔ ၃ ခါ၊ ၇-၁ဝ ရက္။ ဒါမွမဟုတ္ တခါေသာက္ 500 t- 875 mg တေန႔ ၂ ခါ၊
• Bronchitis ေလျပြန္ေရာင္ျခင္း = တခါေသာက္ 250 t- 500 mg တေန႔ ၃ ခါ၊ ၇-၁ဝ ရက္။ ဒါမွမဟုတ္ တခါေသာက္ 500 t- 875 mg တေန႔ ၂ ခါ၊
• Tonsillitis/Pharyngitis အာသီး-အာေခါင္ေရာင္ျခင္း = တခါေသာက္ 250 t- 500 mg တေန႔ ၃ ခါ၊ ၇-၁ဝ ရက္။ ဒါမွမဟုတ္ တခါေသာက္ 500 t- 875 mg တေန႔ ၂ ခါ၊
• Bacterial Infection ဗက္တီးရီးယားဝင္ျခင္း = တခါေသာက္ 250 t- 500 mg တေန႔ ၃ ခါ၊ ၇-၂၁ ရက္။ ဒါမွမဟုတ္ တခါေသာက္ 500 t- 875 mg တေန႔ ၂ ခါ၊

Dr. တင့္ေဆြ

Wisdom Teeth အံဆံုးေပါက္လို႔နာတာ သက္သာနည္းမ်ား

Wisdom Teeth အံဆံုးဆိုတာ လူၾကီးသြား စုစုေပါင္း (၃၂) ေခ်ာင္းထဲက အထက္-ေအာက္၊ ဘယ္-ညာ ေနာက္ဆံုးက သြား (၄) ေခ်ာင္းကိုေခၚတာ ျဖစ္တယ္။ တိတိက်က်ဆိုရင္ တတိယေျမာက္ အံသြားေတြျဖစ္တယ္။ အသက္ ၁၂ ႏွစ္ကေန ၂၅ ႏွစ္အတြင္းေပါက္တယ္။ လူဦးေရ ၃၅% မွာ အံဆံုးမေပါက္ၾကပါ။ Impacted wisdom teeth အံဆံုးေပါက္မထြက္ႏိုင္တဲ့ေရာဂါဆိုတာ ရွိတယ္။ ဒီလိုျဖစ္တာထဲမွာ မတူတာေတြ ရွိတယ္။

• Mesioangular impaction ဆိုတာ ၄၄%မွာျဖစ္တဲ့ အမ်ားဆံုးအမ်ိဳးအစားျဖစ္တယ္။ အံဆံုးက ေရွ႕ဖက္ဆီကို ေငါထြက္ေနတာမ်ိဳး။ အထက္ အံဆံုးဆိုရင္ ႏုတ္ရတာ အခက္ဆံုးနဲ႔ ေအာက္အံဆံုးဆိုရင္ ႏုတ္ရတာ သိပ္လြယ္တယ္။
• Vertical impaction ဆိုတာက ၃၈% သြားဖံုးအထက္ကို ထြက္မလာႏိုင္တာမ်ိဳး။
• Distoangular impaction ဆိုတာက ၆% အံဆံုးက ေနာက္ဖက္ဆီ ကေစာင္းထြက္ေနတာမ်ိဳး။ ေအာက္အံဆံုး ဆိုရင္ ႏုတ္ရတာအခက္ဆံုးနဲ႔ အထက္အံဆံုး ဆိုရင္ ႏုတ္ရတာ သိပ္လြယ္တယ္။
• Horizontal impaction ဆိုတာ ၃% အံဆံုးက ေဘးဖက္ဆီကို ၉ဝ ဒီဂရီေစာင္းထြက္ေနတာမ်ိဳး။
• အထက္အံဆံုးက သြားဖံုးကပြင့္ေနျပီး ထြက္မလာႏိုင္လို႔ ႏုတ္ရရင္ အရိုးကို ဖယ္ေပးရတတ္တယ္။

Partial eruption အံဆံုးက အကုန္မထြက္ႏိုင္ရင္ အေပၚမွာ အဖံုးလိုျဖစ္ေနတာကို Operculum ေခၚတယ္။ သူ႔ေအာက္မွာ ဗက္တီးရီးယားေတြ ေအာင္းေနႏိုင္တယ္။ သြားတိုက္တံနဲ႔ လုပ္ေပးတာလဲ မရျဖစ္ေနတတ္တယ္။ အပ္မပါတဲ့ ေဆးထိုးပိုက္ သံုးျပီး လုပ္ႏိုင္တယ္။ ျပီးရင္ Hydrogen peroxide (H²O²) ေဆးရည္နဲ႔ ေဆးပါ။ နီရဲျပီးေရာင္ေနမယ္။ ပါးစပ္ဟလို႔ ခက္မယ္။ ခံတြင္းနံ႔ ဆိုးလာမယ္။ Extraction သြားႏုတ္ျပစ္ရမယ္။ ဒါမွမဟုတ္ Operculectomy ခြဲစိတ္ရမယ္။ ခြဲစိတ္ကာေၾကာင့္ အာရံုေၾကာကိုထိခိုက္မိရင္ လွ်ာထံုတာ ယာယီျဖစ္ေနမယ္။ ကံမေကာင္းရင္ တသက္လံုး ျဖစ္သြားႏိုင္တယ္။ နာတာရွည္ေရာင္တာျဖစ္ေနတာကို Chronic pericoronitis ေခၚတယ္။ Paradental cyst အိတ္လိုလဲ ျဖစ္ႏိုင္တယ္။

သြားထိခိုက္မိတာ၊ သြားပိုးစားတာ၊ ေသြးအေလွ်ာက္လို႔ ေသေနတဲ့သြားေတြေၾကာင့္ သြားပိုးဝင္တာျဖစ္လာႏိုင္တယ္။ ပိုးဝင္တာဟာ သြားထဲက Pulp အေပ်ာ့လႊာမွာျဖစ္ႏိုင္တယ္။ သြားအနားက Bone အရိုးမွာလဲ ျဖစ္ႏိုင္တယ္။ Gum tissue သြားဖံုး (တစ္ရွဴး) မွာလဲျဖစ္ႏိုင္တယ္။

Antibiotics ပဋိဇီဝေဆးေတြက ဗက္တီးရီးယားေတြကို ေသေစႏိုင္ေပမဲ့ ေသေနတဲ့သြားကိုေတာ့ သက္ေရာက္ႏိုင္မွာ မဟုတ္ပါ။ ဗက္တီးရီးယားေတြက ပဋိဇီဝေဆးယဥ္တာေတြလဲရွိတယ္။ Erythromycin (အရစ္သရိုမိုင္စင္)၊ Metronidazole (မက္ထရို ႏိုက္ဒါေဇာလ္)၊ Amoxicillin (အေမာက္ဆလင္) နဲ႔ Cephalosporins (ကက္ဖလိုစပိုရင္) ေဆးေတြကိုေပးတယ္။

Dr. တင့္ေဆြ

Metronidazole Dosage (မက္ထရို) ဘယ္လိုေပးမလဲ

လူၾကီးအတြက္
• Amebiasis (အမီးဘား) အသဲျပည္တည္ျခင္း၊ 500–750 mg တေန႔ ၃ ၾကိမ္၊ ၅-၁ဝ ရက္။ ကေလး = 35-50 mg/kg ကို တေန႔ ၃ ၾကိမ္ခြဲ၊ ၁ဝ ရက္။
• Amebic dysentery (အမီးဘား) ဝမ္းကိုက္ေရာဂါ =500-750 mg တေန႔ ၃ ၾကိမ္၊ ၅-၁ဝ ရက္ေပး။
• Amebic gingivitis (အမီးဘား) သြားဖုံးေရာင္၊ 400 mg တေန႔ ၃ ၾကိမ္၊ ၅-၇ ရက္။
• Amebic liver abscess (အမီးဘား) အသဲျပည္တည္နာ = တခါေသာက္ 250 to 500 mg တေန႔ ၃ ခါ၊ ၅-၁ဝ ရက္။
• Aspiration Pneumonia အန္ဖတ္ဝင္ ႏူမိုးနီးယား = 7.5 mg/kg IV တန႔ ၄ ၾကိမ္ထိုး၊ ေနာက္ ေသာက္ေဆးေျပာင္း၊
• Bacteremia ေသြးထဲ ဗက္တီးရီးယားဝင္ျခင္း = 7.5 mg/kg IV တန႔ ၄ ၾကိမ္ထိုး၊ ၁၄ ရက္။
• Bacterial Vaginosis (ဗက္တီးရီးယား) ေၾကာင့္ ေမြးလမ္းေၾကာင္းေရာင္ျခင္း = 500 mg တေန႔ ၂ ၾကိမ္၊ ၇ ရက္။ ဒါမွမဟုတ္ 250 mg တေန႔ ၃ ၾကိမ္၊ ဒါမွမဟုတ္ 750 mg တေန႔ ၁ ၾကိမ္၊ ၇ ရက္။ ဒါမွမဟုတ္ Two grams တခါတည္းေသာက္။ Metronidazole vaginal cream (0.75%) ေမြးလမ္းထဲသို႔ တေန႔ ၂ ၾကိမ္ ၅ ရက္ထည့္ပါ။ Metronidazole vaginal gel ေမြးလမ္းေၾကာင္းထဲထည့္ေဆး၊ တေန႔ ၂ ခါ၊ ၅ ရက္ထည့္ပါ။ ဒါမွမဟုတ္ Extended-release Metronidazole တာရွည္ခံေဆးျပား 750 mg တေန႔ (၁) ၾကိမ္၊ ၇ ရက္ေသာက္။ တာရွည္ခံမဟုတ္တဲ ေဆးမ်ိဳး မတိုးပါ။
• Crohn's Disease (ခရုမ္းစ္) ေရာဂါ ရက္တို = 250 mg တေန႔ ၄ ၾကိမ္၊ ၄-၈ ပါတ္။ ဆက္ေပးရန္ = 250 mg တေန႔ ၄ ၾကိမ္၊ ၄-၈ ပါတ္။ ဒါမွမဟုတ္ ၃-၆ လ။
• Deep Neck Infection လည္ပင္းအတြင္းပိုင္း အက်ိတ္မ်ားေရာင္ျခင္း = 500 mg IV တေန႔ ၄ ၾကိမ္ေသြးေၾကာထဲထိုး၊ ၂-၃ ပါတ္။
• Diverticulitis အူမၾကီးေရာင္ျခင္း၊ 500 mg တေန႔ ၃ ၾကိမ္၊ စားေဆး-ထိုးေဆး။ အူမၾကီးခြဲစိတ္ျခင္း၊ ၁ဝ ရက္။
• E histolytica (GE) အစာလမ္း (အူ) ေရာင္ျခင္း၊ (အမီးဘား) ဝမ္းကိုက္၊ 400-800 mg တေန႔ ၃ ၾကိမ္၊ ၅-၁ဝ ရက္။ ကေလး = 100-400 mg တေန႔ ၃ ၾကိမ္၊ ၅-၇ ရက္။
• Endocarditis ႏွလံုးသားေရာင္ျခင္း = 7.5 mg/kg IV တန႔ ၄ ၾကိမ္ထိုး၊ ၄-၆ ပါတ္။
• Giardiasis (ဂိုင္ယာဒီးယား) ပိုးဝင္၍ ဝမ္းပ်က္ျခင္း၊ 250 mg TDS x 5 days က်ား-မ ဆီးႁပြန္ေရာင္ျခင္း၊ 500 mg တေန႔ ၂ ၾကိမ္၊ ၇ ရက္။
• Giardiasis (ဂိုင္ယာဒီေယးဆစ္) = 250 mg တေန႔ ၃ ၾကိမ္၊ ၇ ရက္။
• H pylori infections (ဟယ္လီကိုဘက္တာ-ပိုင္လိုရီ) ပိုးဝင္ျခင္း = 250 mg တေန႔ ၄ ၾကိမ္၊ ၁၄ ရက္။ Clarithromycin and Omeprazole ႏွင့္တြဲေပးသည္။
• Intra-abdominal Infection ဗိုက္ထဲပိုးဝင္ျခင္း = 7.5 mg/kg IV တန႔ ၄ ၾကိမ္ထိုး၊ ၁ဝ-၁၄ ရက္။
• Meningitis ဦးေႏွာက္ေျမွးေရာင္ျခင္း = 7.5 mg/kg IV ၆ နာရီ ၁ ၾကိမ္၊ ၁၄ ရက္ထိုးပါ။ ဦးေႏွာက္ ျပည္တည္ျခင္း၊ 7.5 mg/kg တေန႔ ၄ ၾကိမ္၊ တေန႔မွာ 4 grams ထက္မပိုရ + Penicillin or Cefixime, Cefdinir, Cefoperazone, Cefotaxime, Cefpodoxime, Ceftazidime, Ceftizoxime, Ceftriaxone တြဲေပးပါ။
• Osteomyelitis ရိုးတြင္းျခင္ဆီေရာင္ျခင္း = 7.5 mg/kg IV တန႔ ၄ ၾကိမ္ထိုး၊ ၄-၆ ပါတ္။ တျခားပိုးေသေဆးလဲ ၁-၂ လအထိ လိုႏိုင္တယ္။
• Pelvic Inflammatory Disease အမ်ိဳးသမီး တင္ပါးဆံုတြင္းအဂၤါမ်ားေရာင္ျခင္း = 500 mg တေန႔ ၂ ၾကိမ္၊ Doxycycline နဲ႔တြဲျပီး ၁၄ ရက္။ လိုအပ္ရင္ ေသြးေၾကာထဲထိုးေပး။
• Peritonitis ဗိုက္ဖံုးလႊာေရာင္ျခင္း = 7.5 mg/kg IV တန႔ ၄ ၾကိမ္ထိုး၊ ၁ဝ-၁၄ ရက္။
• Pneumonia ႏူမိုးနီးယား = 7.5 mg/kg IV တန႔ ၄ ၾကိမ္ထိုး၊ ၁ဝ-၂၁ ရက္။
• Pseudomembranous Colitis အူမၾကီးေရာင္ဝမ္းပ်က္ေရာဂါ = 250 to 500 mg တေန႔ ၃-၄ ၾကိမ္၊ ၁ဝ-၁၄ ရက္။
• Rosacea အေရျပားနာအတြက္ လိမ္းေဆး = တေန႔ ၁-၂ ၾကိမ္ လိမ္းပါ။
• Skin or Soft Tissue Infection အေရျပားႏွင့္ ေအာက္လႊာေရာင္ျခင္း = 7.5 mg/kg IV တန႔ ၄ ၾကိမ္ထိုး၊ ၇ ရက္။
• Surgical Prophylaxis ခြဲစိတ္မကုသမီ ၾကိဳတင္တာကာကြယ္ျခင္း = 15 mg/kg IV မခြဲစိတ္မီ ၃ဝ-၆ဝ မိနစ္ၾကိဳသြင္း၊ 7.5 mg/kg IV ဆက္ေပး။
• Travellers’ diarrhea ခရီးသြားဝမ္းေလွ်ာျခင္း၊ 250 mg တေန႔ ၃ ၾကိမ္၊ ၅-၇ ရက္။
• Trichomoniasis လိင္ကတဆင့္ ကူးစက္ေရာဂါ၊ 2 grams တခါတည္းေသာက္ပါ။ ဒါမွမဟုတ္ တခါေသာက္ 250 mg တေန႔ ၃ ခါ၊ ၇ ရက္ေသာက္ပါ။ ဒါမွမဟုတ္ တခါေသာက္ 375 mg တေန႔ ၂ ခါ၊ ၇ ရက္ ေသာက္ပါ။ သို႔မဟုတ္ 250 mg တေန႔ ၃ ၾကိမ္၊ ၇-၁ဝ ရက္။ ဒါမွမဟုတ္ 500 mg တေန႔ ၂ ၾကိမ္၊ ၇ ရက္ေသာက္။
• ေလမႀကိဳက္သည့္ပိုး အူမႀကီးေရာင္ျခင္း၊ 500 mg TDS (30 mg/kg/dose) IV တေန႔ ၃ ၾကိမ္၊ ထိုးပါ၊ 7.5 mg/kg တေန႔ ၄ ၾကိမ္၊ ၇-၁ဝ ရက္ေသာက္ပါ။

ဆိုးက်ိဳးမ်ား၊ အစာအိမ္ေရာင္၊ ပ်ိဳ႕-အန္၊ အစာမေက်၊

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ

Toothache သြားကိုက္ျခင္း

Dental cavity သြားအေခါင္းျဖစ္လို႔ကေန အမ်ားဆံုးသြားကိုက္တယ္။ ဒုတိယလိုက္တာက Gum disease သြးဖံုးေရာဂါ။ ကိုယ္ဝန္မွာ သြားကိုက္လို႔ တခုခုလုပ္စရာလိုရင္ ဒုတိယ ၃ လအတြင္းကအသင့္ဆံုးျဖစ္တယ္။ Cracked tooth သြားအက္တာ၊ Exposed tooth root သြားအေျခ (အျမစ္) ေပၚေနတာေတြကေနလဲ သြားကိုက္မယ္။သြားမွာ မဟုတ္ဘဲ ေမးရိုးဆစ္ေရာဂါ၊ (ဆိုင္းနပ္စ္) ေရာဂါေတြကလဲ သြားကိုက္တာနဲ႔ မွားတတ္တယ္။

Dental abscess ျပည္တည္တာလဲရွိတယ္။ သြားကိုဖံုးေပးထားတဲ့ Enamel ေၾကလႊာကိုထိခိုက္ရင္ မ်က္စိနဲ႔ မျမင္ရေသးခင္ကတည္းက သြားနာတာစမယ္။ စားလိုက္တဲ့ အစားအေသာက္ထဲမွာပါေနတဲ့ သၾကားဓါတ္ကို ခံတြင္းထဲေနတဲ့ ဗက္တီးရီးယားကေန အက္စစ္ဓါတ္အျဖစ္ ေျပာင္းေပးတယ္။ အက္စစ္ဓါတ္က ေၾကြလႊာေလးကို ဖ်က္ဆီးတယ္။ ၾကာေတာ့ သြားအေခါင္းျဖစ္လာေတာ့တယ္။

သြားရဲ႕အတြင္းဆံုးအထပ္ျဖစ္တဲ့ ေျပာ့လႊာထဲမွာ နာတာကိုခံႏိုင္တဲ့ အာရံုေၾကာရွိတယ္။ သူ႔ကို ဗက္တီးရီးယားအဆိပ္ေတြ၊ စားတာေသာက္တာထဲက အပူ၊ အေအး၊ အခ်ဥ္၊ အခ်ိဳေတြကေန နာေစမယ္။ ဆိုးလာရင္ ေျပာ့လႊာတစ္ရွဴးေတြေသျပီး Dental abscess ျပည္တည္လာႏိုင္တယ္။

သြားေပါက္ျဖစ္လာတာကို တိမ္ေသးရင္ Dental filling ဖါေပးႏိုင္တယ္။ နက္ေနျပီဆိုရင္ေတာ့ Crown အစြပ္ အုပ္ေပးရတယ္။ အေခါင္းကေန ေျပာ့လႊာကိုထိခိုက္ျပီး ပိုးဝင္မယ္ဆိုရင္ သြားႏုတ္ရႏိုင္တယ္။ ဒါမွမဟုတ္ ေသေနတဲ့ တစ္ရွဴးေတြ ထုတ္ေပးရတတ္တယ္။ ျဖည့္စရာနဲ႔ အစားထိုးရတတ္တယ္။ ျပည္တည္နာကေနေရာင္လာျပီး ေဘးကို ျပန္႔ႏိုင္တယ္။ တခါတေလ အေရးေပၚကုသရတယ္။

Gum (periodontal) disease သြားဖံုးေရာဂါျဖစ္ရင္ သြားကို ထိန္းမထားႏိုင္ေတာ့ဘူး။ Plaque (ပလိပ္) ေခၚတာျဖစ္လာတယ္။ စာတပုဒ္ေရးထားပါတယ္။

• Rinse with warm salt water ဆားကို ေရေႏြးထဲထည့္ျပီး ငံုပါ။ ပလုပ္က်င္းပါ။ ဆား လက္ဖက္ရည္ဇြန္း ၂-၃ ဇြန္းကို အေနေတာ္ ေရေႏြး တဖန္ခြက္ထဲ ေရာပါ။ ဆားမပါတဲ့ အခန္းအပူခ်ိန္ရွိ ေရေႏြးလဲ လုပ္ႏိုင္တယ္။
• ေရခဲတံုးလဲ ငံုထားႏိုင္တယ္။ ဒါေပမဲ့ တခ်ိဳ႕ဆရာဝန္ေတြက ေအးလြန္းတာနဲ႔ ပူလြန္းတာေတြကို ေရွာင္ေစခ်င္တယ္။
• Paracetamol, Aspirin, Ibuprofen နဲ႔ Benzocaine အနာသက္သာေဆး တမ်ိဳးမ်ိဳး ေသာက္ပါ။
• Codeine နဲ႔ Hydrocodone Oxycodone ေဆးေတြက ဆရာဝန္လက္မွတ္နဲ႔မွ ဝယ္ရတဲ့ အျပင္းစား အနာသက္သာေဆးေတြ ျဖစ္တယ္။ အိပ္ႏိုင္မယ္။
• Eugenol (Cloves oil) ေလးညွင္းဆီ သံုးပါ။
• ေဆးဆိုင္မွာ အလြယ္ဝယ္ရတဲ့ Benzocaine ထံုေဆး လဲသံုးႏိုင္တယ္။
• Tobacco/Smoking ေဆးလိပ္ မေသာက္ပါနဲ႔။ (နီကိုတင္း) က နာတာကို ပိုဆိုးေစတယ္။
• Massage ႏွိပ္နယ္ေပးႏိုင္တယ္။ သြားနာေနခ်ိန္မွာ ျငိမ္ထိုင္မေနဘဲ ကိုယ္လက္လႈတ္ရွားမႈ လုပ္ေပးသင့္တယ္။ သီခ်င္း-ဂီတ နားေထာင္သင့္တယ္။ ရုပ္ရွင္-တီဗြီၾကည့္ပါ။
• Listerine ပါးစပ္ေဆးရည္ေကာင္းပါတယ္။

သြားပိုးဝင္တာအတြက္သံုးတဲ့ ပဋိဇီဝေဆးေတြ -
(၁) Erythromycin (အရစ္သရိုမိုင္စင္) = တခါေသာက္ 250mg တေန႔ ၄ ၾကိမ္။ ဒါမွမဟုတ္ တခါေသာက္ 500mg တေန႔ ၂ ၾကိမ္။
(၂) Metronidazole (မက္ထရိုႏိုက္ဒါေဇာလ္)
- Amebic gingivitis (အမီးဘား) သြားဖုံးေရာင္၊ 400 mg တေန႔ ၃ ၾကိမ္၊ ၅-၇ ရက္။
- သြားပိုးဝင္၍ျပည္တည္ျခင္း၊ 3 Gm TDS
- သြားမႏုတ္မီ 2 Gm ၁ နာရီၾကိဳတင္ေပးပါ။

Dr. တင့္ေဆြ

Chilli ငရုတ္သီး အရသာ

ျမန္မာေတြက ခ်ိဳ-ခ်ဥ္-စပ္-ငန္-ဖန္-ခါး အရသာ ေျခာက္ပါးလို႔ သိၾကတယ္။ ျမန္မာတိုင္းရင္းေဆးမွာလဲ အဲလိုပါတယ္။ ဆရာဝန္ေတြ သင္ရတဲ့ ေဆးပညာမွာေတာ့ လွ်ာကေန ခံစားတဲ့အရသာဟာ အခ်ိဳ၊ အငန္၊ အခ်ဥ္၊ နဲ႔ အခါး၊ ေလးပါးထဲရွိတယ္။

အရသာကို သိေစတာက လွ်ာမွာရွိတဲ့ Taste buds ေခၚတဲ့ အရသာသိ-အဖုကေလးေတြေၾကာင့္ ျဖစ္တယ္။ လူတိုင္းမွာ အဲတာမ်ိဳးတေသာင္း ရွိတယ္။ လူေတြရဲ႕ အထူးအာရံုခံ ငါးမ်ိဳးျဖစ္တဲ့ အၾကား၊ အျမင္၊ အထိအေတြ႔၊ အနံ႔နဲ႔ အရသာထဲမွာ အရသာက အားအနည္းဆံုး ျဖစ္တယ္။ အရသာ မရျဖစ္ရတာက ေဆးဝါး၊ ေဆးလိပ္၊ ဗီတာမင္ခ်ိဳ႕ယြင္းတာ၊ ဦးေခါင္းကို ထိခိုက္မိတာ၊ ဦးေႏွာက္-အက်ိတ္၊ ဓါတ္ကင္ခံရတာေတြကေန ျဖစ္ေစႏိုင္တယ္။

အစာတခုခုကို ပါးစပ္ထဲထည့္လိုက္ရင္ သြားရည္နဲ႔ အစာေရာေထြးျပီး ေၾကခ်က္ေပးမယ္။ အဲလိုလုပ္ေနရင္း လွ်ာမွာရွိတဲ့ အရသာခံတဲ့ အဖုကေလးေတြနဲ႔ ထိေတြ႔မယ္။ ဒီ အဖုေလးေတြမွာရွိတဲ့ အာရံုခံ (ဆဲလ္) ေတြကို သတင္း အခ်က္အလက္ ပို႔ေပးလိမ့္မယ္။ အာရံုေၾကာေတြကတဆင့္ ဦးေႏွာက္ကို ေရာက္ေစတယ္။ ဦးေႏွာက္ကေန ဘယ္လိုအရသာရွိတယ္ဆိုတာ ေျပာလိမ့္မယ္။

အငန္ နဲ႔ အခ်ိဳကို သိေစတာေတြကေတာ့ လွ်ာရဲ႕ ေရွ႕ပိုင္းကေန တာဝန္ယူတယ္။ အခ်ဥ္ကုိ လွ်ာရဲ႕ ေဘးႏွစ္ဘက္က သိေစျပီး အခါးကိုေတာ့ လွ်ာရဲ႕ ေနာက္ပိုင္းက လုပ္ေပးတယ္။ လူေတြ အရသာခံတာ မတူၾကပါ။ မိန္းကေလးေတြက ေယာက္်ားေလးေတြထက္ အရသာသိတာ ပိုမ်ားတယ္။ တေယာက္ထဲလဲ အသက္ေျပာင္းရင္ ေျပာင္းတတ္တယ္။ သိပ္ငယ္တံုးမွာ အရသာသိေစတဲ့ အဖုေလးေတြဟာ လွ်ာတခုထဲကေန မဟုတ္ဘဲ၊ ပါးစပ္ေဘးဘက္ေတြနဲ႔ အာေခါင္မွာလဲ ရွိတယ္။ ဒါ့ေၾကာင့္ ကေလးေတြ အပူမခံႏိုင္၊ အစပ္မစားႏိုင္ၾကဘူး။

အေရွ႕ေတာင္အာရွ၊ ေတာင္အာရွနဲ႔ ေတာင္အေမရိကားက လူေတြ အလြန္ခံတြင္းေတြ႔လွတဲ့ အစပ္အရသာဟာ အေမရိကား၊ ဥေရာပနဲ႔ ႏိုင္ငံေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားမွာ လံုးဝမစားၾကပါ။ အရသာတမ်ိဳးကို မခံစားတတ္ၾကတဲ့သေဘာ ျဖစ္မယ္။ ငရုတ္သီးစပ္တာကို အဂၤလိပ္လို ပူတယ္လို႔သာ ေခၚတယ္။ သူတို႔မစားလို႔ စပ္တယ္လို႔ မေျပာတာမဟုတ္ပါ။

ငရုတ္သီးထဲမွာပါတဲ့ (ကက္ပစီႏြိဳက္) ဆိုတာက ပါးစပ္ကို ဖံုးေနတဲ့အလႊာမွာရွိတဲ့ အာရံုခံေတြကို သက္ေရာက္ေစတယ္။ ဒီလို ျဖစ္တာဟာ ပူလို႔ရတဲ့ နာက်င္မႈနဲ႔အတူတူ ျဖစ္တယ္။ ပူေလာင္တဲ့ ခံစားမႈရေစတယ္လို႔ ဆိုတယ္။ စပ္တဲ့ အရသာလို႔ မေျပာဘူး။ ဘာလို႔လဲဆိုေတာ့ အဖုေလးေတြဟာ ခ်ိဳတာ၊ ငန္တာ၊ ခ်ဥ္တာ နဲ႔ ခါးတာေတြကိုသာ ခံစားေစျပီး ပူတာကို ခံစားတဲ့ အထူးအဖုေတြ မရွိဘူး။ ရိုးရိုး အာရံုေၾကာေတြကေနသာ ဒါကို သိေစတယ္တဲ့။ ဒီအာရံုေၾကာေတြက စပ္တာကို ပူတယ္လို႔ ထင္ေတာ့ ဦးေႏွာက္ကလဲ ပူတယ္ျဖစ္သြားေရာ။

ၾကြက္ေတြကို စမ္းသပ္လို႔သိရတာက အပူခ်ိန္အပူဆိုတာနဲ႔ မ်ိဳးဗီဇ တူတာကို သိရတယ္။ ၾကက္တူေရြးကို ငရုတ္သီး ေၾကြးရတယ္။ ငွက္ေတြကို ငရုတ္သီးက မစပ္ေစဘူး။ လူဆိုရင္ ပါးစပ္ထဲ မထည့္ခင္ကတည္းက ငရုတ္သီးဟာ ပူတယ္။ ထိတဲ့ေနရာမွန္သမွ်ကို ပူေစတယ္။ အပူေလာင္တယ္လို႔ အဂၤလိပ္လို သံုးတယ္။

ငရုတ္သီး၊ ခ်င္း (ဂ်င္း)၊ ငရုတ္ေကာင္းေတြက ဘာလို႔ စပ္ၾကသလဲ။ ပူစပ္တာေတြထဲမွာ (ကက္ပစီယန္စင္) ပါတယ္။ ဒါကိုခံရတာက ပါးစပ္ထဲမွာရွိတဲ့ (ဗင္နီလြိဳက္) အာရံုခံေတြနဲ႔ သြားေပါင္းမယ္။ အာရံုခံ (ႏူရုန္) ဟာ ေျပာင္းလဲသြားျပီး စပ္တဲ့အာရံုခံသတင္းကို ပို႔ေပးတယ္။

VR1 အာရံုခံေတြဟာ (ကကfပစီယန္စင္) ကို မသိဘူး။ ဒါ့ေၾကာင့္ အမွတ္တမဲ့ သြားေပါင္းမိတယ္။ VR1 ေတြရဲ႕ တကယ့္ တာဝန္ဟာ ပူတာကိုသာသိတယ္။ အပူက ကိုယ့္မေလာင္ေအာင္ အသိေပးတဲ့ တာဝန္ကို ထမ္းရတယ္။ VR1 ေတြဟာ ပါးစပ္၊ လွ်ာ နဲ႔ အေရျပားေတြမွာ ရွိေနၾကတယ္။ မ်က္စိကို ထိလဲ ပူေလာင္ နာက်င္ေစလို႔ မိန္းကေလးေတြ ကိုယ့္ကိုယ္ကို ကာကြယ္ဘို႔ ေဆာင္ထားတဲ့ လက္နက္တခုဟာ Pepper spray ငရုတ္ေကာင္း-ပန္းေဆး ျဖစ္ပါတယ္။ Mace Pepper Gun ဆိုတာ ေဒၚလာ ၉ဝ ေလာက္ေပးရတယ္။ ၂၅ ေပအထိေရာက္တယ္။

ငရုတ္သီး ဘယ္ေလာက္စပ္သလဲကို Scoville Organoleptic Test နဲ႔ စစ္ေဆး သတ္မွတ္တယ္။
- Standard Pepper Spray မိန္းကေလးသံုး (ပက္ပါ-စပေရး) ပန္းေဆးဟာ ၂၅ဝဝဝ-၂ဝဝဝဝဝ ယူနစ္ ရွိတယ္။
- Bear Mace ဆိုတဲ့ ဝက္ဝံေတြကိုေတာင္ ႏိုင္တဲ့ ပန္းေဆးဟာ ၂ သိန္း- ၂ သိန္းခြဲယူနစ္ ရွိတယ္။
- Law Enforcement Grade Pepper Spray ရဲေတြ သံုးတာက ၅ သိန္းကေန ၅ သန္းယူနစ္ ရွိတယ္။
- Sweet Bell Peppers ေခၚတဲ့ လံုးဝမစပ္တဲ့ ငရုတ္ပြပြၾကီးေတြဟာ သုည ယူနစ္သာ ရွိတယ္။
- Jalapeno (၅-၉ စင္တီမီတာ) ရွည္ျပီး၊ မက္ဆီကို ကလာတဲ့ ငရုတ္သီးဟာ ၂၅ဝဝ-၈ဝဝဝ ယူနစ္ ရွိတယ္။
- Cayenne pepper ဆိုတဲ့ အာဖရိက-ငရုတ္က ၃ဝဝဝဝ-၅ဝဝဝဝ ယူနစ္ ရွိတယ္။
- Red Savina Habanero ငရုတ္မ်ိဳးက ၃၅ဝဝဝဝ-၅၇၇ဝဝဝ ယူနစ္ ရွိတယ္။

ငရုတ္မွာ ေဆးစြမ္းေတြရွိတယ္။
- မိႈပိုးကိုႏိုင္တယ္။ ပိုးေတြကိုႏိုင္တယ္။
- အဆစ္နာတာအတြက္ .05% Capsaicin (ခရင္မ္) သံုးတယ္။
- ခြဲစိတ္လို႔နာတာ၊ အဆစ္နာတာေတြအတြက္ အနာသက္သာေဆး Adlea ထိုးေဆးထဲမွာပါတယ္။
- ေယာက္်ား ဆီးက်ိတ္-ကင္ဆာ (ဆဲလ္) ကို သတ္ႏိုင္တယ္။
- ေသြးဖိအား က်ေစတယ္။
- သြားရည္မ်ားေစလို႔ စားရတာ ခပ္ျပင္းျပင္းရွိတဲ့ အစာနဲ႔တြဲစားလို႔ ေကာင္းတယ္။
- တျခား ခံစားေနရတာကို လႊမ္းမိုးေစတယ္။
- Capsaicin topical ointments နဲ႔ Qutenza ေဆးကပ္ခြါေတြက အဖ်ားအနားအာရံုေၾကာေရာဂါေၾကာင့္ နာတာကို သက္သာေစတယ္။
- 0.025% - 0.075% ကို သာမန္ကိုက္ခဲတာ၊ အဆစ္နာေရာဂါ၊ ခါးနာတာ၊ ဟိုနာ-ဒီနာတာေတြအတြက္ ထံုေအာင္အရင္ လုပ္ျပီးမွ ေဆးကို လက္အိပ္သံုးျပီး လိမ္းေပးရတယ္။
- (ကက္ပစီယန္ ခရင္မ္) ကို Psoriasis အေရျပားနာေၾကာင့္ ယားတာ-ေရာင္တာ သက္ေသာေစေအာင္ သံုးႏိုင္တယ္။
- (ကာဗြန္ဟိုက္ဒရိတ္) ေတြ ဖ်က္ေပးလို႔ ကိုယ္ကအပူေတြ ထြက္လာတယ္။ ဆီးခ်ိဳ၊ လူဝတာေတြအတြက္လဲ သံုးၾကတယ္။

ငရုတ္သီး မ်က္စိထဲဝင္လို႔ ေျခမကို ေရေလာင္းတာ စိတ္ေျပာင္းေအာင္ လုပ္တာေနမယ္။ (ကက္ပစီယန္) ဟာ အဆီမွာ ေပ်ာ္ဝင္လို႔ ပူစပ္တာ ေျပေစေအာင္ ေရနဲ႔မရဘူး။ ႏြားႏို႔ေအးေအး နဲ႔ သၾကားရည္ေအးကလဲ သက္သာေစမယ္။ ငရုတ္သီး မေထာင္းတတ္ရင္ ေခြ်းမ မေတာ္ခ်င္ၾကဘူး။

Dr. တင့္ေဆြ
၃ဝ-၁ဝ-၂ဝ၁၁

Agony ဆီးလမ္းေက်ာက္က နာျခင္း

CT result အရ Ureteric Colic ဆီးၿပြန္ေက်ာက္တည္ေရာဂါလို႔ေျပာပါတယ္။ Kidney Stone နဲ႔ ဘာကြာလဲ ဆရာ။

Kidney ေက်ာက္ကပ္နဲ႔ Bladder ဆီးအိမ္ၾကားမွာ အထက္ကေန ေအာက္ကို ဆင္းလာျပီးဆက္ေနတဲ့ ျပြန္လိုအဂၤါကို Ureter လို႔ေခၚတယ္။ အထက္မွာ က်ယ္ျပီး ေအာက္ေရာက္ေလက်ဥ္းေလျဖစ္တယ္။ ဘယ္-ညာ ရွိတယ္။ အဲဒီမွာ ေက်ာက္ကတစ္ေနလို႔နာတာကို Ureteric colic လို႔ေခၚတယ္။ အလြန္နာတတ္တယ္။

အဲလို ဆီးလမ္းေက်ာက္ေၾကာင့္နာတာကို Pain, severe pain လို႔ေျပာတာနဲ႔မလံုေလာက္လို႔ Agony လို႔သံုးတယ္။

Colic ဆိုတာက ရစ္ျပီးနာတာမွန္သမွ် ေက်ာက္ကေနျဖစ္ျဖစ္၊ ေလေၾကာင့္ျဖစ္ျဖစ္၊ ဝမ္းေၾကာင့္ျဖစ္ျဖစ္ ေခၚပါတယ္။

နာတာအတြက္ ေဆးေဆာင္ထားသင့္တယ္။ သြားေလရာယူသြားပါ။ Buscopan/Spasmo Cibalgin စတဲ့ေဆးျဖစ္တယ္။ စားေဆးနဲ႔ ထိုးေဆးရွိတယ္။

ဆရာလဲ ျဖစ္ဘူးလို႔ Buscopan ကို သြားေလရာကို ယူသြားရဘူးတယ္။ တခါက တျခားႏိုင္ငံတခုကို အစည္းအေဝး သြားေတာ့ ယူသြားတယ္။ မိတ္ေဆြတဦး ညၾကီးမင္းၾကီး နာလို႔ ပါလာတဲ့ေဆးကို ထိုးေပးရတယ္။ ၅ မိနစ္အတြင္း သက္သာသြားတယ္။

သက္သာမွသူေျပာတာက “အနားမွာ ေသနပ္သာရွိရင္ ကိုယ့္ကုိယ္ကို ျပစ္သတ္ခ်င္ေလာက္ေအာင္ဘဲ” တဲ့။ သူက လူေကာင္ၾကီးလို႔ 3 ampoules IV ထိုးေပးရတယ္။ သာမန္လူဆိုရင္ ၂ လံုးဆိုရတယ္။ ေတာ္ေတာ္တန္တန္နာရင္ စားေဆး ၁-၂ ျပားဆိုရင္ ရတယ္။

Buscopan ေဆးကို ရာသီလာလို႔ မတရားနာသူကိုလဲ ေပးႏိုင္တယ္။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၁၈-၁၁-၂ဝ၁၃

Teeth Eruption သြားေပါက္ခ်ိန္

Primary Teeth ကေလးငယ္သြားမ်ား
(က) Upper Teeth အထက္သြားမ်ား
• Central incisor ေရွ႕အလယ္သြား ၈-၁၂ လ ေပါက္၊ ၆-၇ ႏွစ္က်ိဳး။
• Lateral incisor ေရွ႕ေဘးသြား ၉-၁၃ လ ေပါက္၊ ၇-၈ က်ိဳး။
• Canine (Cuspid) စြယ္သြား ၁၆-၂၂ လ ေပါက္၊ ၁ဝ-၁၂ ႏွစ္က်ိဳး။
• First molar ေရွ႕အံသြား ၁၃-၁၉ လ ေပါက္၊ ၉-၁၁ ႏွစ္က်ိဳး။
• Second molar ေနာက္အံသြား ၂၅-၃၃ လ ေပါက္၊ ၁ဝ-၁၂ ႏွစ္က်ိဳး။

(ခ) Lower Teeth ေအာက္သြားမ်ား
• Central incisor ေရွ႕အလယ္သြား ၆-၁ဝ လေပါက္၊ ၆-၇ ႏွစ္က်ိဳး။
• Lateral incisor ေရွ႕ေဘးသြား ၁ဝ-၁၆ လ ေပါင္၊ ၇-၈ ႏွစ္က်ိဳး။
• Canine (cuspid) စြယ္သြား ၁၇-၂၃ လ ေပါက္၊ ၉-၁၂ ႏွစ္က်ိဳး။
• First molar ေရွ႕အံသြား ၁၄-၁၈ လ ေပါက္၊ ၉-၁၁ ႏွစ္က်ိဳး။
• Second molar ေနာက္အံသြား ၂၃-၃၁ လ ေပါက္၊ ၁ဝ-၁၂ ႏွစ္ က်ိဳး။

Permanent Teeth Eruption ၾကီးသြားမ်ားေပါက္ခ်ိန္

(က) အထက္ၾကီးသြားမ်ား
• ေရွ႕-အလယ္သြား ေပါက္ခ်ိန္ = ၇-၈ ႏွစ္၊ အျမစ္ေပါက္ခ်ိန္ = ၁ဝ-၁၁ ႏွစ္၊
• ေရွ႕-ေဘးသြား ေပါက္ခ်ိန္ = ၈-၉ ႏွစ္၊ အျမစ္ေပါက္ခ်ိန္ = ၁၁-၁၂ ႏွစ္၊
• စြယ္သြား ေပါက္ခ်ိန္ = ၁၁-၁၂ ႏွစ္၊ အျမစ္ေပါက္ခ်ိန္ = ၁၄-၁၅ ႏွစ္၊
• ေရွ႕-ပဌမအံသြား ေပါက္ခ်ိန္ = ၁ဝ-၁၁ ႏွစ္၊ အျမစ္ေပါက္ခ်ိန္ = ၁၃-၁၄ ႏွစ္၊
• ေနာက္-ပဌမအံသြား ေပါက္ခ်ိန္ = ၁၁-၁၂ ႏွစ္၊ အျမစ္ေပါက္ခ်ိန္ = ၁၃-၁၅ ႏွစ္၊
• ပဌမအံသြား ေပါက္ခ်ိန္ = ၅-၇ ႏွစ္၊ အျမစ္ေပါက္ခ်ိန္ = ၈-၁ဝ ႏွစ္၊
• ဒုတိယအံသြား ေပါက္ခ်ိန္ = ၁၂-၁၃ ႏွစ္၊ အျမစ္ေပါက္ခ်ိန္ = ၁၅-၁၆ ႏွစ္၊
• တတိယအံသြား (အံဆံုး) ေပါက္ခ်ိန္ = ၁၇-၂၁ ႏွစ္၊ အျမစ္ေပါက္ခ်ိန္ = ၁၉-၂၃ ႏွစ္၊

(ခ) ေအာက္ၾကီးသြားမ်ား
• ေရွ႕-အလယ္သြား ေပါက္ခ်ိန္ = ၆-၇ ႏွစ္၊ အျမစ္ေပါက္ခ်ိန္ = ၉-၁ဝ ႏွစ္၊
• ေရွ႕-ေဘးသြား ေပါက္ခ်ိန္ = ၇-၈ ႏွစ္၊ အျမစ္ေပါက္ခ်ိန္ = ၁ဝ-၁၁ ႏွစ္၊
• စြယ္သြား ေပါက္ခ်ိန္ = ၉-၁ဝ ႏွစ္၊ အျမစ္ေပါက္ခ်ိန္ = ၁၂-၁၃ ႏွစ္၊
• ေရွ႕-ပဌမအံသြား ေပါက္ခ်ိန္ = ၁ဝ-၁၂ ႏွစ္၊ အျမစ္ေပါက္ခ်ိန္ = ၁၃-၁၅ ႏွစ္၊
• ေနာက္-ပဌမအံသြား ေပါက္ခ်ိန္ = ၁၁-၁၂ ႏွစ္၊ အျမစ္ေပါက္ခ်ိန္ = ၁၃-၁၅ ႏွစ္၊
• ပဌမအံသြား ေပါက္ခ်ိန္ = ၅-၇ ႏွစ္၊ အျမစ္ေပါက္ခ်ိန္ = ၈-၁ဝ ႏွစ္၊
• ဒုတိယအံသြား ေပါက္ခ်ိန္ = ၁၁-၁၃ ႏွစ္၊ အျမစ္ေပါက္ခ်ိန္ = ၁၄-၁၆ ႏွစ္၊
• တတိယအံသြား (အံဆံုး) ေပါက္ခ်ိန္ = ၁၇-၂၁ ႏွစ္၊ အျမစ္ေပါက္ခ်ိန္ = ၁၉-၂၃ ႏွစ္၊

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ

Propylthiouracil ရဲ႕ ေဘးထြက္-ဆိုးက်ိဳး

Propylthiouracil ရဲ႕ ေဘးထြက္-ဆိုးက်ိဳးေတြက အမ်ားအားျဖင့္ အေရျပားမွာျဖစ္တယ္။ အနီျပင္ထြက္၊ ယား၊ ဆံပင္ကြ်တ္။ တခ်ိဳ႕မွာ ကိုယ္ေရာင္၊ ပ်ိဳ႕-အန္၊ ရင္ပူ၊ အရသာပ်က္၊ ၾကြက္သား-အဆစ္နာ၊ ထံု၊ ေခါင္းကိုက္တာေတြလဲ တခ်ိဳ႕မွာ ျဖစ္တယ္။ ဆိုးတာျဖစ္တဲ့သူမွာ ေသြးျဖဴဥနည္းတယ္။ အဲလိုျဖစ္ရင္ ကူးစက္ေရာဂါ ပိုးဝင္လြယ္မယ္။ ေသြးျဖဴဥနည္းတာလဲ ရွိတတ္တယ္။ ေသြးယိုလြယ္မယ္။ ေဘးထြက္-ဆိုးက်ိဳးေတြရဲ႕သေဘာက အဲဒီေဆးရပ္ရင္ တေျဖးေျဖး သက္သာ ေပ်ာက္ကင္းတယ္။ အခုေဆးမ်ိဳးက အျမဲေသာက္ရမို႔ ခက္တယ္။ ဒါေၾကာင့္ ခ်ိန္ဆရတယ္။ ေဆး (ေဆးကုနည္း) ေျပာင္းသင့္ရင္ ေျပာင္းရတယ္။

Poor posture and Health အေနအထိုင္နဲ႔ က်န္းမာေရး

လူဆိုတာ ေလ်ာင္း-ထိုင္-ရပ္-သြား ဣရိယာပုတ္ေလးပါး မွ်တေနဘို႔လိုပါတယ္။ သူမ်ားႏိုင္ငံေတြကိုသြားျပီး အလုပ္လုပ္ၾကရသူေတြဟာ မ်ားေသာအားျဖင့္ အၾကာၾကီးဆက္တိုက္ မတ္တပ္ရပ္ အလုပ္လုပ္ရတဲ့ ဒုကၡကိုခံၾကရတယ္။ အေရာင္းဆိုင္ေတြမွာ ဝယ္သူမလာခ်ိန္မွာေတာင္ ထိုင္ေနဘို႔ရာ ထိုင္ခံုေပးမထားပါ။ ျမန္မာျပည္မွာ ေဆးလိပ္သမေတြက တခ်ိန္လံုးထိုင္ေနရတယ္။ ခုေခတ္လူရြယ္ေတြ ကြန္ျပဴတာေရွ႕မွာ အၾကာၾကီးထိုင္ အလုပ္လုပ္ရတယ္။ ကိုယ္အေနအထား တခုခုမွာ မျပဳျပင္ဘဲ အခ်ိန္ၾကာၾကာေနရေလေလ က်န္းမာေရးကို သက္ေရာက္ ထိခိုက္ေလျဖစ္ပါမယ္။

“ေသြးေလမေလွ်ာက္ဘူး” လို႔ အရပ္ေျပာ ေျပာေလ့ရွိတယ္။ မမွားပါ ေသြးလွည့္ပတ္မႈကို သက္ေရာက္မယ္။ အာရံုေၾကာကို ဖိထားသလိုေနလို႔ ထံုတာက်င္တာျဖစ္မယ္။ ေသြးျပန္ရည္စနစ္ကို ဖိထားခံရလို႔ ေရာင္တာျဖစ္မယ္။ ဖိထားခံရတဲ့ (တစ္ရွဴး) ေတြ ဒဏ္ခံရမယ္။ ဒါ့ျပင္ စိတ္ဖိအားလဲ ျဖစ္ေစႏိုင္တယ္။

အသက္ၾကီးသူေတြမွာ ပိုဆိုးတယ္။ ဆိုးဝါးတဲ့၊ အသက္ကိုပါရန္ရွာႏိုင္တဲ့ ေသြးေၾကာထဲ ေသြးခဲျဖစ္ျပီး ပိတ္တာမ်ိဳး ျဖစ္လာေစႏိုင္တယ္။ ခါးနာ၊ ခါးရိုးဆစ္ထဲကအာရံုေၾကာအလုပ္နည္းတာ၊ အဆစ္နာ၊ ပခံုးလံုးဝန္းေရာဂါ၊ ဗိုက္ပူတာေတြ ဆက္ျဖစ္ႏိုင္တယ္။ အဆစ္နဲ႔ၾကြက္သားေတြနာမယ္။ ေခါင္းကိုက္မယ္။ အေနအထား ဂရုမစိုက္ႏိုင္ရင္ အဆစ္နာေနသူေတြကို ပိုဆိုးေစမယ္။ လူရုပ္ကို မလွေစဘူး။

လူေတြကို ေဘးတိုက္ၾကည့္လိုက္ရင္ ကေလးငယ္ဘဝမွာ အဂၤလိပ္စာလံုး “အက္စ္” လိုရွိတာေတြ႔ပါမယ္။ အသက္ရလာတာနဲ႔ “အက္စ္” ကေန “စီ” လိုျဖစ္လာေတာ့တယ္။ အၾကံေပးခ်က္ရိုးရိုးေလးကေတာ့ “သင့္ၾကြက္သားစကား နားေထာင္ပါ” တဲ့။ နာလာ-ေညာင္းလာရင္ ၾကြက္သားက ေျပာလာလိမ့္မယ္။ ဘာလုပ္ေပးရမလဲဆိုတာကိုလဲ ရိုးရိုးေလး ေျပာရရင္ “ျဖစ္ေနခဲ့တာကို ေျပာင္းျပန္လုပ္လိုက္ပါ”။ ကုန္းေနရရင္ ဆန္႔လိုက္ပါ။ ထိုင္ေနရရင္ ရပ္လိုက္ပါ။

နားလို႔ ထိုင္ေနရတာမွာလဲ ဇိမ္က်က်ေနရတာ မေကာင္းပါ။ ေျပာ့အိတဲ့မ်က္ႏွာျပင္မွာ ၾကာၾကာမထိုင္သင့္ပါ။ ပက္လက္ ကုလားထိုင္၊ စပရင္ကိုလားထိုင္၊ ၾကိဳးတပ္ကုတင္ေပၚမွာ မွာလဲ ၾကာၾကာမထိုင္သင့္ပါ။ အိပ္တဲ့အခါ ေမြ႔ယာဆိုတာ ကိုယ့္ခါးနဲ႔ အေနေတာ္သင့္တယ္။ ေခါင္းအံုးက ကိုယ္လည္ပင္းနဲ႔ အေနေတာ္ရမယ္။ အသက္ရေလေလ မာေၾကာတဲ့ မ်က္ႏွာျပင္နဲ႔ သင့္ေလေလျဖစ္တယ္။ မာလြန္း၊ ၾကမ္းလြန္းတာလဲ မေကာင္းပါ။

စမတ္က်က်ဆံုလည္ကုလားထိုင္မွာထိုင္ျပီး ကြန္ျပဴတာေရွ႕ အလုပ္လုပ္ရသူေတြမွာလဲ မ်က္စိကိုထိခိုက္ေစတယ္။ “မိနစ္ ၂ဝ ၾကာရင္ ေပ ၂ဝ အကြာကို စကၠန္႔ ၂ဝ ၾကာၾကည့္ေပးပါ။”

ဖိခံေနရတဲ့ တင္ပါးမွာ ေသြးေလွ်ာက္တာနည္းလို႔ အနာေပါက္တာျဖစ္ႏိုင္တယ္။ ဗက္တီးရီးယားတြက လူ႔ကိုယ္မွာ အျပင္မွာေရာ အထဲမွာပါရွိေနတယ္။ သူတို႔ၾကိဳက္တဲ့အေျခအေနျဖစ္လာရင္ ေပါက္ပြါးမ်ားျပားလာတယ္။ ဒဏ္ခံေနရတဲ့ အေရျပားထဲကို ဝင္လာႏိုင္တယ္။ အနာေပါက္မယ္။ တခ်ိဳ႕က ျပည္တည္ေစမယ္။ FIA ဂရင္ဂ်ီနာေပါက္ေနသူေတြက ကရြတ္ေခြနဲ႔သာ ထိုင္ၾကရတယ္။

အမ်ိဳးသမီးက်န္းမာေရးအတြက္ သတ္သတ္မွတ္မွတ္ေျပာလိုတာရွိပါတယ္။ အထိုင္မ်ားရင္ စဥ္းစား ၾကည့္ပါ။ ေလဝင္တာ မရသေလာက္နည္းမယ္။ အပူခ်ိန္မ်ားမယ္။ ေခြ်းပိုထြက္မယ္။ ပူအိုက္စိုထိုင္းတာကို ဖန္းဂတ္စ္ (မိႈ) ေတြကၾကိဳက္တယ္။ ဒါေၾကာင့္ မိန္းကေလး အပ်ိဳစစ္စစ္ေတြမွာ အျဖဴဆင္းတာျဖစ္ေစႏိုင္တယ္။

ထိုင္ေနရရင္ ကိုယ္အေလးခ်ိန္က ဘယ္နဲ႔ညာေပၚမွာ ညီေနသင့္တယ္။ ဒူးကိုေကြးရရင္ ၉ဝ ဒီဂရီရွိတာက အေကာင္းဆံုး ျဖစ္တယ္။ ေျခဖဝါးက ၾကမ္းျပင္မ်ာ ျပားလိုက္ညီညီခ်ထားသင့္တယ္။ အေနအထားတခုမွာ မိနစ္ ၃ဝ ထက္ မၾကာသင့္ဘူး အသက္ၾကီးသူေတြက ပိုျပီးအခ်ိန္တိုမွာ ျပင္သင့္ၾကတယ္။

ကားေမာင္းရသူေတြ ထိုင္ရတာ အေနေတာ္ျဖစ္ေအာင္ ဂရုစိုက္ပါ။ ခါးေနာက္က တခုခု အဆင္ေျပတာရွာပါ။ ဒူးဟာ တင္ပါးနဲ႔ တတန္းထဲ၊ ဒါမွမဟုတ္ ျမင့္ေနသင့္တယ္။ စတီယာရင္နဲ႔ ကိုယ္နဲ႔ အေနေတာ္ ေဝးေနေစပါ။ တခုခုကို မ,စရာရွိရင္ ေပါင္ ၃ဝ ထက္မ်ားတာ မေကာင္းပါ။ မ,မခင္ ကိုယ့္ေအာက္ပိုင္းက ေျမျပင္-ၾကမ္းျပင္မွာ ခိုင္ခိုင္မာမာ ရပ္္ထားပါ။ မ,မဲ့အရာက ကိုယ့္ခါးေအာက္ကျဖစ္ေနတာက ပိုသက္သာတယ္။ ခါးကို မတ္မတ္ထားျပီးမွသာ မ,ပါ။ စားပြဲေပၚကအရာကို မ,မယ္ဆိုရင္ စားပြဲစြန္းကို အရင္ဆြဲယူပါ။ ေအာက္ခ်ေတာ့မယ္ဆိုရင္ ဗိုက္ၾကြက္သားေတြတင္းထားပါ။ ခါးနဲ႔ ဒူးေကြးထားပါ။ ကုလားထိုင္အျမင့္ဟာ ကိုယ့္အရပ္အေမာင္းနဲ႔ အေနေတာ္သင့္တယ္။ အလုပ္စားပြဲကလဲ အဲလိုျဖစ္သင့္တယ္။

ကြ်န္ေတာ္ ေတာနယ္၊ ျမိဳ႕နယ္ေတြမွာ ခြဲစိတ္ခဲ့ရတာအားလံုးမွာ ခြဲစိတ္ကုတင္ရယ္လို႔ အတင္အခ်လုပ္ႏိုင္တာမ်ိဳးကို တခါမွ မသံုးႏိုင္ခဲ့ပါ။ ကေလးလူနာ၊ လူၾကီးလူနာ၊ ကိုယ္ဝန္ေဆာင္ခြဲစိတ္ရတာ အမ်ိဳးမ်ိဳးကို အနိမ့္အျမင့္ ညႇိရတာမွာ အုတ္ခဲသာ သံုးးႏိုင္တယ္။ ဒါလဲ အဆင္ေျပလွတာမဟုတ္လို႔ ခါးနာေရာဂါရခဲ့ပါတယ္။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၁၈-၁၁-၂ဝ၁၃

Sunday, November 17, 2013

Baby Milestones ကေလးမ်ား၏ ဖြံ႕ျဖိဳးတိုးတက္လာမႈ မွတ္တိုင္မ်ား

ေမြးလ်င္ေမြးခ်င္း ငိုမည္။ အသက္ရွဴမႈကိုျဖစ္ေပၚေစသည္၊ အားေပးသည္။ ကိုယ္ခႏၡာတခုလံုးသို႔ ေသြးလွည့္ေနမႈကို အားေပးသည္။ တံု႔ျပန္မႈ (၃) မ်ိဳးရွိရမည္။
(၁) ႏို႔စို႔တတ္မည္၊ လက္ထည့္က စုပ္မည္။
(၂) ပါးတဖက္အား လက္ျဖင့္ထိၾကည့္ပါက ၄င္းလက္ဆီသို႔ ဦးေခါင္း-ပါးစပ္က လွည့္လိုက္လာမည္။
(၃) ပက္လက္ထားစဥ္ ကေလးသိပ္ထားသည့္ ကုတင္-ၾကမ္းျပင္-စားပြဲအားပုတ္လိုက္ပါက ကေလး၏ လက္ႏွစ္ေခ်ာင္းႏွင့္ ေျခႏွစ္ေခ်ာင္းတို႔ ရုတ္တရက္ လန္႔သကဲ့သို႔ တံု႔ျပန္မည္။

ေမြးကာစမွ ၁၂ လအထိ
• (၄) ပါတ္ - စကားေျပာၾကည့္က ျပန္ဂရုစိုက္မည္။ ခ်ီပါက အငိုရပ္မည္။ အူး-အား အသံထြက္မည္။
• (၆) ပါတ္ - ျပံဳးတတ္မည္။ ၾကည့္သူ၏ေနာက္ လိုက္ၾကည့္တတ္မည္။
• (၈) ပါတ္ - နီးကပ္သည့္အရာကို စူးစိုက္ၾကည့္တတ္လာမည္။ အငိုသက္သာလာမည္။
• (၃) လ - ဘူးမွဳတ္တတ္လာမည္။ ကစားစရာကို လွမ္းယူတတ္မည္။ ဆုပ္ကိုင္တတ္လာသည္။
• (၄) လ - ကေလးအစာမာ စားတတ္လာမည္၊ ပက္လက္လွန္ထားလ်င္ ေမွာက္တတ္လာမည္။
• (၅) လ - ကစားစရာမ်ားကို စုပ္တတ္မည္။ ထူးဆန္းသည္မ်ားကို သတိထားတတ္လာမည္။ မိခင္ကိုျပန္ဖက္တတ္လာသည္။
• (၆) လ - အကူမပါဘဲ ထိုင္ႏိုင္လာမည္။ သူ႔ေျခေထာက္ႏွင့္ ကစားတတ္လာမည္။ အသံလာရာ လွည့္ၾကည္မည္။
• (၇) လ - သူ႔ဖါသာသူ စားတတ္လာမည္။ ကစားစရာကို လွမ္းယူ-ဆြဲယူတတ္လာမည္။
• (၈) လ - ဝမ္းလ်ားထိုးတတ္လာမည္။ မဟုတ္-မရွိ ဆိုသည့္စကားကို နားလည္လာမည္။ လိုက္ၾကည့္တတ္လာသည္။ ပစၥည္းကို လက္တဖက္မွ တဖက္ ေျပာင္းတတ္လာသည္။ ပါပါ-မာမာ ေခၚတတ္လာသည္။
• (၉) လ - ဝမ္းလ်ားထိုး ပို၍ၾကြမ္းက်င္လာမည္။
• (၁ဝ) လ - ကိုင္၍မတ္တပ္ရပ္မည္။ ကဗ်ာ-လကၤာဆိုျပပါက အလိုက္သင့္အမူအယာျပာလာမည္။ ဘိုင္ဘိုင္လုပ္တတ္လာသည္။ အစားကို ပါးစပ္ထဲ ထည့္တတ္လာမည္။
• (၁၁) လ - စကားတလံုးစႏွစ္လံုးစ ေျပာတတ္လာမည္။
• (၁၂) လ - ေျခတလွမ္းႏွစ္လွမ္းလွမ္း တတ္လာမည္။

၁၃-၂၄ လသားအရြယ္
(၁၃) လ - မတတ္တတတ္၊ မခိုင့္တခိုင္ သူ႔ဖါသာသူ လမ္းေလွ်ာက္မည္။ တခ်ိဳ႕ကေလးေတြက ၉ လ မွာစေလွ်ာက္တယ္။ တခ်ို႕က ၁၇ လအထိေနာက္က်တယ္။ ပ်မ္းမွ် ၁၄ လ ျဖစ္တယ္။ အရာဝတၴဳမ်ားကို စူးစမ္းတတ္လာမည္။ လက္အသံုးခ်တတ္မႈ ပိုၾကြမ္းက်င္လာမည္။ အသံႏွစ္လံုး ဆိုတတ္လာသည္။ ငံု႔ေကာက္တတ္လာသည္။
• (၁၄) လ - သက္ေတာင့္သက္သာရွိျခင္းကို ပို၍ခံုမင္တတ္လာမည္။ အစားအမာ စားတတ္လာမည္။ ခြက္ႏွင့္တိုက္သည္ကို ေသာက္တတ္လာမည္။ အတုခိုးတတ္လာသည္။
• (၁၅) လ - သူ႔ပင္ကိုယ္သဘာဝကေလးမ်ားျပလာမည္။ စကားပိုၾကြယ္လာမည္။ အသံ ၃ လံုး ေျပာတတ္လာသည္။ မွန္ထဲက သူ႔အရိပ္ကုိသူသိမည္။ ေနာက္ျပန္ေလ်ာက္တတ္လာသည္။
• (၁၆) လ - သူ႔ကိုယ္အဂၤါအမည္မ်ားကိုေမးလ်င္ ေျဖတတ္လာမည္။ ရီတတ္သည္။ စာအုပ္စာရြက္မ်ား လွန္တတ္သည္။
• (၁၇) လ - အဝတ္အစားဝတ္တတ္-ခြ်တ္တတ္လာမည္။ အကူအညီျဖင့္ သြားတိုက္တတ္လာမည္။ အသံ ၆ လံုး ထိ ေျပာတတ္လာသည္။ ျမင္းရုပ္စီးတတ္သည္။ မ်က္လွည့္ျပသည္မ်ိဳးကို သေဘာက်သည္။
• (၁၈) လ - ေဘာလံုးကန္တတ္လာမည္။ ခလုပ္စသည္အား တြန္းျခင္း-လွည္ျခင္းလုပ္တတ္မည္။ ဂီတျဖင့္ ကတတ္လာမည္။
• (၁၉) လ - မွားေျပာ-မွားလုပ္ျပလ်င္ မွားမွန္းသိလာမည္။ ဇြန္း-ခရင္းကိုင္တတ္လာသည္။ ေျပးတတ္လာသည္။ ေဘာလံုး ျပစ္တတ္လာသည္။
• (၂ဝ) လ - ေလွကားတတ္တတ္လာမည္။ ေျပးတတ္လာမည္။ ကိုက္တတ္-တြန္းတတ္သည့္ ၾကမ္းတမ္းတတ္လာသည္။
• (၂၁) လ -အိမ္အလုပ္မ်ားကူတတ္လာမည္။ စားပြဲ-ကုလားထိုင္ သူ႔အလိုက် ေရြ႕တတ္လာမည္။
• (၂၂) လ - ဘယ္ေရာညာပါ လက္မ်ား အႏုစိတ္ကိုင္တတ္လာမည္။
• (၂၃) လ - စကားလံုးသံုးလံုးပါဝါက်ကို ေျပာတတ္လာမည္။ ဆန္႔က်င္ဖက္ေျပာလ်င္ နားလည္လာမည္။ အျခားကေလးမ်ားႏွင့္ တြဲကစားတတ္လာမည္။
• (၂၄) လ - သူ႔အေၾကာင္းသူေျပာတတ္လာမည္။ သူမၾကိဳက္တာ-ၾကိဳက္တာေျပာတတ္လာမည္။ ဘာ့လို႔လဲဆိုသည္မ်ားေမးတတ္လာမည္။

Primary Teeth ကေလးငယ္သြားမ်ား
(က) Upper Teeth အထက္သြားမ်ား
• Central incisor ေရွ႕အလယ္သြား ၈-၁၂ လ ေပါက္၊ ၆-၇ ႏွစ္က်ိဳး။
• Lateral incisor ေရွ႕ေဘးသြား ၉-၁၃ လ ေပါက္၊ ၇-၈ က်ိဳး။
• Canine (Cuspid) စြယ္သြား ၁၆-၂၂ လ ေပါက္၊ ၁ဝ-၁၂ ႏွစ္က်ိဳး။
• First molar ေရွ႕အံသြား ၁၃-၁၉ လ ေပါက္၊ ၉-၁၁ ႏွစ္က်ိဳး။
• Second molar ေနာက္အံသြား ၂၅-၃၃ လ ေပါက္၊ ၁ဝ-၁၂ ႏွစ္က်ိဳး။

(ခ) Lower Teeth ေအာက္သြားမ်ား
• Central incisor ေရွ႕အလယ္သြား ၆-၁ဝ လေပါက္၊ ၆-၇ ႏွစ္က်ိဳး။
• Lateral incisor ေရွ႕ေဘးသြား ၁ဝ-၁၆ လ ေပါင္၊ ၇-၈ ႏွစ္က်ိဳး။
• Canine (cuspid) စြယ္သြား ၁၇-၂၃ လ ေပါက္၊ ၉-၁၂ ႏွစ္က်ိဳး။
• First molar ေရွ႕အံသြား ၁၄-၁၈ လ ေပါက္၊ ၉-၁၁ ႏွစ္က်ိဳး။
• Second molar ေနာက္အံသြား ၂၃-၃၁ လ ေပါက္၊ ၁ဝ-၁၂ ႏွစ္ က်ိဳး။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ

Friday, November 15, 2013

Noise pollution ဆူဆူပူပူ လူမခံႏိုင္

Noise health effects ဆူညံသံနဲ႔ က်န္းမာေရး

ဆရာေရ “ဆူညံသံ" နဲ႔ပတ္သတ္တဲ့ ေဆးပညာဆိုင္ရာ အေၾကာင္းအရာေလး သတင္းေရးသားခ်င္လို႔ပါ။ အခုခ်ိန္က အလွဴအတန္းေတြလည္း မ်ားေနေတာ့ အလြန္အမင္းဆူညံသံေတြက ကေလးေတြ၊ သက္ၾကီးရြယ္အိုေတြနဲ့ လူေတြရဲ့ စိတ္ပိုင္းဆိုင္ရာေရာ ရုပ္ပိုင္းဆိုင္ရာအေပၚ ဘယ္လိုသက္ေရာက္ႏိုင္မလဲဆိုတာ သိခ်င္တာပါဆရာ။

ဆူညံသံေတြက က်န္းမာေရးကို ထိခိုက္တယ္။ အလုပ္ေနရာေတြမွာ ဆူညံသံေတြကို က်န္းမာေရးအသိရွိသူေတြက သတိထားၾကသလို ရပ္ထဲရြာထဲက ဆူညံသံေတြကိုေတာ့ လူမႈေရးအသိရွိသူေတြ အသိတရားထားဘို႔ လိုပါတယ္။

• စာသင္-စာဖတ္ကိုထိခိုက္တာ၊ ကိုယ္-စိတ္ အေႏွာက္အယွက္ျဖစ္တာနဲ႔ အိပ္မရတာေတြကိုေတာ့ သိတာမ်ားၾကေပမဲ့
• နာအၾကားထိခိုက္တာ၊ ေသြးတိုးေရာဂါ နဲ႔ ႏွလံုးေသြးမဝေရာဂါေတြကိုလဲ ျဖစ္ေစတယ္။ ျဖစ္ေနရင္လဲ ပိုဆိုးေစပါမယ္။ ေခါင္းမူးေရာဂါလဲပါတယ္။
• ခုခံအားစနစ္ကိုလဲ သက္ေရာက္ေစႏိုင္သလို၊ ကုန္ကုန္ေျပာရရင္ ေမြးလာမဲ့ ဗိုက္ထဲကကေလးမွာ ေမြးရာပါခ်ိဳ႕ယြင္းခ်က္အထိပါျဖစ္ႏိုင္တယ္လို႔ သိလာေနရပါတယ္။
• လူ႔စိတ္ဖိအားကိုမ်ားေစတယ္။ ေဒါသထြက္မယ္။ စိတ္တိုအလိုမက်ျဖစ္မယ္။
• လုပ္ငန္းခြင္ထိခိုက္မယ္။ အိမ္ထဲအလုပ္လုပ္ရတာေတြမွာလဲ မေတာ္တဆေတြ၊ လြတ္က် ကြဲရွတာေတြ ျဖစ္ေစမယ္။ လူေတြစိတ္ကို ၾကမ္းတမ္းလာေစတယ္။ မယဥ္ေက်းတဲ့အမူ-အေျပာေတြကို ေစ့ေဆာ္ေသးတယ္။

ေလယာဥ္၊ ေမာ္ေတာ္ယာဥ္ေတြရဲ႕ဆူညံသံေတြ၊ စက္ရံုဆူညံသံေတြ၊ ေဗ်ာက္ခြဲတာ၊ စစ္ပြဲကလက္နက္သံေတြကို ဆူညံသံလို႔ သူမ်ားဆီမွာ ဆိုပါတယ္။ ကြ်န္ေတာ္တို႔ဆီမွာေတာ့ အသံခ်ဲ႕စက္ေတြကေန သီခ်င္းဖြင့္ဖြင့္၊ တရားေဟာေဟာ၊ ေၾကာညာေအာ္ေအာ္ ဆူညံသံဟာဆူညံသံသာ ျဖစ္တယ္။

• (အီးယူ) ကေန ဆူညံသံေၾကာင့္ social costs လူမႈေရးဆံုးရွံဳရမႈကိုတြက္ခ်က္ထားတာမွာ တႏွစ္ကို €40 billion (ဘီလီယန္ ၄ဝ) ေက်ာ္ရွိတယ္။ သူတို႔ဆီမွာ ခရီသည္တင္ေမာ္ေတာ္ယာဥ္ေၾကာင့္ကအဆိုဆံုးျဖစ္တယ္။
• ယာဥ္ဆူညံသံတခုတည္းကေန ဆူညံသံျမင့္တာကိုၾကားေနရသူက ၅ ေယာက္မွာ ၁ ေယာက္ရွိျပီး၊ က်န္းမာေရးထိခိုက္မႈခံေနရသူဟာ ၃ ေယာက္မွာ ၁ ေယာက္ရွိတယ္။
• နားအၾကားကိုဘယ္လိုထိခိုက္လဲ၊ အတြင္းနားထဲမွာရွိျပီး အရည္ေအာင္းေနတဲ့ Stereocilia of the cochlea ေနရာကို ထိခိုက္လို႔ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီလိုျဖစ္သြားက ျပန္မရႏိုင္တဲ့ ရာသက္ပန္ နားမၾကားရတာမ်ိဳး ျဖစ္တယ္။ (ေကာ့္ကလီယာ) ရဲ႕ အေမႊးေလးေတြကိုပ်က္စီးေစတယ္။
• ၁၉၉၉ မွာ WHO ကမာၻ႔က်န္းမာေရးအဖြဲ႔ၾကီးကေန ေလ့လာမႈတခုလုပ္တယ္။
• အသံအျမင့္ 67-70 dB(A) ဆိုရင္ ေသြးတိုးနဲ႔ ဆက္စပ္မႈ နည္းနည္းရွိတာကို သိလာရတယ္။ လ့လာမႈေတြအရ ညအခ်ိန္မွာ အသံအျမင့္ 50 dB(A) ကေန ႏွလံုးေသြးေၾကာပိတ္ေရာဂါကို ပိုျဖစ္ေစတာသိလာရတယ္။ cortisol production ထုတ္လုပ္မႈတာရွည္မ်ားလို႔ အဲလိုျဖစ္ရတာ။
• (ယူေက) မွာ ေလ့လာမႈတခုလုပ္တယ္။ အိမ္ေတြမွာ ဆူညံတဲ့ပါတီပြဲေတြေၾကာင့္ အိမ္တြင္းအေႏွာက္အယွက္ျဖစ္မႈ ၃၃% ပိုေစတာေတြ႔ရတယ္။ သူတို႔ဆီမွာဘဲ လူဦးေရရဲ႕ ၃၈% ဟာ ပါတ္ဝန္းက်င္ဆူညံမႈ အသံျပႆနာရွိေနတယ္။
• အလုပ္ခြင္မွာ အသံအျမင့္ 55 dB(A) ထက္ပိုတာမေကာင္းပါ။ ဒါေပမဲ့ ၃၅-၄ဝ% မွာက ဒီအကန္႔အသတ္ထက္ ေက်ာ္ေနတယ္။
• ကေလးေတြရဲ႕ ရုပ္ပိုင္းဖြံ႔ျဖိဳးမႈကိုလဲ ထိခိုက္ေစတယ္။ ေမြးရာပါ ယုန္ႏႈပ္ခမ္းကြဲ၊ အာေခါင္ကြဲ၊ ခါးရိုးဆစ္ေရာဂါေတြ ျဖစ္ႏိုင္တာ ပိုမ်ားတယ္။
• ကေလးေတြရဲ႕ သိမွတ္ဥာဏ္ရည္ကိုလဲသက္ေရာက္ႏိုင္တယ္။ စကားေျပာတတ္တာမ်ိဳး။
• Environmental noise regulations ဥပေဒလုပ္ထားတာက ပတ္ဝန္းက်င္ဆူညံသံကို အိမ္ျပင္အသံဟာ 60-65 dB(A) အမ်ားဆံုးရွိရမယ္လို႔ျဖစ္တယ္။ အိမ္ထဲမွာဆိုရင္ 45 dB ထက္မပိုရပါ။
• Occupational safety organizations လုပ္ငန္းခြင္သတ္မွတ္ခ်က္က 85 to 90 dB(A) အသံအျမင့္မွာ တပါတ္ကို နာရီ ၄ဝ ထက္မပိုရလို႔ျဖစ္တယ္။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၁၅-၁၁-၂ဝ၁၃

Empathy (အမ္ပသီ)

• Empathy (အမ္ပသီ) ဆိုတာ တျခားလူတေယာက္ရဲ႕ စိတ္ခံစားမႈအေတြ႔အၾကံဳကို သိရွိနားလည္ျခင္းစြမ္းရည္လို႔ ေခၚတယ္။
• Sympathy (ဆင္ပသီ) ေခၚတဲ့ သနားစိတ္နဲ႔ Compassion (ကြမ္ပက္ရွင္) ေခၚတဲ့ စာနာစိတ္ဆိုတာေတြ မထြက္ခင္မွာ၊ မျဖစ္ေပၚခင္မွာ (အမ္ပသီ) ဆိုတာက အရင္ျဖစ္ေပၚတယ္။
• Sympathy (ဆင္ပသီ) က သူမ်ားကို ပိုေကာင္းေစခ်င္စိတ္၊ သက္သာေစခ်င္စိတ္ျဖစ္တယ္။
• Pity (ပစ္တီး) ဆိုတာက သူမ်ားဒုကၡေရာက္ေနတာမွာ သူ႔ဖါသူမတတ္ႏိုင္တဲ့အခါမ်ိဳးမွာ ျဖစ္ေပၚတဲ့ စိတ္မေကာင္း ျဖစ္တာ၊ သနားတာမ်ိဳး ျဖစ္တယ္။

• တဖက္လူရ့ဲ စိတ္ခံစားေနရမႈအေပၚမွာ နားလည္ရမယ္။ ခံစားေနရသူမွာ ကိုယ္ခႏၡာနာက်င္မႈရွိေနတာမ်ိဳးမွာ နားလည္ရမယ္။ ေနာက္ျပီး ယံုၾကည္မႈနဲ႔ အလိုဆႏၵေၾကာင့္ တဖက္လူမွာျဖစ္ေပၚေနတာဆိုရင္ အဲဒီခ်က္ေတြဟာ ကိုယ့္ (အမ္ပသီ) ရဲ႕ အခယာျဖစ္မယ္။
• တဖက္သား ဘယ္လိုေနမယ္ထင္တာကို မွန္းဆၾကည့္ႏိုင္စြမ္းက အေရးပါတယ္။ အေတာ္ခက္တဲ့ စြမ္းရည္ပါ။ ဒီအရည္အခ်င္းဟာ ပင္ကိုယ္အစြမ္း၊ မသိစိတ္မွာကိုရွိေနတာ ျဖစ္တယ္။ သင္ယူလို႔လဲ အတိုင္းအတာတခုအထိ ရတယ္။ ကေလးဘဝကေန အသက္ရတာနဲ႔ ဖြံ႔ျဖိဳးတိုးတက္လာတယ္။
• နာတာခံစားေနသူတေယာက္က ေဖၚျပေနတဲ့ မ်က္ႏွာ-ကိုယ္လက္အမူအယာနဲ႔ ထြက္လာတဲ့အသံေတြဟာ သူ႔ကိုယ္ခႏၶာမွာ ခံစားေနရတာကို ကိုယ္စားျပဳခ်က္ေတြျဖစ္တယ္။ သတိထားဘို႔က တခ်ိဳ႕ ပိုတယ္။ သူ႔ကို သူမ်ားေတြက သနားေအာင္၊ ဆရာဝန္ကေန ပိုဂရုစိုက္ေအာင္ တမင္အပိုလုပ္တတ္တယ္။

• ႏွစ္မ်ိဳးရွိတယ္။
- (၁) Affective empathy (Emotional empathy) ဆိုတာ တဖက္သားရ့ဲစိတ္ခံစားမႈနဲ႔အညီ ကိုယ္ကလဲခံစားမႈျဖစ္ေပၚတာ။ ကိုယ့္ဆီကို ကူးစက္လာလို႔ျဖစ္ရတယ္။
- (၂) Cognitive empathy ဆိုတာက တဖက္သား ခံစားေနတာ (ျမင္တာ) ကို ကိုယ္က နာလည္ႏိုင္စြမ္းျဖစ္တယ္။
• Empathic anger “ကရုဏာေဒါေသာစိတ္” ဆိုတာလဲရွိတယ္။ လူနာက ကိုယ္ေျပာထားတာကိုနားမေထာင္ (အရက္မေသာက္ပါနဲ႔ ေျပာတာကို မလိုက္နာတာ) မ်ိဳးမွာ ဆရာ့ဝန္စိတ္ထဲျဖစ္ေပၚတတ္တယ္။ ေဒါသလဲထြက္ရဲ႕ ကုလဲကုရေပးရတယ္။
• Empathic distress “ေသာကစိတ္” ဆိုတာ သူမ်ားနာက်င္မႈကို ခံစားမိတာမ်ိဳး။ ဒီကေနဆက္ျပီး ကရုဏာေဒါသ ျဖစ္ႏိုင္တယ္။ မတရားပါလား၊ အျပစ္ရွိပါလားလို႔ ဆရာဝန္ကေနသိတယ္။

• မိန္းမေတြက ေယာက္်ားေတြထက္ ပိုျပီး (အမ္ပသက္တစ္) ျဖစ္တယ္လို႔ယူဆၾကေပမဲ့ အျငင္းပြါးစရာျဖစ္တယ္။
- Empathy Quotient (EQ) မွာ မိန္းမေတြကသာေပမဲ့
- Systemizing Quotient (SQ) မွာ ေယာက္်ားေတြကသာတယ္။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၁၅-၁၁-၂ဝ၁၃

“အေရးေပၚလူနာေတြရွိသည္”

မံုရြာဝန္းက်င္က ဆရာဝန္မ်ားခင္ဗ်ာ။ တတ္စြမ္းသ၍ ေသနတ္ဒဏ္ရာရျပီး ေဆးကုသခြင့္မရသူေတြကို ဝိုင္းကူေပးၾကပါခင္ဗ်ာ။ အႏူးအညြတ္ေမတၲာရပ္ခံပါတယ္။

Alanka Monywa
ဆရာ ဒီေန႔ည လက္ပေတာင္းမွာ ရဲေျခာက္ေယာက္ ျပည္သူေတြဝိုင္းရိုက္တာခံရတယ္။ အခု ေဆးရုံေရာက္ေနတယ္။ ရဲေတြ ည ၉ နာရီေက်ာ္ေလာက္ထင္တယ္ ေဆးရုံရဲေတြေရာက္ေတာ့ ၁၀ နာရီ ေက်ာ္ျပီ။ သတင္းေတာ့ အႀက မသိရေသးဘူး။ ေဆးရုံမွာေျပာႀကားသံေတြပါ။ ရဲေတြေတာ့ ေတာ္ေတာ္နာတယ္။

Tint Swe
ဟုတ္လား။ ဘယ္ကမွ မၾကားမိေသးဘူး။

Nay Thiha
"လက္ပံေတာင္းေတာင္မွာ ၁၄. ၁၁. ၂၀၁၃ ည ၈း၃၀နာရီဝန္းက်င္ ရဲနဲ႔ေဒသခံေတြ ပဋိပကၡျဖစ္ၿပီး ထိခိုက္မႈေတြ ရိွခဲ့ၾကတယ္။ ထိခိုက္ဒဏ္ရာရတဲ့ ရဲ (၉)ဦး မံု႐ြာေဆးရံုႀကီးကိုေရာက္ရိွကုသႏိုင္ခဲ့ေပမယ့္ ေသနတ္မွန္တဲ့ေဒသခံေတြက ကုသခြင့္မရေသးတာက လံုးဝကိုမတရားတဲ့ အျဖစ္ပါ။ တာဝန္ရိွတဲ့အာဏာပိုင္ေတြအေနနဲ႔ ေသနတ္မွန္တဲ့ေဒသခံေတြကို အျမန္ဆံုးကုသေပးဖို႔ တိုက္တြန္းေတာင္းဆိုပါတယ္။

Thein Than Oo
ဆရာ ရြာသားေတြ ေသနတ္မွန္တာ ေဆးထြကိမကုရဲဘူး ဘယ္လုိလုပ္ရမလဲ အၾကံေပးပါအုံး။

Tint Swe
ေအးဗ်၊ အခုဘဲ မွတ္ၾကီးကလဲ လွမ္းေျပာတယ္။ ကြ်န္ေတာ္လဲ ဘယ္လိုမွ မတတ္သာေသးဘူး။ သိတဲ့ဆရာဝန္ေတြ လွမ္းေျပာၾကည့္အံုးမယ္။

မံုရြာဝန္းက်င္က ဆရာဝန္မ်ားခင္ဗ်ာ။ တတ္စြမ္းသ၍ ေသနတ္ဒဏ္ရာရျပီး ေဆးကုသခြင့္မရသူေတြကို ဝိုင္းကူေပးၾကပါခင္ဗ်ာ။ အႏူးအညြတ္ေမတၲာရပ္ခံပါတယ္။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
နံနက္ ဝ နာရီ၊ ၂ဝ မိနစ္ ၁၅-၁၁-၂ဝ၁၃

Wednesday, November 13, 2013

Urinary Incontinence in Women အမ်ိဳးသမီး ဆီးမလံုျခင္း

ကေလးတိုင္းဟာ အသက္ ၅-၆ ႏွစ္ဆိုရင္ ဆီးကို ထိန္းႏိုင္လာၾကျပီ။ သြားရမဲ့ေနရာၾကမွသာ ဆီးသြားတတ္လာမယ္။ တလထဲမွာ ၂ ခါေလာက္ အိပ္ရာထဲရွဴပါရင္ Bed wetting (Enuresis) ေခၚတယ္။ စိတ္ဖိအားမ်ားရင္၊ ေၾကာက္စိတ္ဝင္ရင္ လူၾကီးေတြထဲက အမ်ိဳးသမီးေတြပိုျဖစ္ၾကတယ္။ ဆီးလမ္းေၾကာင္း တည္ေဆာက္ထားပံု၊ ကေလးမြးဖြါးရတာ၊ ေသြးဆံုးတာ၊ ဆီးလမ္းပိုးဝင္တာေတြေၾကာင့္ ပိုမ်ားရတယ္။ သန္းေပါင္းမ်ားစြာ အမ်ိဳးသမီးေတြမွာ ျဖစ္ေနၾကတယ္။ အာရံုေၾကာထိခိုင္ရင္ က်ားေရာ မပါျဖစ္တယ္။ ဆီးလမ္းကိုထိန္းေပးေနတဲ့ ၾကြက္သားေတြနဲ႔ အာရံုေၾကာေတြမွာ တခုခုျဖစ္လို႔ျဖစ္ၾကရတယ္။

• Stress Incontinence ဖိအားေၾကာင့္ = ေခ်ာင္းဆိုး၊ ရယ္ေမာ၊ ႏွာေခ်၊ စတာမ်ိဳးကေနလဲျဖစ္တယ္။ ကိုယ္ဝန္ေၾကာင့္၊ မီးဖြါးလို႔နဲ႔ ေသြးဆံုလို႔ေၾကာင္လဲ ျဖစ္တယ္။ (အီစထိုဂ်င္) နည္းတဲ့ ရာသီမလာခင္ တပါတ္ေလာက္မွာ ပိုသိသာတယ္။
• Urge Incontinence ဆီးသြားခ်င္လာရင္ အျမန္သြားရျခင္း = အာရံုေၾကာမွာ ျပႆနာရွိလို႔ျဖစ္ရတယ္။ ဆီးသြားေစတဲ့ေဆးေသာက္ထားရင္၊ စိုးရိမ္စိတ္မ်ားရင္၊ တခ်ိဳ႕က ပူလို႔၊ တခ်ိဳ႕ကေအးလို႔ ျဖစ္ၾကတယ္။
• Functional Incontinence လုပ္ငန္းပ်က္ယြင္းျခင္း = လည္ပင္းၾကီး-ေဟာ္မုန္း မ်ားတာနဲ႔ ဆီးခ်ိဳ မထိန္းႏိုင္တာကေနလဲ ျဖစ္ေနတာကို ဆိုးေစႏိုင္တယ္။ အာရံုေၾကာေရာဂါ၊ ထိခိုက္မိတာေတြကေနလဲ ဆီးအိမ္ကိုထိန္းလို႔ ခက္ေစမယ္။ (မာလ္တီပယ္-စကလ္ရိုးဆစ္) (ပါကင္ဆန္) ေရာဂါ (အဇာမိုင္ယာ) ေရာဂါ၊ ဦးေႏွာက္ ေသြးေၾကာပိတ္ေရာဂါေတြကေနလဲ ျဖစ္တယ္။ လူဝလြန္းရင္၊ အိုလာရင္ ေယာက္်ားေတြေရာ မိန္းမေတြမွာပါ ဆီးမလံုတာျဖစ္ႏိုင္တယ္။
• Overactive Bladder ဆီးအိမ္က လုိတာထက္ပိုအလုပ္လုပ္ေနျခင္း အာရံုေၾကာေၾကာင့္ ျဖစ္တယ္။
• Overflow incontinence ေယာက္်ားေတြမွာ ပိုျဖစ္တယ္။ ဆီးပိုက္ပိတ္ေနတာ၊ ဆီးခ်ိဳေၾကာင့္ အာရံုေၾကာ အားနည္းတာ၊ ဆီးေက်ာက္။ ကင္ဆာေတြကေနျဖစ္ေစတယ္။
• Transient incontinence အခိုက္အတန္႔မွာသာျဖစ္တာက ဆီးလမ္းပိုးဝင္ေနခ်ိန္၊ ဝမ္းခ်ဳပ္ေနခ်ိန္၊ စိတ္ဖိအားမ်ားခ်ိန္၊ ေဆာင္းတြင္းအခ်ိန္ေတြမွာ ျဖစ္တယ္။

ျဖစ္ေစတဲ့ အေၾကာင္းအေပၚမူတည္ျပီး ကုသရတယ္။ အာရံုေၾကာ ထိခိုက္ပ်က္စီးတာမ်ိဳးကေတာ့ မရႏိုင္ဘူး။
• Lifestyle changes ဆီးမ်ားေစတာေတြ (ဘီယာ၊ ေကာ္ဖီ စသည္) ေသာက္တာ ေရွာင္ပါ။
• Pelvic muscle exercises (Kegel exercises) လုပ္တာလဲ ေကာင္းတယ္။ (ေရးထားပါတယ္။)
• Biofeedback နည္းဆိုတာ ကရိယာေလး တပ္ထားနည္းျဖစ္တယ္၊
• Timed voiding အခ်ိန္မွတ္ျပီး ဆီးသြားနည္းေတြလုပ္ႏိုင္တယ္။
• Bladder Retraining ဆီးအိမ္ေလ့က်င့္ခန္း = ဆီးသြားခ်ိန္ သတ္မွတ္ေပးထားပါ။ အခ်ိန္ကို ကိုယ္လိုခ်င္သလို ေျပာင္းႏိုင္ေအာင္ ၾကိဳးစားပါ။
• Overactive bladder ျဖစ္ေနရင္ အာရံုေၾကာကို ထိန္းမဲ့ေဆးမ်ိဳးေပးမယ္။ Anticholinergics (Atropine, Benzatropine, Biperiden, Ipratropium, Oxitropium, Tiotropium, Glycopyrrolate, Oxybutynin, Tolterodine, Chlorpheniramine, Diphenhydramine, Dimenhydrinate, Orphenadrine, Trihexyphenidyl, Dicyclomine) ေဆးမ်ိဳးျဖစ္တယ္။
• Stress Incontinence အတြက္ Vaginal Devices ဗဂ်ိဳင္းနားထဲ ထည့္ထားရတဲ့ကရိယာ၊
• Catheterization တခ်ိဳ႕ကို ဆီးပိုက္ထပ္ထားေပးရတယ္။
• Overactive Bladder အတြက္ Anticholinergics အမ်ိဳးအစားေဆးေတြသံုးတယ္။
• Urge incontinence ျဖစ္တာကို Neuromodulation နည္း လုပ္တယ္။ FDA အသိအမွတ္ျပဳထားတာက InterStim ျဖစ္တယ္။
• Stress Incontinence အတြက္ Vaginal Devices ေမြးလမ္းေၾကာင္းထဲထည့္တဲ့ ကရိယာရွိတယ္။ ဆီးအိမ္လည္ပင္းနား အထိန္းၾကြက္သားကြင္းေနရာမွာ ေဆးထိုးနည္းလဲရွိတယ္။ Collagen နဲ႔ Carbon spheres ေတြသံုးတယ္။
• Surgery ခြဲစိတ္ကုသနည္းလဲရွိတယ္။ ခြဲစိတ္နည္းကလဲ အမ်ိဳးမ်ိဳးရွိပါတယ္။ ခြဲစိတ္ကုသနည္း ၃ မ်ိဳးသံုးၾကတယ္။ Retropubic suspension နည္း၊ Sling procedures နည္း နဲ႔ Midurethral slings နည္းေတြျဖစ္တယ္။
• Prolapse သားအိမ္က်ေရာဂါ ရွိရင္ ခြဲစိတ္ျပဳျပင္နည္းျဖစ္ျဖစ္ သားအိမ္ ထုတ္နည္းျဖစ္ျဖစ္ လုပ္ႏိုင္တယ္။

Urine Dribbling အမ်ိဳးသား ဆီးတစက္တစက္ ထြက္ေနျခင္း http://dts-medicaleducation.blogspot.in/2011/12/urine-dribbling.html

Dr. တင့္ေဆြ

Tuesday, November 12, 2013

Supplementary foods ကေလးအတြက္ ျဖည့္စြက္စာ

(၁) ကၽြန္မတို႔မိသားစု ႕႕႕႕႕ မွာေနၾကပါတယ္ရွင္။ ကၽြန္မအသက္က ၃၂ ႏွစ္ပါ။ ကၽြန္မမွာ ၁၄ လသားအရြယ္သားကို ေမြးတုန္းက ၆ ေပါင္ခြဲပါ။ မိခင္ႏို႔တမ်ိဳးထဲကိုပဲ တိုက္ပါတယ္။ ႏို႔မႈန္႔နဲ႕မွ်တိုက္ဖို႔ ႀကိဳးစားေပမယ့္ သူမစို႔ပါဘူး။ ၄ လသားကေနစၿပီး အဟာရမႈန္႔ ေကၽြးပါတယ္။ ၇ လသားေလာက္အထိ ပံုမွန္ ဝိတ္တက္ၿပီး ေနာက္ပိုင္းမွာ ေကၽြးရတာ သိပ္ခက္လာပါတယ္။ ကေလးသီခ်င္းေလးေတြ ဖြင့္ျပၿပီး ေကၽြးရင္ေတာ့ စားပါတယ္။ ဒါေပမယ့့္ သူအဲလို တီဗြီၾကည့္ရင္း အစားစားရင္ ဉာဏ္ထိုင္းမွာ စိုးလို႔ ခုေနာက္ပိုင္း ျမဴလိုက္ေဆာ့လိုက္နဲ႔ ေကၽြးပါတယ္။ သူအရင္လို သိပ္မစားေတာ့ပဲ ေထြးေထြးထုတ္ပါတယ္။ မိခင္ႏို႔ကိုပဲ တခ်ိန္ကုန္ ေတာင္းေနေတာ့တာပါပဲ။ ၁ ႏွစ္သားတုန္း ၁ ႏွစ္ျပည့္ က်န္းမာေရး စစ္ေဆးမႈေတြလုပ္ေတာ့ ဝိတ္က်ေနပါတယ္ရွင္။ ၁ဝ လသားေလာက္တုန္းက ၉ ကီ္လို နီးပါးရွိရာက ၁ ႏွစ္ျပည့္မွာ ၈ ကီလိုသာသာပဲရွိပါေတာ့တယ္။ ခုထိလည္း လမ္းမေလွ်ာက္ေသးပါဘူး။ သြားလည္း အေပၚသြား ႏွစ္ေခ်ာင္းသာ ေပါက္ပါေသးတယ္။ ဒီက ဆရာဝန္ေတြ နပ္စ္မေတြက Normal လို႔ပဲေတာ့ေျပာပါတယ္။ သူတုိ႔ညႊန္သလို Cheese ေတြ အာလူးေတြ ႏို႔ေတြေကၽြးပါတယ္ရွင္။ သူက ေထြးခ်ည္းထုတ္ပါတယ္။

(၂) ဆရာရွင့္ ၆ လအရြယ္ကေလးကို တိုက္ဖို႔အတြက္ ႏြားႏို႔ကို ဘယ္လိုၾကိဳခ်က္ၿပီး အသံုးျပဳရင္ အႏၱရာယ္ကင္းႏိုင္မလဲ ၊ သူနဲ႔ အသင့္ေတာ္ဆံုး ျဖစ္မလဲဆိုတာ သိခ်င္ပါတယ္ရွင့္။ ေနာက္ၿပီး ကေလးအတြက္ ဘယ္လို ျဖည့္စြက္ အစာေတြက သင့္ေတာ္မလဲဆိုတာပါ သိခ်င္ပါတယ္။

ကေလးအတြက္ ျဖည့္စြက္စာ ေမးလာသူေတြ မနည္းပါ။ ခပ္တိုတိုေတြသာေျဖခဲ့ပါတယ္။ အခုေတာ့ ျဖည့္စြက္စာ စာတပုဒ္ ေရးျဖစ္သြားလို႔ ေမးတဲ့သူကို ေက်းဇူးတင္ပါတယ္။ ကေလးေဆးပညာလို ေရးရင္ ဖတ္ရတဲ့သူအတြက္ ခက္ေနမွာမို႔ ရိုးရိုး ရွင္းရွင္းသာ ေရးပါရေစ။ အစဥ္အလာ ဆရာဝန္ေတြသင္ခဲ့တာက ကေလးေတြကို ၄-၆ လကစျပီး ျဖည့္စြက္စာေေကြ်း၊ ၁ ႏွစ္၊ ၁ ႏွစ္ခြဲရွိလာရင္ ႏို႔ျဖတ္။ ေနာက္ ေနာက္ကိုယ္ဝန္ ရွိလာရင္လဲ ႏို႔ျဖတ္။ ႏို႔မျဖတ္ခင္မွာ မိခင္ႏို႔လဲတိုက္ပါ၊ ျဖည့္စြက္စာလဲ ေေကြ်းပါ။ ႏို႔တခုတည္းနဲ႔ေတာ့ ၆ လေနာက္မွာ မလံုေလာက္ပါ။

ဘယ္လိုအစာေေကြ်းပါဆိုတာ ေယဘုယ်ေျပာရရင္ လူၾကီးစားတာထဲက မမာတာ နဲ႔ မစပ္တာေတြအကုန္ျဖစ္ပါတယ္။ သြားမေပါက္ခင္ တခါထဲျမိဳခ်ႏိုင္တာကို ေေကြ်းရပါမယ္။ အသား-ငါး၊ အသီး-အရြက္၊ ပဲ၊ ထမင္း။ ဆီ နဲနဲ ပါပါေစ။ ဝါးစရာ မလိုေလာက္ေအာင္ ေပ်ာ့တာ၊ ႏူးတာလုပ္ျပီး ေေကြ်းႏိုင္ပါတယ္။ ဟင္းရည္၊ ပဲဟင္းရည္ တိုက္ႏိုင္တယ္။ ၾကက္ဥျပဳတ္၊ အာလူးျပဳတ္၊ ကန္စြန္းဥျပဳတ္ စတာေတြ ေေကြ်းႏိုင္တယ္။ အဆင္သင့္လုပ္ ကေလးစာေတြလဲ ရပါတယ္။

ကေလးေတြလဲ လူၾကီးေတြလိုဘဲ အၾကိဳက္ဆိုတာေရြးမယ္။ အသီးေဖ်ာ္ရည္ကို အိမ္မွာလုပ္တာလဲ ေကာင္းတယ္။ ဆိုင္က အသင့္လုပ္ေတြ အမ်ိဳးမ်ိဳး အဆင္ေျပတာ သံုးႏိုင္ပါတယ္။ Junk food လို အသင့္ထုပ္ပိုးျပီး ေခတ္ေပၚအစာေတြ ေရွာင္ပါ။ အိမ္မွတင္လဲ လူၾကီးထမင္းဝိုင္းက ကေလးနဲ႔ မပူ-မစပ္တဲ့ ဟင္းအရည္ကို တိုက္ႏိုင္တယ္။ အသီးအႏွံထဲကလဲ ဝါးစရာ မလိုတာကို ေသးေသးေလးေတြလုပ္ျပီး ေေကြ်းႏိုင္ပါတယ္။ ကေလးဆိုတာ တေန႔မွာ အၾကိမ္မ်ားမ်ား၊ တခါမွာ နည္းနည္း ေေကြ်းရမယ္။ ပ်ားရည္၊ ၾကက္ဥ၊ အာလူး၊ ငွက္ေပ်ာသီး၊ လိမ္ေမာ္သီး၊ သေဘၤာသီး စတာေတြ ရပါျပီ။

၁ ႏွစ္ေက်ာ္ရင္ အစံုေကြ်းႏိုင္ပါတယ္။ အစံုဆိုတာ ထမင္း-ဟင္းေတြ ေျပာတာပါ။ လူၾကီးေတြလိုဘဲ ႏြားႏို႔၊ လက္ဘက္ရည္၊ ေကာ္ဖီ၊ အသီးအႏွံ၊ သြားရည္စာ စားႏိုင္ျပီေပါ့။ သိတဲ့အတိုင္း သြားရည္စာ မ်ားရင္ ပင္မအစား ထမင္းနည္းတတ္တယ္။

ႏြားႏို႔ကို ႏိုင္ငံေတြမွာ ေရာင္းခ်ပံုမတူၾကပါ။ က်န္းမာေရးနဲ႔ညီတာ စံသတ္မွတ္ခ်က္နဲ႔အညီသာေရာင္းခ်ရတဲ့ဆီမွာေတာ့ ထူးေျပာစရာမရွိပါ။ ျမန္မာျပည္မွာေတာ့ ေျပာစရာေတြ မ်ားလြန္းတဲ့အထဲမွာ ႏြားႏို႔လဲပါတယ္။ ႏြားကေနကူးစက္တဲ့ (တီဘီ) ဆိုတာရွိလို႔ ႏြားႏို႔ကို Pasteurized milk ေခၚတဲ့ သတ္မွတ္ထားတဲ့အပူခ်ိန္အထိေပးထားတာကိုသာ ေရာင္းခ်ခြင့္ရွိတယ္။ ဒါေတာင္မွ ႏြားႏို႔ထဲမွာ ရွိရွိသမွ် ပိုးေတြ အကုန္ ေသေသးတာမဟုတ္ပါ။ ပြက္ေအာင္က်ိဳလိုက္ရင္ ပိုးေတြေသျပီလို႔ မွတ္ယူႏိုင္ပါတယ္။ ကေလးတိုက္ဘို႔ဆိုရင္ လူၾကီးေတြလို အဆီထုတ္ေနစရာမလိုပါ။

ေခ်ာကလက္လဲ ေကာင္းတဲ့အစာပါဘဲ။ ဒါေပမဲ့ ကေလးေတြ သြားမေကာင္းျဖစ္ရတဲ့ တရားခံလဲျဖစ္တယ္။ အခ်ိဳစာမွန္သမွ် သြားသတိထားရမယ္။ အခ်ိဳစာေတြထဲမွာပါတဲ့ သၾကားဓါတ္က သြားရည္နဲ႔ ေပါင္းေတာ့ အက္စစ္ထြက္ျပီး သြားရဲ႕ အေပၚယံ ေၾကြလႊာကို ဒုကၡေပးတယ္။ အခ်ိဳဆိုတာထဲ အကုန္ပါတယ္။ ထမင္း၊ သၾကား၊ ထန္းခ်က္၊ ေခ်ာကလက္၊ အိုက္စ္ခရင္မ္၊ အခ်ိဳရည္။

ကေလးဥာဏ္ေကာင္းဘို႔ဆိုတာ အစာအာဟာရလဲ သက္ေရာက္ေစႏိုင္ပါတယ္။ အစာဆိုတာ နည္းတာ-မ်ားတာအျပင္ မွ်တဘို႔က ပိုသတိထားရတယ္။ မွ်တတယ္ဆိုတာ အမ်ိဳးအမယ္ စံုရမယ္၊ သင့္ရတယ္။ မ်ိဳးဗီဇ၊ ပတ္ဝန္းက်င္ ေလ့လာမႈ၊ သင္ၾကားေပးမႈ၊ ေရာဂါဘယကင္မႈေတြ အားလံုးက ကေလးရဲ႕ ကိုယ္-စိတ္က်န္းမာေရးကို သက္ေရာက္ေစပါတယ္။

ကေလး အားေဆးဆိုတာ အေျခခံက ဗီတာမင္ (ဘီ) အုပ္စုျဖစ္တယ္။ သြားေပါက္ခ်ိန္မို႔ (ကယ္လ္စီယမ္) ပါေပးႏိုင္တယ္။ အားေဆးေတြကို နာမည္အမ်ိဳးမ်ိဳးနဲ႔ ေနရာတကာ ဝယ္လို႔ရတယ္။ ေစ်းၾကီးတိုင္း ပိုေကာင္းမယ္ မဟုတ္ပါ။ နာမည္ရတဲ့ ကုမၸဏီကေန ထုတ္တာဆိုရင္ ျပီးတာပါဘဲ။ အားေဆးတိုက္တာ အစာစားျပီခ်ိန္ ေကာင္းပါတယ္။ လူၾကီးေတြလို တေန႔ ၂ ၾကိမ္၊ မနက္-ညေန တိုက္ႏိုင္ပါတယ္။

တခ်ိဳ႕မိဘေတြက တမ်ိဳးမ်ိဳးေေကြ်းျပီး တခုခုျဖစ္ရင္ ေေကြ်းလိုက္တာနဲ႔ မတည့္ဘူးလို႔ တထစ္ခ်မွတ္တတ္ၾကတယ္။ မမွန္ပါ။ မတည့္ဘူးဆိုတာ ရွားလြန္းပါတယ္။ မတည့္တဲ့လကၡဏာေတြ သပ္သပ္ရွိပါတယ္။ (အလာဂ်ီ) နဲ႔ အစာအဆိပ္သင့္ျခင္း လကၡဏာေတြျဖစ္တယ္။ ဝမ္းပ်က္ရင္ အဲဒီတနပ္မွာ ဝမ္းပ်က္ေစတာ ပါသြားလို႔ျဖစ္မယ္။ မေေကြ်းပဲထားရင္ ကေလးရဲ႕ အစာေခ်လမ္းက အဲလိုအစားအေသာက္မ်ိဳးကို ေက်ခ်က္ဘို႔ ခ်က္ခ်င္းမလုပ္တတ္ေတာ့ပဲ ျဖစ္သြားမယ္။ က်င့္ယူေနရလိမ့္မယ္။ အစာလမ္းကေန ကူးစက္ေရာဂါေတြကို ေရွာင္ဘို႔သာ အေရးၾကီးပါတယ္။ ဝမ္းပ်က္၊ ဝမ္းကိုက္၊ တိုက္ဖြိဳက္၊ အသဲေရာင္ (ေအ)၊ စတာေတြျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေတြအားလံုးဟာလဲ အပူလံုေလာက္ေအာင္ေပးတာနဲ႔ ပိုးေတြက ေသၾကတယ္။ မီးေပၚမတင္ရတဲ့အစားေတြကို ပိုဂရုစိုက္ပါ။ ယင္၊ ပိုးဟပ္၊ ၾကြက္ေတြရန္က ေရွာင္ပါ။ ပုလင္း၊ ဇြန္း၊ ပန္းကန္၊ အိုး၊ ဒယ္ေတြကို သန္႔ပါေစ။ ကာကြယ္ေဆးေတြ စနစ္တက်ထိုးပါေလ။

Cypon syrup (ဆိုက္ပြန္) ေဆးရည္ http://dts-medicaleducation.blogspot.in/2013/10/cypon-syrup.html

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ

Sunday, November 10, 2013

Solitary fibrous tumor of the pleura အဆုပ္ဖံုးလႊာ တလံုးတည္းေသာအက်ိတ္

က်ေနာ့္အေမ အသက္ ၄၂ ႏွစ္ပါ။ နွလုံးနားမွာအလုံးျဖစ္တာ ႕႕႕႕႕ မွာကုေနပါတယ္။ အသားစယူစစ္ၾကည့္ေတာ့ Solitary fibrous tumor of the pleura လို႔ေျပာပါတယ္။ အခုၾကီးျပီး နွလုံးသြားထိေနလို႔ မခြဲရဲပဲ radioactivity ၁၄ ခါ ေပးျပီး ေသးသြားမဲ့အခ်ိန္ကို ေစာင့္ခိုင္းထားပါတယ္။ ႏွလုံးလြတ္မွ ခြဲႏိုင္မယ့့္လို႔ ေျပာျပတယ္။ အခုေနခြဲရင္ အသက္ ေသႏိုင္တယ္တဲ့။ အခု ခ်ိန္းတဲ့ရက္သြားျပီး ေသြးစစ္ ဓါတ္မွန္ရိုက္နဲ႔ပဲ ဆက္ေနေနရပါတယ္။ အဲ့အလုံးက radioactivity ေၾကာင့္ တကယ္ေသးျပီး ႏွလုံးနဲ႔ လြတ္သြားႏိုင္ပါသလားဆရာ။ မေသးရင္ေရာ ဆက္ၾကီးတာတို႔ ကင္ဆာဘက္ ေျပာင္းသြားတာတို႔ ျဖစ္ႏိုင္ပါသလားခင္ဗ်ာ။ အေမ့ ေဆးစစ္မွတ္တမ္းပါထည့္ေပးလိုက္ပါတယ္။
• အဆုပ္ဖံုးလႊာ တလံုးတည္းေသာအက်ိတ္ အလြန္ရွားတယ္။ က်ား-မ ဆတူျဖစ္တယ္။ ၇၈-၈၈% က ကင္ဆာ မဟုတ္ပါ။
• Localized fibrous tumor, Benign mesothelioma, Localized fibrous mesothelioma, Submesothelial fibroma နဲ႔ Pleural fibroma နာမည္ေတြနဲ႔လဲေခၚတယ္။
• အဆုပ္ဖံုးလႊာက ၂ ထပ္ရွိတယ္။ ၈ဝ% က အျပင္လႊာမွာျဖစ္တယ္။ အရြယ္အစား အမ်ိဳးမ်ိဳးရွိတယ္။
• ကင္ဆာဟုတ္ဟုတ္ မဟုတ္ဟုတ္ ခြဲစိတ္ထုတ္ျပစ္ရမယ္။ Complete en bloc surgical resection နည္းလို႔ ေခၚတယ္။
• ကင္ဆာမဟုတ္ရင္ အလားအာသိပ္ေကာင္းတယ္။ ၈% ကေတာ့ ျပန္ျဖစ္တတ္တယ္။ ထပ္ခြဲလိုက္ရံုဘဲ။
• ကင္ဆာဆိုရင္ ၆၃% ျပန္ေပးတယ္။
• Chemotherapy ကင္ဆာေဆးေပးတာနဲ႔ Radiotherapy ဓါတ္ကင္ေပးတာ လုပ္ၾကတယ္။ လုပ္-မလုပ္ ျငင္းၾကတာေတာ့ ရွိတယ္။
• ရွိေနမွန္း အမွတ္မထင္သာသိရတာက မ်ားတယ္။ တခ်ိဳ႕မွာ ေခ်ာင္းဆိုး၊ ရင္ပတ္နာတယ္။ အသက္ရွဴခက္တယ္။ ေခ်ာင္းဆိုးေသြးပါဆိုရင္ ကင္ဆာျဖစ္ဘို႔မ်ားတယ္။
• ေမးတဲ့သူအတြက္ အခုေနမွာ မွန္းဆခ်က္သာရွိလို႔ ကုသေပးတဲ့ဆရာဝန္နဲ႔သာ တိုင္ပင္ပါ။ တိုးတက္မႈကိုၾကည့္ျပီးမွသာ ေျပာႏိုင္လိမ့္မယ္။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၁ဝ-၁၁-၂ဝ၁၃

Health question က်န္းမာေရးနဲ႔ ေဆးပညာ ေမးခြန္းစည္းကမ္း

• ျဖစ္တဲ့သူရဲ႕ အသက္၊ က်ား-မ ေျပာပါ။
• ျဖစ္ေနတဲ့ လကၡဏာ ၁-၂-၃။ တခုတိုင္းက ဘယ္ေလာက္ ၾကာျပီ။
• လိုအပ္ရင္ က်န္းမာေရး ရာဇဝင္၊ ဓါတ္မွန္၊ (အာလ္ထြာေဆာင္း)၊ ေဆးစစ္ခ်က္အေျဖ၊
• လိုအပ္ရင္ အိမ္ေထာင္၊ ကေလး၊ ရွိ-မရွိ။
• ေနတဲ့တိုင္းျပည္၊ ျမိဳ႕ထည့္ေရးပါ။ ဒါေပမဲ့ လူနာမည္၊ ေနရပ္လိပ္စာ အတိအက် ကိစၥမရွိပါ။
• ေဆးနာမည္ေရးရင္ Trade name ကုမၸဏီကေပးတဲ့နာမည္ သာမက Generic name ေဆးနာမည္ ထည့္ေရးပါ။
• ဖုန္းဆက္ျပီးေမးရင္ Time zone မတူတာေရာ၊ အသံထြက္ လြဲႏိုင္တာေရာေၾကာင့္ အဆင္မေျပပါ။
• အိမ္ေထာင္ေရးနဲ႔ လိင္ပိုင္းဆိုင္ရာေမးခြန္းေတြကို Facebook ကေန မေမးပါနဲ႔ မေျဖပါ။ တိုက္ရိုက္သာ ပြင့္ပြင့္လင္းလင္း ေမးပါ။
• Facebook ကေန ေမးတာလဲ ျပန္ရွာရတာမလြယ္လို႔ အဆင္မေျပပါ။
• အီးေမးလ္ အခက္အခဲရွိလို႔ Facebook Comment မွာျဖစ္ျဖစ္ Chat box/Message box မွာျဖစ္ျဖစ္ေရးရင္လဲ အားသလား၊ ေမးလို႔ရလား ေရးမေနဘဲ၊ တခါတည္း ေမးခြန္းသာေရးလိုက္ပါ။
• SMS အေရးအသားမ်ိဳးကို မဖတ္ပါ။ ျမန္မာစကားကို အဂၤလိပ္စာလံုးနဲ႔ေရးတာကို မဖတ္ပါ။ ျမန္မာလို၊ အဂၤလိပ္လို စစ္စစ္ေရးပါ။
• (ဘေလာ့ခ္) ေတြထဲ ဝင္ဖတ္ဘို႔ အၾကံျပဳပါတယ္။
- drswe01@gmail.com
- http://dts-medicaleducation.blogspot.in/ ေဆးပညာစာမ်ား
- http://dts-medicaleducation-adult.blogspot.in/(၁၈) ႏွစ္ျပည့္မွဖတ္ပါ ေဆးပညာစာမ်ား

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ

Tongue diseases လွ်ာနာမ်ား

ဆရာ႐ွင့္ ကြ်န္မသားေလးက အသက္က၂ ႏွစ္ပါ။ အခုကေလးရဲ႕လ်ာမွာ အကြက္ကေလးေတြ ေတြ႔ေနရလိုပါ။ ကေလးကေတာ့ ပံုမွန္အတိုင္းပါပဲ။ အစာလဲစားႏိုင္ ေသာက္ႏိုင္ပါတယ္။ ဘာျဖစ္တာလဲသိခ်င္ပါတယ္။ မွက္ခ႐ုဆိုတာမ်ိဳးျဖစ္ေနမွာဆိုးလို႔ပါ။ ေျဖၾကားေပးပါ ဆရာ႐ွင့္။ ပံုပါတဲြပို႔လိုက္ပါတယ္။

လွ်ာေရာင္တာမွန္သမွ် Glossitis ေခၚတယ္။ ပိုးဝင္လို႔၊ ထိခိုက္မိလို႔၊ ဘာကေနျဖစ္မွန္းမသိႏိုင္တာေတြကေနျဖစ္ေစတယ္။

• Infective ကူးစက္ေရာဂါေတြ = Glossitis မိႈပိုးကေနျဖစ္တာမ်ားတယ္။ မွက္ခရုကျဖဴေနတာရွိတယ္။ တခ်ိဳ႕ကနီရဲေနလို႔ စေထာ္ဘယ္ရီလွ်ာေခၚတယ္။ Syphilitic glossitis လိင္ကတဆင့္ကူးစက္ေရာဂါတခုျဖစ္တဲ့ ဆစ္ဖလစ္ေနာက္ပိုင္းေၾကာင့္ လွ်ာနာကိုေခၚတယ္။
• ေမြးရာပါလဲရွိတယ္။ Ankyloglossia (tongue tie) ေမြးရာပါလွ်ာခင္တြယ္ျခင္း၊Hypoglossia ေမြးရာပါ လွ်ာတိုျခင္း၊ Macroglossia ေမြးရာပါလွ်ာၾကီးလြန္းျခင္း၊
• Oral hairy leukoplakia လ််ာမွာ အေမႊးေပါက္ျပီး အျဖဴျပင္ထြက္တာကိုေခၚတယ္။ ဗိုင္းရပ္စ္ကေနျဖစ္ေစတယ္။ ခုခံအားနည္းေနရင္ျဖစ္တယ္။
• Oral candidiasis ခံတြင္းမွာ မိႈ (ဖန္းဂတ္စ္) ကေနျဖစ္တာဟာ ဗက္တီးရီးယားေသေဆးေၾကာင့္ ေဘးထြက္-ဆိုးက်ိဳးအေနနဲ႔ျဖစ္ႏိုင္တယ္။ ခုခံအားနည္းသူေတြနဲ႔ ဆီးခ်ိဳရွိေနသူေတြမွာလဲ ျဖစ္တယ္။
• Traumatic ထိခိုက္မိလို႔ျဖစ္ျခင္း။ သြားနဲ႔ကိုက္မိတာ၊ အပူေလာင္တာ၊ ဓါတ္ပစၥည္း၊ လွ်ပ္စစ္ စတာေတြကေန ျဖစ္ႏိုင္တယ္။
• Autoimmune conditions ကိုယ္ခံအားကေမာက္ကမျဖစ္တဲ့ေရာဂါလဲရွိတယ္။ Sjogren's syndrome ေခၚတယ္။
• Inflammatory လွ်ာေရာင္တာထဲမွာ (၁) Glossitis နဲ႔ (၂) Oral lichen planus ဆိုတာရွိတယ္။
• Hypoglossal nerve လွ်ာသြားအာရံုေၾကာ္အားနည္းလို႔ Melkersson–Rosenthal syndrome ဆိုတာျဖစ္ႏိုင္တယ္။
• Motor neuron disease မိုတာႏူရုန္းေရာဂါ Lou Gehrig's disease ဆိုတာလဲရွိတယ္။ လွ်ာရဲ႕လႈပ္ရွားမႈ အားနည္းေနမယ္။
• Oral cancer လွ်ာကင္ဆာဆိုတာ လွ်ာေသးအနားတဖက္ဖက္မွာ အဖုအက်ိတ္ျဖစ္တယ္။
• Poor diet အစာအာဟာရနည္းလို႔လဲျဖစ္တယ္။ ဗီတာမင္ ဘီ နဲ႔ သံဓါတ္၊ ေဖါလစ္အက္စစ္နည္းရင္ျဖစ္တယ္။ Atrophic glossitis ေခၚတယ္။
• Black hairy tongue မဲျပီးအေမႊးေပါက္ေနတဲ့လွ်ာဆိုတာ အစားအေသာက္ညံ့တာ၊ ခံတြင္းသန္႔ရွင္းေရး မေကာင္းတာ၊ ေဆးလိပ္ေသာက္တာနဲ႔ ဗက္တီးရီးယားေဆးေတြကေန ဆက္ျဖစ္တယ္။
• Leukoplakia လွ်ာျဖဴအေၾကာင္း Common Oral Mucosal Lesions ခံတြင္း-ပါးစပ္မွာ ျဖစ္တတ္တဲ့ ေရာဂါေတြထဲမွာ ေရးထားပါတယ္။
• Geographic tongue ေျမပံုလိုအတြက္ျဖစ္တာဟာ ဘာလို႔ျဖစ္သလဲ မသိႏိုင္ပါ။ Benign migratory glossitis လို႔လဲေခၚတယ္။ ေမးတဲ့သူပို႔တဲ့ဓါတ္ပံုက အဲဒါျဖစ္တယ္။ မစိုးရိမ္ပါနဲ႔။ ခံတြင္းသန္႔ရွင္းေရး ပိုလုပ္ပါ။ ဆာရည္နဲ႔ ပလုပ္က်ဥ္းပါ။ Listerine mouth wash သံုးပါ။ ဗီတာမင္ (ဘီ) အုပ္စုတိုက္ပါ။ (စီ) လဲေကာင္းတယ္။ အစာအဟာရ ျပည့္ဝ မ််တပါေစ။

Common Oral Mucosal Lesions ခံတြင္း-ပါးစပ္မွာ ျဖစ္တတ္တဲ့ ေရာဂါေတြ http://dts-medicaleducation.blogspot.in/2012/06/common-oral-mucosal-lesions.html

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ

Saturday, November 9, 2013

Methamphetamine (မက္သမ္ဖတမင္း)

Methamphetamine (မက္သမ္ဖတမင္း) ဟာ အျဖဴေရာင္ အနံ႔မရွိဘဲ ေရ၊ အရက္ထဲမွာ ေပ်ာ္ဝင္တယ္။ ဒီအတိုင္းလဲ ပါးစပ္ကေန ေသာက္တယ္။ ႏွာေခါင္းထဲလဲထည့္တယ္။ ေဆးထိုးအပ္နဲ႔လဲထိုးတယ္။ ေဆးလိပ္လိုလဲေသာက္တယ္။ သူမ်ားႏိုင္ငံေတြမွာ Speed, Meth, crystal, Crank စသျဖင့္ေခၚတယ္။ ျမန္မာျပည္မွာ ေရခဲလို႔ေခၚတယ္။ သူမ်ားဆီမွာလဲ Ice လို႔ေခၚတာလဲရွိတယ္။ ေရာေခၚတာလို႔လဲဆိုပါတယ္။ Stimulants စိတ္ၾကြေစတဲ့သတိရွိတဲ့ Methamphetamines နဲ႔ Caffeine ကိုသာ Ice လို႔ေခၚတာကမွန္တယ္။

အားေကာင္းတဲ့ စိတ္ၾကြေဆးတမ်ိဳးျဖစ္တယ္။ Psychostimulant ေခၚတယ္။ Amphetamine ကေနထုတ္တယ္။ ေဆးအဆနည္းနည္းေပးရင္ ႏိုးၾကားေနမႈကို ပိုေကာင္းေစမယ္။ အာရံုစိုက္မႈလဲ ပိုမယ္။ အားကုန္ရင္လဲ အားရေစတယ္။ ေဆးအဆမ်ားမ်ားေပးရင္ Mania (မဲနီးယား) နဲ႔ Euphoria (ယူဖိုးရီးယား) စိတ္အေျခအေနေတြအထိေျပာင္းလာမယ္။

Medical use ေဆးကုရာမွာ သံုးပါတယ္။ Desoxyn 5-mg tablets ေဆးျပားကို သံုးတယ္။ ADHD နဲ႔ Exogenous obesity လူအဝလြန္ေရာဂါေတြအတြက္ ေပးတယ္။ Narcolepsy နဲ႔ Depression တျခားေဆးေတြနဲ႔ မရတဲ့ စိတ္ဓါတ္က် ေရာဂါအတြက္လဲ သံုးတယ္။

Physical effects ဒီေဆးသံုးရင္ ရုပ္ပိုင္းေျပာင္းလဲလာတာေတြရွိတယ္။
အစာမစားခ်င္၊ တက္ၾကြေနမယ္၊ အေရျပားနဲ႔ မ်က္ႏွာနီရဲေနမယ္၊ ေခြ်းထြက္မ်ားမယ္၊ ဂနာမျငိမ္ျဖစ္မယ္၊ အာေခါင္ေျခာက္မယ္၊ ေခါင္းကိုက္မယ္၊ ရင္တုန္မယ္၊ ႏွလံုးခုန္ျမန္မယ္-ေႏွးမယ္၊ ႏွလံုးခုန္ မမွန္ျဖစ္မယ္၊ အသက္ရွဴျမန္မယ္၊ ေသြးဖိအားတက္မယ္-က်မယ္၊ ဝမ္းပ်က္မယ္၊ လက္တုန္မယ္၊ အေရျပားယားမယ္၊ ဝက္ျခံထြက္မယ္၊ ျဖဴဖတ္ျဖဴေယာ္ေနမယ္၊ တက္မယ္၊ ႏွလံုး (အတက္) ရမယ္၊ ေသမယ္။

စိတ္ပိုင္းသက္ေရာက္မႈေတြကေတာ့ ေကာင္းတာေတြကို ထင္ျမင္ေနမယ္။ လိင္စိတ္မ်ားမယ္။ အာရံုစိုက္မႈမ်ားမယ္။ ကိုယ့္ကိုယ္ကို အထင္ၾကီးေနမယ္။ လူထဲအတင္းလိုက္ေရာမယ္။ စိတ္တိုမယ္။ ၾကမ္းတမ္းမယ္။ ဆံပင္ကို ဆြဲေနမယ္။ အေရျပား ဆိတ္ေနမယ္။ သူမ်ား မျမင္-မၾကားတာေတြကို ျမင္ၾကားေနမယ္။ သူ႔မွာ ပါဝါေတြရွိေနတယ္ထင္မယ္။

ေဆးမသံုးရရင္ အားယုတ္မယ္၊ စိတ္ဓါတ္က်မယ္၊ အစားေတြ သိပ္စားခ်င္မယ္၊ စိုးရိမ္စိတ္ကဲမယ္၊ စိတ္တိုမယ္၊ ေခါင္းကိုက္မယ္၊ ဂနာမျငိမ္ျဖစ္မယ္၊ အိပ္ခ်ိန္မ်ားမယ္၊ အိပ္မက္ အမ်ိဳးမ်ိဳး မက္မယ္။

ေရရွည္မွာ ဆိုးတာေတြ ျဖစ္ႏိုင္တယ္။ စိတ္ဓါတ္က်လြန္းလာမယ္။ ကိုယ့္ကိုယ္ကို သတ္ေသခ်င္မယ္။ ႏွလံုးေရာဂါရမယ္။ စိတ္ေရာဂါရမယ္။ စိုးရိမ္စိတ္မ်ားလြန္းလာမယ္။ စိတ္ၾကမ္းတမ္းလာမယ္။

Abuse ေဆးတလြဲသံုးမႈနဲ႔ Addiction ေဆးစြဲတာပါ ဆက္ျဖစ္လာမယ္။ Amphetamine/Stimulant psychosis စိတ္အေျခအေနတမ်ိဳး ျဖစ္လာမယ္။ Chronic abuse တာရွည္သံုးရာကေန Post-withdrawal syndrome ေဆးျဖတ္ခ်ိန္မွာ ခံစားရမွာေတြ ျဖစ္လာမယ္။ Neurotoxicity အာရံုေၾကာအဆိပ္သင့္တာလို႔ေခၚတယ္။ တကယ္ေဆးျဖတ္ျပီးေနာက္ အခ်ိန္အေတာ္ၾကာအထိခံစားေနရမယ္။ အဲလို စိတ္ကိုထိခိုက္တာသာမကဘဲ (ႏွလံုးေသြးေၾကာေရာဂါ) လဲ ရလာႏိုင္တယ္။

Cocaine (ကိုကိန္း)၊ Amphetamine (အင္ဖက္တမင္း) တို႔နဲ႔မတူတာက Methamphetamine ဟာ Midbrain ဦးေႏွာက္ အလယ္ပိုင္းမွာရွိတဲ့ Dopamine neurons အာရံုေၾကာကို ထိခိုက္ေစတဲ့ Neurotoxic အာရံုေၾကာအဆိပ္မ်ိဳး ျဖစ္တယ္။ Parkinson's disease ေရာဂါရလမ္းလဲ မ်ားတယ္။

ေဆးခံႏိုင္စြမ္းကို စမ္းသပ္တာမွာ အေျဖအမ်ိဳးမ်ိဳးထြက္တယ္။ တေယာက္နဲ႔တေယာက္ မတူၾကဘူး။ Pleasure pathways သာယာမႈလမ္းေၾကာင္းကို သင့္တာထက္ပိုျပီး သက္ေရာက္ေစထားတဲ့အတြက္ Anhedonia ျဖစ္လာမယ္။ ေဆးစြဲသံုးသူေတြမွာ သြားေတြက သူမ်ားထက္ ပ်က္စီးလြယ္ၾကတယ္။ အဲဒါကို Meth mouth လို႔ ေခၚတယ္။

Methamphetamine addiction ေဆးစြဲတာကို ကုရတာဟာ အေတာ္ၾကီးခက္တယ္။ Bupropion, Aripiprazole, Baclofen ေဆးေတြေပးတာ မ်ားတယ္။ ဒါေပမဲ့ ေအာင္ျမင္မႈ နည္းတယ္။ Modafinil ေဆးကိုလဲသံုးတယ္။ Ibogaine နဲ႔ Mirtazapine ေဆးေတြကိုလဲ သံုးတယ္။

Behavioral activation therapy စိတ္ကုနည္းလဲသံုးရတယ္။ L-tyrosine and L-5HTP/tryptophan ေခၚတဲ့ အမိုင္ႏိုအက္စစ္ အားေဆး ေန႔တိုင္းေပးႏိုင္တယ္။ ဗီတာမင္ (စီ) ေပးတာလဲ ေကာင္းတယ္။

Amphetamines ယာဘ-ရာဘ-ရာမ-ယာမ http://dts-medicaleducation.blogspot.in/2012/01/amphetamines.html
Amphetamines ယာဘကို ဘယ္လိုျဖတ္ၾကသလဲ http://dts-medicaleducation.blogspot.in/2013/09/amphetamines.html

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၃ဝ-၉-၂ဝ၁၃

Kidney stones ေက်ာက္ကပ္-ေက်ာက္

31 Jan 11, 06:43
• ဆရာဝန္ သမီးေက်ာက္ရွိတယ္။ ႕႕႕႕႕ နယ္၊ ႕႕႕႕႕။
• ေက်ာက္က ဘယ္မွာ၊ အသက္ကဘယ္ေလာက္၊ ဘာသိခ်င္ပါသလဲ။
• အသက္ ၃၅ လြန္ခဲံတဲ့ ၂၉၊ ႕႕႕႕႕ နိုင္ငံမွာ ထုတ္ျပီး၊ အခုျပန္ရွိတယ္ ဆရာ။
• ျပန္ေျဖတာထဲ ေက်ာက္ဘယ္မွာလဲ မသိရေသးပါ။ ေက်ာက္ကပ္ေက်ာက္က အျဖစ္မ်ားလို႔၊ ေရးထားတာကို ပို႔လိုက္ပါမယ္။

ဘာလို႔ ေက်ာက္ကပ္မွာ ေက်ာက္တည္သလဲ။ တခုထဲလဲ မဟုတ္၊ တိတိက်က်လဲ ေျပာမရပါ။ ဆီးထဲမွာ အရည္၊ ဓါတ္ဆား နဲ႔ (အက္စစ္) ဓါတ္ေတြဟာ ျဖစ္သင့္တာေတြ မျဖစ္ရာကေန ျဖစ္တယ္။ ပံုမွန္ဆိုရင္ ဆီးထဲက ပုံေဆာင္ခဲ အခ်င္းခ်င္း ကပ္တြယ္ျပီး ေက်ာက္ျဖစ္မွာကို တားႏိုင္တဲ့ သတၲိ ရွိေနတယ္။

ေဆာင္ရန္-ေရွာင္ရန္မ်ား
• ေရကို တေန႔မွာ ၂ လီတာ ၂ လီတာခြဲ ေသာက္ပါ။ ေရဓါတ္နည္းတာ မေကာင္းပါ။ ဒီလိုလူမ်ိဳး ဝမ္းေလ်ာရင္ ေရမ်ားဘို႔ ပိုသတိထားပါ။ ႏိုင္ေအာင္ မေသာက္ႏိုင္ရင္ Drip သြင္းပါ။
• Renal tubular acidosis, Dent's disease, Hyperparathyroidism, Primary hyperoxaluria and Medullary sponge kidney ေရာဂါတခုခုရွိေနရင္ ေက်ာက္ျဖစ္ေစမဲ့ Calcium oxalate crystals ေတြျဖစ္ေစမယ္။
• Crohn's disease ေရာဂါရွိေနသူေတြမွာ ပိုမ်ားတာ ေတြ႔ရတယ္။ ေက်ာက္ ျပန္ျဖစ္သူေတြမွာ ဒါေတြပါရွိေန-မေန စစ္ရမယ္။
• ေရထဲက Fluoridation ေၾကာင့္လဲ အျဖစ္မ်ားေစႏိုင္တယ္။ ေရေကာင္း-ေရသန္႔ ေသာက္ပါ။
• ဗီတာမင္ ဒီ မ်ားရင္လဲ ျဖစ္ေစတယ္လို႔ ၁၉၉၈ Archives of Internal Medicine က ဆိုတယ္။
• ဖို-မဆက္ဆံတာ Causal relationship ၾကံဳရာနဲ႔ စခန္းသြားတဲ့ အက်င့္ကလဲ ျဖစ္မလားလို႔ ေျပာၾကေသးတယ္။
• American Urological Association က ကမာၻၾကီး ပူေႏြးလာတာကို ေထာက္ျပေသးတယ္။
• Hypercalciuria ေသြးထဲမွာ (ကယ္လ္စီယမ္) မ်ားေနသူ ပိုျဖစ္တယ္။ (ကယ္လ္စီယမ္) မ်ားတဲ့အစာ ေလ်ာ့စားပါ။
• ဆီးလမ္း ပိုးဝင္တာ ေစာေစာ ေသျခာ ကုသပါ။
• Thiazides, Potassium citrate, Magnesium citrate ေဆးေတြကို သတိထားေသာက္ပါ။
• သံပုရာရည္၊ လိမ္ေမာ္ရည္ ေဖ်ာ္ရည္ေတြ ေသာက္တာ ေကာင္းတယ္။
• Beer ကိုလဲ သက္သာတယ္ေျပာတယ္။ စပ်စ္ရည္ေလာက္ေတာ့ မေကာင္းပါ။
• (ကိုကာကိုလာ)၊ (ေကဖင္း) ပါအရည္၊ အခ်ိဳ႕ုအရည္ေတြလဲ မသင့္ပါ။
• အသား (ပရိုတင္း) နဲ႔ ဆား ေလ်ာ့စားပါ။
• သၾကားဓါတ္မ်ားတာ မေကာင္းပါ။
• ဟင္းႏုႏြယ္ရြက္ မတည့္ပါ။ Calcium နဲ႔ Oxalates မ်ားတဲ့ ဟင္းႏုႏြယ္ရြက္နဲ႔ ခရမ္းခ်ဥ္သီး ေရာမခ်က္သင့္ဘူးလို႔ ေတာင္အာရွမွာ ေျပာစမွတ္ ရွိတယ္။
• Potassium citrate ေဆးကို ေက်ာက္ျဖစ္မွာ ကာကြယ္ဘို႔သံုး ႏိုင္ပါတယ္။ စားေဆးနဲ႔ အရည္လာတယ္။ ဆီးရဲ႕ pH မ်ားေစျပီး အက္စစ္ဓါတ္ နည္းေစတယ္။
• ေသြးတိုး က်ေဆးထဲက Calcium channel blockers (Nifedipine) နဲ႔ Alpha blockers (Tamsulosin) ေဆးေတြက ေက်ာက္ရွိေနသူေတြအတြက္ပါ အသံုးက်တယ္။ ေက်ာက္ရွိေနရင္ က်ေစတယ္။
• Allopurinol (Zyloprim) ေဂါက္ေရာဂါေဆးက အက်ိဳးမ်ားေစတယ္။
• ဆီးသြားခ်င္တာကို ေအာင့္မထားပါနဲ႔။
• အသက္ ၂ဝ-၄၉ အတြင္းအျဖစ္မ်ားလို႔ ၾကီးလာရင္သက္သာတယ္။

Treatment စနစ္တက် ဘယ္လိုကုသမလဲ
(၁) Extracorporeal Shock Wave Lithotripsy (ESWL) (ေရွာ့ခ္) လိႈင္းသံုးခြဲစိတ္ကုသနည္း
Ultrasound waves (အာလ္ထြာေဆာင္း) သံုးတယ္။ တုန္ခါမႈကေန ေက်ာက္ကို ေခ်ဖ်က္ေပးမယ္။ ေသးေသးေလးေတြက ဆီးထဲမွာပါလာလိမ့္မယ္။ နာမယ္။ ထံုေဆးနဲ႔လုပ္ရတယ္။ ေက်ာက္က ဆီးျပြန္ထဲမွာ ပိတ္မိေနရင္ Ureteroscope ကရိယာသံုးမယ္။

(၂) Ureterorenoscopy ယူရစ္တရိုကရိယာသံုးခြဲစိတ္ကုသနည္း
ေက်ာက္က ဆီးျပြန္ထဲမွာ ပိတ္မိေနရင္ လုပ္ႏိုင္တယ္။ Ureteroscope ကရိယာသံုးတယ္။ ေက်ာက္ေတြ႔ျပီဆိုရင္ Specialized instrument အထူးကရိယနဲ႔ျဖစ္ျဖစ္ Laser beams ေလဆာနဲ႔ျဖ္စျဖစ္ ေက်ာက္ကိုခဲြထုတ္မယ္။

(၃) Percutaneous Nephrolithotomy (PCNL) အေရျပားကေနခြဲနည္း
ေက်ာက္က သိပ္ၾကီးေနရင္ လုပ္တယ္။ ေနာက္ေက်ာ္ဘက္မွာ ဒါးရာေပးတယ္။ Nephroscope ကရိယာေလးသံုးမယ္။ ေက်ာက္ကိုေသးေအာင္လုပ္ေပးျပီး ထုတ္မယ္။ Laser ေလဆာျဖစ္ျဖစ္ Pneumatic energy ေလအားသံုးျပီးျဖစ္ျဖစ္ သံုးတယ္။

(၄) Open Surgery သမားရိုးက်ခြဲစိတ္နည္း
ခုေခတ္မွာ ဒီနည္းသံုးတာနည္းလာျပီ။ တျခားနည္းေတြနဲ႔မရေအာင္ သိပ္ၾကီးေနရင္ေတာ့ လုပ္ရမယ္။ ကရိယာမရွိတဲ့ ေနရာေတြမွာလဲ လုပ္ပါေသးတယ္။

Dr. တင့္ေဆြ

Medicine for Pneumonias and Respiratory Tract Diseases ႏူမိုးနီးယားအမ်ဳိးမ်ဳိးႏွင့္ အသက္ရွဴလမ္းေရာဂါေဆးမ်ား

• Pneumonia ႏူမိုးနီးယား၊
- Erythromycin 500 mg IV ေသြးေၾကာထဲထိုးေဆး၊ တေန႔ ၄ ၾကိမ္၊
- Doxycycline 100 mg IV ေသြးေၾကာထဲထိုးေဆး၊ တေန႔ ၂ ၾကိမ္၊ + Cefotaxime 1-2 Gm IV TDS ေသြးေၾကာထဲထိုးေဆး၊ တေန႔ ၃ ၾကိမ္၊
- Clindamycin 600 mg IV ေသြးေၾကာထဲထိုးေဆး၊ တေန႔ ၄ ၾကိမ္၊
- Amoxacillin 500 mg ေသြးေၾကာထဲထိုးေဆး၊ တေန႔ ၃ ၾကိမ္၊
- Cefotaxime or Cefipime 1-2 g IV ေသြးေၾကာထဲထိုးေဆး၊ တေန႔ ၂-၃ ၾကိမ္၊
- Penicillin G 1.2 million units IV + Metronidazole 500 mg IV ေသြးေၾကာထဲထိုးေဆး၊ တေန႔ ၄ ၾကိမ္၊
- Doxycycline 100 mg ေသာက္ေဆး၊ တေန႔ ၂ ၾကိမ္၊
- Erythromycin 500 mg ေသာက္ေဆး၊ တေန႔ ၄ ၾကိမ္၊
- Azithromycin 500 mg ေသာက္ေဆး ပဌမေန႔ 250 mg ေနာက္ ၄ ရက္ေသာက္၊
- Amoxicillin 500 mg ေသာက္ေဆး၊ တေန႔ ၄ ၾကိမ္၊ ၇-၁ဝ ရက္၊
- Fluoroquinolone (Levofloacin) 500 mg တေန႔ ၁ ၾကိမ္/Gatifloxacin 400 mg တေန႔ ၁ ၾကိမ္/Sparfloxacin 400 mg ပဌမေန႔ႏွင့္ 200 mg ေနာက္ ၁ဝ-၁၄ ရက္၊
- Clarithromycin 500 mg တေန႔ ၂ ၾကိမ္၊ ၁ဝ ရက္၊
- Doxycycline 200 mg တေန႔ ၂ ၾကိမ္၊ ၁ဝ ရက္၊

• Anaerobic Pneumonia and Lung Abscess (ေလမႀကိဳက္သည့္ပိုး)ႏူမိုးနီးယား၊ အဆုုပ္ျပည္တည္ျခင္း၊
- Penicillins (Penicillin G 1-2 million units IV ေသြးေၾကာထဲထိုးေဆး၊ တေန႔ ၄ ၾကိမ္၊
- Amoxacillin 500 mg TDS + Metronidazole 500 mg တေန႔ ၂-၃ ၾကိမ္ေသာက္
- Clindamycin 600 mg IV ေသြးေၾကာထဲ တေန႔ ၃ ၾကိမ္ထိုးျပီးေနာက္ 300 mg တေန႔ ၄ ၾကိမ္ေသာက္၊ ဒါမွမဟုတ္ Amoxacillin 875 mg တေန႔ ၂ ၾကိမ္ေသာက္။

• Postoperative Pneumonia ခဲြစိတ္ၿပီးရသည့္ ႏူမိုးနီးယား၊
- Cefotaxime or Ceftriaxone or Cefipime 2 Gm IV တေန႔ ၃ ၾကိမ္ ေသြးေၾကာထဲထိုး၊
- Piperacillin-Tazobactam 4-5 Gm IV QID တေန႔ ၄ ၾကိမ္ ေသြးေၾကာထဲထိုး၊

• Aspiration Pneumonia အန္ဖတ္ဝင္၍ျဖစ္ေသာ ႏူမိုးနီးယား
- Clindamycin 300 mg တေန႔ ၃ ၾကိမ္၊ (သို႔) (TMP 160 mg + SMZ 800 mg) တေန႔ ၂ ၾကိမ္၊ ၁ဝ ရက္ ေသာက္။
- Phenoxymethyl Penicillin 500 mg တေန႔ ၄ ၾကိမ္၊ ၁ဝ-၁၄ ရက္ေသာက္။

• Community-acquired Pneumonia လူစုလူေဝးမွ ရေသာ ႏူမိုးနီးယား
- Clarithromycin 500 mg တေန႔ ၂ ၾကိမ္၊ ဒါမွမဟုတ္ Azithromycin 500 mg ခ်က္ခ်င္းေသာက္ျပီး 250 mg တေန႔ ၁ ၾကိမ္၊ ၄ ရက္ေသာက္။
- Doxycycline 100 mg တေန႔ ၂ ၾကိမ္၊
- Gatifloxacin 400 mg တေန႔ ၁ ၾကိမ္၊ (သို႔) Moxifloxacin 400 mg တေန႔ ၁ ၾကိမ္၊ Eruthromycin 250-500 mg တေန႔ ၄ ၾကိမ္၊ Cefuroxime axetil 250-500 mg တေန႔ ၂ ၾကိမ္၊ Cefpodoxime proxetil 100-200 mg တေန႔ ၂ ၾကိမ္၊ Cefprozil 250-500 mg တေန႔ ၂ ၾကိမ္၊

• Chest infection အသက္ရွဴလမ္းေရာင္ျခင္း၊
- Penicillin 2 million units IV ေသြးေၾကာထဲ ၄ နာရီ တခါထိုးျပီးေနာက္ Amoxacillin 500 mg တေန႔ ၃ ၾကိမ္ေသာက္။

• Aphthous ulcer (အက္ဖ္သပ္စ္ အာလ္ဆာ)၊ Herpatic Stomatitis လွ်ာနာျခင္း၊
- Fluocinonide ointment 0.05% (သို႔) Triamcinolone acetate 0.1% ointment (သို႔) Diclofenic 3% လိမ္းပါ၊ လိမ္းပါ၊
- Acyclovir 200-800 mg တေန႔ ၅ ၾကိမ္၊ ၇-၁၄ ရက္ေသာက္ပါ။
- Ulcerative Gingivitis သြားဖံုးေရာင္ျခင္း = Penicillin 250 mg တေန႔ ၃ ၾကိမ္၊ ၁ဝ ရက္ေသာက္ပါ။

• Laryngitis လည္ေခ်ာင္းနာ၊
- Erythromycin 250 mg တေန႔ ၄ ၾကိမ္၊
- Benzarthine penicillin G 1.2 million units IM တလံုးထဲထိုးပါ၊
- Penicillin VK 500 mg တေန႔ ၄ ၾကိမ္ေသာက္ပါ၊
- Amoxacillin 750 mg တေန႔ ၂ ၾကိမ္ေသာက္ပါ။

• Acute Sinusitis ရက္တိုဆိုင္းနပ္စ္၊
- Amoxacillin 500 mg တေန႔ ၃ ၾကိမ္၊ (သို႔) (TMP 160 mg + SMZ 800 mg) တေန႔ ၂ ၾကိ္၊ ၁ဝ ရက္ ေသာက္ပါ။
- Augmentin (Amoxacillin + Clavulanic acid) 500 mg တေန႔ ၃ ၾကိမ္၊
- Cefuroxime 500 mg Orally တေန႔ ၂ ၾကိမ္၊ (သို႔) Cefpodoxime 200-400 mg ေန႔စဥ္ေသာက္ပါ။
- Doxycycline 100 mg တေန႔ ၂ ၾကိမ္၊
- Pseudoephedrine 30-120 mg + Nasal Oxymetazoline 0.5% ႏွာေခါင္းထဲထည့္ပါ၊
- Xylometazoline 0.05-0.1% ႏွာေခါင္းထဲ တေန႔ ၃-၄ ၾကိမ္ထည့္ပါ။
- Amoxacillin 500 mg တေန႔ ၃ ၾကိမ္ေသာက္ပါ၊ (သို႔) (4 mg/kg TMP- 20 mg/kg SMZ) one double strength tablet = 80-160 mg TMP + 160-800 mg SMZ) တေန႔ ၂ ၾကိမ္၊ ၁ဝ ရက္ေသာက္ပါ၊ Cephalexin 250-500 mg တေန႔ ၄ ၾကိမ္၊ Cefuroxime 250 mg တေန႔ ၂ ၾကိမ္၊ Cefaclor 250 mg တေန႔ ၃ ၾကိမ္၊ Ciprofloxacin 500 mg တေန႔ ၂ ၾကိမ္၊ Azithromycin 500 mg တေန႔ ၁ ၾကိမ္။

• Tonsillitis and Pharyngitis အာသီးေရာင္ေရာဂါ၊ အာေခါင္ေရာင္ျခင္း၊
- Benzathine Penicillin 1.2 million units IM (သို႔) Procaine Penicillin Inj. 600,000 units IM ၅-၁ဝ ရက္ ထိုးပါ၊
- Penicillin V potassium 250 mg တေန႔ ၃ ၾကိမ္၊ (သို႔) 500 mg တေန႔ ၂ ၾကိမ္၊ ၅-၁ဝ ရက္ေသာက္ပါ။
- Cefaclor 250-750 mg တေန႔ ၃ ၾကိမ္၊ (သို႔) Erythromycin 500 mg တေန႔ ၄ ၾကိမ္၊ ၁ဝ ရက္။
- Azithromycin 500 mg တခါတည္းေသာက္ျပီး 250 mg ကို ေနာက္ထပ္ ၄ ရက္ဆက္ေသာက္ပါ။
- Clarithromycin 500 mg တေန႔ ၂ ၾကိမ္၊ ၁ဝ ရက္။

• Allergic Rhinitis, Hay fever, Viral rhinitis အလာဂ်ီရၿပီး ႏွာေစးျခင္း၊
- Chlorpheniramines 4 mg တေန႔ ၂-၃ ၾကိမ္ေသာက္ပါ၊ (သို႔) Cetirizine 10 mg တေန႔ ၁ ၾကိမ္ေသာက္ပါ။

• Diphtheria ဆံုဆို႔နာ၊
- Diphtheria antitoxin 20,000-100,000 units ထိုးပါ + Penicillin 250 mg တေန႔ ၄ ၾကိမ္ေသာက္ပါ၊
- Erythromycin 500 mg တေန႔ ၄ ၾကိမ္ေသာက္ပါ။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ

Friday, November 8, 2013

Tattoo တက္တူး

ကြ်န္ေတာ္တို႔ အရပ္အေခၚ စက္တံေရာဂါနဲ႔ မွင္ေရာဂါအေၾကာင္းေလး သိခ်င္ပါတယ္ဆရာ။ ေက်းဇူးျပဳၿပီး ေျဖၾကား ရွင္းလင္းေပးေစခ်က္ပါတယ္ခင္ဗ်ာ။

ေဆာရီး။ ဒီအသံုးေတြက တေနရာတမ်ိဳး။ ျဖစ္ေန-ခံစားေနရတာကို ေျပာပါ။ ဒါလဲမွန္းဆရမွာဘဲ။ မႏွစ္ေလာက္က မွင္အေၾကာင္း တေယာက္လဲေမးလို႔ မွန္းေျဖခဲ့ဘူးေသးတယ္။

က်ေနာ္က (႕႕႕႕႕) ေဆးတကၠသိုလ္ (႕႕႕႕႕) နွစ္ကပါ။ မြန္ျပည္နယ္က အေဒၚၾကီး၊ အမၾကီးေတြ ေျပာေနတဲ့ေရာဂါ၊ သူတို႔အေခၚ ''မွင္'' တဲ့။ အေဒၚ-အေမ-အမ်ိဳးေတြမွာ အဲ့ဒီ မွင္ ျဖစ္ေနတယ္ ဆိုတဲ့စကားက ခဏခဏ ၾကားေနရတယ္။ သူတို႔က အဲ့ဒီ မွင္ ဆိုတာကို လက္ဖမိုး ေနရာေတြကို မွင္ထိုးတဲ့ ေၾကးခြ်န္နဲ႔ ထိုးၾကတယ္။ ငယ္ငယ္တုန္းက ျမင္ဖူးတာပါ။ လက္ဖဝါး ေျခဖဝါးေတြမွာ ေယာင္လာတယ္။ အဲ့ဒါေတြက ေနရာ ေရႊ႕ေနတယ္။ တခါခါ ေက်ာထိပါ ေရာက္တယ္ ေျပာတယ္။ အရပ္ထဲမွာေတာ့ မွင္ ဗိုက္ထဲ ေရာက္ရင္ ေသတယ္လို႔လဲ ေျပာေနၾကတယ္။ (႕႕႕႕႕) မွာ ေရာက္ေနတဲ့ ညီမကပါ သူမွင္ျဖစ္ေနတယ္လို႔ ဖုန္းနဲ႔ ေျပာလာတယ္။ ဆရာဝန္နဲ႔ ျပၾကည့္ေပါ့ဆိုေတာ့ ဆရာဝန္က Gout လို႔ ေျပာတယ္တဲ့။ အဲ့ဒီ မွင္နဲ႔ ပက္သက္ျပီး ဆရာဝန္ေပါက္ေတြအတြက္နဲ႔ ျပီးေတာ့ အမ်ားလဲ ဗဟုသုတ ရေအာင္ ေရးေပးပါ။

“မင္” ဆိုတာ “မွင္” လို႔ အသံထြက္ရတယ္၊ အဓိပၸါယ္က “ေရးျခစ္၊ ပံုႏွိပ္၊ ထိုးႏွံရာတြင္ သံုးေသာ အေရာင္ရွိ အရည္၊ အေစး” လို႔ ျမန္မာအဘိဓာန္က ဆိုပါတယ္။ “မင္ေၾကာင္” ဆိုတာ “မွင္ေဂ်ာင္” လို႔ အသံထြက္ရတယ္၊ အဓိပၸါယ္က “စုတ္ျဖင့္ မင္တို႔၍ ကိုယ္ခႏၶာတြင္ ထိုးႏွံထားသည့္ အရုပ္၊ စာလံုး စသည္” လို႔ပါတယ္။

အမွန္က Tattoo သာ ျဖစ္ပါမယ္။ Indelible ink ဖ်က္မရတဲ့ မင္နဲ႔ အေရျပားရဲ႕ Dermis layer (ဒါးမစ္) အလႊာမွာ ေရးထိုးရပါတယ္။ ထိုးကြင္း-မင္ေၾကာင္ ထိုးၾကတဲ့ ရည္ရြယ္ခ်က္ အမ်ိဳးမ်ိဳးရွိတယ္။
1. Decorative အဆင္တန္းဆာ၊
2. Spiritual uses အစြမ္းတန္ခိုး ေမွ်ာ္ကိုးလို႔၊
3. Identification သတ္သတ္မွတ္မွတ္ ျဖစ္ေစဘို႔၊ (Nazi concentration camp နာဇီ အက်ဥ္းစခန္း)၊
4. Cosmetic လွခ်င္ပခ်င္လို႔၊ (Permanent makeup ရာသက္အန္ မိတ္ကပ္)၊
5. Medical ေဆးသံုး၊ (ေခတ္သံုး = ဓါတ္ကင္ရာ၊ ေရွးသံုး = ေျမရွိဳး-မိုးပ်ံအစြမ္း)၊
6. Fraternal/Social အုပ္စု-အသင္းဝင္ သတ္မွတ္ခ်က္၊ (Brotherhood, Secret society အသင္းဝင္)။

Tattooing လုပ္ရတယ္ဆိုတာ Pigment မင္ (ေဆးရည္) ကို Epidermis (အပီဒါးမစ္) ေအာက္မွာရွိတဲ့ (တစ္ရွဴး) ထဲ ေရာက္ေစရတယ္။ Foreign material ကိုယ့္ပစၥည္းမဟုတ္တဲ့ တစိမ္းသက္သက္သာ ျဖစ္လို႔ သူ႔ဆီကို Immune system ေရာဂါျပီးစနစ္ထဲက Phagocytes (ေဖဂိုဆိုက္) ေတြကေန ဝိုင္းအံုလာၾကမယ္။ အနာက်က္လာခ်ိန္မွာ ပ်က္စီးသြားတဲ့ (အပီဒါးမစ္) ေတြ ကြာက်မယ္။ သူ႔မ်က္ႏွာျပင္က မင္ေတြ ပါသြားမယ္။ အတြင္းထဲမွာ Granulation tissue အသားႏု တက္လာျပီး၊ Connective tissue တြယ္ဆက္-တစ္ရွဴးေတြ ျဖစ္လာေစတယ္။

အဲဒီအခါ အေပၚလႊာ Upper dermis က ေျပာင္းလဲသြားျပီ ျဖစ္တယ္။ Pigment ေတြဟာ Fibroblasts (ဖိုက္ဘရိုဘလပ္စ္) ေတြထဲမွာ ပိတ္မိေနသလို ျဖစ္ေနတယ္။ အစမွာ Stable တည္ျငိမ္ေနတယ္။ ဒါေပမဲ့ ေရရွည္ ဆယ္စုႏွစ္ေတြ ၾကာလာရင္ Pigment ေဆးေတြဟာ Deeper into the dermis နက္တဲ့ အတြင္းလႊာထဲကို Migrate ကူးဝင္လာႏိုင္တယ္။

Health risks က်န္းမာေရး-အႏၲရာယ္ ဘာေတြ ရွိသလဲ။
• Infection ေရာဂါဝင္တာ၊
• Allergic reactions မတည့္တာေတြ ရႏိုင္တယ္။
• Single-use items တခါသံုး သံုးတာ မဟုတ္ရင္၊ Sterilization ပိုးသန္႔နည္းသံုးတာ မလုပ္ရင္ ဆိုးဝါးတာေတြ ျဖစ္ေစမယ္။
• ျဖစ္ႏိုင္ေျခရွိတဲ့ ကူးစက္ေရာဂါ စာရင္းထဲမွာ Surface infections of the skin အေရျပားနာ၊ Herpes simplex ေရယံု၊ Tetanus ေမးခိုင္၊ Fungus မိႈ၊ Hepatitis အသဲေရာင္၊ Tuberculosis တီဘီ နဲ႔ HIV ေတြ ပါတယ္။
• Tattooists ထိုးေပးသူေတြဟာ Blood-borne pathogen training သင္တန္းတက္ထားသူ ျဖစ္ရမယ္။
• MRI ရိုက္တဲ့အခါမွာ Tattoo pigments ေတြနဲ႔ Interaction ရွိတာ ေတြ႔လာရတယ္။ မင္ထဲမွာ Metal particles သတၲဳေတြ ပါလို႔ အရုပ္ထင္တာမွာ လာျပီး ျပႆနာျဖစ္တယ္။ မင္ထဲမွာ Iron oxide ပါတာမ်ားရင္ သိသာတယ္။

ေမးတာထဲမွာ ပါတာမ်ိဳးက သူမ်ားဆီမွာ Five dots tattoo ဆိုတဲ့ အစက္ ၅ စက္ကို လက္ဖမိုး လက္မနဲ႔ လက္ညွိဳးၾကား ထိုးတာမ်ိဳးနဲ႔ ဆင္တယ္။ Quincunx ေခၚတဲ့ အံစာတံုးက အစက္ ၅ စက္လိုမ်ိဳး ထိုးတယ္။ ေလးစက္က စတုရန္းပံု၊ တခုက အလယ္မွာ ရွိတယ္။ ယဥ္ေက်းမႈ တမ်ိဳးနဲ႔တမ်ိဳး အယူအဆ မတူၾကဘူး။ “ခ်စ္တဲ့သူ ကိုဆံရွည္ ေရာင္ႀကီးေဗြ။ ဒူးေပါင္႐ိုး အရင္းမွာေလ၊ ထိုးကြင္းနဲ႔ အလွသားေအ” သီခ်င္းကို ဆရာေရႊျပည္ေအး ေရးခဲ့ဘူးတယ္။ မၾကာေသးခင္က ျမန္မာေတြရဲ႕ ေရွးဓေလ့ ထိုးကြင္း အေၾကာင္း ေဆာင္းပါးေရးတဲ့သူက ဆရာဝန္တဦး ျဖစ္ပါတယ္။

Dr. တင့္ေဆြ
၁၅-၅-၂ဝ၁၁

Health hazards of cement dust အဂၤေတရဲ႕ က်န္းမာေရးအႏၲရာယ္

ကြ်န္ေတာ့္ (႕႕႕႕႕) ကလဲ အလုပ္မွာ Cement ေလာင္လုိ႔ လက္ေတြမွာ အနာျဖစ္တယ္ ေျပာတယ္။ ခဏခဏ ျပန္ျဖစ္တယ္တဲ့။ ေနရာတိုင္းေတာ့ မဟုတ္ဘူးတဲ့။ လက္အထိ မ်ားဆံုးေနရာက လက္ညိဳးနဲ႔ လက္ခလယ္ ပထမ အဆစ္ေလးေတြမွာ ဖုေသးေသးေလးေတြ ျဖစ္ျဖစ္ေနတာတဲ့။ ပင္နယ္ဆလင္ စားရင္ နဲနဲသက္သာျပီး ျပန္လုပ္ရင္ ျပန္ျဖစ္တယ္ ေျပာတယ္။ အဲဒါကို ဘယ္လို လုပ္ရမလဲ၊ ဘယ္လို ကာကြယ္ရမလဲ။

၂၁ ရာစုထဲေရာက္ေပမဲ့ ကမာၻမွာ သန္းေပါင္းမ်ားလွတဲ့ လူေတြဟာ က်န္းမာေရး-အႏၲရာယ္ မ်ားတဲ့ ပါတ္ဝန္းက်င္မွာ အလုပ္လုပ္ေနၾကရေသးတယ္။ Fume အခိုး၊ Gases ဓါတ္ေငြ႔၊ Dust အမႈံေတြေၾကာင့္ Occupational disease လုပ္ငန္းခြင္ ေရာဂါေတြ ရေနၾကရတယ္။

Cement dust အဂၤေတ-အမံႈေတြကေန -
• Lung function impairment အဆုပ္ရဲ႕အလုပ္ေတြကို ထိခိုင္ေစတယ္။
• Chronic obstructive lung disease နာတာရွည္ အသက္ရွဴလမ္းပိတ္ေရာဂါ၊
• Restrictive lung disease အသက္ရွဴၾကပ္ေရာဂါ၊
• Pneumoconiosis (ႏူမိုေကာ့ကိုးဆစ္) ေရာဂါ၊
• Lungs အဆုပ္-ကင္ဆာ၊ Stomach အစာအိမ္-ကင္တဆာ၊ Colon အူမၾကီး-ကင္ဆာေတြလဲ ရလာႏိုင္တယ္။
• Systemic circulation ေသြးလွည့္လမ္းေၾကာင္းထဲ ဝင္လာႏိုင္ရင္ Heart ႏွလံုး၊ Liver အသဲ၊ Spleen ေဘလံုး၊ Bone အရိုး၊ Muscles ၾကြက္သား နဲ႔ Hairs ဆံပင္ေတြကို ထိခိုက္လာႏိုင္ေသးတယ္။

Spirometry နည္းနဲ႔ Radiology ဓါတ္မွန္သံုးျပီး ေလ့လာေနၾကတယ္။ တိတိက်က်ေတာ့ ထုတ္ျပန္တာ မရွိေသးပါ။ Work Safely with Concrete and Cement လုပ္ငန္းခြင္ သတိေပးခ်က္ေတြ ရွိတယ္။ Sand သဲ၊ Aggregate ေက်ာက္ နဲ႔ ေရ သံုးတာ မ်ားတယ္။ ထပ္ျဖည့္သံုးတဲ့ Alkaline compounds (Lime) ထံုးေက်ာက္ဟာ လူ႔အေရျပားကို Corrosive ေလာင္ေစတယ္။ Crystalline silica ကလဲ Abrasive ျပတ္ရွေစတယ္၊ အဆုပ္ကို ထိခိုက္တယ္။ Hromium ဆိုတာက (အလာဂ်ီ) ရေစတယ္။

က်န္းမာေရးကို မေကာင္းက်ိဳးသက္ေရာက္မႈဟာ အခ်ိန္ၾကာေလ ဆိုးေလျဖစ္တယ္။ အေရျပား သာမကဘဲ မ်က္စိထဲ ဝင္တာ၊ ေလထဲကေန ရွဴရတာေတြေၾကာင့္ပါ ျဖစ္ရတယ္။
• Skin Contact အေရျပားထိတာကေန Burns အပူေလာင္မယ္၊ Rashes အနီျပင္ေတြျဖစ္မယ္၊ Irritations ေနမထိ-မခံသာ ျဖစ္မယ္။ ၾကာရင္ Allergic မတည့္သလို ျဖစ္လာမယ္။
• Eye Contact မ်က္စိနဲ႔ထိရင္ Immediate ခ်က္ခ်င္းျဖစ္ျဖစ္ Delayed ေနာက္မွျဖစ္ျဖစ္ Irritation ေနမထိ-မခံသာ ျဖစ္မယ္။ နာမယ္၊ နီရဲလာမယ္၊ ေလာင္မယ္။
• Inhalation ရွဴတာကေန Nose ႏွာေခါင္းနဲ႔ Throat လည္ေခ်ာင္းမွာ Irritation ေနမထိ-မခံသာ ျဖစ္မယ္။ ၾကာရင္ Silicosis အဆုပ္ေရာဂါတမ်ိဳး ျဖစ္ႏိုင္တယ္။

ကာကြယ္နည္းေတြ
1. Alkali resistant gloves လက္အိတ္သံုးပါ။
2. Long sleeves and pants လက္ရွည္ေတြ ဝတ္ပါ။
3. Waterproof boots လည္ရွည္ (ဘု) ဖိနပ္သံုးပါ။
4. Safety glasses with side shields အတူးမ်က္မွန္ သံုးပါ။ Contact lenses မသံုးပါနဲ႔။
5. Employer-approved respiratory protection ရွဴရသူေတြက အကာအကြယ္သံုးပါ။
6. Wash your hands and face before eating, drinking, smoking or using the toilet at the end of the day အစာမစားခင္၊ မေသာက္ခင္၊ ေဆး-ေဆးလိပ္ မေသာက္ခင္၊ အိမ္သာသံုးစဥ္၊ အလုပ္ဆင္းခ်ိန္တိုင္းမွာ က်က်နန ေဆးေၾကာပါ။
7. Safe work practices and procedures လုပ္ငန္းခြင္ သတ္မွတ္ခ်က္ေတြအတိုင္း လိုက္နာပါ။ မလိုအပ္ရင္ ခပ္ေဝးေဝးမွာ ေနပါ။ လုပ္ငန္းခြင္ကလည္း ေလမ်ားမ်ားရတာ ျဖစ္ပါေစ။
8. အမံႈထြက္သက္သာေအာင္ Wet down and wet cut အစိုဓါတ္သံုးပါ။
9. အဂၤေတနဲ႔ ထိစရာလိုရင္ Dry board or waterproof kneepads ၾကားခံတခုခု သံုးပါ။
10. အဂၤေတအစို ထိမိရင္ ေရေဆးလိုက္ပါ။

Dr. တင့္ေဆြ
၁၅-၅-၂ဝ၁၁

Thursday, November 7, 2013

Drug to cure Hepatitis C အသဲေရာင္ (စီ) ကုသေဆးေတြ႔ျပီလား

• ၆-၁၁-၂ဝ၁၃ ေန႔ လန္ဒန္ကလာတဲ့ သတင္းေခါင္းစဥ္ျဖစ္တယ္။ အသဲေရာင္ (စီ) ေဝဒနာသည္ေပါင္း ၁ဝ႕၉ သန္းရွိတဲ့ အိႏၵိယသတင္းစာမွာေတာ့ ေတြ႔ျပီ ဆိုျပီးေခါင္းစဥ္တပ္ပါတယ္။ The Lancet ေဆးပညာဂ်ာနယ္ထဲမွာ ေရးလိုက္တာကို သတင္းစာေတြကေန သတင္းအျဖစ္ ေရးလိုက္တာ ျဖစ္ပါတယ္။
• စမ္းသပ္ေနတဲ့ေဆးအတြဲဟာ ေအာင္ျမင္စရာရွိတယ္လို႔ေဆးပညာရွင္ေတြက ေတြ႔လာတာပါ။ ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္ ေကာင္းတာေတာ့ မွန္ကန္ပါတယ္။
• Sofosbuvir ေဆးနဲ႔ Ledipasvir ေဆး ၂ မ်ိဳးကိုတြဲထားတာပါ။ သံုးေနၾကေဆးေတြနဲ႔ မသက္သာသူေတြကို ဒီေဆးတြဲနဲ႔ေကာင္းလာၾကတယ္။
• Hepatitis C ပိုးဟာ ေသြးကေနတဆင့္ကူးစက္တာအမ်ားဆံုးျဖစ္ျပီး အသဲကိုပ်က္စီးေစတယ္။ စီပိုးဝင္ထားသူ ၉ဝ%မွာ နာတာရွည္အသဲေရာင္ေရာဂါ ဆက္ျဖစ္လာတာေတြ႔ရတယ္။ သူမ်ားေတြကိုလဲ ကူးစက္ေစတယ္။ အသဲကင္ဆာနဲ႔ ကြယ္လြန္ႏိုင္တယ္။ အခုထိကာကြယ္ေဆး မေပၚေသးပါ။
• ေလ့လာစမ္းသပ္မႈမွာ စီပိုးလူနာ ၁ဝဝ ကို အုပ္စုေတြခြဲပါတယ္။ ေဆးအတြဲကို ၈ ပါတ္နဲ႔ ၁၂ ပါတ္ေပးပါတယ္။ တခ်ိဳ႕ကို Ribavirin ေဆးေပးပါတယ္။ သူတို႔ထဲက လူ ၄ဝ ဟာ ေပးေနၾကေဆးေတြနဲ႔ မတိုးသူေတြျဖစ္ပါတယ္။ တဝက္ေလာက္က အသဲေျခာက္ေနၾကပါတယ္။
• ၁၂ ပါတ္အၾကာမွာ ၉၇%မွာ Sustained virological response လို႔ေဆးပညာသတ္မွတ္ခ်က္ ရရွိတာေတြ႔ရပါတယ္။ ဆိုလိုတာက ဗိုင္းရပ္စ္ေတြကို ဖယ္ရွင္းျပစ္ႏိုင္ျပီ၊ ဆင္တူပြါးတာေတြမလုပ္ႏိုင္ၾကေတာ့ဘူး။ ေဘးထြက္-ဆိုးက်ိဳး ဆိုးဝါးတာေတြလဲ မရွိပါ။ ေဘးထြက္-ဆိုးက်ိဳးတမ်ိဳးခံစားရသူဟာ ထက္ဝက္မရွိပါ။ အသင့္အတင့္ ပ်ိဳ႕ခ်င္အန္ခ်င္တာ၊ အသက္ရွဴလမ္းအထက္ပိုင္းပိုးဝင္တာ၊ ေခါင္းကိုက္တာေတြျဖစ္ပါတယ္။
• ဒီေဆးအတြဲကို Phase 3 clinical studies ကုသမႈစမ္းသပ္ျခင္းအဆင့္ ၃ လုပ္ေနတာျဖစ္ပါတယ္။
• Hepatitis C virus ဟာ HIV ထက္ပိုျပီးေသေစႏိုင္တယ္။ တကမာၻလံုးမွာ စီပိုးရွိေနသူေပါင္း သန္း ၁၇ဝ ရွိေနတယ္။ နာတာရွည္အသဲေရာင္ေနသူ ၈ဝ%မွာ အသဲေျခာက္တာအထိ ဆက္ျဖစ္စရာရွိပါတယ္။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၇-၁၁-၂ဝ၁၃

Tuesday, November 5, 2013

Topical NSAIDS အနာသက္သာလိမ္းေဆးကို ေသာက္ေဆးအစား အားကိုသင့္

• ဒီေဆးသုေတသန သတင္းေဆာင္းပါးကို British Medical Journal (BMJ) ျဗိတိန္ေဆးပညာဂ်ာနယ္မွာ ေရးသား ထုတ္ျပန္လိုက္တာ ျဖစ္ပါတယ္။
• NSAID လို႔အတိုေကာက္ေခၚျပီး လူတိုင္းမေသာက္ဘူးသူမရွိသေလာက္ အကိုက္အခဲေပ်ာက္ေဆးေတြမွာ ေဘးထြက္-ဆိုးက်ိဳးေတြကို စိုးရိမ္ရတယ္။ အထူးသျဖင့္ အစာလမ္းေလနာျဖစ္ႏိုင္တယ္၊ ေသြးယိုေစႏိုင္တယ္။ ဒီေဆးမ်ိဳးကို မေသာက္မျဖစ္ ေသာက္ေနၾကရသူေတြထဲမွာ အဆစ္နာေရာဂါသည္ေတြက အမ်ားဆံုးျဖစ္ပါတယ္။
• ေလ့လာဆန္းစစ္မႈ Systematic review with meta-analysis အရ စားေဆးေတြႊစားလိမ္းေဆးေတြကိုသံုးရင္ အက်ိဳးတူခံစားႏိုင္ျပီး ေဘးထြက္-ဆိုးက်ိဳးလဲ သက္သာေစတယ္လို႔ ေတြ႔ရပါတယ္။
• Topical NSAID အနာသက္သာလိမ္းေဆးေတြဆိုတာ Ibuprofen နဲ႔ Voltaren gel ဂ်ဲလ္ေတြျဖစ္ပါတယ္။ နာေနတဲ့ အဆစ္မွာ လိမ္းေပးရပါမယ္။ ေဆးသက္ေရာက္မႈကိုလဲ ေသာက္ေဆးေလာက္ အခ်ိန္ေစာင့္မလိုပါ။ ေဆးလိမ္းလိုက္ရင္ တေျဖးေျဖးနဲ႔ အေရျပားကေန ေသြးထဲကို စုပ္ယူဝင္ေရာက္မယ္။ အေရျပားရဲ႕ Dermis အလႊာမွာ အမ်ားဆံုး စုေဝးေနမယ္။
• နာေနတဲ့ၾကြက္သားဆီကိုေရာက္တာလဲ ေသာက္ေဆးနဲ႔အတူတူျဖစ္တယ္။ ေရာင္ေနတဲ့ Synovial fluid အဆစ္ထဲက အရည္ထဲဘယ္ေလာက္ေရာက္မလဲကေတာ့ တိတိက်က် မေျပာႏိုင္ေသးပါ။ ေသာက္ေဆးနဲ႔ လိမ္းေဆး ဘယ္ဟာက ပိုမလဲလို႔ေတာ့ ေျပာမရပါ။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၅-၁၁-၂ဝ၁၃

Monday, November 4, 2013

Lumps အလံုး-အက်ိတ္

Facebook 4-11-2013
လည္ပင္းမွာ ျဖစ္ေသာ အက်ိတ္ေတြက ကင္ဆာက်ိတ္ ဟုတ္ မဟုတ္ ဘယ္လိုသိႏိုင္မလဲ ေျပာျပေပးေစခ်င္ပါတယ္။
Facebook 3-10-2013
(မိန္းကေလးအမည္) ဆရာ ဖိလိုက္ရင္ေတာ့ နာတ့ဲ အသားလုံးလို အႀကိတ္ေတြထြက္တာ စိုးရိမ္ရလား႐ွင့္။ ကိုယ္အႏွံ့မွာထြက္တာ ၁ဝ လုံးေလာက္႐ွိတယ္။ ဘယ္လိုကုသင့္လဲဆိုတာ ေျပာျပေပးပါ႐ွင့္။
Facebook 4-10-2013
က်ားပါဆရာ။ အသက္က ၃၁ ပါ။ ၃ - ၄ ႏွစ္ေလာက္ၾကာၿပီလို႔ေျပာပါတယ္။ ေနာက္ေက်ာဘက္ ခါးေနရာေတြရယ္ လက္ေတြ ေျခေထာက္ေတြမွာ ျဖစ္တာပါ။ အသားလံုးလိုပဲ မမာဘူးလို႔ေျပာပါတယ္ ဓာတ္ပုံကမလြယ္လို႔ပါ႐ွင့္။ ဓာတ္ပုံထဲ မေပၚပါဘူးဆရာ။ အသားထဲျမဳပ္ေနတာပါ။ စမ္းၾကည့္မွသိရတာပါ။ ျဖစ္ကာစက သတိထားမိတာ ၁ လုံး ၂ လုံးပဲ ေနာက္မွ ပြါးလာတာပါ။

Swelling အလံုး၊ Lump/Bump အက်ိတ္ ဆိုတာမ်ိဳးေတြကို Tumor လို႔ ေဆးစာက ေခၚတယ္။ ကင္ဆာ နဲ႔ ကင္ဆာ-မဟုတ္တာလို႔ ၂ မ်ိဳး ခြဲရတယ္။ အမ်ားဆံုးက ကင္ဆာ မဟုတ္ၾကပါ။ ၂ မ်ိဳးလံုးက ဘာလို႔ျဖစ္တယ္ကို တိတိက်က် ေျပာမရပါ။ က်ား-မ၊ ၾကီးသည္-ငယ္သည္မဟူ အတူတူ ျဖစ္ၾကတယ္။ အစားနဲ႔ ဆိုတယ္လို႔ ေထာက္ျပတာ မေတြ႔ဘူးပါ။

အလံုး၊ အက်ိတ္ ဆိုတာ ေမြးရာပါ၊ ထိခိုက္-ဒဏ္ရာ၊ ေရာင္ရမ္းတာ၊ တျခားဟာ တခုခုလဲ ျဖစ္ႏိုင္တယ္။ အနာလို၊ ဒဏ္ရာလိုကေန ေဖါင္းလာတာဆိုရင္ ဆရာ၀န္မေျပာလဲ သိၾကပါတယ္။ ေရာင္တာအျပင္ နာတာ၊ နီတာ၊ ပူတာေတြနဲ႔ ေရာျဖစ္မယ္။

Fibroids (Myoma) သားအိမ္-အလံုး နဲ႔ Fibroadenoma ရင္သား-အက်ိတ္ေတြကလဲ အတြင္းထဲမွာ ျဖစ္တာမ်ားလွတဲ့ ကင္ဆာ မဟုတ္တဲ့ အက်ိတ္ေတြ ျဖစ္တယ္။

အေပၚယံမွာ ျဖစ္တာေတြထဲမွာ ဒါေတြပါတယ္ -
1. Lipomas အဆီက်ိတ္၊ ေနရာတကာျဖစ္တယ္။
2. Sebacious cyst ေခြ်းထြက္အိတ္-အက်ိတ္၊ ေနရာတကာျဖစ္တယ္။
3. Enlarged lymph glands တက္ေစ့ေရာင္တာ၊ ခ်ိဳင္း၊ ေပါင္ျခံ နဲ႔ လည္ပင္းမွာ ျဖစ္တာမ်ားတယ္။
4. Cyst (ဆစ္စ္) အထဲမွာ အရည္တမ်ိဳးမ်ိဳးပါတယ္၊ (ေလလဲရွိႏိုင္တယ္) အကာလႊာရွိတယ္၊ ေနရာတကာျဖစ္တယ္။
5. Ganglion လက္ေကာက္ဝတ္ေနရာမွာ အရြတ္အိတ္က ျဖစ္ရတာကို ေခၚတယ္။
6. Boils အနာစိမ္း၊ Abscess ျပည္တည္နာ၊ ေနရာတကာျဖစ္တယ္။
7. Corn or callus ငါးမ်က္စိ၊ ေျခေထာက္မွာ ျဖစ္ေလ့ရွိတယ္။
8. Warts ၾကြက္ႏို႔၊
9. Moles မွဲ႔သီး၊
10. Cancer of the skin အေရျပားကင္ဆာ၊

Tumor လို႔ ေျပာလိုက္ရင္ အမ်ားစုက ကင္ဆာ ထင္ၾကတယ္။ မဟုတ္ပါ။ Tumor ဆိုတာက အေမရိကန္လို၊ Tumour လို႔ စာလံုးေပါင္းတာက အဂၤလိပ္နဲ႔ ေခတ္ေဟာင္း ျပင္သစ္ ျဖစ္တယ္။ ေယဘုယ် ဆိုရင္ တေနရာမွာ ပံုမွန္ မဟုတ္ဘဲ ေဖါင္းၾကြလာတာမ်ိဳးကို ေခၚတယ္။

ကင္ဆာရဲ႕ထူးျခားခ်က္က ေဖါင္းတာ၊ ေရာင္တာ၊ အက်ိတ္ျဖစ္တာ မဟုတ္ပါ။ မွန္ဘီလူးနဲ႔ စစ္ၾကည့္ရင္ (ဆဲလ္) ေတြ၊ (တစ္ရွဴး) ေတြ မ်ားလာေတြက ပံုပ်က္ေနတာေတြ ျဖစ္ျပီး Genetic mutations ေခၚတဲ့ မ်ိဳးဗီဇေျပာင္းလဲမႈ ရွိပါတယ္။ Leukemia (လူကီးမီးယား) နဲ႔ Carcinoma in situ လိုဟာေတြဆိုရင္ ေဖါင္းလာတာမ်ိဳး မရွိၾကဘူး။

ေရာဂါနာမယ္ေတြမွာ ေနာက္ဆံုးက -megaly နဲ႔ အဆံုးသတ္ရင္ ၾကီးေနတာကို ေျပာတာျဖစ္တယ္။ ဥပမာ Hepatomegaly အသဲၾကီးေနတာ၊ Splenomegaly ေဘလံုးၾကီးေနတာ။ -oma နဲ႔ အဆံုးသတ္ရင္ အလံုးျဖစ္တယ္။ ဥပမာ -carcinoma, -sarcoma ဆိုတာမ်ိဳး။

Hemangioma, Meningocele, Branchial cyst, Dermatoid cyst, Thyroglossal cyst ေတြက ေမြးကတည္းက ျဖစ္တာမ်ိဳးေတြ။ Hematoma ဒဏ္ရာေၾကာင့္ အထဲမွာ ေသြးယိုလို႔ ေဖါင္းေနတာ၊ Dislocation အဆစ္လြဲလို႔ ေရာင္ေနတာ။

ကင္ဆာ မဟုတ္အက်ိတ္ေတြက သာမန္ျဖစ္တယ္၊ တိုးတာ-ေျပာင္းျဖစ္တာ မရွိပါ၊ အႏၲရာယ္ မရွိပါ၊ တျခားကိုလဲ မျပန္႔ပါ။ တခ်ိဳ႕ ကင္ဆာ-မဟုတ္အက်ိတ္ေတြက ဒုကၡေပးႏိုင္တာေတြ ရွိတယ္။ Mass effect ေခၚတယ္။ အေရးပါတဲ့ ေနရာ-အဂၤါေတြ အေပၚ-အနီးအနား ျဖစ္ေနရင္ Compression ဖိအား သက္ေရာက္ေစတယ္။ ေဟာ္မုန္းထြက္ရာ (အင္ဒိုခရိုင္း-ဂလင္း) ေတြမွာျဖစ္ရင္ ေဟာ္မုန္းေတြ ပိုမ်ားေစတယ္။ ဥပမာ Thyroid adenomas လည္ပင္းၾကီးအက်ိတ္၊ Pituitary adenomas ဦးေႏွာက္ (ပစ္က်ဴထရီ) အက်ိတ္ ဆိုတာမ်ိဳး ျဖစ္တယ္။

ကင္ဆာ-မဟုတ္တာရဲ႕ ထူးျခားခ်က္က အဖံုးလႊာပါတာ ျဖစ္တယ္ မွန္ဘီလူးနဲ႔ၾကည့္ရင္ Fibrous sheath အလႊာကို ေတြ႔ရမယ္။ ဒါရွိလို႔ အျပင္ကို မျပန္႔ေစပါ။ ဒီအခ်က္ဟာ ကင္ဆာနဲ႔ ေျပာင္းျပန္ျဖစ္တယ္။ ကင္ဆာ-မဟုတ္တာထဲမွာ Teratoma (တာရတိုးမား) ဆိုတာ ကေတာ့ နဲနဲဆိုးတယ္။ တခ်ိဳ႕ဟာေတြက ကင္ဆာကို ေျပာင္းသြားတတ္လို႔။ အူမၾကီးမွာ ျဖစ္တဲ့ Tubular adenoma ဆိုတာမ်ိဳးကလဲ Colon cancer ကင္ဆာကို ေျပာင္းသြားတတ္တယ္။ Melanoma နဲ႔ Seminoma ေတြက နာမယ္အရ ကင္ဆာ မဟုတ္တဲ့ သေဘာ ေဆာင္ေပမဲ့ ကင္ဆာေတြ ျဖစ္တယ္။ အစဥ္အလာ ဆက္ေခၚေနၾကလို႔ပါ။

ကင္ဆာ မဟုတ္ေပမဲ့ အလံုးကေလး ေတြ႔ရတာအျပင္ တခ်ိဳ႕မွာ ေရာဂါလကၡဏာေတြပါ ရွိႏိုင္တယ္။ ဥပမာ -
• ေသြး မသိမသာျဖစ္ျဖစ္၊ သိသိသာသာျဖစ္ျဖစ္ ယိုမယ္။ ဆက္ျပီး ေသြးအားနည္းလာမယ္။
• ဖိေနလို႔ ေအာက္ကအဂၤါ နာမယ္။ Dysfunction အလုပ္မလုပ္ႏိုင္တာ ျဖစ္ေစမယ္။
• အၾကည့္ရ ဆိုးမယ္။
• ယားမယ္။
• ေဟာ္မုန္းမ်ားတဲ့ အက်ိဳးဆက္ေတြ ျဖစ္လာမယ္။
• ပိတ္ဆို႔ေနမယ္။ ဥပမာ အူပိတ္တာ။
• ေသြးေၾကာကိုဖိလို႔ ေသြးမေလွ်ာက္တာျဖစ္မယ္။ အေရးပါတဲ့ အဂၤါေတြ အဖိခံရမယ္။



အက်ိတ္ အမ်ိဳးမ်ိဳး (ေအ-တူ-ဇက္) -
• Acne cyst ဝက္ျခံအိတ္၊
• Arachnoid cyst ဦးေႏွာက္ အက်ိတ္၊
• Baker's cyst ဒူးေကာက္ေကြး အက်ိတ္၊
• Bartholin's cyst အမ်ိဳးသမီး ေမြးလမ္းအဝ အက်ိတ္၊
• Breast cyst ရင္သား အက်ိတ္၊
• Chalazion cyst (eyelid) မ်က္စိအတြင္း စြန္ျခင္း၊
• Choroid plexus cyst (brain) ဦးေႏွာက္ အက်ိတ္၊
• Epididymal cyst ေယာက္်ား-အေစ့ အက်ိတ္၊
• Ganglion cyst ေျခ-လက္ အရြတ္ေၾကာ အက်ိတ္၊
• Glial cyst ဦးေႏွာက္ အက်ိတ္၊
• Gartner's duct cyst အမ်ိဳးသမီး ေမြးလမ္းအဝ အက်ိတ္၊
• Hydatid cyst တိပ္ျပားပံုသန္ေကာင္ အက်ိတ္၊
• Hydrocele မုတ္ေရာဂါ၊
• Liver cystic disease အသဲ အက်ိတ္၊
• Meibomian cyst မ်က္ခြံ အက်ိတ္၊
• Nabothian cyst သားအိ္မ္အဝ အက်ိတ္၊
• Ovarian cyst မ်ိဳးဥအိမ္ အက်ိတ္၊
• Paratubal cyst သားအိမ္ျပြန္ အက်ိတ္၊
• Pericardial cyst ႏွလံုးအိတ္ အက်ိတ္၊
• Peritoneal cyst ဗိုက္ေခါင္း-အဖံုးလႊာ အက်ိတ္၊
• Pilar cyst ဦးေရခြံ အက်ိတ္၊
• Renal cyst ေက်ာက္ကပ္ အက်ိတ္၊
• Polycystic ovary syndrome မ်ိဳးဥအိမ္ အက်ိတ္၊
• Pineal gland cyst ဦးေႏွာက္ အက်ိတ္၊
• Sebaceous cyst ေခြ်းထြက္အိတ္ အက်ိတ္၊
• Spermatocele ေယာက္်ား-အေၾကာ အက်ိတ္၊

အတြင္းထဲေရာ အျပင္မွာပါျဖစ္တဲ့ အလံုး-အက်ိတ္ေတြထဲမွာ စိတ္ဝင္စားဘို႔ ေကာင္းတာတခုက Dermoid cyst (Cystic teratoma) ဆိုတာပါ။ သူျဖစ္ရင္ လူေတြမွာရွိတဲ့ (တစ္ရွဴး) မွန္သမွ် သူ႔မွာရွိႏိုင္လို႔၊ အေမႊး၊ ဆံပင္၊ ေခြ်း၊ အဆီ၊ အရိုး၊ လက္သည္း၊ သြား၊ အရိုးႏု၊ လည္ပင္းၾကီးတစ္ရွဴး၊ စတာေတြထဲက ေတြ႔ခ်င္တာ ေတြ႔ႏိုင္တယ္။ ကင္ဆာ မဟုတ္ပါ။ မ်က္ႏွာ မ်က္ခံုးေဘးမွာ လာေတြတဲ့ အလံုး ဆိုရင္ ဒါျဖစ္မလား သံသယ မ်က္စိနဲ႔ ၾကည့္ရတယ္။ အျပင္က စမ္းရင္ ရာဘာကို စမ္းရသလိုေနမယ္။ မခြဲခင္ သြားကလိရင္ ေရာင္ႏိုင္တယ္၊ ရင္းႏိုင္တယ္။ အကုန္အစင္ ခြဲမထုတ္ရင္ ျပန္ျဖစ္ႏိုင္တယ္။ ေနာက္အျဖစ္မ်ား ေနရာေတြကေတာ့ Coccyx မီးေညွာင့္ရိုးအေပၚနဲ႔ Ovary မ်ိဳးဥအိမ္မွာလဲ ျဖစ္ႏိုင္တယ္။ မ်ိဳးဥအိမ္မွာ ျဖစ္ရင္ ဆံပင္ေတြ အေထြးလိုက္ပါႏိုင္တယ္။ အပင္း မဟုတ္ပါ။

ကင္ဆာ-မဟုတ္တဲ့ အက်ိတ္ကို ေဆးကုဘို႔ မလိုဘူး ေျပာရင္ရတယ္။ သူရွိေနလို႔ တခုခုခံစားရမွ ကုဘို႔ လိုတယ္။ ခြဲစိတ္ထုတ္ျပစ္ပါမယ္။

Dr. တင့္ေဆြ

Albendazole သန္ခ်ေဆး

သန္ေကာင္ အမ်ိဳးမ်ိဳးရွိတယ္။ အမ်ားဆံုးျဖစ္တာက သန္လံုးေကာင္ နဲ႔ ပင္အပ္ပံု သန္ေကာင္ေတြျဖစ္တယ္။ အမ်ိဳးမတူရင္ ေဆးေပးတာလဲ မတူပါ။ အၾကမ္းေျပာရရင္ တၾကိမ္ေသာက္ျပီးေနာက္ ၃-၄ ပါတ္အၾကာမွာ တခါေသာက္ရတယ္။
ပဌမအၾကိမ္တံုးက ဥအေနနဲ႔ရွိေနခဲ့တာေတြ အေကာင္ျဖစ္လာခ်ိန္မွာ တခါထပ္သန္ခ်ရတာပါ။ အမ်ားဆံုးျဖစ္တာအတြက္ ေဆးကို တၾကိမ္ထဲနဲ႔ျပီးတယ္။ တခ်ိဳ႕ကို ၃ ရက္ဆက္ေသာက္ရတယ္။ ၂ ႏွစ္ေအာက္ကို ေဆးတဝက္၊ ၂ ႏွစ္အထက္ ဘယ္ေလာက္အသက္ၾကီးၾကီး ေဆးတလံုးေသာက္ရတယ္။ တခ်ိဳ႕က ေသာက္ရတဲ့ေဆးျပား၊ တခ်ိဳ႕က ဝါးစားရတဲ့ေဆးျပား၊ တခ်ိဳ႕က ေဆးရည္။

ခံစားရမွာလဲ မတူဘူး။ ဗိုက္နာတာ၊ ဝမ္းပ်က္တာ နဲ႔ စအိုယားတာေတြ။ ကေလးေတြမွာ သန္ရွိရင္ ပိန္တယ္၊ ဗိုက္ပူတယ္။ ဒါက ဝမ္းပ်က္လို႔ ဆက္ျဖစ္တာပါ။ ဝက္သား မႏူးတာစားလို႔ တိပ္ျပာပံုသန္ေကာင္ ျဖစ္တတ္တယ္။ ေသျခာခ်င္ရင္ Stool ME ဝမ္းစစ္ရမယ္။

Albendazole, Albenza, Albazole, Albendol, Albex, Mebendazole သန္ခ်ေဆးမ်ား၊

• Roundworm ရိုးရိုး (တီေကာင္လို) သန္လံုးေကာင္၊ Albendazole 400 mg တခါတည္းေသာက္၊ (သို႔) ၂-၃ ရက္။ ၂ ႏွစ္ေအာက္ကေလး ေဆးတဝက္ေသာက္။
• Pinworms (Enterobius vermicularis) စအိုယားေစသည့္ ပင္အပ္ပံု သန္ေကာင္၊ အသက္ ၂ ႏွစ္အထက္ 400 mg ညတၾကိမ္၊ ၂ ႏွစ္ေအာက္ 200 mg ညအိပ္ရာဝင္ ၁ ၾကိမ္။ ၂ ပါတ္ေနရင္ ေနာက္တခါထပ္ေသာက္။
• Threadworm (Seat worm, Strongyloides): အေရျပားက တဆင့္ ဝင္သည့္ သန္ေကာင္၊ အသက္ ၂ ႏွစ္အထက္ 400 mg ည ၁-၂ ၾကိမ္၊ ၃ ရက္ဆက္။ ၂ ႏွစ္ေအာက္ တဝက္။
• Tapeworm (Echinococcosis, Hydatid disease, Hydatid cyst): တိပ္ျပားပံု သန္ေကာင္၊ အသက္ ၂ ႏွစ္အထက္ 400 mg တေန႔ ၂ ၾကိမ္၊ အစာႏွင့္ေသာက္၊ ၁၄ ရက္။
• Whipworm (Trichuriasis) က်ာပြတ္ႏွင့္တူေသာ ဝမ္းပ်က္ေစသည့္ သန္ေကာင္၊ 400 mg ညအိပ္ရာဝင္ ၁ ၾကိမ္၊ ဒါမွမဟုတ္ တေန႔ ၂ ၾကိမ္၊ ၃ ရက္။ ၂ ႏွစ္ေအာက္ တဝက္။
• Giardiasis: (ဂိုင္ယာဒီးယား) ပိုးဝင္၍ ဝမ္းပ်က္ျခင္း၊ Albendazole 400 mg တေန႔ ၁ ၾကိမ္၊ ၅ ရက္။
• Hookworm (Ankylostomiasis): ခ်ိတ္သန္ေကာင္၊ Albendazole 400 mg တေန႔ ၂ ၾကိမ္၊ ၃ ရက္ဆက္တိုက္ + Ferrous sulfate 200 mg တေန႔ ၃ ၾကိမ္၊ ၃ လ။
• Neurocysticercosis: အာ႐ံုေၾကာစနစ္ထဲေရာက္သည့္ သန္ေကာင္၊ 400 mg (15 mg/kg) တေန႔ ၂ ၾကိမ္၊ ၈-၃ဝ ရက္။
• Filariasis: ဆင္ေျခေထာက္ေရာဂါ၊ Albendazole 400 mg တေန႔ ၂ ၾကိမ္၊ ၃ ပါတ္။ သို႔မဟုတ္ 400 mg ခ်က္ခ်င္းေပး + Ivermectin 200 μg/kg
• ေဘးထြက္-ဆိုးက်ိဳး = ပ်ိဳ႕-အန္၊ ဆံပင္ႂကြတ္၊ အစာအိမ္ေအာင့္၊ ကိုယ္ဝန္ရွိေနစဥ္ မေပးသင့္၊

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ

ESL အဂၤလိပ္စာ

ေက်ာင္းစဖြင္ျပီလို႔ေရးေတာ့ ေမးပါတယ္။ ဘာသင္တဲ့ေက်ာင္းလဲ ဆရာတဲ့။  ေက်ာင္းအေၾကာင္း နည္းနည္း နည္းနည္း ေရးထားျပီး။ တေယာက္က ေမးဖူးတယ္။ အခုမွ...