က်န္းမာေရးနဲ႔ေဆးပညာ ေမးလိုတာရွိပါက

ဒီဘေလာ့ခ္ထဲကစာေတြကို တျခားေနရာမွာ ကြ်န္ေတာ့္ခြင့္ျပဳခ်က္မပါဘဲ ကူးယူျပီး မတင္ဘို႔ စည္းကမ္း သတ္မွတ္ထားပါတယ္။

က်န္းမာေရး နဲ႔ ေဆးပညာ ေမးလိုတာရွိပါက
• ျဖစ္တဲ့သူရဲ႕ အသက္၊ က်ား-မ ေျပာပါ။ ေရာဂါလကၡဏာ ၁-၂-၃။ တခုတိုင္းက ဘယ္ေလာက္ ၾကာျပီ။
• လိုအပ္ရင္ က်န္းမာေရးရာဇဝင္၊ ဓါတ္မွန္၊ (အာလ္ထြာေဆာင္း)၊ ေဆးစစ္ခ်က္၊ လိုအပ္ရင္ အိမ္ေထာင္၊ ကေလး၊ ရွိ-မရွိ။ ေနတဲ့တိုင္းျပည္၊ ျမိဳ႕ထည့္ေရးပါ။ လူနာမည္၊ ေနရပ္လိပ္စာအတိအက် ကိစၥမရွိပါ။
• ေဆးနာမည္ေရးရင္ Trade name ကုမၸဏီကေပးတဲ့နာမည္သာမက Generic name ေဆးနာမည္ ထည့္ေရးပါ။
• ေဆးစာ၊ ေဆးစစ္ခ်က္၊ ေဝဒနာေတြကို စကန္လုပ္ျပီးျဖစ္ျဖစ္၊ ဓါတ္ပံုရိုက္လို႔ျဖစ္ျဖစ္ ပို႔ႏိုင္ပါတယ္။ ဓါတ္ပံုကို ခြင့္မယူဘဲ အသံုးမခ်ပါ။
• အိမ္ေထာင္ေရးနဲ႔ လိင္ပိုင္းဆိုင္ရာေမးခြန္းေတြကို Facebook ကေန မေမးပါနဲ႔ မေျဖပါ။ တိုက္ရိုက္သာေမးပါ။
• အီးေမးလ္ အခက္အခဲရွိလို႔ Facebook message မွာျဖစ္ျဖစ္ Chat box မွာျဖစ္ျဖစ္ေရးရင္လဲ အားသလား၊ ေမးလို႔ရလား ေရးမေနဘဲ၊ တခါတည္း ေမးခြန္းသာေရးလိုက္ပါ။
• Facebook Comment ကေနေမးတာ-ေျဖတာ အဆင္မေျပပါ။
စာရွည္ေရးမရပါ။ သူမ်ားေတြကို အေႏွာင့္အယွက္ျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္။
• နာမ္စားသံုးတာမွာ ကိုယ္ကိုယ္ကို ‘သား’၊ ‘သမီး’ လို႔ သံုးရင္ ေမးတဲ့သူရဲ႕ သားသမီးလား ထင္မွတ္မွားႏိုင္တာသတိျပဳပါ။
• SMS အေရးအသားမ်ိဳးကို မဖတ္ပါ။ ျမန္မာစကားကို အဂၤလိပ္စာလံုးနဲ႔ေရးတာကို မဖတ္ပါ။
• ဘေလာ့ခ္ နဲ႔ ေဖ့စ္ဘြတ္မွာ အေမး-အေျဖေတြကိုသံုးတဲ့အခါ ေမးတဲ့သူရဲ႕ ကိုယ္ေရး အခ်က္အလက္ေတြ မပါေစရပါ။
• ဖုန္းဆက္ျပီးေမးရင္ Time zone မတူတာေရာ၊ အသံထြက္ လြဲႏိုင္တာေရာေၾကာင့္ အဆင္မေျပပါ။ ကြ်န္ေတာ့္မွာ Viber မရွိပါ။ ေဖ့စ္ဘြတ္ ဖုန္း-ဗီဒီယို အဆင္မေျပပါ။ Skype ကိုေတာ့ ႏိုင္ငံေရးနဲ႔ မိသားစုအတြက္သာသံုးပါတယ္။
drswe01@gmail.com ကို (အီးေမးလ္) ပို႔ပါ။

(ဘေလာ့ခ္) ေတြထဲ ဝင္ဖတ္ဘို႔ အၾကံျပဳပါတယ္။
- http://dts-medicaleducation.blogspot.in/ ေဆးပညာစာမ်ား
- http://yamuna-online-clinic.blogspot.in ယမုန္နာ ေဆးခန္း
- http://my-sayawun-life.blogspot.in/ ဆရာဝန္ဘဝ အမွတ္ရတာေတြ
- http://dts-political-page.blogspot.in/ ႏိုင္ငံေရး စာမ်က္ႏွာ
- http://www.facebook.com/pages/Dr-Tint-Swe/490031307758025?skip_nax_wizard=true ေဖ့စ္ဘြတ္
- https://tintswe.wordpress.com/ Dr. Tint Swe ေဒါက္တာတင့္ေဆြ ေဆးပညာစာမ်ား

Friday, November 15, 2013

Empathy (အမ္ပသီ)

• Empathy (အမ္ပသီ) ဆိုတာ တျခားလူတေယာက္ရဲ႕ စိတ္ခံစားမႈအေတြ႔အၾကံဳကို သိရွိနားလည္ျခင္းစြမ္းရည္လို႔ ေခၚတယ္။
• Sympathy (ဆင္ပသီ) ေခၚတဲ့ သနားစိတ္နဲ႔ Compassion (ကြမ္ပက္ရွင္) ေခၚတဲ့ စာနာစိတ္ဆိုတာေတြ မထြက္ခင္မွာ၊ မျဖစ္ေပၚခင္မွာ (အမ္ပသီ) ဆိုတာက အရင္ျဖစ္ေပၚတယ္။
• Sympathy (ဆင္ပသီ) က သူမ်ားကို ပိုေကာင္းေစခ်င္စိတ္၊ သက္သာေစခ်င္စိတ္ျဖစ္တယ္။
• Pity (ပစ္တီး) ဆိုတာက သူမ်ားဒုကၡေရာက္ေနတာမွာ သူ႔ဖါသူမတတ္ႏိုင္တဲ့အခါမ်ိဳးမွာ ျဖစ္ေပၚတဲ့ စိတ္မေကာင္း ျဖစ္တာ၊ သနားတာမ်ိဳး ျဖစ္တယ္။

• တဖက္လူရ့ဲ စိတ္ခံစားေနရမႈအေပၚမွာ နားလည္ရမယ္။ ခံစားေနရသူမွာ ကိုယ္ခႏၡာနာက်င္မႈရွိေနတာမ်ိဳးမွာ နားလည္ရမယ္။ ေနာက္ျပီး ယံုၾကည္မႈနဲ႔ အလိုဆႏၵေၾကာင့္ တဖက္လူမွာျဖစ္ေပၚေနတာဆိုရင္ အဲဒီခ်က္ေတြဟာ ကိုယ့္ (အမ္ပသီ) ရဲ႕ အခယာျဖစ္မယ္။
• တဖက္သား ဘယ္လိုေနမယ္ထင္တာကို မွန္းဆၾကည့္ႏိုင္စြမ္းက အေရးပါတယ္။ အေတာ္ခက္တဲ့ စြမ္းရည္ပါ။ ဒီအရည္အခ်င္းဟာ ပင္ကိုယ္အစြမ္း၊ မသိစိတ္မွာကိုရွိေနတာ ျဖစ္တယ္။ သင္ယူလို႔လဲ အတိုင္းအတာတခုအထိ ရတယ္။ ကေလးဘဝကေန အသက္ရတာနဲ႔ ဖြံ႔ျဖိဳးတိုးတက္လာတယ္။
• နာတာခံစားေနသူတေယာက္က ေဖၚျပေနတဲ့ မ်က္ႏွာ-ကိုယ္လက္အမူအယာနဲ႔ ထြက္လာတဲ့အသံေတြဟာ သူ႔ကိုယ္ခႏၶာမွာ ခံစားေနရတာကို ကိုယ္စားျပဳခ်က္ေတြျဖစ္တယ္။ သတိထားဘို႔က တခ်ိဳ႕ ပိုတယ္။ သူ႔ကို သူမ်ားေတြက သနားေအာင္၊ ဆရာဝန္ကေန ပိုဂရုစိုက္ေအာင္ တမင္အပိုလုပ္တတ္တယ္။

• ႏွစ္မ်ိဳးရွိတယ္။
- (၁) Affective empathy (Emotional empathy) ဆိုတာ တဖက္သားရ့ဲစိတ္ခံစားမႈနဲ႔အညီ ကိုယ္ကလဲခံစားမႈျဖစ္ေပၚတာ။ ကိုယ့္ဆီကို ကူးစက္လာလို႔ျဖစ္ရတယ္။
- (၂) Cognitive empathy ဆိုတာက တဖက္သား ခံစားေနတာ (ျမင္တာ) ကို ကိုယ္က နာလည္ႏိုင္စြမ္းျဖစ္တယ္။
• Empathic anger “ကရုဏာေဒါေသာစိတ္” ဆိုတာလဲရွိတယ္။ လူနာက ကိုယ္ေျပာထားတာကိုနားမေထာင္ (အရက္မေသာက္ပါနဲ႔ ေျပာတာကို မလိုက္နာတာ) မ်ိဳးမွာ ဆရာ့ဝန္စိတ္ထဲျဖစ္ေပၚတတ္တယ္။ ေဒါသလဲထြက္ရဲ႕ ကုလဲကုရေပးရတယ္။
• Empathic distress “ေသာကစိတ္” ဆိုတာ သူမ်ားနာက်င္မႈကို ခံစားမိတာမ်ိဳး။ ဒီကေနဆက္ျပီး ကရုဏာေဒါသ ျဖစ္ႏိုင္တယ္။ မတရားပါလား၊ အျပစ္ရွိပါလားလို႔ ဆရာဝန္ကေနသိတယ္။

• မိန္းမေတြက ေယာက္်ားေတြထက္ ပိုျပီး (အမ္ပသက္တစ္) ျဖစ္တယ္လို႔ယူဆၾကေပမဲ့ အျငင္းပြါးစရာျဖစ္တယ္။
- Empathy Quotient (EQ) မွာ မိန္းမေတြကသာေပမဲ့
- Systemizing Quotient (SQ) မွာ ေယာက္်ားေတြကသာတယ္။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၁၅-၁၁-၂ဝ၁၃