Monday, March 31, 2014

Dermatofibrosarcoma protuberans (DFSP) ရွားတဲ့ ကင္ဆာ

Dermatofibrosarcoma Protuberans (DFSP) အေၾကာင္းေလး ရွင္းျပေပးပါေဒါက္တာ။

• အေရျပားရဲ႕ (ဒါးမစ္စ္) အလႊာကျဖစ္တယ္။ (ဖိုက္ဘရို ဆာကိုးမား) လို႔ေခၚတယ္။
• တႏွစ္၊ လူ တစ္သန္းမွာ တေယာက္သာျဖစ္တယ္။
• အသြင္အျပင္အရ ကင္ဆာမဟုတ္သလိုဘဲ။ ၂႕၅-၅% ကသာ ျပန္႔ႏွံ႔တယ္။
• အသက္ ၃ဝ ေက်ာ္မွျဖစ္တယ္။ ေမြးရာသေဘာမဟုတ္ဘူးမေျပာႏိုင္သလို သိပ္အသက္ၾကီးသူမွာလဲ ျဖစ္တာရွိတယ္။
• Biopsy အသားစျဖတ္ယူစစ္ေဆးမွာသာ ေရာဂါကိုသိမယ္။
• အရြယ္အစား ၁-၅ စင္တီမီတာ အခ်ဥ္းရွိတယ္။ ၾကီးလာတာ အေတာ္ေႏွးတယ္။
• ခႏၶာကိုယ္ပိုင္းမွာ အျဖစ္မ်ားတယ္။ ေျခ-လက္နဲ႔ တျခားေနရာေတြလဲ နဲနဲျဖစ္တယ္။
• ၉ဝ% က သိပ္စိုးရိမ္စရာမရွိဘူးလို႔ ေျပာႏိုင္တယ္။ ဒါေၾကာင့္ အလတ္တန္းစား (ဆာကိုးမား) အဆင့္အတန္းလို႔ သတ္မွတ္တယ္။
• ကုသမႈမွာ ခြဲစိတ္ရတာျဖစ္တယ္။ ကင္ဆာေဆးေပးတာနဲ႔ ဓါတ္ကင္တာလဲ လိုႏိုင္တယ္။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၃၁-၃-၂ဝ၁၄

Limb lengthening methods ရိုးရွည္ခြဲစိတ္နည္းမ်ား

ဆရာခင္မ်ား Bone Lengthening Surgery အေၾကာင္း သိခ်င္ပါတယ္။ ေကာင္းက်ိဳး၊ ဆိုးက်ိဳး၊ ခန္႔မွန္း ကုန္က်စရိတ္၊ ဘာေတြကိုေလ့လာသင့္တယ္၊ သိထားသိတယ္၊ ဘယ္ေနရာမွာ ရႏိုင္တယ္၊ ဘယ္အ႐ိုးေတြကို လုပ္လို႔ရတယ္ စသျဖင့္။ ဆရာ က်န္းမာခ်မ္းသာပါေစ။ ဆရာျဖစ္လိုေသာ က်န္းမာတိုးတက္မွ်တေသာ ဒီမိုကေရစီ ျမန္မာႏိုင္ငံေတာ္ႀကီးကို အျမန္ဆံုး ျမင္ေတြ႔ခြင့္ရပါေစ။

(၁) External methods အျပင္ကေနလုပ္ေပးနည္း၊
(၂) Combined methods ပူးတြဲနည္း နဲ႔
(၃) Internal methods အတြင္းနည္း။

Bone dissection အရိုးကို ခြဲစိတ္ျခင္းဆိုတာ အရိုးကို တမင္တကာ က်ိဳးေစေအာင္ လုပ္တယ္။ Artificial regeneration process အရိုးကို တမင္တကာ ျပန္အသစ္ျဖစ္ျခင္းနည္းက တေန႔ ၁ မီလီမီတာ ရွည္ေလာေစဘို႔ ရည္ရြယ္တယ္။

ဘယ္နည္းနဲ႔လုပ္လုပ္ သတိထားရမွာေတြရွိတယ္။ တင္းမာတဲ့အရိုးေတြဟာ အရိုးျဖစ္စဥ္ျဖစ္ျပီးမွသာ ေနသားတက်ျဖစ္ေစရမယ္။ ေျဖးေျဖးျခင္းရွည္ေစဘို႔ဟာ ႏုေသးတဲ့အရိုးေတြအတြက္ သင့္ေတာ္ေစရမယ္။ ျဖစ္စဥ္အတြင္းကာလထဲမွာ ဆက္စပ္ေနတဲ့ ၾကြက္သားနဲ႔ အဆစ္ေတြအတြက္လဲ ေကာင္းမြန္တဲ့ ဝန္းက်င္ျဖစ္ေနဘို႔လိုတယ္။

အျပင္ကေနလုပ္ေပးနည္း
• External construction အျပင္ဘက္ကေန ကိရိယာတည္ေဆာက္မႈေတြရွိမယ္။
• Power clusters အားေကာင္းတဲ့ ကလပ္စတာရွိမယ္။
• Bone fixation အရိုးကိုတည္ျငိမ္ေနေအာင္လုပ္တဲ့ Spokes အေခ်ာင္းေတြရွိမယ္။
• distraction ဆြဲဆန္႔ေနေစရမယ္။

ပူးတြဲနည္း
ကိရိယာေတြသံုးမယ္။ ရွည္ထြက္ျဖစ္စဥ္အျပီး ျပန္ျဖဳတ္မယ္။

အတြင္းနည္း
အထဲမွာ ကိရိယာကေန ဆြဲဆန္႔ျဖစ္စဥ္နဲ႔ တည္းျမဲျဖစ္စဥ္ေတြလုပ္ေပးေနစဥ္ဟာ အေရျပား၊ ၾကြက္သား၊ အရြတ္ျပားေတြက သူ႔ဟာသူေနမယ္။ နည္းေတြ အမ်ိဳးမ်ိဳးရွိတယ္။
1. Method Albizzia
2. Method Guichet
3. Fitbon system

Leg lengthening ေျခတံရွည္နည္းရွိသလို Leg shortening တုိနည္းလဲ ရွိေသးပါတယ္။ တဖက္နဲ႔တဖက္ မတူတာမွာ လုပ္ေပးရတယ္။ ကေလးေတြကို ၆ လကၼထိရွည္လာေအာင္လုပ္ႏိုင္တယ္။ ရွည္ေနတဲ့အရိုးကိုျဖတ္မယ္၊ သတၲဳပင္ေခ်ာင္းနဲ႔ ဝက္အူေတြ ထည့္မယ္။ သတၲဳကိရိယာကို ပင္ေခ်ာင္းမွာဆက္မယ္။ သူကေန ေနာင္မွာ ျဖတ္ထားတဲ့အရိုးကို ကားေစမယ္။ ၾကားနယ္ျဖစ္လာမယ္။ အရိုးသစ္ျဖည့္လာေစမယ္။ လိုတဲ့အရွည္ရလာခ်ိန္မွာ တခါထပ္ခြဲျပီး၊ ပင္ေခ်ာင္းစတာေတြ ထုတ္မယ္။

ေမာ္စကိုကလူတေယာက္ နယူးေယာ့ခ္ကိုသြားျပီး အရိုးရွည္ေအာင္လုပ္လို႔ ၃႕၃ လကၼ ပိုရွည္တယ္လို႔ ၂၁-၆-၂ဝ၁၃ ေန႔က သတင္းတပုဒ္မွာ ေရးပါတယ္။ ဒီနည္းကို ဒုတိယကမာၻစစ္ျပန္ စစ္သားေတြကို ကုေပးဘို႔ ရုရွားပါေမာကၡ (ဂယ္ဘရယ္လီ အီလီဇာေရာ့ဖ္) ကေန စတင္ခဲ့တာ ျဖစ္ပါတယ္။ ေနာက္ပိုင္းမွာ (အပင္တာဂြန္) ကလဲ ေျခေထာက္ ထိခိုက္မိထားသူေတြအတြက္ ပိုေကာင္းတဲ့ နည္းနာေတြအတြက္ ေထာက္ပံ့မႈေတြေပးေနပါတယ္။

အခုလို အရိုးရွည္ဘို႔ ခြဲစိတ္တာကို ျမန္မာျပည္မယ္ ဘယ္မွာလုပ္လို႔ရသလဲနဲ႔ ကုန္က်စရိတ္ေတြ မသိပါ။ ဆုေတာင္းေပးေတြအတြက္ ေက်းဇူးတင္ပါတယ္။ “ဆုေတာင္းေပးသူ ဆုတူရပါေစ”။

ေဒါက္တာင့္ေဆြ
၃၁-၃-၂ဝ၁၄

Sunday, March 30, 2014

Melanoma မွဲ႔ကင္ဆာ

မွဲ႔ကင္ဆာအေၾကာင္း ျဖစ္ႏိုင္ရင္ ေရးေပးပါဆရာ။

မွဲ႔ကင္ဆာကိုျဖစ္ေစတာမွာ ေနေရာင္နဲ႔ထိေတြ႔တာ၊ အေရျပား အမ်ိဳးအစား အျပင္ မိသားစုရာဇဝင္ကလဲ အေရးၾကီးတယ္။ ၃ဝ-၃-၂ဝ၁၄ ေန႔ထြက္တဲ့ က်န္းမာေရးသတင္းမွာ သုေတသနသစ္အရ မ်ိဳးဗီဇမွာ (ျမဴေတးရွင္း) ေခၚတဲ့ အသြင္ေျပာင္းလဲျခင္းကေန အေရျပားကင္ဆာျဖစ္တာကို သိလာရတယ္။ အဲဒီ မ်ိဳးဗီဇကို POT1 ေခၚတယ္။ သူက (ခရိုမိုဇုန္း) ထဲက (ဒီအင္န္ေအ) ပ်က္စီးမွာကို အကာကြယ္ေပးေနတယ္။ အဲတာက (ျမဴေတးရွင္း) ျဖစ္လာရင္ ကင္ဆာ ျဖစ္ႏိုင္တယ္။ တျခားေျပာင္းလဲမႈေတြလဲရွိမွာျဖစ္ေပမဲ့ ခုထိ မသိၾကရေသးပါ။

(ကင္ဆာ) ဆိုတာ ေနရာတကာမွာ ျဖစ္ႏိုင္တယ္။ အေရျပားမွာ ျဖစ္တာထဲက ရွားေပမဲ့ အဆိုးဆံုးက Melanoma မွဲ႔ကင္ဆာ။ မွဲ႔ဟာ အေရာင္၊ အရြယ္၊ ပံုသဏၭာန္၊ အေျပာ့-အမာ ေျပာင္းတာနဲ႔ (ကင္ဆာ) ျဖစ္ဘို႔ စလာတယ္။ အမ်ားဆံုး ေတြ႔ရတာက မဲနက္-မဲျပာ အေရာင္ေတြပါ။ နဂိုက မွဲ႔ရွိမေနဘဲ အသစ္လဲ ျဖစ္လာႏိုင္ေသးတယ္။

ၾကည့္လိုက္ရင္ ညီညီညာညာ မရွိဘူး။ နခမ္းသားကလဲ မတိမက်-မလွမပရွိတယ္။ အေရာင္ကလဲ တညီထဲ မဟုတ္ဘူး။ ၾကာေလ ၾကီးလာေလ။ ဆိုးေပမဲ့ ေစာေစာသိ ေစာေစာကုရင္ရတယ္။ ၾကာေလေလ အထဲေရာက္ ေလေလ ကူးသြားမယ္။

Melanocytes ဆိုတဲ့ အေရျပားကို အေရာင္ျဖစ္ေစတဲ့ (ဆဲလ္) ေတြမွာ (ကင္ဆာ) လာျဖစ္တာပါ။ အေရျပားမဟုတ္ဘဲ အူ နဲ႔ မ်က္စိမွလဲ ဒီေရာဂါမ်ိဳး ျဖစ္ႏိုင္တယ္။ အမ်ိဳးသမီးေတြက ပိုမ်ားတယ္။ တႏွစ္မွာ လူနာသစ္ ၁၆ဝဝဝဝ ေတြ႔ေနရတယ္။ ေသဆံုးရသူေပါင္း တႏွစ္ ၄၈ဝဝဝ ေယာက္ရွိတယ္။ အမ်ိဳးအစားခြဲေပါင္း ၁၃ ခုရွိတယ္။

အေသအျခာ ေလ့လာလို႔ သိရတာက အလင္းေရာင္ထဲက UV photon ကေန အေရျပားထဲက အေရာင္ကို ျဖစ္ေစတဲ့ Chromophore ဆိုတာကို လာထိခိုက္ရာကေန ျဖစ္ရတာတဲ့။ ဒိေနာက္မွာ DNA ဆိုတာ ထိခိုက္ေစတယ္။ DNA Replication ဆိုတာ ကိုယ္တိုင္ ပံုမွန္မဟုတ္ရင္လဲ ျဖစ္ႏိုင္တယ္။ ဒါ့ေၾကာင့္ ေနေရာင္ထိမွသာ အေရျပား-မွဲ႔ (ကင္ဆာ) ျဖစ္ရတာ မဟုတ္ပါ။

လကၡဏာေတြကို ABCDE ဆိုျပီး မွတ္လို႔လြယ္ေအာင္ လုပ္ထားတယ္။
• A ညီတူဘာတူ မဟုတ္ဘူး၊
• B နခမ္းသားေတြ မညီဘူး၊
• C အေရာင္တမ်ိဳးထဲ မဟုတ္ဘူး၊
• D အခ်င္းမ်ဥ္း ၁ လကၼရဲ႕ ၄ ပံု ၁ ပံုေက်ာ္တယ္၊
• E အခ်ိန္နဲ႔ အတူေျပာင္းလဲေနတယ္။
ဒါ့ျပင္ -
• အေရျပားမ်က္ႏွာျပင္အထက္ ၾကြတက္ေနရင္၊
• ထိၾကည့္ရင္ တင္းေနရင္ နဲ႔
• ၾကီးသထက္ၾကီးလာတယ္ဆိုရင္ ပိုဆိုးတဲ့အမ်ိဳးအစားျဖစ္မယ္။

ေရာဂါ ဟုတ္-မဟုတ္သိေအာင္ မ်က္စိ-လက္နဲ႔စမ္းတာေတြအျပင္ အသားစျဖတ္ယူ မွန္ဘီလူးနဲ႔စစ္တယ္။ Lactate dehydrogenase (LDH) စမ္းသပ္နည္းလဲ လုပ္တယ္။

အဆင့္ေတြ ခြဲထားတာမွာ -
1. အဆင့္ (ဝ) ဆိုရင္ 99.9% အသက္ရွင္မယ္၊
2. အဆင့္ (၁) Invasive Melanoma ဆိုရင္ Survival ရွင္ႏံႈး 85-99% ရွိတယ္၊
3. အဆင့္ (၂) High Risk Melanoma ဆိုရင္ Survival ရွင္ႏံႈး 40-85% ရွိတယ္၊
4. အဆင့္ (၃) Regional Metastasis ဆိုရင္ Survival ရွင္ႏံႈး 25-60% ရွိတယ္၊
5. အဆင့္ (၄) Distant Metastasis ဆိုရင္ Survival ရွင္ႏံႈး 9-15% ရွိတယ္။

ေနေရာင္ထဲက Ultraviolet radiation ခရမ္းလြန္ေရာင္ျခည္ဟာ လက္ညွိဳးထိုးရမဲ့ တရားခံ ျဖစ္ပါတယ္။ ေနာက္ေပၚ ေနကာ Sunscreen ေတြမွာ Avobenzone, Zinc and Titanium ေတြပါလို႔ UVA နဲ႔ UVB ဒီေရာင္ျခည္ေတြ ရန္ကေန အေတာ္ ထိေရာက္ေအာင္ ကာကြယ္ႏိုင္တယ္လို႔ ယံုၾကည္ရတယ္။ ဒါေပမဲ့ Sunscreen ကေန Melanoma ကိုပါ ကာကြယ္ႏိုင္မလား မေသျခာေသးပါ။ အသားအေရညိဳေစေအာင္ Tanning လုပ္တာဟာ အေရျပားကင္ဆာ ျဖစ္မွာ နည္းေစမယ္လို႔ ထင္ရေပမဲ့ Melanomas ပိုျဖစ္ေစႏိုင္တယ္။

“အရိပ္တိုခ်ိန္ ေနပူမထြက္နဲ႔” ဆိုတာ ဥပေဒသ ျဖစ္တယ္။ မနက္ ၉ နာရီကေန ညေန ၃ နာရီအတြက္ ေနထဲထြက္ရင္ မွဲ႔-အေရျပား ကင္ဆာျဖစ္ဘို႔ အဆိုးဆံုးကာလေတြ ျဖစ္တယ္။

ကုသဘို႔ ခြဲစိတ္တာနဲ႔စတယ္။
• “အနာကို ေဘး ၁-၂ စတင္တီမီတာ အေရျပား အေကာင္းကိုပါ လွီးထုတ္မယ္၊ မွန္ဘီလူးနဲ႔ စစ္ေဆးမယ္၊ ေရတို-ေရရွည္ ဆက္ၾကည့္ေနမယ္” ဆိုတာ မလြဲတမ္း လုပ္ရတဲ့ ကုသနည္း ျဖစ္ပါတယ္။ ႏုေသးရင္ အေရျပာအေကာင္း နဲနဲသာ လွီးျဖတ္ဘို႔ လိုမယ္။
• Melanoma-in-situ အေစာဆံုးအဆင့္မွာ ခြဲရရင္ ေပ်ာက္ႏွဳန္း ၇၇-၉၈% အထိရွိတယ္။ တက္ေစ့ေတြပါ ထုတ္ေပမဲ့ သိပ္အက်ိဳးမမ်ားလွတာ ေတြ႔ရတယ္။
• High risk melanomas ဆိုတာကို Adjuvant treatment ေခၚတဲ့ ကုသနည္းမွာ High-dose Interferon ေဆး ၁ ႏွစ္ ၾကာေပးတယ္။
• ျပန္႔ေနတဲ့အဆင့္ Metastatic melanomas ကို X-rays, CT scans, MRIs, PET and PET/CTs, Ultrasound, LDH testing and Photoacoustic detection နည္းေတြနဲ႔ စစ္ေဆးမယ္။
• Chemotherapy ေဆးဝါးနည္းမွာ သံုးတာက Dacarbazine (DTIC) နဲ႔ immunotherapy ကုသနည္းမွာ သံုးတာက
• Interleukin-2 (IL-2) ဒါမွမဟုတ္ Interferon (IFN) ေတြျဖစ္တယ္။
• Radiation therapy ဓါတ္ေရာင္ျခည္ကင္ ကုသနည္း၊
• Cell and Targeted Therapies နည္းလဲရွိပါေသးတယ္။

Dr. တင့္ေဆြ
၂၄-၁-၂ဝ၁၁
၃ဝ-၃-၂ဝ၁၄

Nutrition Facts အျမစ္-အသဲ ခြဲသိရေအာင္

ၾကက္-ဝက္-အမဲတုိ႔ရဲ့ အသည္း-အျမစ္-ႏွလံုးေတြ ပရုိတိန္းဓါတ္ပါလား။ အသားစစ္စစ္နဲ႔ ကြာဟာမႈ အရမ္းမ်ားလား။

ဘယ္အသားမဆို (ပရိုတင္း) ပါတယ္။ တိရစၧာန္ေတြကရတဲ့ (ပရိုတင္း) ေခၚပါတယ္။ အသီးအႏွံေတြကလဲရတာမို႔ အသားဓါတ္လို႔ ေခၚရင္ မမွန္ပါ။ အသားေတြထဲမွာ သူ႔အစိတ္အပိုင္းနဲ႔သူ မတူတာေတြ ရွိပါတယ္။ သဘာဝအရ မတူတာေရာ လူေတြကေန ျပဳျပင္ စီမံတာေတြေၾကာင့္ပါ မတူၾကပါ။ အေလးခ်ိန္ တိုးေအာင္ထိုးတဲ့ ေဟာ္မုန္းေဆး စုေဝးေနတဲ့ေနရာ သပ္သပ္ရွိတယ္။ သဘာဝ အသားထဲမွာ အဆီကတမ်ိဳး၊ အသားကတမ်ိဳး၊ အရိုးကတမ်ိဳး အာဟာရ ျဖစ္တာေတြ မတူပါ။ ထူးျခားတဲ့ အဂၤါအစိတ္အပိုင္းေတြလဲ ရွိတယ္။ ဥပမာ အျမစ္-အသဲ၊ အထီးေကာင္ေတြရဲ႕ ဖိုသတၲိပါ-အစိ၊ ငါးၾကီးဆီ၊ စတာေတြမွာ ထူးျခားတာေတြ ရွိတယ္။

"အသဲစားတာ ေသြးအားနည္းေရာဂါအတြက္ အလြန္ေကာင္းတယ္" လို႔ ႏိုဗယ္ဆုရ ပညာရွင္ ၃ ဦးကေန ၁၉၃၄ ကတည္းက ေျပာခဲ့တာ ျဖစ္ပါတယ္။ အသဲရဲ႕အလုပ္က အဆိပ္အေတာက္ေတြ ရွင္းေပးေပမဲ့ အဆိပ္အေတာက္ေတြက သူ႔ထဲမွာ စုမေနပါဘူး၊ စားတာ ေကာင္းတယ္လို႔ ေျပာၾကပါတယ္။

• အမဲအသဲ
- (ပရိုတင္း) လဲ ၾကြယ္ဝတယ္။ ၁ဝဝ ဂရမ္ထဲမွာ ၁၃၅-၁၄၂ (ကလိုရီ) ရျပီး၊ (ကိုလက္စေထာ) ၂၇၅-၃ဝ၉ မီလီဂရမ္ ပါေနတာေတာ့ မေကာင္းပါ။ ဗီတာမင္ ဘီ မ်ားတယ္၊ ေအ မ်ားတယ္။ (ဗီတာမင္ ေအ မ်ားလြန္းတာ ကိုယ္ဝန္အတြက္ သိပ္မေကာင္းပါ။) စီ နဲနဲပါတယ္။ ေသြးအားအတြက္လိုတဲ့ ဘီ ၁၂ အေတာ္မ်ားတယ္။ ဓါတ္ဆားေတြလဲ ပါတယ္။ (ေဖါလိတ္)၊ ေၾကးနီ၊ (ေဖါ့စဖိတ္)၊ (ဆယ္လင္နီယမ္)၊ သံဓါတ္၊ သြပ္ဓါတ္၊ (မင္ဂနီးစ္) ေတြပါတယ္။ နဲနဲ ပါတာေတြက (ပိုတက္ဆီယမ္)၊ (ဆိုဒီယမ္)၊ (ကယ္လ္ဆီယမ္)၊ (မက္ဂနီဆီယမ္)။
- ေကာင္းတဲ့ (အိုမီဂါ-၃) အသင့္အတင့္ပါတယ္။ (ကိုလင္း) လဲ အေတာ္ပါတယ္။ (ကလိုရီ) နည္းလို႔ လူကို မဝေစဘူး။
- စားေသာက္ဆိုင္ေတြရဲ႕ (မီႏူး) ထဲမွာ Liver pâté, Liver sashimi, Chopped liver, Foie gras, Leberwurst ေတြ႔ရင္ ဒါေတြဟာ အသဲကို အထူးျပဳျပင္စီမံထားတဲံ ဟင္းလ်ာေတြ ျဖစ္တယ္။ ပံုထဲမွာ ႏြားကေလး-အသဲနဲ႔ ၾကက္သြန္နီ၊ ပန္းသီး ေရာခ်က္ထားတာပါ။
• ၾကက္အသဲ
- (ကလိုရီ) နည္းတယ္။ ၄၇ ကလိုရီ။ (ကိုလက္စေထာ) မ်ားတယ္။ (ပရိုတင္း)၊ ဗီတာမင္ ေအ၊ စီ၊ ဘီ-၆၊ ဘီ-၁၂၊ သြပ္ဓါတ္၊ သံဓါတ္၊ (ႏိုင္ယာစင္)၊ (မင္းဂနီးစ္)၊ သြပ္ဓါတ္ေတြပါတယ္။
• ဝက္ႏွလံုး ၁၂၉ ဂရမ္ကေန
- (ကလိုရီ) ၁၉၁ ရတယ္။ တေန႔တာ လိုအပ္တဲ့ အဆီ ၁ဝ%၊ (ကိုလက္စေထာ) ၉၅%၊ (ဆိုဒီယမ္) ၂%၊ ဗီတာမင္ ေအ ၁%၊ စီ ၄%၊ (ကယ္လ္ဆီယမ္) ၁%၊ ဘီ-၁ ၄၈%၊ ႏိုင္ယာစင္ ၂၅%၊ သံဓါတ္ ၄၂%၊ ဘီ ၆ ၂၅%၊ (ပရိုတင္း) ၆၁%၊ ဘီ-၂ ၁၂၉%၊ ဘီ-၁၂ ၈၁%၊ (ေဖါ့စ္ဖိုးရပ္စ္) ၂၃%၊ (မက္ဂနီးစ္) ၈%၊ (ႏိုင္ယာစင္) ၃၉%၊ သြပ္ဓါတ္ ၂၇%၊ ဘီ-၆ ၂၅%၊ (ေဖါလိတ္) ၁% ေတြရေစတယ္။
• အမဲႏွလံုး
- (ဆိုဒီယမ္) နည္းတာ၊ သၾကားမပါတာ၊ သံဓါတ္မ်ားတာ၊ (ႏိုင္ယာစင္) မ်ားတာ၊ (ေဖါ့စ္ဖိုးရပ္စ္) မ်ားတာ၊ (ဆယ္လယ္နီယမ္) မ်ားတာ၊ ဘီ-၂ မ်ားတာ၊ ဘီ-၁၂ မ်ားတာ၊ သြပ္ဓါတ္ မ်ားတာေတြက ေကာင္းတဲ့ အခ်က္ေတြျဖစ္တယ္။
- (ကိုလက္စေထာ) မ်ားတာက မေကာင္းတာ ျဖစ္တယ္။
- ကယ္လိုရီ ၄၂၄၊ အဆီ ၁၉% (ထရန္႔-ဖက္) မေျပာပေလာက္ေအာင္သာ ပါတယ္၊ (ကိုလက္စေထာ) ၁၈၂%၊ (ဆိုဒီယမ္) ၆%၊ သံဓါတ္ ၉၁%၊ (ကယ္လ္စီယမ္) ၁% ရမယ္။ (ထရန္႔-ဖက္) ဆိုတာ မေကာင္းတဲ့ ဆီအမ်ိဳးအစား ျဖစ္တယ္။
• အသဲဟာ အာဟာရအတြက္ ေကာင္းတယ္။ ဒါေပမဲ့ Cholesterol (ကိုလက္စေထာ) ပါတယ္။ (ကိုလက္စေထာ) က ႏွလံုးေရာဂါအတြက္ မေကာင္းပါ။ ၾကက္အသဲက အမဲအသဲထက္ Calories (ကလိုရီ) နည္းျပီး Cholesterol မ်ားတယ္။ အမဲအသဲမွာ Protein (ပရိုတင္း) ပိုမ်ားျပီး Fat (အဆီ) နည္းတယ္။ အမဲအသဲမွာ Vitamin A ပိုမ်ားျပီး၊ ၾကက္အသဲမွာ Iron သံဓါတ္ နဲ႔ Vitamin C ပိုမ်ားတယ္။

Dr. တင့္ေဆြ
၂-၃-၂ဝ၁၁

Nutrition အာဟာရ

ကြ်န္မနံမည္ ႕႕႕႕႕ လို႔ေခၚပါတယ္။ အသက္က ၃၂ ပါ။ လက္ရွိ ႕႕႕႕႕ မွာေနထိုင္ပါတယ္။ ကြ်န္မရဲ႕ ျပသနာကေတာ့ Vitamin B နဲ႔မတည့္တဲ့ေရာဂါပါ။ Vitamin B ကို အသက္ ၁၈ နွစ္ေလာက္မွာ Nurobian အေနနဲ႔ ေသာက္ဖူးပါတယ္။ အသက္ ၂၄ ေလာက္မွာ ကိုယ္အေလးခ်ိန္တိုးလာလို႔ သူမ်ားအေျပာနဲ႔ ထိုင္းကလာတဲ့ အဝါေရာင္ေဆးဆိုတာကို၂ လ ေလာက္ ေသာက္ခဲ့ပါတယ္။ တစ္ကယ္ပဲကိုယ္အေလးခ်ိန္က်သြားေပမဲ့ အဲဒီအခ်ိန္ကစလို႔ ျပင္းထန္တဲ့ေခါင္းမူးေခါင္းကိုက္ေရာဂါ စခဲ့ပါတယ္။ အစားကိုနဲနဲပဲစားျပီး အခ်ိန္ျပည့္အိပ္ခ်င္ အိပ္ေနရပါတယ္။ အဲဒီေနာက္ပိုင္းမွာ တခါ မေနနိုင္မထိုင္နိုင္ေအာင္ မူးလို႔ ညႀကီးသန္းေခါင္ ေဆးခန္းေျပးရျပန္ပါတယ္။ အဲဒီေနာက္ပိုင္းကစျပီး အာရံုေႀကာအားေဆးဆိုေသာက္လို႔ မရေတာ့ပါဘူး။ Enervon C.ဆို Vitamin B Complex ျဖစ္လို႔ လံုးဝ ေသာက္လို႔မရပါဘူး။ အခု အိမ္ေထာင္က်ျပီး ကိုယ္ဝန္ေဆာင္တဲ့အခ်ိန္မွာ ဒုကၡေရာက္တာပါပဲ။ ကြ်န္မရဲ႕ ေရာဂါကို အႀကံဥာက္ေပးခ်င္ပါသလဲရွင္။ ဘယ္လိုကုသနိုင္ပါမလဲရွင့္။

ဟုတ္တယ္၊ တခ်ိဳ႕ကမတည့္ဘူး။ မတည့္တာမွာ စားေဆး မတည့္သူ၊ ထိုးေဆးမတည့္သူရွိတယ္။ ဘီအုပ္စုထဲမွာလဲ ဘီ (၁) မတည့္ၾကတာက မ်ားတယ္။ ဗီတာမင္ေတြဟာ အစားအေသာက္မွာ လံုေလာက္ေအာင္မစားႏိုင္မွသာ လိုအပ္ၾကတာ မ်ားပါတယ္။

လူ႔ခႏၶာကိုယ္အား ေရ၊ (အမိုင္ႏိုအက္စစ္)၊ (ဖက္တီးအက္စစ္)၊ (ႏူးကလီးရစ္အက္စစ္)၊ သၾကား၊ (ဖိုင္ဗာ)မ်ား ျဖစ္သည့္ (ကာဗြန္ဟိုက္ဒရိတ္) စသည္တို႔ျဖင့္ တည္ေဆာက္ထားသည္။ ယင္းဓါတ္ေပါင္းမ်ားသည္ (ကာဗြန္)၊ (ဟိုဒရိုဂ်င္)၊ (ေအာက္စီဂ်င္)၊ (ႏိုက္ထရိုဂ်င္)၊ (ေဖါ့စ္ဖါးရပ္စ္)၊ သံဓါတ္၊ သြပ္ဓါတ္ စေသာဓါတ္မ်ားပါဝင္သည္။ ၄င္းတို႔အား စုေပါင္းလ်က္ (ေဟာ္မုန္း)၊ (ဗီတာမင္)စသည္တို႔ ျဖစ္လာသည္။ စားလိုက္သည့္ အစားအစာမ်ားအား အစာေျခစနစ္မွေန၍ အစာကို ေသြးထဲ ေရာက္ေအာင္ စုပ္ယူႏိုင္သည္အထိ အဆင့္ဆင့္ ေျခေပးရသည္။

အာဟာရဓါတ္ ၇ မ်ိဳး
1. (ကာဗြန္ဟိုက္ဒရိတ္)၊
2. (ပရိုတင္း)၊
3. အဆီ၊
4. ဗီတာမင္မ်ား၊
5. ဓါတ္ဆားမ်ား၊
6. (ဖိုင္ဗာ) ႏွင့္
7. ေရ။
(ကာဗြန္ဟိုက္ဒရိတ္)၊ ပရိုတင္း ႏွင့္ အဆီတို႔က (အင္နာဂ်ီ) ခြန္အားကိုရရွိသည္။ (ကလိုရီ) ႏွင့္တိုင္းတာသည္။ (ကာဗြန္ဟိုက္ဒရိတ္)၊ ၁ ဂရမ္ မွ ၄ ကလိုရီ၊ ပရိုတင္း ၁ ဂရမ္ မွ ၄ ကလိုရီ၊ ႏွင့္ အဆီ ၁ ဂရမ္ မွ ၉ ကလိုရီတို႔ အသီးသီးရရွိသည္။ (ကာဗြန္ဟိုက္ဒရိတ္)ဆိုသည္မွာ ေန႔စဥ္မစားမေန စားၾကရသည့္ ဆန္၊ ဂ်ံဳ၊ ေျပာင္း၊ လူး-ဆပ္တို႔မွာပါဝင္သည္။

အသားဓါတ္ဟုလူသိမ်ားေသာ ပရိုတင္းတြင္ မရွိမျဖစ္ေသာ (အမိုင္ႏို-အက္စစ္)မ်ား ပါဝင္သည္။ လူ၏ပ်က္စီးသြားေသာ (တစ္ရွဴး)မ်ား၊ (ဆဲလ္)မ်ား အစားထိုးရန္၊ အသစ္တည္ေဆာက္ရန္အတြက္ အသံုးက်သည္။ အသား၊ ပဲ၊ ငါး၊ ဥ၊ အေစ့အဆံ၊ ႏို႔၊ ႏို႔ထြက္ ပစၥည္းမ်ားကရရွိသည္။ ကိုယ္အေလးခိ်န္ ၇ဝ ကီလို ရွိသူအတြက္ တေန႔လ်င္ ပရိုတင္း ၇ဝ ဂရမ္လိုအပ္သည္။ (ဖိုင္ဗာ) ဆိုသည္မွာ အသီးအႏွံမ်ားတြင္ ပါဝင္သည္။ ၄င္းကိုမစားက ဝမ္းခ်ဳပ္ေစသည္။

လူ႔ခႏၶာကိုယ္ အေလးခ်ိန္၏ အေလးခ်ိန္ ၇ဝ% သည္ ေရျဖစ္သည္။ တေန႔လ်င္ ေရ ၁-၉ လီတာ လိုအပ္သည္။ ေရနည္းပါက ေရခမ္းေျခာက္ျခင္း အေျခအေန ျဖစ္လာမည္။ လိုအပ္ေသာ ဓါတ္ဆားမ်ားမွာ ကယ္လ္စီယမ္၊ ကလိုရိုက္၊ မက္ဂနီဆီယမ္၊ ပိုတက္ဆီယမ္၊ ဆိုဒီယမ္၊ ေကာပါး၊ ခရိုမီယမ္၊ မင္းဂနီးစ္၊ နစ္ကယ္၊ ဆယ္လင္နီယမ္၊ ကိုေဘာ့ခ္၊ အိုင္အိုဒင္း၊ သံဓါတ္တို႔ျဖစ္ၾကသည္။ (စာတပုဒ္ေရးထားပါတယ္။)

မွ်တေသာ အစားအစာ
အမ်ိဳးအစား စံုလင္ေအာင္ စားရသည္။ သင္တင့္ မွ်တစြာ ပါဝင္ရမည္။ အာဟာရ လိုအပ္ခ်က္ႏွင့္လည္း ျပည့္မီရမည္။ လိုအပ္ခ်က္ အနည္းအမ်ားရွိသည္။ အလုပ္ၾကမ္း လုပ္ရသူ၊ ကိုယ္ဝန္ေဆာင္မ်ားက ပို၍စားရမည္။ သန္႔ရွင္းေရးႏွင့္ ကိုယ္လက္ ေလ့က်င့္ခန္း လုပ္ျခင္းအားျဖင့္ လူသည္ က်န္းမာ သန္စြမ္းေစသည္။ ကိုယ္ဝန္ေဆာင္စဥ္ သံဓါတ္၊ ေဖါလစ္-အက္စစ္၊ ဗီတာမင္ ဘီ ၁၂၊ ဗီတာမင္ဘီအုပ္စု၊ ကယ္လ္စီယန္ ဓါတ္ဆားမ်ား ေပးရမသည္။ အရက္ေၾကာင့္ အသဲေရာင္ျခင္း ျဖစ္လာလ်င္ (ဗီတာမင္ေဆးျပား + 40 kcal/kg + ပရိုတင္း 1.5-2 G/kg + ေဖါလစ္အက္စစ္ + ဘီ ၁) တို႔ေပးရသည္။ အာဟာရႏွင့္ ေဆးကုျခင္းမ်ိဳးျဖစ္သည္။

(ကိုလက္စတီေရာ) ဆိုသည္မွာ အစားအစာထဲတြင္ ပါဝင္ေသာ အဆီတမ်ိဳးျဖစ္သည္။ လိုအပ္ေသာ္လည္း မ်ားပါက ေသြးေၾကာေလးမ်ား၏နံရံတြင္ လာစုေသာေၾကာင့္ ေသြးေၾကာက်ဥ္းေရာဂါ ဝင္လာသည္။ တိရစၧာန္အဆီ-အရြတ္ မ်ား၌ (ကိုလက္စတီေရာ) ပါဝင္သည္။ (မာဂ်ရင္း)၊ (ကြတ္ကီးစ္)၊ (ခရက္ကား)တို႔မွာလည္း မ်ားသည္။ အဆီနည္းေသာ ဆီမ်ားမွာ ေျပာင္းဆီ၊ (ကင္ႏိုလာ) ဆီ၊ သံလြင္ဆီ၊ ေနၾကာဆီ၊ ပံပုပ္ဆီ တို႔ျဖစ္ၾကသည္။ က်န္းမာေရးနဲ႔ မသင့္ေသာ ဆီမ်ားအား (ထရန္႔ဖက္) ဟုေခၚသည္။ ဝါေစ့ဆီ၊ ပဲပုတ္ေစ့ဆီမ်ားကို ဟိုက္ဒရိုဂ်င္ ထပ္ေပါင္းထည့္ လိုက္ျခင္းျဖစ္သည္။ အသံုးခံ၊ အစားအေသာက္ကလည္း အရသာထူးလာေစသည္။ အဆိုး (LDL) ႏွင့္ အေကာင္း (HDL) ႏွစ္မ်ိဳးရွိသည္။ အဆိုးမ်ားလ်င္ ႏွလံုးေသြးေၾကာက်ဥ္း (စထုပ္ခ္)၊ ဆီးခ်ိဳ အမ်ိဳးအစား ၂ ရႏိုင္သည္။ အဝလြန္၊ အသဲ၊ ကင္ဆာ၊ အဇာမိုင္ယားေရာဂါ မ်ားလည္း ျဖစ္ေစသည္။ ေျပာင္းရန္မလိုဘဲ ႏြားႏို႔၊ အမဲ-ဆိတ္-သိုးအဆီ၊ ေထာပတ္၊ မာဂ်ရင္း မ်ားတြင္ (ထရန္႔ဆီ) ပါေနျပီးျဖစ္သည္။

(ဂ်န္႔ဖုဒ္) ဆိုသည္မွာ အလြယ္ ဝယ္ယူစားေသာက္ေနၾကေသာ ေခတ္ေပၚအစာမ်ားကို ေခၚသည္။ အာဟာရတန္ဘိုး နည္းနည္း သာပါဝင္ျပီး။ က်န္းမာေရး ထိခိုက္ေစႏိုင္ေသာ ဆား၊ (ထရန္႔ဆီ)၊ ကလိုရီမ်ားသည္။

အစားအစာမ်ားကို အေအးခံျခင္း၊ ေရခဲေသတၲာထဲထားျခင္းနည္းမ်ားျဖင့္ သိုေလွာင္ထားရာ၌လည္း သတိထားရမည္။ ယင္-ၾကြက္-ေၾကာင္-ပိုးဟပ္စသည္မ်ား မလာေစရန္ လံုျခံဳေအာင္ ဖံုးထာရန္လည္း သတိထားရမည္။ ခ်က္ျပဳတ္ရာတြင္ လည္း အပူခ်ိန္၊ လွီးျဖတ္သည့္ဓါးစသည္၊ ထည့္-ေဆးသည့္ အိုးခြက္စသည္မ်ားကိုလည္း သတိထား ရန္လုိုသည္။

ဗီတာမင္မ်ား
အမ်ိဳးအစားေပါင္း ၁၂ မ်ိဳးေတြ ့ထားျပီးျဖစ္သည္။ အဆီထဲ ေပ်ာ္ဝင္သည့္အုပ္စုႏွင့္ ေရထဲ ေပ်ာ္ဝင္သည့္အုပ္စုဟု ႏွစ္မ်ိဳး ရွိသည္။ ဘီႏွင့္စီ တို႔သည္ ေရထဲေပ်ာ္ဝင္ၾကသည္။ ေအ၊ ဒီ၊ အီး၊ ေကတို႔သည္ အဆီထဲ ေပ်ာ္ဝင္ၾကသည္။ ပိုေနလ်င္ အသဲထဲ၌ သိမ္းထားသည္။ အီး ကိုမူ အဆီထဲမွာ သိမ္းထားသည္။

ဗီတာမင္ (ေအ) = ရက္တီေနာ သည္ ငါးၾကီးဆီ၊ အသဲ၊ ဥ၊ ႏို႔ႏွင့္ ႏို႔ထြက္အစာမ်ား၊ မုန္လာဥနီမွာ ပါဝင္သည္။ အေရျပားႏွင့္ အေပၚဖုံးလႊာမ်ား ေကာင္းေစရန္၊ အရိုးၾကီးထြားရန္၊ ဆဲလ္မ်ားအသစ္ျပဳျပင္ရန္၊ ခုခံအားေကာင္းရန္၊ ၾကက္မ်က္သင့္ေရာဂါ ကာကြယ္ရန္။

ဗီတာမင္ ဘီ ၁ (သိုင္ယာမင္း) သည္ (ရိစ္)၊ ဥ၊ အသဲ၊ အေစ့-အဆံ၊ အသားတို႔မွာ ပါဝင္သည္။ (ဗယ္ရီဗယ္ရီ)ေခၚထံုနာ-က်င္နာ ေရာဂါကို ကာကြယ္သည္။ ဆန္ေစ့၏ အေပၚယံလႊာမွာ ပါဝင္သျဖင့္ ေရခမ္းခ်က္စာပါ။

ဗီတာမင္ ဘီ ၂ (ရိုင္ဘိုဖေလဗင္း) သည္ ႏို႔ႏွင့္ ႏို႔ထြက္အစာမ်ား၊ ဥ၊ အသဲ၊ အသီးအရြက္၊ ဆန္၊ ဂ်ံဳ၊ ရိစ္ တို႔မွာပါဝင္သည္။ ခ်ိဳ ့တဲ့ပါက က်ီးကန္းပါးစပ္နာျဖစ္ေစသည္။

ဗီတာမင္ ဘီ ၆ (ပိုင္ရီေဒါက္ဆင္း) သည္ အခ်ိဳ႕ေဆးဝါးမ်ားေၾကာင့္၄င္း နည္းေစသည္။ ဥပမာ တီဘီ ေဆး၊

ဗီတာမင္ ဘီ ၉ (ေဖါလစ္အက္စစ္) သည္ ေသြးနီဥသန္စြမ္းေစရန္ အသံုးဝင္သည္။

ဗီတာမင္ ဘီ ၁၂ (ကိုဘ္ယလမင္း) သည္ (ရိစ္)၊ ႏို႔ႏွင့္ ႏို႔ထြက္အစာမ်ား၊ ဥ၊ အသဲ၊ ငါး၊ အသားတို႔မွာ ပါဝင္သည္။ ခႏၶာကိုယ္ၾကီးထြား ေစရန္၊ (ဆဲလ္) တည္ေဆာက္ရန္၊ ေသြးႏွင့္ အာရံုေၾကာ ေကာင္းေစရန္အတြက္ျဖစ္သည္။ ၄င္းနည္းပါက (ပါနီးရွပ္စ္) ေသြးအားနည္းေရာဂါျဖစ္ေစသည္။

ဗီတာမင္ စီ (အက္စေကာဗစ္ အက္စစ္) စိမ္းေသာ အသီးအရြက္မ်ား၊ အသီးအႏွံမ်ားမွာ ပါဝင္ေနသည္။ ခ်ဥ္ေသာအသီးမ်ား (သံပုရာသီး၊ ေရွာက္သီး၊ ဆီးျဖဴသီး) အရိုး၊ သြား၊ သြားဖံုး၊ ေသြးေၾကာ၊ အရြတ္ ေကာင္းေစသည္။ ခုခံအားလည္း ေကာင္းေစသည္၊ အနာက်က္ေစသည္။ ခ်ိဳ႕တဲ့ပါက (စေကာဗီ) ေရာဂါ ရေစသည္။

ဗီတာမင္ ဒီ သည္ ငါးၾကီးဆီ၊ ႏို႔ထြက္အစာမ်ားမွာ ပါဝင္သည္။ ေနေရာင္ေၾကာင့္ Vitamin A မွ Vitamin D ျဖစ္လာေစသည္။ အရိုးတည္ေဆာက္ရန္ အသံုးက်သည္။ ခ်ိဳ႕တဲ့ပါက Rickets အရိုးေျပာ့ေရာဂါျဖစ္ေစသည္။

ဗီတာမင္ အီး သည္ အသီးအရြက္ကရေသာ ဆီ၊ ဂ်ံဳ၊ ဆန္၊ ေပါင္မံု ့၊ ဥ၊ အေစ့အဆံမ်ားမွာ ပါဝင္ေနသည္။ ေသြးဥ၊ ၾကြက္သား၊ အာရံုေၾကာမ်ား အလုပ္ေကာင္းေစရန္ အသံုးက်သည္။

ဗီတာမင္ ေက သည္ အသီးအရြက္မ်ားမွာပါသည္။ ေသြးတိတ္ေစသည္။

BMR (ဘီအင္မ္အာ)
လူတိုင္း မည္သည့္ အလုပ္အကိုင္မ်ိဳးမွ မလုပ္ဘဲ ေနလ်င္ပင္ အသက္ရွင္ေနႏိုင္ရန္ ကိုယ္အဂၤါ အစိတ္အပိုင္းမ်ား အလုပ္လုပ္ေနႏိုင္ရန္အတြက္ လိုအပ္ေသာ အနည္းဆုံး လိုအပ္ခ်က္ (ကယ္လိုရီ)ကို ေခၚသည္။ ၄င္းကလိုရီမွာ လူတေယာက္ေန ့စဥ္ လိုအပ္ခ်က္ စုစုေပါင္း၏ ၆ဝ-၇ဝ%ရွိသည္။ ေပါင္ ၁၅ဝ ေလးသည့္ လူၾကီး (ေယာက္်ား) = ၁၈ဝဝ ကယ္လိုရီ၊ (BMR)၊ ေပါင္ ၁၂ဝ ေလးသည့္ လူၾကီး (မိန္းမ) = ၁၃၂ဝ ကယ္လိုရီ၊ (BMR) ရွိသည္။

- ပိန္ေသာသူတဦး တေန႔လိုအပ္ခ်က္ = (ကိုယ္အေလးခ်ိန္ ေပါင္) x ၁၄ ကယ္လိုရီ၊
- မပိန္-မဝသူတဦး တေန႔လိုအပ္ခ်က္ = (ကိုယ္အေလးခ်ိန္ ေပါင္) x ၁၇ ကယ္လိုရီ၊
- အလုပ္ၾကမ္းလုပ္ရသူတဦး တေန႔လိုအပ္ခ်က္ = (ကိုယ္အေလးခ်ိန္ ေပါင္) x ၂ဝ ကယ္လိုရီ၊

ေပါင္ ၁၂ဝ ေလးေသာ အမ်ိဳးသမီးတေယာက္ ေအာက္ပါအလုပ္တခုကို ၁ဝ မိနစ္ၾကာလုပ္လ်င္ ကုန္မည့္ ကယ္လိုရီ၊
• ေအရိုးဗစ္ သာမန္ 45.4
• ေအရိုးဗစ္ အျပင္းစား 63.6
• ေရာဂ-ေလ့က်င္ခန္း သာမန္ 22.7
• အေလးမျခင္း 54.5
• စက္ဘီစီးျခင္း ၁၆-၁၉ မိုင္ႏွဳန္း 109
• ၾကိဳးခုန္ျခင္း 90.9
• ၅ မိုင္ႏႈန္းေျပးျခင္း 72.7
• ၁ဝ မိုင္ႏႈန္းေျပးျခင္း 145.4
• တင္းနစ္ရိုက္ျခင္း 72.7
• ေျပး-ခုန္ပစ္ 54.5
• ၅ မိုင္ႏႈန္း လမ္းေလ်ာက္ 72.7
• တင္းခြဲ 54.5
• ဥယ်ာဥ္လုပ္ 40.9
• တံပ်က္စီးလွည္း 36.3
• ကေလးထိန္း 27.2
• အိမ္သန္႕ရွင္းေရး 27.2
• ထမင္းခ်က္ 18.1
• သန္ ့ရွင္းေရး အျပင္းလုပ္ျခင္း 17.2
• မီးပူတိုက္ 20.9
• အိပ္စက္ျခင္း 8.1
• တီဘီၾကည့္ျခင္း 9.0
• ကြန္ျပဴတာစာရိုက္ 13.6
• ေက်ာက္မီးေသြးမိုင္းအလုပ္ 54.5
• လက္သမားအလုပ္ 31.8
• ေဆာက္လုပ္ေရးအလုပ္ 49.9 (ဖိုင္ဘာ) မ်ားသည့္ အစားအစာမ်ား
• ပန္းသီး အခြံပါ 1 medium 5.00
• ငွက္ေပ်ာသီး 1 medium 3.92
• ဘယ္ရီသီး 1 cup 4.18
• စပ်စ္သီး 1/2 medium 6.1
• လိမ္ေမာ္သီး 1 medium 3.40
• မက္မြန္သီး 1 medium 2.00
• သစ္ေတာ္သီး 1 medium 5.08
• ဆီးသီး 1 medium 1.00
• ရက္စ္ဘယ္ရီသီး 1 cup 8.34
• စေထာဘယ္ရီ 1 cup 3.98
• မံုလာစိမ္း 1 cup 4.5
• ကြမ္းသီးေဂၚဖီ 1 cup 2.84
• မံုလာထုပ္ 1 cup 4.20
• မံုလာဥနီ 1 medium 2.00
• ပန္းမံုလာ 1 cup 3.43
• ေျပာင္းဖူး 1 cup 4.66
• ပဲသီးစိမ္း 1 cup 3.95
• ၾကက္သြန္နီ 1 cup 2.88
• ပဲ 1 cup 8.84
• အာလူးျပဳတ္ အခြံပါ 1 medium 4.80
• ဟင္းႏုႏြယ္ 1 cup 4.3
• ကန္စြန္းဥ 1 cup 5.94
• ခရမ္းခ်ဥ္ 1 medium 1.00
• ေပါင္မံု႔ ၁ ခ်ပ္ 2.00
• အုတ္စပါး 1 cup 12.00
• ပါစတာ 1 cup 6.34
• ဆန္လံုးညိဳ 1 cup 7.98
• အယ္မုန္း 1 oz 4.22
• သီဟိုဠ္ေစ့ 1 oz 1.00
• ဗိုလ္စားပဲ 1 cup 13.33
• ပဲနီကေလး 1 cup 15.64
• ေျမပဲ 1 oz 2.30
• ဖရံုေစ့ 1/4 cup 4.12
• ပဲပုတ္ 1 cup 7.62
• ေနၾကာေစ့ 1/4 cup 3.00
• သစ္ၾကားသီး 1 oz 3.08

Dr. တင့္ေဆြ

Friday, March 28, 2014

Gas ဓါတ္ေငြ႔

ဂတ္(စ္)နဲ႔ခ်က္ရင္ ဘယ္လိုဆိုးက်ိဳးေတြ႐ိွပါသလဲ ဆရာ။

ဓါတ္ေငြ႔ဆိုတာက အမ်ိဳးမ်ိဳးရွိတယ္။
• Natural gas သဘာဝဓါတ္ေငြ႔မွာ methane နဲ႔ ethane ေတြပါတယ္။ ပိုေပါ့တယ္။

• Liquefied petroleum gas (LPG) အျပင္ GPL, LP Gas လို႔လဲေခၚတယ္။ propane or butane ဓါတ္ေငြ႔ေတြ ျဖစ္တယ္။ မီးဖုိအတြက္သာမက ယာဥ္ေမာင္းရာမွာလဲ သံုးႏိုင္တယ္။ ေရခဲေသတၲာမွာသံုးေနတဲ့ CCF က အိုဇုန္းလႊာကို ပါးေစတာမို႔ သဘာဝပတ္ဝန္းက်င္ကိုထိခိုလို႔ သူ႔အစား aerosol propellant ကိုသံုးလာတယ္။
• LPG ဓါတ္ေငြ႔က fossil fuels ကေနရတယ္။ မီးရွိဳ႕ရင္ ဖန္လံုအိမ္ဓါတ္ေငြ႔လို႔ေခၚတဲ့ ကာဗြန္ဒိုင္ေအာက္ဆိုက္ ထြက္တယ္။
• Compressed natural gas (CNG) ကို ကားေတြမွာ အမ်ားဆံုးသံုးတယ္။ သဘာဝပါတ္ဝန္းက်င္အတြက္ အမ်ားၾကီး သက္သာေစတယ္။

Gas Vs Electric Ranges ဓါတ္ေငြ႔မီးဖိုနဲ႔ လွ်ပ္စစ္မီးဖို
ဓါတ္ေငြ႔မီးဖို ေကာင္းနည္းခ်က္မ်ား = ေစ်းခ်ိဳတယ္။ အိုးကို ေအာက္ေျခ၊ ေဘးနဲ႔ အေပၚပိုင္းအထိ အပူအညီအမွ်ေပးတယ္။ မီးေတာက္ကိုထိန္ညွိလို႔ရတယ္။ ပိတ္လိုက္တာနဲ႔ ခ်က္ခ်င္းဆိုသလိုေအးတယ္။ ဒါေပမဲ့ ဝန္က်ယ္တယ္။ ထားသိုစရာ ေနရာယူတယ္။ အႏၲရာယ္ပိုမ်ားတယ္။ ဓါတ္ေငြ႔အိုး၊ ပိုင္စတာေတြကေန ယိုစိမ့္ေနႏိုင္တယ္။ ေပါက္ကြဲႏိုင္တယ္။ ပိုက္နဲ႔လာဆိုလဲ ပိုက္ေပါက္တာ၊ စိမ့္ထြက္တာ သတိၾကီးရမယ္။ အေငြ႔ယိုတာက အဆိပ္ဓါတ္ေငြ႔ ျဖစ္တယ္။ လူေတြေရာ အိမ္ေမြးအေကာင္ေတြပါ သတိထားရမယ္။ အုိဗင္မွာလို အေပၚအထိ အပူလိုတာ မရႏိုင္လို႔ ဖုတ္လို႔မသင့္ဘူး။ ထြက္တဲ့ အပူကေန ေရေငြ႔ပါလို႔ ေလမွာ စိုထိုင္းမႈမ်ားေနမယ္။ ရို႔စ္လုပ္လို႔သိပ္မေကာင္းဘူး။

လွ်ပ္စစ္မီးဖို ေကာင္းခ်က္မ်ား = ေစ်းမၾကီးပါ။ မီးပလပ္တပ္ျပီး ခလုတ္ႏွိပ္ယံုဘဲမို႔ လြယ္တယ္။ သန္႔ရွင္းေရးလုပ္ရတာလဲ လြယ္တယ္။ ေက်ာ္ေလွာ္ခ်က္ျပဳတ္မဲ့ ေက်ာအိုတင္ရတာလဲ ျငိမ္တယ္။ မီအပူကလဲ တသမတ္တည္းရွိတယ္။ မီးျခစ္ပုံးတို႔ မီညွိစရာကိရိယာတို႔မလိုဘူး။ ဒါေပမဲ့ မီးမလာရင္ ဘာမွလုပ္မရ၊ မီးပိတ္လိုက္ျပီး ေအးဘို႔ ေစာင့္ရတယ္။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၂၈-၃-၂ဝ၁၄

Vitamin B12 and Iron supplement ဘီ-၁၂ ႏွင့္ သံဓါတ္လုိအပ္ခ်က္

အသက္ ၄ဝ သို႔ ၅ဝ အထက္ လူၾကီးတစ္ေယာက္ဟာ တစ္ေန႔ကို B12 ဘယ္ေလာက္ ပမာဏ ေသာက္သင့္ပါသလဲ။ အမ်ိဳးသမီးနဲ႔ အမ်ိဳးသား ေသာက္ရမယ့္ ပမာဏ ကြာျခားပါသလား။ ေနာက္ျပီး B12 နဲ႔အတူ ဖဲရပ္စ္ဆာလ္ဖိတ္လို သံဓာတ္ အားေဆးေရာ တဲြေသာက္လို႔ ရပါသလား။ တစ္ေန႔ကို ဘယ္ေလာက္ ပမာဏေသာက္ ရမယ္ဆိုတာ ေျဖၾကားေပးပါဆရာ။

Vitamin B12 ဗီတာမင္ ဘီ ၁၂ ေန႔စဥ္လိုအပ္ခ်က္
• ၆ လအထိ = 0.4 mcg

• ၇-၁၂ လ = 0.5 mcg
• ၁ ႏွစ္မွ ၃ ႏွစ္အထိ = 0.9 mcg
• ၄ ႏွစ္မွ ၈ ႏွစ္အထိ = 1.2 mcg
• ၉ ႏွစ္မွ ၁၃ ႏွစ္အထိ = 1.8 mcg
• ၁၄ ႏွစ္အထက္ = 2.4 mcg
• ကိုယ္ဝန္ေဆာင္ = 2.6 mcg
• ႏို႔တိုက္မိခင္ = 2.8 mcg
• အသက္ ၅ဝ ေက်ာ္ = ဘီ ၁၂ ပါအစားအစားေတြ + 25-100 mcg
mcg = micrograms = (မိုက္ခရိုဂရမ္)

Iron သံဓါတ္လိုအပ္ခ်က္
• ဝ-၃ ႏွစ္ = ၆-၈ mg
• ၇-၁၂ ႏွစ္ = ၁ဝ mg
• ၁၈ ႏွစ္အထိ = ၁ဝ mg
• အရြယ္ေရာက္ အမ်ိဳးသမီး = ၁ဝ-၁၅ mg
• ကိုယ္ဝန္ေဆာင္ = ၃ဝ mg
• ႏို႔တိုက္မိခင္ = ၁၅ mg

1. Iron supplement and Liver diseases သံဓါတ္နဲ႔ အသဲေရာဂါ http://dts-medicaleducation.blogspot.com/2011/11/iron-supplement-and-liver-diseases.html
2. Iron supplements သံဓါတ္အားေဆး http://dts-medicaleducation.blogspot.in/2013/01/iron-supplements.html

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၂၈-၃-၂ဝ၁၄

Hepatitis B Antibody Level (ဘီ) ပိုး (အင္တီေဘာ္ဒီ) အနည္း-အမ်ား

Antibody 700 ေလာက္ရၿပီး ၁ဝ ႏွစ္ေလာက္အၾကာမွာ ဘီပိုး ကူးစက္ခံရႏိုင္ေျခ႐ွိပါသလား။

• အသဲေရာင္ (ဘီ) ပိုး (အင္တီေဘာ္ဒီ) တနည္းအားျဖင့္ ခုခံစြမ္းအား ဘယ္ေလာက္မ်ားရင္ (ဘီ) ပိုးကို ကာကြယ္ႏိုင္သလဲ။
• ဒီအခ်က္ကိုသိဘို႔ သုေတသနတခုကို အာဖရိကတိုက္ (ဂမ္ဘီယာ) မွာ ကေလးေပါင္း ၇ဝဝ ကိုလုပ္ခဲ့တယ္။
• ခုခံအားဆိုတာကို တိတိက်က်ေျပာရရင္ vaccine-induced hepatitis B surface antibody (ဘီ) ပိုး ကာကြယ္ေဆး ထိုးတာလို႔ ရလာတဲ့ မ်က္ႏွာျပင္ (အင္တီေဘာ္ဒီ) ျဖစ္တယ္။
• ကေလးေပါင္း ၁ဝ၄၁ ေယာက္ကို ေမြးကာစကတည္းက ဘီကာကြယ္ေဆးထိုးေပးျပီး ၇ ႏွစ္အရြယ္ထိ စဥ္တိုက္ ေလ့လာခဲ့တာ ျဖစ္ပါတယ္။
• အေျဖကေန ေကာက္ခ်က္ဆြဲႏိုင္တာကေတာ့ ဘယ္ေလာက္မ်ားမွသာ ကာကြယ္မယ္ဆိုတာကို အတိအက်ၾကီး မေျပာႏိုင္ပါ။
• ကေလးေတြမွာ ကာကြယ္ေဆးထိုးျပီးေနာက္ (အင္တီေဘာ္ဒီ) ေတြ ထြက္လာတယ္။ အမ်ားဆံုး ⩾10 IU/L ဆိုရင္ hepatitis B surface antigen ဘီပိုး မ်က္ႏွာျပင္ (အင္တီဂ်င္) ကို ကာကြယ္ႏိုင္တယ္။
• ကူးစက္ခံထားရတဲ့ကေလး ၄၅ ေယာက္ထဲက ၃ ပံု ၂ ပံုမွာ ခဏတာကူးစက္တာေတြ႔ရတယ္။ အဲဒီအခ်က္ရဲ႕ သက္ေသကေတာ့ core antibody အဓိက (အင္တီေဘာ္ဒီ) မရွိတာ့တာျဖစ္တယ္။
• အဲဒီ ယာယီကူးစက္မႈဟာ surface antibody level မ်က္ႏွာျပင္ (အင္တီေဘာ္ဒီ) အနည္း-အမ်ားနဲ႔ ဆက္စပ္ေနတယ္။
• အသဲေရာင္ (ဘီ) အျဖစ္မ်ားရာေဒသေတြမွာ (ဘီ) ကာကြယ္ေဆးထိုးရတာရဲ႕ ရည္ရြယ္ခ်က္က chronic liver diseases နာတာရွည္အသဲေရာဂါနဲ႔အတူ တြဲေနတဲ့ hepatitis B carrier state ေရာဂါသယ္ေဆင္သူအျဖစ္ကို ကာကြယ္ဘို႔ ျဖစ္တယ္။
• ကေလးေပါင္း ၁ဝ၄၁ ကိုလိုက္ေပမဲ့ ၇၆၄ ကိုသာလိုက္လို႔ရခဲ့တယ္။ ၇ ႏွစ္အရြယ္ထိလိုက္ႏိုင္ခဲ့တာက ၇ဝ၄ ေယာက္ ရွိတယ္။
• ၁ ႏွစ္ၾကာခ်ိန္မွာ ကေလး ၉၄% မွာ surface antibody-positive မ်က္ႏွာျပင္ (အင္တီေဘာ္ဒီ) အေပါင္း (anti-HBs ⩾10 IU/L) ရွိၾကျပီး၊ core antibody အဓိက (အင္တီေဘာ္ဒီ) မရွိပါ။ ဒီကေလးေတြဟာ (၁) ကာကြယ္ေဆးအျပည့္ရထားတယ္။ (၂) ကူးစက္မႈမရွိၾကဘူး။
• ၁% ဟာ ကာကြယ္ေဆးကို တုန္႔ျပန္မႈမရွိဘူး။
• ၃၃ ေယာက္ (၄%) မွာ surface antibody မ်က္ႏွာျပင္ (အင္တီေဘာ္ဒီ) ေရာ core antibody အဓိက (အင္တီေဘာ္ဒီ) ပါ ရွိေနၾကတယ္။
• ဒါေပမဲ့ ၃၃ ေယာက္ထဲက ၃၁ ေယာက္ဟာ ဒုတိယႏွစ္မွာ core antigens အဓိက (အင္တီေဘာ္ဒီ) မရွိေတာ့တာ ေတြ႔ရတယ္။ မိခင္ဆီကေန passive antibody transfer (အင္တီေဘာ္ဒီ) ရလာတာလို႔ ယူဆႏိုင္တယ္။
• ကေလး ၃၃ ေယာက္မိခင္ေတြ ၁၁ ေယာက္ဟာ ဘီပိုးကိုသယ္ေဆာင္ေပးေနၾကသူေတြျဖစ္တယ္။ ၆ ေယာက္ဟာ e antigen-positive (အီ အင္တီဂ်င္) အေပါင္းျပသူေတြျဖစ္တယ္။ ဆိုလိုတာက သူတို႔ေသြးထဲမွာ core antibody အဓိက (အင္တီေဘာ္ဒီ) ေတြ မ်ားေနတယ္။
• ကေလး ၄ ေယာက္ဟာ surface antibody မ်က္ႏွာျပင္ (အင္တီေဘာ္ဒီ) မရွိဘဲ၊ core antibody အဓိက (အင္တီေဘာ္ဒီ) ရွိၾကတယ္။ သူတို႔ထဲက ၂ ေယာက္ဟာ surface antigen-positive မ်က္ႏွာျပင္ (အင္တီေဘာ္ဒီ) အေပါင္း၇ ႏွစ္အရြယ္အထိ ရွိေနၾကတယ္။ သူတို႔ဟာ carriers ေရာဂါသယ္ေဆာင္ေပးေနသူေတြ ျဖစ္ၾကတယ္။ ဒီကေလး ၂ ေယာက္ရဲ႕ အေမေတြဟာ e antigen-positive carriers (အီး အင္တီဂ်င္) သယ္ေဆာင္ေပးေနသူေတြျဖစ္ၾကလို႔ မီးတြင္းမွာ အေမေတြဆီကေန ကူးစက္ခံထားရတာျဖစ္မယ္။
• ကာကြယ္ေဆးထိုးျပီး ၇ ႏွစ္ေနာက္ပိုင္းမွာ (အင္တီေဘ္ဒီ) ေခၚတဲ့ ခုခံႏိုင္စြမ္းဓါတ္ေတြ ေလ်ာ့နည္းလာတယ္။
• ၅ ႏွစ္သားမွာ surface antibody-positive မ်က္ႏွာျပင္ (အင္တီေဘာ္ဒီ) အေပါင္းကေလးေတြ ၈၄% ရွိရာကေန ၇ ႏွစ္သားမွာ ၆၈% သာ ရွိေတာ့တာ ေတြ႔ရတယ္။ Antibody decay(အင္တီေဘာ္ဒီ) ပ်က္သုန္းျခင္းလို႔ ေခၚတယ္။
• ၁ ႏွစ္အရြယ္မွာ anti-HBs <10 IU/L က ၁% ရွိရာကေန ၂-၄ ႏွစ္သားမွာ ၄% ရွိလာတယ္။ ၅ ႏွစ္မွာ ၁၁%၊ ၇ ႏွစ္မွာ ၂၅% ရွိလာတယ္။
• core antibody-positive အဓိက (အင္တီေဘာ္ဒီ) အေပါင္းျဖစ္သူေတြ ၂ ႏွစ္ေနာက္မွာမ်ားလာတယ္။ သူတို႔ဟာ surface antibody-negative မ်က္ႏွညျပင္ (အင္တီေဘာ္ဒီ) အႏုတ္ျဖစ္ျပီး၊ core antibody-positive အဓိက (အင္တီေဘာ္ဒီ) အေပါင္းျဖစ္တယ္။
• ဒါေၾကာင့္ ကူးစက္မႈဟာ ၇ ႏွစ္အရြယ္မွာ ၇၃ ေယာက္ (၂႕၇%) ထိတက္လာတယ္။
• ကူးစက္မႈခံရတဲ့ကေလး ၄ ေယာက္မွာ Surface antigen မ်က္ႏွာျပင္ (အင္တီဂ်င္) ေတြ႔ရတယ္။
• ခ်ဳပ္လိုက္ရင္ အျပည့္အဝကာကြယ္မႈကို antibody level (အင္တီေဘာ္ဒီ လယ္ဘယ္) ဘယ္ေလာက္မွာ ရမယ္ဆိုတာ မရွိပါ။
• ဒါေပမဲ့ highest antibody stratum (>10,000) အမ်ားဆံုးျဖစ္ေနရင္ ၉၉% ကာကြယ္မယ္။ ဒီအခ်က္မွာ လတ္တေလာရထားတဲ့ (အင္တီေဘာ္ဒီ) ကိုေျပာတာျဖစ္တယ္။
• ကူးစက္ခံရတဲ့ကေလး အမ်ားစုဟာ core antibody ပင္မ အင္တီေဘာ္ဒီ ေနာက္မွာ ေပ်ာက္လာတယ္။ Core antibody reversion အဓိက (အင္တီေဘာ္ဒီ) ေနာက္ေၾကာင္းျပန္ျခင္းလို႔ ေခၚတယ္။
• (အင္တီေဘာ္ဒီ) အနည္း-အမ်ားကို ဆရာဝန္ေတြၾကား ျငင္းခုန္မႈေတြရွိတယ္။ ေသခ်ာတဲ့အခ်က္သိလာရရင္ ကာကြယ္ေဆးကို ၃ ၾကိမ္ျပည့္ေအာင္ထိုးျပီးေနာက္ booster vaccination ကာကြယ္ေဆး ထပ္ထိုးဘို႔လို-မလိုကို ဆံုးျဖတ္ႏိုင္ပါမယ္။ ေဒါက္တာတင့္ေဆြ ၂၈-၃-၂ဝ၁၄

Thursday, March 27, 2014

Alcoholic beverage ေသာက္စရာအရက္

ရိုးရာေခါင္ရည္ ေသာက္ရင္ေရာ အတူတူဘဲလားဆရာ။

• Ethanol (အက္သေနာ) Ethyl alcohol (အီသိုင္း အယ္လ္ကိုေဟာ) ပါတာကို ေသာက္စရာအရက္လို႔ေခၚတယ္။ တခ်ိဳ႕ထဲမွာ တျခား Alcohols (အယ္လ္ကိုေဟာ) ေတြပါတာလဲရွိတယ္။
• ဓါတုေဗဒအရခြဲျခားထားသလို အခြန္ေကာက္ဘို႔ ခြဲထားတာ (၃) မ်ိဳးလဲရွိတယ္။ (၁) Beers ဘီယာ၊ (၂) Wines ဝိုင္ နဲ႔ (၃) Spirits (စပစ္ရစ္) ျဖစ္တယ္။
• ေနာက္ခြဲျခားနည္းတမ်ိဳးကေတာ့ အသံုးျပဳတဲ့ကုန္ၾကမ္းနဲ႔ ထုတ္လုပ္နည္း အဆင့္အရ ခြဲထားတာျဖစ္တယ္။ အဆင့္ခြဲတာမွာ (၂) မ်ိဳးရွိတယ္။ (က) Fermented beverages အခ်ဥ္ေဖါက္နည္း နဲ႔ (ခ) Distilled beverages ေပါင္းခံရည္ျဖစ္တယ္။
• Fermentation အခ်ဥ္ေဖါက္နည္းဆိုတာ သၾကားကေန Yeasts တေဆးကိုသံုးျပီး၊
• Ethanol (အက္သေနာ) နဲ႔ (ကာဗြန္ဒိုင္ေအာက္ဆိုက္) ကိုေျပာင္းေပးနည္းျဖစ္တယ္။ သၾကား 10 kg ကေန အက္သေနာ 6.5 L (5.1 kg) နဲ႔ ကာဗြန္ဒိုင္ေအာက္ဆိုက္ 4.9 kg (4900L) ရမယ္။ သီအိုရီအရ ေျပာတာပါ။ Energy စြမ္းအင္ (2.6 MJ/kg of ethanol) လဲရမယ္။
• Yeasts တေဆးဆိုတာ ဆဲလ္တခုထဲပါတဲ့ Fungus ဖန္းဂတ္စ္ (မိႈ) ျဖစ္တယ္။

အရက္ခ်က္ရာမွာ ကုန္ၾကမ္းအမ်ိဳးမ်ိဳးသံုးတယ္။ (က) Fermented beverage အခ်ဥ္ေဖါက္အရက္ေတြနဲ႔ (ခ) Distilled beverage ေပါင္းခံရည္အရက္ေတြ ရတယ္။
• Barley ဘာလီေစ့ကေန အခ်ဥ္ေဖါက္အရက္ ale, barley wine ေတြနဲ႔ ေပါင္းခံရည္အရက္ Scotch whisky, Irish whiskey, shōchū ေတြထုတ္တယ္။
• Rye ရိုင္းစပါးကေန အခ်ဥ္ေဖါက္အရက္ rye beer, kvass ေတြနဲ႔ ေပါင္းခံရည္အရက္ rye whiskey, vodka, Korn ေတြထုတ္တယ္။
• Corn ေျပာင္းေစ့ကေန အခ်ဥ္ေဖါက္အရက္ chicha, corn beer, tesguino ေတြနဲ႔ ေပါင္းခံရည္အရက္ Bourbon whiskey; and vodka ေတြထုတ္တယ္။
• Sorghum ကေန အခ်ဥ္ေဖါက္အရက္ burukutu, pito, merisa, bilibili ေတြနဲ႔ ေပါင္းခံရည္အရက္ maotai, gaoliang, baijiu ေတြထုတ္တယ္။
• ဂ်ံဳေစ့ကေန အခ်ဥ္ေဖါက္အရက္ wheat beer နဲ႔ ေပါင္းခံရည္အရက္ horilka, vodka, wheat whiskey, weizenkorn ေတြထုတ္တယ္။
• ဆန္ေစ့ကေန အခ်ဥ္ေဖါက္အရက္ beer, brem, huangjiu and choujiu, Ruou gao, sake ေတြနဲ႔ ေပါင္းခံရည္အရက္ sonti, makgeolli, chungju, tuak, thwon, aila, rice baijiu, shōchū, awamori, soju ေတြထုတ္တယ္။
• Millet ကေန အခ်ဥ္ေဖါက္အရက္ millet beer, tongba, boza ေတြထုတ္တယ္။

သစ္သီးေတြကေနထုတ္တဲ့ အရက္ေတြရွိတယ္။ စပ်စ္သီးကေန ဝိုင္၊ ဘရန္ဒီနဲ႔ ေကာ့ညက္ စတာေတြ ထုတ္တယ္။ ပန္းသီးကေန Cider ထုတ္တယ္။ သစ္ေတာ္သီး၊ ဆီးသီး၊ ဘယ္ရီသီး၊ နာနတ္သီး၊ ငွက္ေပ်ာသီး၊ အုန္းသီး၊ ခ်င္း (ဂ်င္း)၊ စတဲ့အသီးေတြကေန လဲ ထုတ္တယ္။ ခ်င္း (ဂ်င္း) ျမစ္၊ အာလူး၊ ကန္စြန္းဥ၊ ၾကံ၊ ပ်ားရည္၊ ႏြားႏို႔၊ စတာေတြကေနလဲ ထုတ္တယ္။

အရက္ဘယ္ေလာက္ပါသလဲဆိုတာ အမ်ိဳးမ်ိဳးရွိတယ္။ (ABV) ထုတည္အလိုက္ရာႏွဳန္းနဲ႔ ေဖၚျပေလ့ရွိတယ္။ အရက္ ၁ဝဝ စီစီမွာ အက္သေနာ ဘယ္ေလာက္ပါသလဲကို ေျပာတာျဖစ္တယ္။ အရက္တံဆိပ္မွာ ဖတ္ႏိုင္တယ္။ စာမပါတာေတာ့ ေသာက္ၾကည့္မွ သိမယ္။ ေသာက္ၾကည့္ရင္ ဘာျဖစ္မလဲ ဆက္ဖတ္ပါခင္ဗ်ား။

အရက္နဲ႔ က်န္းမာေရး
• ကာလတိုသက္ေရာက္မႈေတြကေတာ့ Intoxication အဆိပ္အေတာက္သင့္ျခင္းနဲ႔ Dehydration ေရ+ဓါတ္ဆားခန္းေျခာက္ျခင္းေတြျဖစ္မယ္။ ေရရွည္မွာ Alcoholism အရက္စြဲလို႔အရက္သမားျဖစ္ျခင္း၊ Malnutrition အာဟာရခ်ိဳ႕တဲ့ျခင္း၊ Chronic pancreatitis နာတာရွည္သရက္ရြက္ေရာင္ျခင္း၊ Alcoholic liver disease အရက္ေၾကာင့္ျဖစ္တဲ့အသဲေရာဂါေတြ၊ Cancer ကင္ဆာနဲ႔ ဗဟိုနဲ႔အေဝးပိုင္း အာရံုေၾကာစနစ္ေတြ ထိခိုက္ျခင္း။
• Alcohol အရက္ကို အသဲကေန Carcinogen acetaldehyde ကင္ဆာျဖစ္ေစႏိုင္တဲ့ဓါတ္ ေျပာင္းေပးေနတာ ျဖစ္တယ္။
• အရက္နည္းနည္းေသာက္တာကေန ႏွလံုးေရာဂါအႏၲရာယ္နဲ႔ မ်ားမ်ားေသာက္တာကေန Stroke (ဆထုတ္ခ္) ေခၚတဲ့ ဦးေႏွာက္-ေသြးေၾကာေရာဂါ (ေလျဖတ္ျခင္း) နဲ႔ ေသြးတိုး စတာေတြကို ျဖစ္ေစမယ္။
• အရက္တိုင္းကေန (ကယ္လိုရီ) ရေစတယ္။ ကိုယ္အေလးခ်ိန္တိုးေစမယ္။ ဗိုက္ထြက္မယ္။ ဖ်င္းစြဲေနရင္ေတာ့ ပိုသိသာမယ္။ (အယ္လ္ကိုေဟာ) ၁ ဂရမ္ကေန ပ်မ္းမွ် 7.1 kcal ရေစတယ္။ ၁ စီစီ (မယ္လ္) ကေန 5.6 kcal ရေစမယ္။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ ၂၇-၃-၂ဝ၁၄

SII RABIVAX ေခြးရူးေရာဂါကာကြယ္ေဆး

• ဘုရားဖူးသြားတဲ့သူတေယာက္ ဗုဒၶဂယာ ျမန္မာဘုန္းေတာ္ၾကီးေက်ာင္းတိုက္မွာေမြးထားတဲ့ေခြးကိုက္ခံရလို႔ ကာကြယ္ေဆးလာထိုးတယ္။
• အိႏၵိယကထုတ္တဲ့ Rabies vaccine ေခြးရူးေရာဂါကာကြယ္ေဆး ျဖစ္တယ္။ cell culture ဆဲလ္ေမြးျမဴနည္းနဲ႔ ထုတ္လုပ္တာျဖစ္တယ္။ ေခြး (ေခြးရူး) မကိုက္မီနဲ႔ အကိုက္ခံရျပီးပါထိုးႏိုင္တယ္။ ေခြးရူးေရာဂါ ဗိုင္းရပ္စ္ Pitman-Moore strain ကေနလုပ္ထားတယ္။ ß propiolactone နဲ႔ ဗိုင္းရပ္စ္ကို ေရာဂါမေရေစအာင္လုပ္ထားတယ္။ Aluminum Phosphate ကိုထပ္သံုးတယ္။
• အသားေဆးထိုးရမဲ့ 1 ml မွာ Rabies antigen > 2.5 I.U. ပါတယ္။
• ေခြးရုးအႏၲရာယ္ရွိသူေတြအတြက္ ကာကြယ္ေဆးနဲ႔ ေခြးရူးကိုက္ခံရတာအတြက္ပါ သံုးတယ္။
• ကာကြယ္ေဆးရဲ႕ ေဘးထြက္-ဆိုက်ိဳးေတြက မဆိုးပါ။ ေဆးထိုးတဲ့ေနရာမွာ နာေနတာကို ၁-၂ ရက္သာ ခံစားရမယ္။ ကိုယ္ပူတာ၊ ပ်ိဳ႕အန္တာ၊ မအီမသာျဖစ္တာနဲ႔ ကိုက္ခဲတာေတြနည္းနည္းသာျဖစ္ၾကတယ္။
• ၾကိဳတင္ကာကြယ္ျခင္း = 1 ml ကို ဝ-၇-၂၈ ေဖၚျမဴလာအတိုင္း စုစုေပါင္း (၃) ခါ ထိုးတယ္။ ၁ ႏွစ္ေနရင္ တၾကိမ္ ထပ္ထိုးပါ။ တခ်ိဳ႕က ၅ ႏွစ္ေနမွသာ ထပ္ထိုးခိုင္းတယ္။
• ေခြးကိုက္ခံထားရသူေတြကိုထိုးေပးနည္း = 1 ml ကို ဝ-၃-၇-၁၄-၂၈ ေဖၚျမဴလာအတိုင္း စုစုေပါင္း (၅) ခါ ထိုးတယ္။ ၉ဝ ရက္မွာ ထပ္ထိုး၁ ၾကိမ္ထိုးမယ္။
• တကယ္လို႔ အရင္က ကာကြယ္ေဆးကို အျပည့္ထိုးထားသူက ၁ ႏွစ္အတြင္းဆိုရင္ ကာကြယ္ေဆးကို ဝ-၃ ေဖၚျမဴလာနဲ႔ (၂) ၾကိမ္၊ ထပ္ထိုးရမယ္။
• ဆိုးဝါးတဲ့ကူးစက္မႈျဖစ္သူေတြကို specific rabies immunoglobulin of human origin (HRG) 20 I.U. per kg ဒါမွမဟုတ္ purified rabies, immunoglobulin of equine origin (ERIG) 40 I.U. per kg ကိုပါ ကာကြယ္ေဆးထိုးတဲ့ေန႔မွာဘဲ ထိုးရတယ္။
• တကယ္လို႔ အရင္က ကာကြယ္ေဆးကို အျပည့္ထိုးထားသူက ၁ ႏွစ္အတြင္းဆိုရင္ ကာကြယ္ေဆးကို ၂ ၾကိမ္၊ ၃ ၾကိမ္ ထပ္ထိုးရမယ္။
• ေခြးကိုက္ခံရတဲ့ေနရာကို သန္ရွင္းေဆးေၾကာပါ။ ေရ + ဆပ္ျပာ + 70% alcohol အရက္ျပန္သံုးပါ။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၂၇-၃-၂ဝ၁၄

Wednesday, March 26, 2014

Air pollution ေလထုညစ္ညမ္းမႈနဲ႔ ေသဆံုးမႈ

• ေလထုညစ္ညမ္းမႈနဲ႔ဆက္ျပီး ေသးဆံုးရသူေပါင္း ၂ဝ၁၂ ထဲမွာ ၇ သန္း ရွိခဲ့တယ္။
• အဲဒီထဲက ၆ သန္းနီးပါးဟာ ျမန္မာႏိုင္ငံပါတဲ့ အေရွ႕ေတာင္အာရွ (၂႕၃ သန္း) နဲ႔ ပစိဖိတ္အေနာက္ပိုင္းေဒသ (၂႕၈သန္း) က ျဖစ္ပါတယ္။
• အေရွ႕ေတာင္အာရွမွာ ၁႕၇ သန္းဟာ အိမ္တြင္းေလထုညစ္ညမ္းလို႔ အသက္မၾကီးခင္ေသခဲ့ၾကရတယ္။
• ႏွလံုးေရာဂါ (၆ဝ%)၊ အသက္ရွဴလမ္းေရာဂါေတြနဲ႔ ကင္ဆာေတြဟာ ေလထုမသန္႔ရွင္းတာနဲ႔ ဆက္စပ္ပါတယ္။
• လူေပါင္း ၃႕၃ သန္းတို႔ဟာ အခန္းတြင္းေလထုမသန္႔ရွင္းလို႔ေသဆံုးၾကရတယ္။ အျပင္ေလညစ္ညမ္းလို႔က ၂႕၆ သန္းရွိတယ္။
• အိမ္တြင္းေလမသန္႔ဘူးဆိုတာ ခ်က္ျပဳရာသံုးတဲ့မီးဖိုေတြက အမ်ားဆံုးပါ။
• ကမာၻမွာ လူေပါင္း ၃ ဘီလ်န္ဟာ ထင္းမီး၊ မီးေသြးမီး နဲ႔ ေက်ာက္မီးေသြးမီးေတြကို အသံုးျပဳေနၾကရပါတယ္။ ႏြားေျခးမီးကိုပါသံုးေနရတဲ့ အိႏၵိယမွာ လူဦးေရရဲ႕ ၆၃% ဟ အဲလိုေလာင္စာကိုသာသံုးေနၾကတယ္။ ဒီလိုမီးေတြကေန ကာဗြန္မိုေနာက္ဆိုက္ေတြ ထြက္ေစပါတယ္။
• ဆင္းရဲႏြမ္းပါးသူေတြ (၈ဝ%) က ေသဆံုးမႈအမ်ားဆံုးျဖစ္တယ္။ အဲဒီအထဲမွာ ဆင္းရဲတဲ့အမ်ိဳးသမီးေတြနဲ႔ ကေလးေတြက အမ်ားဆံုးျဖစ္ပါတယ္။
• ျပင္ပေလထုညစ္ညမ္းမႈေၾကာင့္ေသဆံုးရတဲ့ေရာဂါေတြ
- ႏွလံုးေသြးေၾကာက်ဥ္းေရာဂါ = ၄ဝ%
- ႏွလံုး-ဦးေႏွာက္ ေသြးေၾကာေရာဂါ (စထုတ္ခ္) = ၄ဝ%
- နာတာရွည္အသက္ရွဴလမ္းပိတ္ေရာဂါ = ၁၁%
- အဆုပ္ကင္ဆာ = ၆%
- ကေလးေတြ ရက္တိုအသက္ရွဴလမ္းပိုးဝင္ေရာဂါ = ၃%
• အိမ္တြင္းေလထုညစ္ညမ္းမႈေၾကာင့္ ေသဆံုးရတဲ့ေရာဂါေတြ
- ႏွလံုး-ဦးေႏွာက္ ေသြးေၾကာေရာဂါ (စထုတ္ခ္) = ၃၄%
- ႏွလံုးေသြးေၾကာက်ဥ္းေရာဂါ = ၂၆%
- နာတာရွည္အသက္ရွဴလမ္းပိတ္ေရာဂါ = ၂၂%
- ကေလးေတြ ရက္တိုအသက္ရွဴလမ္းပိုးဝင္ေရာဂါ = ၁၂%
- အဆုပ္ကင္ဆာ = ၆%

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၂၇-၃-၂ဝ၁၄

Tuesday, March 25, 2014

World Tuberculosis Day ကမာၻ႔ တီဘီေန႔

• ၂ဝ၁၄ ကမာၻ႔ တီဘီေန႔ ရ့ဲ ေဆာင္ပုဒ္ကေတာ့ ‘Reach the 3 million လူ ၃ သန္းဆီ ေရာက္ရမည္’ ျဖစ္ပါတယ္။
• တီဘီ ဆိုတာ ကုလို႔ရတဲ့ ေရာဂါပါ။ ခက္ေနတာက တီဘီ ရွိသူေတြကို လိုက္ရွာရတာ၊ ေပ်ာက္ေအာင္ ကုေပးရတာေတြက ျပည့္စံုလံုေလာက္မႈ မရွိေသးတာျဖစ္ပါတယ္။
• တႏွစ္မွာ လူေပါင္း ၉ သန္းက တီဘီေရာဂါကူးစက္ခံေနၾကရတယ္။ သူတို႔ထဲက ၃ ပံု ၁ ပံုကို က်န္းမာေရး ေစာင့္ေရွာက္ေပးသူေတြက မေတြ႔ၾကရဘူး။ အဲဒီ လူနာ ၃ သန္းဟာ ဒုကၡသည္ေတြ၊ ေရြ႕ေျပာင္း အလုပ္သမားေတြ၊ ကိုယ့္တိုင္းျပည္ထဲမွာဘဲ စစ္ေဘးေၾကာင့္ျဖစ္ျဖစ္၊ အာဏာပိုင္ေတြကေန အတင္းခိုင္းလို႔ျဖစ္ျဖစ္ ေနရာေရြ႕ေနၾကရသူေတြ၊ အက်ဥ္းသားေတြ၊ အစိုးရနဲ႔ ဆိုင္ရာေတြကေန ပစ္ထားခံရသူေတြ၊ လူနည္းစုေတြနဲ႔ မူးယစ္ေဆးဝါးသံုးစြဲသူေတြက အမ်ားဆံုးျဖစ္တယ္။
• ကမာၻ႔တီဘီေန႔မွာ တီဘီေရာဂါက်န္းမာေရးအသိ တိုးမ်ားလာေစေအာင္လုပ္ျပီး ကာကြယ္ေရးနဲ႔ ကုသေရးဆိုင္ရာ ၾကိဳးပမ္းမႈေတြနဲ႔အတူ၊ ဒီဝန္ထုပ္ဝန္ပိုးၾကီး သက္သာလာေစဘို႔႔ ရည္မွန္းပါတယ္။ ႏိုင္ငံေရးနဲ႔ လူမႈေရးနယ္ပယ္ ႏွစ္ရပ္လံုးမွာ လုပ္ရမွာျဖစ္ပါတယ္။
• တီဘီနဲ႔ ေသဆံုးေနရမႈ ေလ်ာ့က်ေရးရည္မွန္းခ်က္ဟာ ၁၉၉ဝ ကေနတြက္ရင္ ၄၅% က်ဆင္းလာတာဟာ အားရစရာ ေကာင္းတယ္။ ျဖစ္ပြါးႏွဳန္းကလဲ နည္းလာပါေသးတယ္။ နည္းနာသစ္ေတြထဲမွာ ေရာဂါ အျမန္ ရွာေဖြေရးနဲ႔ အသက္ကယ္ေဆးေတြ ရရွိေရးလဲ ပါဝင္ပါတယ္။
• ဒါေပမဲ့ ကမာၻၾကီးကထမ္းထားရတဲ့ ဝန္ထုပ္ဝန္ပိုးက ၾကီးမားေနဆဲပါ။
• ၂ဝ၁၂ ခုႏွစ္စာရင္းေတြအရ - - တီဘီေဝဒနာသည္ေပါင္း ၈႕၆ သန္းရွိေနတယ္။ ၁႕၃ သန္းက တီဘီေၾကာင့္ အသက္ဆံုးပါးေနရတယ္။ ေသဆံုးရသူေတြထဲက ၉၅% ဟာ ဆင္းရဲသားနဲ႔ လူလတ္တန္းစားထဲကျဖစ္တယ္။ သိထားဘို႔က ဒီေလကတဆင့္ ကူးစက္ေရာဂါဟာ ေလရွဴေနသူ ဘယ္သူမဆိုကို ကူးစက္ႏိုင္ပါတယ္။ - အမ်ိဳးသမီး အသက္ ၁၅ ႏွစ္ကေန ၄၄ ႏွစ္အတြင္း ေသဆံုးရတဲ့အေၾကာင္းရင္းေတြထဲမွာ တီဘီ က တတိယ လိုက္တယ္။ - ကေလးတီဘီျဖစ္သူ ကေလးေပါင္း ၅ သိန္းရွိျပီး၊ ၇၄ဝဝဝ ေသဆံုးခဲ့ရတယ္။ - MDR-TB ေခၚတဲ့ ေဆးယဥ္ တီဘီ ရွိေနသူေတြထဲက ၃ ေယာက္မွာ ၁ ေယာက္၊ ေရာဂါရွိေနတာကို မသိၾကရပါ။ ဒီလိုေရာဂါသည္ေပါင္း ၁၆ဝဝဝ က ေဆးကုသမႈမရၾကေသးပါ။ - တီဘီ နဲ႔အတူ HIV ပါရွိေနလို႔ ART ေဆးေပးေနရသူေတြကိုလဲ ပိုဂရုစိုက္ၾကဘို႔ လိုအပ္ေနပါေသးတယ္။

ျမန္မာဒုကၡသည္ေတြ၊ ျမန္မာေရြ႕ေျပာင္း အလုပ္သမားေတြ၊ ျမန္မာျပည္ထဲမွာဘဲ စစ္ေဘးေၾကာင့္နဲ႔ အာဏာပိုင္ေတြကေန အတင္းခိုင္းလို႔ ေနရာေရြ႕ေနၾကရသူ ႏိုင္ငံသားေတြ၊ အက်ဥ္းသားေတြ၊ အစိုးရနဲ႔ ဆိုင္ရာေတြကေန ပစ္ပယ္ထားခံရသူေတြ၊ လူနည္းစုေတြနဲ႔ မူးယစ္ေဆးဝါးသံုးစြဲသူေတြ တီဘီေဘးက ကင္းေဝးၾကပါေစ။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၂၄-၃-၂ဝ၁၄

TB ေၾကာက္လို႔ရွိရင္ မေၾကာက္ပါနဲ႔

• ျပႆနာကလူေတြရဲ႕က်န္းမာေရးနဲ႔ဆိုင္တဲ့ အသိစိတ္ဓာတ္ပါပဲ။ ၂၁ ရက္ေန႔က႐ုပ္ျမင္သံၾကားမွာ ကမာၻ႔ တီဘီေန႔ က အင္တာဗ်ဴးတစ္ခုၾကည့္ရပါတယ္။ ႐ုပ္႐ွင္သ႐ုပ္ေဆာင္ ေဒၚေဆြဇင္ထိုက္ေျပာသြားတဲ့စကားတစ္ခြန္းပါ။ က်ေနာ္နားလည္လိုက္သလိုေျပာရရင္ေတာ့ “လူေတြမွာ ကိုယ့္က်န္းမာေရးကို ဂ႐ုစိုက္တက္တဲ့စိတ္ေတြ ျဖစ္ေပၚလာေအာင္ တိုးျပီးလုပ္ေပးဖို႔လည္းလိုပါတယ္” တဲ့။
• ျပႆနာက (ေကာင္ဆယ္လင္း) ေဆြးေႏြးရွင္ျပတာမလုပ္တာ မဟုတ္ပါ။ အထူးသျဖင့္ အေျခခံလူတန္းစား ေတြမွာပါ (ေကာင္ဆယ္လင္း) ကို က်က်နန လုပ္ေပးေပမယ့္ ကိုယ္ေပးခ်င္တဲ့ (မက္ေဆ့ခ်္) သတင္း အခ်က္အလက္က သူတို႔ဆီကို ေကာင္းေကာင္း မေရာက္တာပါ။
• TB သံသယျဖစ္စရာ လူနာလာတယ္ဆိုၾကပါစို႔ ကိုယ္က ဒီလိုဒီလိုပဲ ခင္ဗ်ားအေနအထားကေတာ့TB ျဖစ္ႏိုင္တဲ့ အလားအလာ႐ွိတယ္၊ ျဖစ္ေနတယ္လို႔ မဆိုလိုပါဘူး။ အဲ့ေတာ့ အျဖဴအမဲကြဲျပားသြားေအာင္ သလိပ္စစ္၊ ဓာတ္မွန္ ႐ိုက္လုပ္ရေအာင္၊ သလိပ္စစ္တာလည္း အခမဲ့ပါ။ ဓာတ္မွန္ကေတာ့ ၄ဝဝဝိ/ေလာက္ ကုန္က်မယ္၊ တစ္ကယ္လို႔ ဓာတ္မွန္႐ိုက္ဖို႔ ေငြေၾကးအခက္အခဲ႐ွိရင္လည္း ေျပလည္ေအာင္လုပ္ေပးလို႔ရတယ္။ (က်ေနာ္နဲ႔ လက္တြဲ လုပ္ေနတဲ့ INGO ႏိုင္ငံတကာ အစိုးရမဟုတ္တဲ့အဖြဲ႔က ဒါအတြက္ ပိုက္ဆံျပန္ေပးပါတယ္။)
• TB ျဖစ္ခဲ့မယ္ဆိုရင္လည္း ေၾကာက္စရာမလိုပါဘူး။ ေဆး ၆ လေသာက္ရင္ အ႐ွင္းေပ်ာက္ပါတယ္ေျပာၿပီး၊ သလိပ္ခြက္ကေလးေတြ ေပးလိုက္တယ္။ ေနာက္ေန႔ ေပၚမလာေတာ့ဘူး။ အိမ္အထိ လိုက္ေျပာရေတာ့လည္း ၂ ခါေလာက္ဆို တစ္မ်ိဳးျမင္ၾကျပီ။ အမွန္ေတာ့ သူတို႔ေတြက TB နဲ႔ ပတ္သက္ျပီး ရင္ဆိုင္ရမွာ ေၾကာက္တာပါ။ ကိုယ့္ကိုယ္ကို ဒီေရာဂါမ႐ွိဘူးလို႔ပဲ မ်က္စိမွိတ္ျပီးယံုထားၾကတယ္။ TB နဲ႔ပတ္သက္ၿပီး ေဆး ၆ လေသာက္ရင္ ေပ်ာက္တယ္ဆိုတာလဲ သိတယ္။ ေဆးမတိုးတဲ့ TB ကိုလည္းသိတယ္။ က်န္းမာေရး၀န္ႀကီးဌာနကလဲ က်န္းမာေရးပညာေပးကို အတိုင္းအတာတစ္ခုအထိ လုပ္ထားတယ္လို႔ ယံုၾကည္ပါတယ္။ ကိုယ္ကိုတိုင္က လိုလိုခ်င္ခ်င္နဲ႔ (ဆခရင္နင္) ဆန္ကာတင္စစ္ေဆးခံတာ လုပ္လာၾကရင္ သိပ္ေကာင္းမွာပါ။
• MDR TB ေဆးယဥ္တဲ့ တီဘီ နဲ႔ပတ္သက္ၿပီးေတာ့ အဆင္မေျပတာေလးေတြ႐ွိရင္ အထက္ျမန္မာျပည္-ေအာက္ျမန္မာျပည္ တီဘီ တိုက္ဖ်က္ေရးဗဟိုဌာနေတြမွာ ဆက္သြယ္တိုင္ပင္ႏိုင္ပါတယ္။
• အထူးသျဖင့္ ပထမအႀကိမ္ ေဆးေသာက္ၿပီးသားTB လူနာေတြ ေဆးထပ္ေသာက္ရေတာ့မယ္ဆိုရင္ Gene xpert (ဂ်င္း အိတ္စပတ္) ဆိုတဲ့ သလိပ္စစ္တာမျဖစ္မေနလုပ္ရပါတယ္။ အဲ့ဒါက MDR TB အတြက္ ဆန္ကာတင္ စစ္ေဆးနည္းလိုပါပဲ။ မႏၲေလးမွာ ဆိုရင္ ျပည္သူ႔ေဆးရံုႀကီးအတြင္းက တီဘီဌာနနဲ႔ ပုသိမ္ႀကီးတီဘီေဆးရံုေတြမွာ သြားေရာက္ တိုင္ပင္ေဆြးေႏြး ႏိုင္ပါတယ္။
• ကိုယ့္ပတ္ဝန္းက်င္က မသိေသးသူမ်ားကိုလည္း မွ်ေဝႏိုင္ပါတယ္။ (Kyaw Thura Aung)

ဦး/ကို ေက်ာ္သူရေအာင္ရ့ဲ (ကြန္မင့္) ကို ျမန္လည္ေဖါက္သည္ခ်တာျဖစ္ပါတယ္။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၂၄-၃-၂ဝ၁၄

Exercise after Surgery ခြဲစိတ္ထားျပီးသူ ေလ့က်င့္ခန္းလုပ္ျခင္း

ဆရာရွင့္ ဗိုက္ခြဲျပီး ကေလးေမြးထားတဲ့ အမ်ိဳးသမီး တေယာက္အေနနဲ႔ ဘယ္အခ်ိန္ေလာက္မွာ ေလ့က်င့္ခန္း စလုပ္နိုင္ပါသလဲ။ ဝိတ္ခ်တာဘယ္လိုနည္းနဲ႔ခ်နိုင္ပါမလဲ။ အခု ဒုတိယကေလးကို ခြဲေမြးတာ အတြင္းအနာက အခု ၂ လခြဲအထိ သိပ္မက်က္ခ်င္ဘူး ျဖစ္ေနတယ္။ စမ္းမိရင္နာေနတုန္းပါပဲ။ အတြင္းခ်ဳပ္ရိုးက အနားစပ္မွာ လံုးလံုးေလး ျဖစ္ေနတယ္။ ျပႆနာမ်ားရိွနိုင္မလား ဆရာ။ သားဦးတုန္းကေတာ့ ဘာမွမနာခဲ့သလိုပါပဲ။ သူငယ္ခ်င္းလဲ သူ႔ ဒုတိယကေလး ၂ နွစ္ေက်ာ္တာေတာင္ နာေနတုန္းလို႔ေျပာပါတယ္။ ျပီးေတာ့ ဗိုက္ခြဲကေလးေမြးတဲ့အခါ ခ်ဳပ္ရိုး ၃ ခါ ခ်ဳပ္ရတယ္လို႔ ၾကားဖူးပါတယ္။ အေသးစိတ္ ေျဖၾကားေပးနိုိင္မလားရွင့္။

• ကိုယ္အေလးခ်ိန္ခ်တာကို သပ္သပ္ေရးထားပါတယ္။
• ခ်ဳပ္ရိုးမွာ လံုးလံုးေလးေတြလိုစမ္းေတြ႔တာက စိုးရိမ္စရာမရွိပါ။ အေရျပားကိုခ်ဳပ္တဲ့ အပ္ျခည္၊ ေအာက္က အလႊာေတြကို ခ်ဳပ္တဲ့ အသားျဖစ္ခ်ဳပ္ၾကိဳး (ကက္ဂတ္) ေတြက အမာရြတ္ျဖစ္စဥ္မွာ စုေနလို႔သာျဖစ္ပါမယ္။ ၾကာေလ အသားက်ေလျဖစ္မယ္။ တကယ္လို႔ ေနရာတခုစီေလာက္မွာ အနာလို ပန္းေရာင္၊ အနီေရာင္ ေနရာေလးေတြ ရွိရင္ေတာ့ အထဲက ခ်ဳပ္ရိုးစေလး ထြက္ခ်င္လို႔ေနမယ္။ ထုတ္ေပးလိုက္ရင္ ေပ်ာက္သြားပါမယ္။
• ဗိုက္ခြဲတာတိုင္းမွာ အေရျပား၊ အဆီ၊ ၾကြက္သား၊ အရြတ္လႊာ၊ ဗိုက္ဖံုးလႊာဆိုျပီး၊ ၄ ထပ္၊ အဆင့္ဆင့္ ခြဲရ၊ ခ်ဳပ္ရတယ္။ ကေလးဖြါးတာဆိုရင္ သားအိမ္ကိုလဲ ၃ ထပ္ခ်ဳပ္ေပးရတယ္။
• နာတာမွာ ခံစားမႈ မတူတာရွိတယ္။ ဗိုက္ကို တခါမကခြဲရသူေတြဆိုရင္ သတိထားစရာတခုရွိတယ္။ တခါခြဲတိုင္း တြယ္ကပ္ျဖစ္စဥ္ ျဖစ္ၾကရတယ္။ တြယ္ကပ္မႈေၾကာင့္ နာတတ္တယ္။ “Adhesion ခြဲစိတ္ရရင္ တြယ္ကပ္မႈ ျဖစ္တယ္” စာတပုဒ္သပ္သပ္ ေရးထားပါတယ္။ လိုအပ္ရင္ စစ္ေဆးျပဳျပင္ေပးမယ္။
• ခြဲစိတ္မႈမွာ အေသးစားနဲ႔ အၾကီးစားရွိတယ္။ ဗိုက္ခြဲရရင္ေတာ့ အၾကီးစားထဲမွာပါမယ္။ ေမ့ေဆးနဲ႔ခြဲတာနဲ႔ ခါးထံုေဆးနဲ႔ခြဲရတာေတြလဲ အၾကီးစားလို႔ ေယဘုယ် ေျပာႏိုင္တယ္။
• အနာ၊ ဒဏ္ရာနဲ႔ ခြဲစိတ္နာေတြက အေပၚယံအေရျပား က်က္ဘို႔ (၈) ရက္ထက္မေစာင့္ရပါ။ ေခါင္းပိုင္းဆို (၅) ရက္သာၾကတယ္။ ခ်ဳပ္ရိုးေျဖတဲ့ရက္ေတြျဖစ္ပါတယ္။ အရိုးက်ိဳးထားတာက အခ်ိန္ပိုယူပါမယ္။
• အေရျပားေအာက္က အဆီ၊ ၾကြက္သားနဲ႔ အဂၤါအစိတ္အပိုင္းေတြလဲ ရက္တူေလာက္မွာ အနာက်က္ပါတယ္။
• အၾကမ္းဖ်ဥ္း ႏွစ္ပါတ္ (၁၄ ရက္) ဆိုရင္ အနာေကာင္းေကာင္းက်က္ျပီလို႔ေျပာႏိုင္တယ္။ ပိုးဝင္လို႔ အနာရင္းတာ၊ ခ်ဳပ္ရိုးေၾကာင္းဟသြားတာ၊ ပြင့္သြားတာ မဟုတ္ရင္ေျပာတာျဖစ္ပါတယ္။
• ဗိုက္ကိုအၾကီးစားခြဲစိတ္မႈလုပ္ျပီး ခ်ဳပ္ရိုးေၾကာင္းတခုလံုး ဟထြက္တာမ်ိဳးက ရက္ေစ့လို႔ ခ်ဳပ္ရိုးေျဖတဲ့ရက္မွာဘဲ ျဖစ္တယ္။ ကြ်န္ေတာ့္ဆရာဝန္သက္တမ္းအတြင္း အနည္းဆံုး (၃) ေယာက္ေလာက္ေတြ႔ရဘူးတယ္။ အဲလိုလူမ်ိဳးကေတာ့ ပိုေစာင့္ရမယ္။
• ခြဲစိတ္ျပီးေနာက္ ေမ့ေဆး၊ ထံုေဆးပ်ယ္တာနဲ႔ လႈပ္ရွားမႈစႏိုင္တယ္။ စလဲစသင့္တယ္။ (ဟာနီယာ) အူက်တာကို ခြဲစိတ္တာ၊ (ပလပ္စတစ္) ခြဲစိတ္တာစတဲ့ တခ်ိဳ႕ ခြ်င္းခ်က္ကလြဲရင္ ေျပာတာျဖစ္ပါတယ္။
• အသက္ၾကီးသူေတြဆိုရင္ ေျခေထာက္လႈပ္ရွားမႈကို မျဖစ္မေနလုပ္ေစတယ္။ လမ္းေလွ်ာက္ႏိုင္တာလဲ ရက္မၾကာပါ။
• ေလ့က်င့္ခန္းလုပ္တာမ်ိဳးအတြက္ အနည္း-အမ်ားနဲ႔ အျပင္း-အေျပာ့ကြာမယ္။ ဘာလုပ္လုပ္ ေျဖးေျဖး၊ နည္းနည္းကေန စသင့္တယ္။
• ၄ ပါတ္ဆိုရင္ မခြဲစိတ္ခင္ကလို လုပ္ႏိုင္ပါျပီ။ ခြဲထားတဲ့ေနရာအတြက္သာ ေစာင့္ၾကရတာျဖစ္ပါတယ္။ လက္ကို ခြဲထားသူက ဗယ္လီေလ့က်င့္ခန္း လုပ္လို႔ ရပါတယ္။
• အမ်ိဳးသမီးေတြ တင္ပါးဆံုေနရာ၊ ေမြးဖြါးလမ္းမွာ ခြဲစိတ္ရသူဆိုရင္ (ကီဂယ္လ္) ေလ့က်င့္ခန္းလိုမ်ိဳးကေတာ့ (၂) ပါတ္ထက္ပိုျပီး ေစာင့္စရာမလိုပါ။ သားအိမ္နဲ႔ ေမြးလမ္း၊ ဆီးလမ္းအားေကာင္းေစဘို႔လုပ္နည္းကို ဆိုလိုတာပါ။ စာတပုဒ္သပ္သပ္ေရးထားပါတယ္။
• ေလ့က်င့္ခန္းနဲ႔အတူ၊ အစားအေသာက္နဲ႔ လိုမဲ့ေဆးေတြလဲ ကူသင့္တယ္။ ဥပမာ မွ်တလံုေလာက္တဲ့ အာဟာရ စားေသာက္ရမယ္။ (တစ္ရွဴး) ေတြ အသစ္ျဖစ္ေစေအာင္ (ပရိုတင္း) ဓါတ္ မနည္းေစရပါ။ ၾကြက္သား အားေကာင္းေအာင္ (ပိုတက္ဆီယမ္) အပိုေဆာင္းလိုႏိုင္တယ္။ ဗီတာမင္ (စီ) လဲ ၅ဝဝ မီလီဂရမ္ ေသာက္တာ ေကာင္းပါတယ္။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၂၄-၃-၂ဝ၁၄

Monday, March 24, 2014

TB ေၾကာက္လို႔ရွိရင္ မေၾကာက္ပါနဲ႔

• ျပႆနာကလူေတြရဲ႕က်န္းမာေရးနဲ႔ဆိုင္တဲ့ အသိစိတ္ဓာတ္ပါပဲ။ ၂၁ ရက္ေန႔က႐ုပ္ျမင္သံၾကားမွာ ကမာၻ႔ တီဘီေန႔ က အင္တာဗ်ဴးတစ္ခုၾကည့္ရပါတယ္။ ႐ုပ္႐ွင္သ႐ုပ္ေဆာင္ ေဒၚေဆြဇင္ထိုက္ေျပာသြားတဲ့စကားတစ္ခြန္းပါ။ က်ေနာ္နားလည္လိုက္သလိုေျပာရရင္ေတာ့ “လူေတြမွာ ကိုယ့္က်န္းမာေရးကို ဂ႐ုစိုက္တက္တဲ့စိတ္ေတြ ျဖစ္ေပၚလာေအာင္ တိုးျပီးလုပ္ေပးဖို႔လည္းလိုပါတယ္” တဲ့။
• ျပႆနာက (ေကာင္ဆယ္လင္း) ေဆြးေႏြးရွင္ျပတာမလုပ္တာ မဟုတ္ပါ။ အထူးသျဖင့္ အေျခခံလူတန္းစား ေတြမွာပါ (ေကာင္ဆယ္လင္း) ကို က်က်နန လုပ္ေပးေပမယ့္ ကိုယ္ေပးခ်င္တဲ့ (မက္ေဆ့ခ်္) သတင္း အခ်က္အလက္က သူတို႔ဆီကို ေကာင္းေကာင္း မေရာက္တာပါ။
• TB သံသယျဖစ္စရာ လူနာလာတယ္ဆိုၾကပါစို႔ ကိုယ္က ဒီလိုဒီလိုပဲ ခင္ဗ်ားအေနအထားကေတာ့TB ျဖစ္ႏိုင္တဲ့ အလားအလာ႐ွိတယ္၊ ျဖစ္ေနတယ္လို႔ မဆိုလိုပါဘူး။ အဲ့ေတာ့ အျဖဴအမဲကြဲျပားသြားေအာင္ သလိပ္စစ္၊ ဓာတ္မွန္ ႐ိုက္လုပ္ရေအာင္၊ သလိပ္စစ္တာလည္း အခမဲ့ပါ။ ဓာတ္မွန္ကေတာ့ ၄ဝဝဝိ/ေလာက္ ကုန္က်မယ္၊ တစ္ကယ္လို႔ ဓာတ္မွန္႐ိုက္ဖို႔ ေငြေၾကးအခက္အခဲ႐ွိရင္လည္း ေျပလည္ေအာင္လုပ္ေပးလို႔ရတယ္။ (က်ေနာ္နဲ႔ လက္တြဲ လုပ္ေနတဲ့ INGO ႏိုင္ငံတကာ အစိုးရမဟုတ္တဲ့အဖြဲ႔က ဒါအတြက္ ပိုက္ဆံျပန္ေပးပါတယ္။)
• TB ျဖစ္ခဲ့မယ္ဆိုရင္လည္း ေၾကာက္စရာမလိုပါဘူး။ ေဆး ၆ လေသာက္ရင္ အ႐ွင္းေပ်ာက္ပါတယ္ေျပာၿပီး၊ သလိပ္ခြက္ကေလးေတြ ေပးလိုက္တယ္။ ေနာက္ေန႔ ေပၚမလာေတာ့ဘူး။ အိမ္အထိ လိုက္ေျပာရေတာ့လည္း ၂ ခါေလာက္ဆို တစ္မ်ိဳးျမင္ၾကျပီ။ အမွန္ေတာ့ သူတို႔ေတြက TB နဲ႔ ပတ္သက္ျပီး ရင္ဆိုင္ရမွာ ေၾကာက္တာပါ။ ကိုယ့္ကိုယ္ကို ဒီေရာဂါမ႐ွိဘူးလို႔ပဲ မ်က္စိမွိတ္ျပီးယံုထားၾကတယ္။ TB နဲ႔ပတ္သက္ၿပီး ေဆး ၆ လေသာက္ရင္ ေပ်ာက္တယ္ဆိုတာလဲ သိတယ္။ ေဆးမတိုးတဲ့ TB ကိုလည္းသိတယ္။ က်န္းမာေရး၀န္ႀကီးဌာနကလဲ က်န္းမာေရးပညာေပးကို အတိုင္းအတာတစ္ခုအထိ လုပ္ထားတယ္လို႔ ယံုၾကည္ပါတယ္။ ကိုယ္ကိုတိုင္က လိုလိုခ်င္ခ်င္နဲ႔ (ဆခရင္နင္) ဆန္ကာတင္စစ္ေဆးခံတာ လုပ္လာၾကရင္ သိပ္ေကာင္းမွာပါ။
• MDR TB ေဆးယဥ္တဲ့ တီဘီ နဲ႔ပတ္သက္ၿပီးေတာ့ အဆင္မေျပတာေလးေတြ႐ွိရင္ အထက္ျမန္မာျပည္-ေအာက္ျမန္မာျပည္ တီဘီ တိုက္ဖ်က္ေရးဗဟိုဌာနေတြမွာ ဆက္သြယ္တိုင္ပင္ႏိုင္ပါတယ္။
• အထူးသျဖင့္ ပထမအႀကိမ္ ေဆးေသာက္ၿပီးသားTB လူနာေတြ ေဆးထပ္ေသာက္ရေတာ့မယ္ဆိုရင္ Gene xpert (ဂ်င္း အိတ္စပတ္) ဆိုတဲ့ သလိပ္စစ္တာမျဖစ္မေနလုပ္ရပါတယ္။ အဲ့ဒါက MDR TB အတြက္ ဆန္ကာတင္ စစ္ေဆးနည္းလိုပါပဲ။ မႏၲေလးမွာ ဆိုရင္ ျပည္သူ႔ေဆးရံုႀကီးအတြင္းက တီဘီဌာနနဲ႔ ပုသိမ္ႀကီးတီဘီေဆးရံုေတြမွာ သြားေရာက္ တိုင္ပင္ေဆြးေႏြး ႏိုင္ပါတယ္။
• ကိုယ့္ပတ္ဝန္းက်င္က မသိေသးသူမ်ားကိုလည္း မွ်ေဝႏိုင္ပါတယ္။ (Kyaw Thura Aung)

ဦး/ကို ေက်ာ္သူရေအာင္ရ့ဲ (ကြန္မင့္) ကို ျမန္လည္ေဖါက္သည္ခ်တာျဖစ္ပါတယ္။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၂၄-၃-၂ဝ၁၄

World Tuberculosis Day ကမာၻ႔ တီဘီေန႔

• ေခ်ာင္းဆိုးေနတာ ၂ ပါတ္ၾကာေနပါသလာ။ သလိပ္စစ္ပါ။
• တီဘီ ဆိုတာ ဘယ္သူ႔ကိုမဆို ကူးစက္ႏိုင္တယ္။ ဒါေပမဲ့ ကုသရင္ေပ်ာက္ကင္းပါတယ္။
• အားလံုးမွာ တီဘီ ရွိ-မရွိ စစ္ေဆးျပီး၊ တီဘီ ေတြ႔တယ္ဆိုရင္ အျပည့္အဝ ကုသပါရေစ။

• ၂ဝ၁၄ ကမာၻ႔ တီဘီေန႔ ရ့ဲ ေဆာင္ပုဒ္ကေတာ့ ‘Reach the 3 million လူ ၃ သန္းဆီ ေရာက္ရမည္’ ျဖစ္ပါတယ္။
• တီဘီ ဆိုတာ ကုလို႔ရတဲ့ ေရာဂါပါ။ ခက္ေနတာက တီဘီ ရွိသူေတြကို လိုက္ရွာရတာ၊ ေပ်ာက္ေအာင္ ကုေပးရတာေတြက ျပည့္စံုလံုေလာက္မႈ မရွိေသးတာျဖစ္ပါတယ္။
• တႏွစ္မွာ လူေပါင္း ၉ သန္းက တီဘီေရာဂါကူးစက္ခံေနၾကရတယ္။ သူတို႔ထဲက ၃ ပံု ၁ ပံုကို က်န္းမာေရး ေစာင့္ေရွာက္ေပးသူေတြက မေတြ႔ၾကရဘူး။ အဲဒီ လူနာ ၃ သန္းဟာ ဒုကၡသည္ေတြ၊ ေရြ႕ေျပာင္း အလုပ္သမားေတြ၊ ကိုယ့္တိုင္းျပည္ထဲမွာဘဲ စစ္ေဘးေၾကာင့္ျဖစ္ျဖစ္၊ အာဏာပိုင္ေတြကေန အတင္းခိုင္းလို႔ျဖစ္ျဖစ္ ေနရာေရြ႕ေနၾကရသူေတြ၊ အက်ဥ္းသားေတြ၊ အစိုးရနဲ႔ ဆိုင္ရာေတြကေန ပစ္ထားခံရသူေတြ၊ လူနည္းစုေတြနဲ႔ မူးယစ္ေဆးဝါးသံုးစြဲသူေတြက အမ်ားဆံုးျဖစ္တယ္။
• ကမာၻ႔တီဘီေန႔မွာ တီဘီေရာဂါက်န္းမာေရးအသိ တိုးမ်ားလာေစေအာင္လုပ္ျပီး ကာကြယ္ေရးနဲ႔ ကုသေရးဆိုင္ရာ ၾကိဳးပမ္းမႈေတြနဲ႔အတူ၊ ဒီဝန္ထုပ္ဝန္ပိုးၾကီး သက္သာလာေစဘို႔႔ ရည္မွန္းပါတယ္။ ႏိုင္ငံေရးနဲ႔ လူမႈေရးနယ္ပယ္ ႏွစ္ရပ္လံုးမွာ လုပ္ရမွာျဖစ္ပါတယ္။
• တီဘီနဲ႔ ေသဆံုးေနရမႈ ေလ်ာ့က်ေရးရည္မွန္းခ်က္ဟာ ၁၉၉ဝ ကေနတြက္ရင္ ၄၅% က်ဆင္းလာတာဟာ အားရစရာ ေကာင္းတယ္။ ျဖစ္ပြါးႏွဳန္းကလဲ နည္းလာပါေသးတယ္။ နည္းနာသစ္ေတြထဲမွာ ေရာဂါ အျမန္ ရွာေဖြေရးနဲ႔ အသက္ကယ္ေဆးေတြ ရရွိေရးလဲ ပါဝင္ပါတယ္။
• ဒါေပမဲ့ ကမာၻၾကီးကထမ္းထားရတဲ့ ဝန္ထုပ္ဝန္ပိုးက ၾကီးမားေနဆဲပါ။
• ၂ဝ၁၂ ခုႏွစ္စာရင္းေတြအရ -
- တီဘီေဝဒနာသည္ေပါင္း ၈႕၆ သန္းရွိေနတယ္။ ၁႕၃ သန္းက တီဘီေၾကာင့္ အသက္ဆံုးပါးေနရတယ္။ ေသဆံုးရသူေတြထဲက ၉၅% ဟာ ဆင္းရဲသားနဲ႔ လူလတ္တန္းစားထဲကျဖစ္တယ္။ သိထားဘို႔က ဒီေလကတဆင့္ ကူးစက္ေရာဂါဟာ ေလရွဴေနသူ ဘယ္သူမဆိုကို ကူးစက္ႏိုင္ပါတယ္။
- အမ်ိဳးသမီး အသက္ ၁၅ ႏွစ္ကေန ၄၄ ႏွစ္အတြင္း ေသဆံုးရတဲ့အေၾကာင္းရင္းေတြထဲမွာ တီဘီ က တတိယ လိုက္တယ္။
- ကေလးတီဘီျဖစ္သူ ကေလးေပါင္း ၅ သိန္းရွိျပီး၊ ၇၄ဝဝဝ ေသဆံုးခဲ့ရတယ္။
- MDR-TB ေခၚတဲ့ ေဆးယဥ္ တီဘီ ရွိေနသူေတြထဲက ၃ ေယာက္မွာ ၁ ေယာက္၊ ေရာဂါရွိေနတာကို မသိၾကရပါ။ ဒီလိုေရာဂါသည္ေပါင္း ၁၆ဝဝဝ က ေဆးကုသမႈမရၾကေသးပါ။
- တီဘီ နဲ႔အတူ HIV ပါရွိေနလို႔ ART ေဆးေပးေနရသူေတြကိုလဲ ပိုဂရုစိုက္ၾကဘို႔ လိုအပ္ေနပါေသးတယ္။

ျမန္မာဒုကၡသည္ေတြ၊ ျမန္မာေရြ႕ေျပာင္း အလုပ္သမားေတြ၊ ျမန္မာျပည္ထဲမွာဘဲ စစ္ေဘးေၾကာင့္နဲ႔ အာဏာပိုင္ေတြကေန အတင္းခိုင္းလို႔ ေနရာေရြ႕ေနၾကရသူ ႏိုင္ငံသားေတြ၊ အက်ဥ္းသားေတြ၊ အစိုးရနဲ႔ ဆိုင္ရာေတြကေန ပစ္ပယ္ထားခံရသူေတြ၊ လူနည္းစုေတြနဲ႔ မူးယစ္ေဆးဝါးသံုးစြဲသူေတြ တီဘီေဘးက ကင္းေဝးၾကပါေစ။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၂၄-၃-၂ဝ၁၄

Thursday, March 20, 2014

Nazi Medical Experiments ေအာ့ႏွလံုးနာစရာ နာဇီ ေဆးပညာ စမ္းသပ္မႈၾကီး

ဒုတိယကမာၻစစ္အတြင္းက နာဇီဂ်ာမဏီဆရာဝန္ေတြကေန ေအာ့ႏွလံုးနာစရာေကာင္းလွတဲ့ ေဆးပညာစမ္းသပ္မႈေတြကို ဖမ္းထားတဲ့ မဟာမိတ္စစ္သံု႔ပမ္းေတြရ့ဲ သေဘာတူညီမႈ မယူဘဲ စိတ္တိုင္းက် ျပဳလုပ္ခဲ့ၾကတယ္။ ကေန႔ေခတ္အရ ေဆးပညာပဋိညာဥ္ကို လြန္လြန္က်ဴးက်ဴး ခ်ိဳးေဖါက္ခဲ့တာျဖစ္တယ္။

သူတို႔လုပ္ခဲ့တာေတြကို ျပန္ဆန္းစစ္ရင္ အတန္းအစား (၃) မ်ိဳးေတြ႔ရတယ္။
(၁) ဝန္ရိုးတန္းႏိုင္ငံေတြရဲ႕ စစ္သည္ေတြ အသက္ရွင္ရပ္တည္ႏိုင္ေရးအတြက္ျဖစ္တယ္။ (ဒါခ်ဴအာ) က ဂ်ာမန္ ေလတပ္ဆရာဝန္ေတြက အင္စတီက်ဳေထာင္ျပီး လုပ္ခဲ့တာျဖစ္တယ္။ ေလတပ္သားေတြ အထက္အျမင့္ေပ ဘယ္ေလာက္ထိ တက္ႏိုင္ျပီး ေလထီးနဲ႔ခုန္ခ်ႏိုင္မလဲဆိုတဲ့ အမ်ားဆံုးကို သိခ်င္လို႔ျဖစ္တယ္။

(၂) ေဆးဝါးနဲ႔ ေဆးကုနည္းေတြအတြက္ျဖစ္တယ္။ (ဒါခ်ဴအာ)၊ (ဆက္ဆန္ေခ်ာ္ဆန္)၊ (နဇ္ဝိုင္လာ)၊ (ဘူခ်န္ေဝါလ္) နဲ႔ (ငုယင္ဂါမီး) ထိန္းသိမ္းေရးစခန္းေတြက သံုပမ္းေတြကို သံုးခဲ့တယ္။ ကူးစက္ေရာဂါေတြအတြက္ ကာကြယ္ေဆးေတြ ထုတ္ဘို႔ ရည္ရြယ္တယ္။ ငွက္ဖ်ား၊ တိုက္ဖြိဳက္၊ အဝါေရာင္အဖ်ား၊ ကူးစက္အသားဝါေရာဂါေတြ ပါဝင္တယ္။ (ေရဘင္ဗ်ဳခ္) ကင့္မွာ အရိုးအစားထိုးနည္းကို စမ္းသပ္တယ္။ ဆာလ္ဖါေဆး အစြမ္းကိုလဲ အဲဒီမွာဘဲ စမ္းသပ္ခဲ့တယ္။ အက်ဥ္းသားေတြကို (ေဖါ့စ္ဂ်င္း) နဲ႔ မုန္ညင္း အဆိပ္ဓါတ္ေငြ႔စမ္းရာမွာသံုးတယ္။

(၃) နာဇီမ်ိဳးဗီဇနဲ႔ အိုင္ဒီေယာ္ေလာ္ဂ်ီအတြက္ စမ္းတာျဖစ္တယ္။
(ဂ်ိဳးဖက္ မင္ဂေလး) ကေန (ေအာ့ဇ္ဝခ်္) မွာ အမႊာ (၁၅ဝဝ) ကို စမ္းသပ္ခဲ့တယ္။ ၂ဝဝ ေလာက္သာ အသက္ရွင္ က်န္ရစ္ေတာ့တယ္။ (ၾသဂတ္စ္ ဟာ့တ္) ကေန (စထြက္စ္ဘဂ္) တကၠသိုလ္မွာ Jewish racial inferiority ဂ်ဴးေတြ ဘယ္ေလာက္ နိမ့္က်သလဲ ဆိုတာအတြက္ စမ္းသပ္တယ္။

အဲဒါေတြအျပင္ လူေတြ (ဂ်ဴးနဲ႔ ဂ်စ္ပစီ) အစုလိုက္အျပံဳလိုက္ မ်ိဳးဆက္ျဖတ္နည္းေတြကို (ေအာ့ဇ္ဝခ်္) နဲ႔ (ရာဘင္စ္ဗ်ဳခ္) မွာ စမ္းတယ္။ လက္နက္ဆန္းေတြအတြက္လဲ စမ္းတယ္။

စမ္းသပ္နည္းေတြကို စာရင္းခ်ရရင္ -
1. Bone, muscle, and nerve transplantation experiments အရိုး၊ ၾကြက္သားနဲ႔ အာရံုေၾကာ အစားထိုးနည္း၊
2. Experiments on twins အမႊာ၊
3. Experiments with poison အဆိပ္အမ်ိဳးမ်ိဳး၊
4. Freezing experiments ေအးခဲနည္း၊
5. Head injury experiments ဦးေခါင္ဒဏ္ရာရျခင္း၊
6. High altitude experiments အျမင့္ေပစမ္းသပ္မႈ၊
7. Immunization experiments ကာကြယ္ေဆး၊
8. Incendiary bomb experiments မီးေလာင္ဗုန္း၊
9. Malaria experiments ငွက္ဖ်ား၊
10. Mustard gas experiments မုန္ညင္းအဆိပ္ဓါတ္ေငြ႔၊
11. Sea water experiments ပင္လယ္ေရစမ္းသပ္မႈ၊
12. Sterilization experiments မ်ိဳးဆက္ျဖတ္နည္း၊
13. Sulfonamide experiments ဆာလ္ဖါေဆး၊

(အက္ဒဝပ္ ဟာ့သ္စ္) က ေခါင္းေဆာင္ျပီး အက်ဥ္းသားေတြကို ေရြးခ်ယ္တယ္။ (အဲလ္ဗတ္ ဟိမ္း) နဲ႔ (ကားလ္ ဘာနက္) ေတြကလဲ ေခါင္းေဆာင္ေတြ ျဖစ္ၾကတယ္။ ဒုတိယလူက လိင္တူသမားေတြကို ဘယ္လိုကုသႏိုင္မလဲဆိုတာကုိ စမ္းသပ္တယ္။

ငွက္ဖ်ားကိုစမ္းရာမွာ လူေကာင္းေတြကို ငွက္ဖ်ားျခင္မေတြရဲ႕ ခြဲ်အိတ္ေတြေဆးထိုးေပးျပီးစမ္းတယ္။ ေရာဂါရလာျပီဆိုရင္ ေဆးေတြအမ်ိဳမ်ိဳးေပးစမ္းတယ္။ တဝက္မကေသၾကရတယ္။

၁၄-၇-၁၉၃၃ မွာ မ်ိဳးဗီဇညံ့သူလို႔ သူတို႔သတ္မွတ္ထာ ခံရသူေတြကို ဥပေဒလုပ္ျပီး မ်ိဳးဆက္ပြြါးတာကိုတားျမစ္တယ္။ ဥာဏ္ရည္နိမ့္သူေတြ၊ ရူးသြပ္ေနသူေတြ၊ (စကီဇိုဖရီနီးယား) စိတ္ေဝဒနာသည္ေတြ၊ အရက္စြဲေနသူေတြ၊ မ်က္စိမျမင္သူေတြ၊ နားမၾကားသူေတြ၊ ကိုယ္လက္အဂၤါ ခ်ဳိ႕ယြင္းေနသူေတြကုိ စာရင္းထဲမွာ ထည့္တယ္။ Aryan race အာရီယန္မ်ိဳးႏြယ္ေတြသာ လႊမ္းမိုးေစဘို႔ရည္ရြယ္တာ ျဖစ္တယ္။ ၄ ႏွစ္အတြင္း လူေပါင္း ၃ သိန္းကို မ်ိဳးမပြါးႏိုင္ေတာ့ေအာင္ လုပ္ခဲ့တယ္။

စမ္းသပ္ခံရသူေတြဟာ ေသခ်င္ေသမယ္။ မေသလဲ ပံုပ်က္ပမ္းပ်က္ျဖစ္ၾကရတယ္။ ရာသက္ပန္ ဒုကၡိတျဖစ္တယ္။ မေသဘဲက်န္ရစ္သူေတြကိုလဲ သတ္ျပစ္တယ္။ တခ်ိဳ႕ကို မသတ္ဘဲ တစစီျဖတ္ပစ္ေသးတယ္။ အေလာင္းေတြကို ခြဲစိတ္ျပီး စစ္ေဆးတယ္။ လိင္ကတဆင့္ကူးစက္ေရာဂါေတြရေနတဲ့ ျပည့္တန္ဆာအမ်ိဳးသမီးေတြလဲ စမ္းသပ္ခံရသူေတြထဲမွာ ပါတယ္။

ဓါတ္ပံု = စမ္းသပ္ခံရတဲ့ကေလးေတြရဲ႕ ခ်ိဳင္းကတက္ေစ့ေတြကို ခြဲစိတ္ျပီး တီဘီပိုးေတြ ကူးစက္ေစတယ္။ အဲဒီ (ငုယင္ဂါမီး) ထိန္းသိမ္းေရးစခန္းက ကေလးအားလံုးကို ေနာက္ဆံုးမွာ သတ္ျပစ္လိုက္တယ္။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၂ဝ-၃-၂ဝ၁၄

Tonsillitis အာသီးေရာင္ျခင္း

က်မသမီးက ငယ္ငယ္ကေလးဘဝထဲက အာသီးခဏခဏေရာင္ပါတယ္။ ယခု သူ႔အသက္ ၂၇ နွစ္ပါရွင္။ အဲဒါနား နွေခါင္းလည္ေခ်ာင္းအထူးကုဆရာဝန္ႀကီး ေဒါက္တာ ႕႕႕႕႕ နဲ႔ အာသီးကိုခြဲထုတ္ရပါတယ္။ မခြဲက ၾကာလ်ွင္ ကင္ဆာ ျဖစ္နိုင္တယ္လို႔ ဆရာဝန္ႀကီးက ေျပာပါတယ္ရွင္။ သမီးကလည္း အာသီးေရာင္တာကေန႔တိုင္းနီးပါးပါး ဆိုေတာ့ က်မတို႔လည္း ခဲြထုတ္ၿပီးရင္ ဘာမွမျဖစ္ေတာ့ဘူးလို႔ ထင္ခဲ့တာ။ အခုခြဲၿပီးတာ ၃ လရွိပါၿပီ။ အာသီးခဲြတံုးက အနာက်က္ေဆး ၁ လံုး ၁ဝဝဝ/- တန္ ၁ဝ ရက္ထိုးခဲ့ရပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ အာသီးခဲြတဲ့ေနရာမွာ ျပည္တည္ေနပါတယ္။ အရင္လိုဘဲ အာသီးေရာင္တဲ့အတိုင္း ခံစားေနရပါတယ္။ ပိုက္ဆံလည္းကုန္၊ လူလည္းနာနဲ႔၊ သမီးလည္း ေတာ္ေတာ္ စိတ္ဆင္းရဲၿပီး သမီးအသက္ ၃ဝ ျပည့္ေအာင္ေနရမွာမဟုတ္ပါဘူးလို႔ေျပာေနပါတယ္ဆရာ။ က်မတို႔ ဘာဆက္ လုပ္သင့္ပါသလဲဆရာ။

• လူတိုင္းမွာ အာသီးရွိတယ္။ ဘယ္-ညာ ၂ ခုစီ။ ေကာင္းေနရင္ မ်က္စိနဲ႔ျမင္ရဘူး။ ေရာင္လာမွ ၾကီးလာ၊ နီလာ၊ ျပည္တည္တာေတြျမင္ရတယ္။
• ဗိုင္းရပ္စ္ နဲ႔ ဗက္တီးရီးယားေတြကေန ေရာင္ေစတယ္။ ေရာင္ရင္ လည္ေခ်ာင္းနာျပီး ဖ်ားမယ္။
• Group A β-hemolytic streptococcus ဗက္တီးရီးယားေၾကာင့္ျဖစ္တာကို strep throat လို႔ေခၚၾကတယ္။
• အမ်ားစုက ေဆးမလိုဘဲ ေပ်ာက္တယ္။ ၄ဝ% က ၃ ရက္သာၾကာျပီး ၈၅% က တပါတ္သာၾကာတယ္။
• ရွားေပမဲ့ ဆိုးတဲ့ Staphylococcus aureus ဗက္တီးရီးယားကေနလဲ ျဖစ္တယ္။ MRSA ဆိုရင္ေတာ္ေတာ့ေဆးကို ယဥ္တယ္။ Streptococcus pneumoniae, Mycoplasma pneumoniae, Chlamydia pneumoniae, pertussis, Fusobacterium, diphtheria, syphilis, and gonorrhea ေတြကေနလဲျဖစ္ႏိုင္တယ္။ က်န္တာေတြလဲရွိေသးျပန္တယ္။
• ျဖစ္ေစႏိုင္တဲ့ ဗိုင္းရပ္စ္အမ်ိဳးအစားေတြက adenovirus, rhinovirus, influenza, coronavirus နဲ႔ respiratory syncytial virus ေတြျဖစ္ၾကတယ္။ Epstein-Barr virus, herpes simplex virus, cytomegalovirus, or HIV ဗိုင္းရပ္စ္ ေတြကေနလဲ ျဖစ္တယ္။

ပါးစပ္ဟခိုင္းရင္ နီရဲ-ေရာင္ေနတဲ့ အာသီး တဖက္ျဖစ္ျဖစ္ ႏွစ္ဖက္လံုးျဖစ္ျဖစ္ျမင္ရမယ္။ မ်ိဳရမဲ့လမ္းကို က်ဥ္းရာကေန ပိတ္လုလုအထိ ၾကီးေနႏိုင္တယ္။ ရက္တို ေရာင္ရာကေန ျပည္တည္ႏိုင္တယ္။

• ေဆးကုတဲ့အခါ
- အနာသက္သာေဆး paracetamol/acetaminophen and/or ibuprofen တခုခု ေပးရမယ္။ အနာသာမက အေရာင္လဲေလ်ာ့၊ အဖ်ားလဲက်တယ္။
- ဆားေရေႏြး၊ ငံုေဆး၊ ေရခဲငံုတာေတြကလဲ သက္သာေစလို႔ သံုးသင့္တယ္။ Listerine mouth wash ေကာင္းတယ္။
- penicillin or amoxicillin ကို ဗက္တီးရီးယားေတြအတြက္ ပဌမတန္းစားအျဖစ္သံုးတယ္။
- Cephalosporins နဲ႔ macrolides (erythromycin) ေတြကဒုတိယေဆးအုပ္စုေတြျဖစ္တယ္။ ပနယ္စလင္ေဆး မတည့္သူကို Erythromycin ေပးႏိုင္တယ္။
- ေနာက္တဆင့္ clindamycin or amoxicillin-clavulanate ေဆးေပးမယ္။
- Abscess ျပည္တည္ရင္ ခြဲထုတ္ရမယ္။
• ဗိုင္းရပ္စ္ေၾကာင့္ျဖစ္တာ ၾကာမယ္။
• ခဏခဏျဖစ္ေနသူဟာ အလာဂ်ီျဖစ္ႏိုင္တယ္။ ဗက္တီးရီးယားေဆးနဲ႔ မရပါ။ Cetrizine ည ၁ လံုးေကာက္ပါ။ မတည့္တာကိုေရွာင္ပါ။
• နာတာရွည္ေနသူကို Tonsillectomy ခြဲစိတ္ရတယ္။

Amoxicillin အေမာက္ဆာစလင္
• အသက္ရွဴလမ္း အထက္ပိုင္းပိုးဝင္ျခင္း = တခါေသာက္ 250 - 500 mg တေန႔ ၃ ခါ၊ ၇-၁ဝ ရက္။ ဒါမွမဟုတ္ တခါေသာက္ 500 - 875 mg တေန႔ ၂ ခါ၊
• ေလျပြန္ေရာင္ျခင္း = တခါေသာက္ 250 - 500 mg တေန႔ ၃ ခါ၊ ၇-၁ဝ ရက္။ ဒါမွမဟုတ္ တခါေသာက္ 500 - 875 mg တေန႔ ၂ ခါ၊
• အာသီး-အာေခါင္ေရာင္ျခင္း = တခါေသာက္ 250 - 500 mg တေန႔ ၃ ခါ၊ ၇-၁ဝ ရက္။ ဒါမွမဟုတ္ တခါေသာက္ 500 - 875 mg တေန႔ ၂ ခါ၊

Azithromycin (အဇစ္သရိုမိုင္စင္)
Generic ေဆးနာမည္ရင္းျဖစ္တယ္။ (မက္ခ႐ိုလုိက္အုပ္စု) ပဋိဇီဝေဆး ျဖစ္တယ္။ ေဆးကုမၸဏီေတြက Zithromax®, Zithromax® TRI-PAK™, Zithromax® Z-PAK®, Zmax™ နာမည္ေတြ ေပးထားတယ္။

ေပးႏိုင္တဲ့ေရာဂါေတြ -
ေလျပြန္ေရာင္ျခင္း အပါအဝင္ အသက္ရွဴလမ္းပိုးဝင္ျခင္းမ်ား၊ နားေရာင္ျခင္း၊ ဆိုင္းနပ္စ္၊ ႏူမိုးနီးယား၊ အာသီးေရာင္၊ လည္ေခ်ာင္းနာ၊ အေရျပားအနာအမ်ိဳးမ်ိဳး၊ PID တင္ပါးဆံုတြင္း အဂၤါမ်ားေရာင္ျခင္း၊ ခရီးသြား-ဝမ္းပ်က္ျခင္း၊ ၾကက္ညွာေခ်ာင္းဆိုးေရာဂါေတြအတြက္ ေပးႏိုင္တယ္။ STDs လိင္ကတဆင့္ကူးစက္ေရာဂါမ်ား = (ဂႏိုးရီးယား)၊ (ကလာမိုင္ဒီးယား)၊ (ရွန္ကာရြိဳက္)။ (ဗိုင္းရပ္စ္) ေၾကာင့္ျဖစ္တဲ့ တုပ္ေကြး၊ အစာအိမ္-တုပ္ေကြး၊ အေအးမိျခင္းေတြကို ဒီေဆးက မႏိုင္ဘူး။

Azithromycin ေဘးထြက္-ဆိုးက်ိဳး
ပ်ိဳ႕၊ ဝမ္းပ်က္၊ အန္၊ ၾကြက္တက္၊ ဗိုက္ေအာင့္၊ ေခါင္းကိုက္။ ကိုယ္ဝန္ေဆာင္ နဲ႔ ႏို႔တိုက္ မိခင္ေတြကို သတိျဖင့္ေပးပါ၊ Aluminum နဲ႔ Magnesium ပါတဲ့ Antacids ေလနာသက္သာေဆးေတြနဲ႔ တြဲမေသာက္ပါနဲ႔။ ေဆးကို အစာနဲ႔ နီးနီး-ေဝးေဝး ေပးႏိုင္တယ္။ ေဆးေၾကာင့္ ပ်ိဳ႕-အန္ခ်င္သူေတြက အစာနဲ႔ေသာက္ပါ။ ေရဖန္ခြက္တခြက္ ေသာက္ပါ။ ေန႔တိုင္း အခ်ိန္တူမွာေသာက္ပါ။ ေဆးသက္တမ္း ေကာင္းပါေစ။ Azithromycin extended-release suspension (Zmax™) အမ်ိဳးအစား ေဆးရည္ဆိုရင္ အစာမစားခင္ ၂ နာရီၾကိဳတင္ ေသာက္ထားပါ။

• ရက္တို နားအလည္ပိုင္းေရာင္ျခင္း၊ လူစုလူေဝးက ရတဲ့ ႏူမိုးနီးယား၊ အာသီး-အာေခါင္ေရာင္ျခင္း၊ အေရျပားအနာမ်ား၊ ဆိုင္းနပ္စ္ ေရာဂါ။ STD (ကလာမိုင္ဒီးယား) ေၾကာင့္ ဆီးႁပြန္အဝ-သားအိမ္အဝ ေရာင္ျခင္း၊ = ပဌမေန႔မွာ 500 mg ေပး၊ ဒိေနာက္ 250 mg တရက္တခါ၊ ၄ ရက္။
• နာတာရွည္ ေလႁပြန္ေရာင္၊ (လိုင္မ္) ေရာဂါ၊ လိင္မွတဆင့္ ကူးစက္ေရာဂါမ်ား၊ ႏွလံုးအတြင္းသား-အ႐ိုးအဆစ္-အစာေျခလမ္း- သားအိမ္အဝ ေရာင္ျခင္း၊ နားျပည္ယိုျခင္း၊ သာမန္ တိုက္ဖြိဳက္၊ အသက္႐ွဴလမ္း၊ အေရျပား ပိုးဝင္ျခင္း၊ ႏူမိုးနီးယား = 250-500 mg Daily (7.5-20 mg/kg) တေန႔တခါေသာက္ပါ။
• နာတာရွည္ အသက္ရွဴလမ္းပိတ္ ေရာဂါ ျပန္ထျခင္း = 500 mg တရက္ေပး၊ ဒိေနာက္ 250 mg တရက္တခါ၊ ၄ ရက္ေပး။
• (ဂႏိုရီးယား) ဆီးျပြန္ေရာင္ျခင္း၊ သားအိမ္ဝေရာင္ျခင္း = 2 g တခါတည္းေပး။
• လိင္လမ္း (ရွန္ကာ) အနာ၊ (ဂႏိုရီးယား) မဟုတ္တဲ့ ဆီးျပြန္ေရာင္ျခင္း၊ သားအိမ္ဝေရာင္ျခင္း = 1 g တခါတည္းေပး။
• ဂိုႏိုးရီးယားေၾကာင့္ မ်က္စိနာျခင္း = 20 mg/kg တခါတည္းေပးပါ။ 1% မ်က္စဥ္းခပ္ပါ။
• ရက္တိုျဖစ္တဲ့ တင္ပါးဆံုတြင္း အဂၤါေတြေရာင္ျခင္း = 500 mg IV ကို ေသြးျပန္ေၾကာထဲ ၁ နာရီအတြင္းသြင္းပါ၊ ၁-၂ ရက္။
• STD လိင္ကတဆင့္ကူးစက္ေရာဂါ ကာကြယ္ရန္ = 1 g တခါတည္းေသာက္ပါ။
• STD လိင္ကတဆင့္ကူးစက္ေရာဂါ ကာကြယ္ရန္ = ေဆး ၃ မ်ိဳးတြဲနည္းအရ (Ceftriaxone or Cefixime + Metronidazole + Azithromycin or Doxycycline) ေပးပါ။

ကေလးေတြအတြက္ ေဆးရည္မွာ 100mg/5mL နဲ႔ 200mg/5mL လာတယ္။ ထိုးေဆးမွာ 500mg ပါတယ္။ Tablet ေဆးျပာမွာ 250mg, 500mg, 600mg လာတယ္။
• နားအလည္ပိုင္း ေရာင္ျခင္း၊ အသက္ ၆ လ အထက္ကေလး = 30 mg/kg for 3 days or 10 mg/kg x 1 on day 1 followed by 5 mg/kg 2 – 5 days
• လူစုလူေဝးကေနရတဲ့ ႏူမိုးနီးယား၊ အသက္ ၆ လ အထက္ကေလး = 10 mg/kg x 1 on day 1 followed by 5 mg/kg days 2 – 5 days
• ရက္တို ဗက္တီးရီးယားေၾကာင့္ျဖစ္တဲ့ ဆိုင္းႏူဆိုက္တစ္ = 10 mg/kg oral suspension PO qDay x 3 days
• အာသီး၊ အာေခါင္ေရာင္ျခင္း၊ ၂ ႏွစ္အထက္ = 12 mg/kg PO qDay x 5 days; maximum 500 mg/day
• MAC ကာကြယ္ရန္၊ ၆ ႏွစ္အထက္ ကေလး = 20 mg/kg တပါတ္တခါေပးပါ။

Ofloxacin (အိုဖေလာက္ဆာစင္)
• Generic ေဆးနာမည္ရင္းျဖစ္တယ္။ ေဆးကုမၸဏီေတြက နာမည္ေတြေပးထားတယ္။ ဥပမာ Floxin
• ပဋိဇီဝေဆး၊ (ဗက္တီးရီးယား) ေတြကိုႏိုင္တယ္။
• ေဆးျပား 200mg, 300mg, 400mg နဲ႔လာတယ္။
• Haemophilus influenzae နဲ႔ Streptococcus pneumoniae ပိုးေတြေၾကာင့္ျဖစ္တဲ့ ႏူမိုးနီးယား နဲ႔ ေလျပြန္ေရာင္တာကို အမ်ားဆံုးသံုးတယ္။
• Staphylococcus aureus နဲ႔ Streptococcus pyogenes ပိုးေတြေၾကာင့္ျဖစ္တဲ့ အေရျပားနာေတြ အတြက္လဲ သံုးတယ္။
• STDs လိင္ကတဆင့္ ကူးစက္ေရာဂါမ်ားေတြျဖစ္တဲ့ (ဂႏိုးရီးယား) နဲ႔ (ကလာမိုင္ဒီးယား) အတြက္လဲ သံုးတယ္။ (ဆစ္ဖလစ္) ကို မႏိုင္ဘူး။
• E. Coli ပိုးေၾကာင့္ျဖစ္တဲ့ ဆီးလမ္းေရာင္တာနဲ႔ ဆီးက်ိတ္ေရာင္တာေတြအတြက္လဲ သံုးတယ္။
• Streptococcus, Enterococcus နဲ႔ Anaerobic bacteria ေတြကို ဒီေဆးကမႏိုင္ဘူး။
• ပန္းနာအတြက္သံုးတဲ့ Theophylline နဲ႔တြဲရင္ သတိထားရမယ္။ အတက္ေရာဂါရွိသူေတြကိုလဲ သတိထားရတယ္။ အသက္ ၁၈ ႏွစ္ေအာက္ေကလး မေပးသင့္ဘူး။
• ဒီေဆးေသာက္ေနခ်ိန္မွာ ေနေရာင္သိပ္မထိတာေကာင္းတယ္။ ေသြးယိုတာ နဲနဲျဖစ္ႏိုင္တယ္။ ဆီးခ်ိဳ နဲနဲတက္ႏိုင္တယ္။
• ကိုယ္ဝန္ေဆာင္ခ်ိန္၊ ႏို႔တိုက္ခ်ိန္ေတြမွာ ဒီေဆးမေပးတာေကာင္းတယ္။

Ofloxacin ေဘးထြက္-ဆိုးက်ိဳး
ပ်ိဳ႕၊ ဝမ္းပ်က္၊ အန္၊ ေခါင္းကိုက္။ အိပ္မရတာ၊ ေခါင္းမူးတာ၊ ယားတာ၊ အမ်ိဳးသမီးေတြ (ဗဂ်ိဳင္းနား) ေရာင္တာေတြျဖစ္ႏိုင္တယ္။ ဖေနာင့္ေၾကာကိုထိခိုက္ႏိုင္လို႔ ေဆးေပးေနတံုး ျပင္းျပင္းထံထံ ေလ့က်င့္ခန္း-အလုပ္လုပ္တာ ေရွာင္ရမယ္။

Ofloxacin အပါအဝင္ ပဋိဇီဝေဆးေတြေၾကာင့္ အူေတြထဲမွာ ပံုမွန္ေနၾကတဲ့ (ဗက္တီးရီးယား) ေတြ အေျခအေန ေျပာင္းေစတယ္။ အူမၾကီးေရာင္တာ ျဖစ္ေစႏိုင္တယ္။ ဖ်ားမယ္၊ ဗိုက္နာမယ္၊ ဝမ္းပ်က္မယ္၊ ရွားရွားပါးပါး (ေရွာ့ခ္) ရတတ္တယ္။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၁၉-၃-၂ဝ၁၄

Causes of sudden weight loss ကိုယ္အေလးခ်ိန္ မထင္မွတ္ဘဲ ဘာလို႔က်သလဲ

ေမးခြန္း ဘာသာျပန္ = အသက္ ၂၃ ႏွစ္ က်န္းမာေနတဲ့ ေယာက္်ားတေယာက္ အေလးခ်ိန္ မထင္မွတ္ဘဲ က်လာတာ ဘာလို႔ပါလဲ။ ေသြးသၾကားဓါတ္လဲနည္းေနပါတယ္။

1. Diabetes ဆီးခ်ိဳ
ဆီးသြားတဲ့အၾကိမ္ပိုမ်ားမယ္။ ေရငတ္မယ္။ ဆာေလာင္မယ္။ အမ်ိဳးအစား (၂) ဆိုရင္ ကိုယ္အေလးခ်ိန္တက္ျပီး (၁) ဆိုရင္ က်မယ္။ အားယုတ္မယ္။ အနာေတာ္ေတာ္နဲ႔မက်က္ႏိုင္ဘူး။

2. Depression စိတ္ဓါတ္က်ျခင္း
စိတ္မူေျပာင္းမယ္။ ဝမ္းနည္းတာမ်ားေနမယ္။ စိတ္တိုမယ္။ ကိုယ္အေလးခ်ိန္က်မယ္။ အလုက္-ေက်ာင္းပ်က္မယ္။ ေပ်ာ္ရႊင္မႈနည္းမယ္။ အိပ္မေပ်ာ္ ဒါမွမဟုတ္ အၾကာၾကီးအိပ္မယ္။ အႏုတ္သေဘာသာထင္ျမင္ေျပာဆိုေနမယ္။ သတ္ေသခ်င္စိတ္ဝင္လာမယ္။

3. Overactive thyroid လည္ပင္းၾကီးေဟာ္မုန္းမ်ားျခင္း
လည္ပင္းၾကီးအက်ိတ္ကေန ေဟာ္မုန္းေတြထုတ္ေပးေနတယ္။ သူ႔ေၾကာင့္ ႏွလံုးခုန္ႏွဳန္းနဲ႔ ကယ္လိုရီ အသံုးျပဳမႈေတြကို သက္ေရာက္ေစတယ္။ ဒါ့ျပင္ ကယ္လ္စီယမ္ကိုထိန္ခ်ဳပ္ေပးတဲ့ေဟာ္မုန္းလဲ ထုတ္ေပးတယ္။ အဲလိုမ်ားေနသူေတြမွာ ႏွလံုးခုန္ျမန္ေနမယ္။ ရင္တုန္မယ္။ မူမမွန္ျဖစ္မယ္။ မ်က္ႏွာနီျမန္းေနမယ္။ ေခြ်းပိုထြက္မယ္။ ကိုယ္အေလးခ်ိန္က်မယ္။ အသက္ရွဴတာတိုမယ္။ ေဆာက္တည္ရာမရလုပ္တတ္တယ္။ အားယုတ္မယ္။ စိတ္တုိမယ္။ ပူတာမၾကိဳက္ျဖစ္မယ္။ မ်က္လံုးျပဴးလာမယ္။ ကေလးမရႏိုင္ျဖစ္မယ္။ လိင္စိတ္နည္းမယ္။

4. Tuberculosis တီဘီ
တီဘီဟာ နာတာရွည္ေရာဂါျဖစ္တယ္။ အဆုပ္၊ ခါးရိုး၊ အူ၊ ေက်ာက္ကပ္နဲ႔ ဦးေႏွာက္မွာျဖစ္ႏိုင္တယ္။ ေခ်ာင္းဆိုးမယ္။ သလိပ္ထဲေသြးပါႏိုင္တယ္။ ရင္ပတ္ေအာင့္ႏိုင္တယ္။ ကိုယ္အေလးခ်ိန္က်လာမယ္။ ကိုပူမယ္။ ညေခြ်းထြက္မယ္။

5. Chronic obstructive pulmonary disease နာတာရွည္ အဆုပ္လမ္းပိတ္ဆို႔ေရာဂါ
ေလသြားလမ္းကို တနည္းနည္းနဲ႔ပိတ္ေစတဲ့ေရာဂါေတြကိုစေခၚတာျဖစ္တယ္။ အသက္ရွဴခက္မယ္။ နာတာရွည္ ေလျပြန္ေရာင္တာလဲ ပါတယ္။ အသက္ရွဴသံက စီစီ စီစီသံထြက္ေနမယ္။ အသက္ရွဴတိုမယ္။ ရင္ၾကပ္မယ္။ ပါးစပ္ႏႈပ္ခမ္းနဲ႔ ေျခသည္းလက္သည္းေတြျပာေနမယ္။ ေမာပန္းမယ္။ ကိုယ္အေလးခ်ိန္ ေနာက္ပိုင္းမွာ က်လာမယ္။

6. Crohn’s disease (ခရုန္း) ေရာဂါ
Inflammatory bowel disease (IBD) အူေရာင္တာလို႔လဲေခၚတယ္။ ဗိုက္ေအာင့္မယ္။ ဆိုးတိုးဝါးဝါးဝမ္းပ်က္မယ္။ အာဟာရခ်ိဳ႕တဲ့မယ္။ ၾကီက္တက္မယ္။ စားခ်င္စိတ္နည္းမယ္။ ဝမ္းထဲ အနာျဖစ္လို႔ ေသြးပါမယ္။

7. Addison’s disease (အယ္ဒီဆင္) ေရာဂါ
ေက်ာက္ပ္အထက္မွာရွိတဲ့ (အဒီနယ္) အက်ိတ္ကေနထုတ္ေပးေနတဲ့ ေဟာ္မုန္းေတြနည္းေနတဲ့ေရာဂါျဖစ္တယ္။ cortisol နဲ႔ aldosterone ေတြျဖစ္တယ္။ကိုယ္အေလးခ်ိန္က်မယ္။ အားယုတ္မယ္။ ၾကြက္သားအားနည္းမယ္။ ေသြးဖိအားက်မယ္။

8. Cancer ကင္ဆာ
ဆကိုယ္လံုး ဘယ္ေနရာျဖစ္ျဖစ္၊ ကင္တာျဖစ္ႏိုင္တယ္။ အမ်ိဳးအစားအလိုက္ ခံစားရမွာ မတူဘူး။ မ်ားေသာအားျဖင့္ ကိုယ္အေလးခ်ိန္က်မယ္။ အားယုတ္မယ္။ ညေခြ်းထြက္မယ္။ တက္ေစ့ေတြေရာင္မယ္။

9. HIV / AIDS အိတ္ခ်္အိုင္ဗြီ
HIV ပိုးဝင္္ကာစ တုပ္ေကြးလိုသာခံစားရမယ္။ AIDS ဝင္လာရင္ေတာ့ ေရာဂါလကၡဏာေတြ အမ်ိဳးမ်ိဳးရွိႏိုင္တယ္။ ကိုယ္အေလးခ်ိန္က်မယ္။

10. Parkinson’s disease (ပါကင္ဆန္) ေရာဂါ
ဆိုးဆိုးလာတဲ အာရံုေၾကာေရာဂါျဖစ္တယ္။ ကိုယ္နဲ႔ မ်က္ႏွမွာ တင္းေတာင့္ေနမယ္။ သြားလာလႈပ္ရွားမႈေႏွးမယ္။ ေပ်ာက္ေအာင္ကုမရေပမဲ့ ေဆးကုရင္ ခံစားရတာေတြကို သက္သာေစမယ္။ ကိုယ္ကိုထိန္းရတာခက္မယ္။ မ်က္ေတာင္ခပ္တာ၊ ရီတာကအစ အလိုလိုထိန္းႏိုင္တာေတြ ခက္ခဲလာမယ္။ လမ္းသြားလို႔လက္လႊဲတာ၊ စကားေျပာတာေတြ ခက္တာမယ္။ ကိုယ္အေလးခ်ိန္က်မယ္။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၂ဝ-၃-၂ဝ၁၄

Rapid breaths 'protect early babies' လမေစ့ဘဲေမြးတဲ့ကေလးေတြအတြက္ ေဆးသုေတသနသစ္

Post Before “read more” • လမေစ့ဘဲေမြးလာတဲ့ကေလးေတြကို အလြန္ခ်င္ျမန္လွတဲ့ အသက္ရွဴမႈလုပ္ေပးရင္ ေရရွည္အဆုပ္လုပ္ငန္းကို ေကာင္းေစတယ္လို႔ ေဆးသုေတသနသစ္တခုကေတြ႔ရွိလိုက္ပါတယ္။
• ၇ လနဲ႔ေမြးတဲ့ကေလးတိုင္းဟာ ဖြံ႔ျဖိဳးမႈမျပည့္စံုေသးလို႔ အစစဂရုစိုက္ေပးရတယ္။ ယူေကႏိုင္ငံမွာ လမေစ့ဘဲေမြးတဲ့ကေလး တႏွစ္မွာ ေျခာက္ေသာင္းေလယက္ရွိတယ္။
• အသက္ရွဴႏွဳန္းကို တမိနစ္မွာ အၾကိမ္ ၃ဝ ရွိေစေအာင္လုပ္ေပးသင့္တယ္လို႔ လက္ခံထားျပီးျဖစ္တယ္။ အခု သုေတသနသစ္အရ တမိနစ္မွာ အၾကိမ္ ၆ဝဝ လုပ္ေပးတယ္။
• လန္ဒန္ ဘုရင့္ေကာလိပ္ကေန ေတြ႔ရွိတာပါ။ ကိုယ္ဝန္ ၂၉ ပါတ္နဲ႔ေမြးလာတဲ့ကေလးေပါင္း ၃၁၉ ေယာက္ကို အရြယ္ေရာက္တဲ့အခ်ိန္ထိ စစ္ေဆးဆန္းစစ္ခဲ့တာျဖစ္ပါတယ္။ အဲလိုကေလးေတြကို ေမြးျပီးခ်င္း တနာရီအတြင္းမွာ high-frequency oscillatory ventilation (HFOV) အသက္ရွဴစက္နဲ႔လုပ္ေပးတာျဖစ္ပါတယ္။
• အဲဒီကေလးေတြကို အသက္ ၁၁ ႏွစ္ကေန ၁၄ ႏွစ္အထိျပန္စစ္ေဆးတဲ့အခါ အသက္ရွဴလမ္းပိုေကာင္းေနတာကို ေတြ႔လာရတယ္။ ေလထုထည္နည္းနည္းေလးကို အဆုပ္ေတြထဲကို အားနဲ႔သြင္းေပးျခင္းေၾကာင့္ ပ်က္စီးမႈ နည္းေစတာေၾကာင့္ ျဖစ္မယ္လို႔ ယံုၾကည္ရတယ္။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၂ဝ-၃-၂ဝ၁၄

Wednesday, March 19, 2014

Health Vs Politics က်န္းမာေရး၊ ႏိုင္ငံေရးနဲ႔ ၾကံ့ခိုင္ေရး

ဆရာရွင့္ ကၽြန္မပို႔တဲ့ ေမးလ္မွာရိုက္ထားတဲ့ စာေတြကို ႕႕႕႕႕ ဘေလာ့မွာေတြ႔လို႔ပါ။ ႕႕႕႕႕ ကလည္း ဆရာပဲလားဆရာ။ မဟုတ္ပါ။ ဆရာက နာမည္ရင္း ‘ေဒါက္တာတင့္ေဆြ’ ဆိုတာဘဲ က်န္းမာေရးမွာေရာ ႏိုင္ငံေရးမွာပါ သံုးပါတယ္။ ခြင့္ေတာင္းျပီး ကူးတင္တာရွိသလို အမ်ားစုက ဆရာမသိဘဲသံုးၾကတယ္။ စာသားမူရင္းနဲ႔ ပံုမူရင္းကို သံုးတာေတာ့ ေျပာစရာမရွိပါ။ ပိုျပီးသင့္ျမတ္မဲ့ပံုနဲ႔တင္တာလဲ ေျပာစရာမရွိပါ။ ျဖန္႔ေဝေပးသူေတြကို ေက်းဇူးတင္ရမွာပါ။ က်န္းမာေရးနဲ႔ ေဆးပညာစာေတြကို ၃ဝ-၉-၂ဝဝ၈ ေန႔ကတည္းက ေရးေနတာ ကေန႔အထိ (ပို႔စ္) ေပါင္း ၈၄၄ ခုရွိပါျပီ။ အသက္ (၁၈) ႏွစ္ျပည့္မွဖတ္ပါ ေဆးပညာစာမ်ားကေတာ့ အခုထိ ၅၇၈ ပုဒ္ ရွိေနပါျပီ။ ဒါေတြကို (ဘေလာ့ခ္) မွာသာ ေရးတာပါ။ ေရးကာစက (ဘေလာ့ခ္) ထဲကို ျမန္မာျပည္ကလူေတြ ဝင္မရဘူးဆိုလို႔ (ဝက္ဘ္ဆိုက္ ဒိုမိန္း) တခု ဝယ္ျပီး လုပ္ရပါေသးတယ္။ ၂ ႏွစ္ေနေတာ့ မတတ္ႏိုင္တာေရာ၊ (ဘေလာ့ခ္) ထဲကို ဝင္လို႔ ရလာၾကတာမို႔ပါ၊ အခုေတာ့ (ဝက္ဘ္ဆိုက္) ကို မတတ္ႏိုင္တာမို႔ ျဖဳတ္လိုက္ပါျပီ။ ေဖ့စ္ဘြတ္က အစားဝင္လာပါတယ္။ (ဘေလာ့ခ္) ေတြမွာ ကြ်န္ေတာ္ေရးထားတာေတြကို ကူးယူျပီး၊ တျခား (ဘေလာ့ခ္) နဲ႔ (ဝက္ဘ္ဆိုက္) ေတြမွာတင္တာ တခ်ိဳ႕ေတာ့သိပါတယ္။ ခြင့္ေတာင္းသူရွိတယ္၊ မေတာင္းတာကမ်ားတယ္။ အခုေတာ့ ေမတၲာရပ္ခံစရာ ေပၚလာပါတယ္။ တေလာက (ဆိုက္) တခုမွာ တင္ထားတာကို မိတ္ေဆြတေယာက္က (လင့္ခ္) ေပးလို႔ ၾကည့္မိပါတယ္။ ကြ်န္ေတာ္ ေရးထားတဲ့ စာတပုဒ္ကို ရုပ္ေသနဲ႔ ဗီဒီယို အပိုင္းအစတြဲျပီး တင္ထားတာ ေတြ႔လိုက္ရပါတယ္။ အဲလိုလုပ္တာ မေကာင္းပါ။ ေဆးပညာေပးရည္ရြယ္ခ်က္ တမ်ိဳးျဖစ္သြားပါတယ္။ (ဘေလာ့ခ္) မွာ စည္းကမ္းထားပါတယ္။ Adult Content လူၾကီးမ်ားသာ ဖတ္စရာ အတန္းအစားလို႔ ရွိပါတယ္။ အဲလို လုပ္မထားရင္ အဲဒီ (ဘေလာ့ခ္) ဟာ ၾကာၾကာအသက္မဝင္ႏိုင္ပါ။ ကြ်န္ေတာ့္စာေတြမွာ သံုးတဲ့ရုပ္ပံုေတြကို သတိထား ေရြးပါတယ္။ ရုပ္ပံုနဲ႔ ဗီဒီယိုပါတြဲတင္ရင္ ပိုေကာင္းမွန္းသိေပမဲ့ မိသားစုတျပိဳင္နက္ၾကည့္ႏိုင္တာမ်ိဳး မဟုတ္ေလာက္ရင္ မတင္ပါ။ တခ်ိဳ႕ (ဝက္ဘ္ဆိုက္) ေတြမွာ အဲလိုစည္းကမ္းမရွိပါ။ (ေဖ့စ္ဘြတ္) မွာလဲ ဘာစည္းကမ္းမွ မထားလို႔ ကြ်န္ေတာ့္ ေဖ့စ္ဘြတ္မွာ အဲတာမ်ိဳးေတြကို လံုးဝမတင္ပါ။ အခုစာေရးေနခ်ိန္မွာ Medical Writings ေဆးပညာစာမ်ား စာဖတ္သူေပါင္း ၁,၄၂ဝ,၄၂၇ ေယာက္နဲ႔ Medical Writings for Over 18 အသက္ (၁၈) ႏွစ္ျပည့္မွဖတ္ပါ ေဆးပညာစာမ်ား စာဖတ္သူေပါင္း ၆၈၅,၂၅၄ ေယာက္ရွိပါျပီ။ အေမး-အေျဖ အေရအတြက္ကိုေတာ့ မေရတြက္အားေသးပါ။ ေဆးပညာနယ္ပယ္ေတြမွာ ျမင္အပ္တာေတြ၊ မျမင္အပ္တာေတြ ရွိပါတယ္။ မျမင္အပ္လို႔ ေရာဂါမရၾကတာ မဟုတ္ပါ။ ေဆးစာေတြေရးရင္ ေရာဂါေဗဒစနစ္ေပါင္းစံုပါမွသာ ျပည့္စံုတယ္။ မ်ိဳးပြါးလမ္းေၾကာင္းေရာဂါဆိုတာ ေယာက္်ား-မိန္းမ အျဖစ္မ်ားတယ္။ ခ်န္ထားခဲ့လို႔ မျဖစ္သင့္တာေတြ ပိုျဖစ္ခဲ့တယ္ထင္ပါတယ္။ ေဆးပညာရွင္တိုင္းက ဆရာဝန္ပဋိညာဥ္ကို လိုက္နာၾကရပါတယ္။ လူနာရ့ဲလွ်ဳိ႕ဝွက္အပ္တာကို ကိုယ့္ဆီလာျပ-လာေျပာတာမွန္သမွ် သူမ်ားကို ထုတ္မေျပာရပါ။ သူမ်ား (ဆိုက္) မွာ ေဝေဝဆာဆာတင္ထားတဲ့ ကြ်န္ေတာ့္စာေအာက္မွာ (ကြန္မင့္) ေတြကို အေျပးအလႊား ဖတ္ၾကည့္ေတာ့ စာေရးသူကြ်န္ေတာ့္ကို ရစရာမရွိေအာင္ ေရးထားတာကို ဖတ္ရပါေတာ့တယ္။ “ဒီလိုစာမ်ိဳးေရးတာ ကြ်န္ေတာ့္မွာ သိကၡာမရွိဘူး၊ သားသမီး မရွိဘူးလား” စသျဖင့္။ ဒီထက္ဆိုးတာကေတာ့ ကြ်န္ေတာ့္ႏိုင္ငံေရး၊ ကြ်န္ေတာ္ ဝင္ထားတဲ့ ႏိုင္ငံပါတီအထိ အျပစ္ေတြဖို႔ ထားပါတယ္။ ကြ်န္ေတာ့္ႏိုင္ငံေရးကိုပါ ထည့္ေျပာလာသူမ်ိဳးဟာ ၾကံ့ခိုင္ေရးဘက္သား ျဖစ္ဘို႔မ်ားပါတယ္။ ေကာင္းျပီဗ်ာ ႕႕႕ ကြ်န္ေတာ့္ က်န္းမာေရး၊ ကြ်န္ေတာ့္ႏိုင္ငံေရးနဲ႔ ၾကံ့ခိုင္ေရး ျပိဳင္ၾကေသးတာေပါ့။ ဆရာလဲ ဒိထက္မတတ္ႏိုင္ဘူး။ ေဒါက္တာတင့္ေဆြ ၂-၈-၂ဝ၁၃ ၁၉-၃-၂ဝ၁၄

Dry eye syndrome မ်က္ရည္ေျခာက္ေနျခင္း

က်မ လြန္ခဲ့ေသာ ေလးလခန္႔မွစ၍ မ်က္ရည္ခမ္းေျခာက္သည့္ ေရာဂါျဖစ္ပါတယ္။ မ်က္စိ နီရဲ ယားၿပီး က်ိန္းစပ္လို႔ သြားျပရာမွ မ်က္ရည္ခမ္းေျခာက္ျခင္းျဖစ္ေၾကာင္းသိရပါတယ္။ အသက္မွာ ၃၁ ႏွစ္ျဖစ္ၿပီး ကြန္ပ်ဴတာျဖင့္ အလုပ္ အၿမဲလုပ္ေနရပါတယ္။ ယခု အခါ Systane Ultra ကို တစ္ေန႔ တစ္ဘူး ခပ္ေနရပါတယ္။ မ်က္ရည္အတုကို ၁၀ မိနစ္ တစ္ႀကိမ္နီးပါး မ်က္စိ ႏွစ္ဖက္လံုးကို ခပ္ေနရပါတယ္။ အလုပ္အကိုင္ပ်က္ ဝါသနာပါေသာ အလုပ္မ်ားလည္း လုပ္မရသည့္အျပင္ ေငြကုန္ေၾကးက် မ်ားလာပါတယ္။ မ်က္စိဆရာဝန္ကေတာ့ ေပ်ာက္ကင္းသည့္နည္းလမ္း မရွိလို႔ ေျပာတယ္။ ေလဆာျဖင့္မ်က္ရည္ ဝင္ေပါက္ကို ပိတ္လို႔ရႏိုင္တယ္လို႔ေျပာပါတယ္။ မည္သို႔ ေဆာင္ရြက္သင့္သလဲ ႏွင့္ ျဖစ္ေပၚလာႏိုင္သည့္ အက်ိဳးဆက္မ်ားကို ရွင္းျပေပးေစလိုပါတယ္ရွင္။

မ်က္ရည္ေျခာက္ေရာဂါ အျဖစ္မနည္းပါ။ ေနာက္ဆက္တြဲေတြ ဆက္ျဖစ္လာႏိုင္တယ္။ မ်က္စိဆိုတာ အျမဲစိုစြပ္ေနရတာ္မို႔ ဒီေရာဂါရွိေနရင္ အျမဲေဆးသံုးေနရပါမယ္။

မ်က္ရည္လႊာဆိုတာ (၃) ထပ္ရွိတယ္။ အတြင္းဆံုးကအပါးဆံုး။ (ျမဴးကပ္စ္) ပါတယ္။ မ်က္လံုးကို ဖံုးထားတဲ့ (ကြန္ဂ်ယ္တိုက္ဘာ) အလႊာကေနထုတ္ေပးေနတယ္။ အလယ္လႊာ (အကြီးယပ္) ကအထူဆံုးနဲ႔ အၾကီးဆံုး။ ဆားရည္ အေပ်ာ့စားျဖစ္တယ္။ အေပၚမ်က္ခြံက မ်က္ရည္အိတ္ေတြနဲ႔ အပိုေဆာင္း မ်က္ရည္အိတ္ေတြကေန ထုတ္ေပးေနတယ္။ မ်က္လံုးကို စိုစြပ္ေနေစတယ္။ ေနရတာသက္သာေစတယ္။ အမံႈအမႊားဝင္လာရင္ ရွင္းထုတ္ေပးမယ္။ ဒီအလႊာ မေကာင္းျခင္းေၾကာင္း မ်က္စိေျခာက္တာကို အမ်ားဆံုးျဖစ္ေစတယ္။ Keratoconjunctivitis sicca လို႔ေခၚတယ္။ အျပင္ဆံုးလႊာကေတာ့ ပါးတယ္။ ဆီနဲ႔ အဆီပါတယ္။ မ်က္ခြံမွာရွိေနတဲ့ Meibomian glands (မီဘိုမီယန္) အိတ္ေလးေတြနဲ႔ Zeis (ဇိုက္စိ) အိတ္ေလးေတြကေနထုတ္ေပးတယ္။ ဆားရည္လႊာကို ခမ္းေျခာက္တာကေန ကာကြယ္ေပးတယ္။

ဒီေရာဂါရွိေနသူေတြမွာ ကိုယ္တိုင္လုပ္ႏိုင္တာေတြရွိတယ္။ Humidifier ေလးစိုထိုင္းမႈထိန္းေပးတဲ့စက္သံုးႏိုင္တယ္။ အခန္းေလေအးစက္က မေကာင္းတတ္ပါ။ ေလတိုက္မ်ားတာလဲ မေကာင္းပါ။ မ်က္လံုးကို အပူကပ္ေပးတာနဲ႔ မ်က္ခြံကို ကေလးသံုးေခါင္းေလွ်ာ္ရည္သံုးျပီး ႏွိပ္နယ္ေပးတာက အဆီလႊာအတြက္ ေကာင္းေစတယ္။

• Artificial tears မ်က္ရည္တု နဲ႔ Lubricating eye drops and gels မ်က္စိေခ်ာမ်က္စဥ္း သံုးေနရမယ္။ အနည္းဆံုး တေန႔ ၄ ၾကိမ္ခပ္ရတယ္။
• Preservative free solutions အမ်ိဳးအစားဆိုရင္ တေန႔ အနည္းဆံုး ၆ ၾကိမ္ခပ္ရတယ္။
• Lubricating eye ointments မ်က္စိေခ်ာဆီေကာ္မ်က္စဥ္းက အရည္နဲ႔ ဂ်ဲလ္ထက္ ပိုထူတယ္။ ညမွာခ်ပ္တာပိုသင့္မယ္။
• ေန႔ခင္းမ်က္စိသံုးရတဲ့အလပ္လုပ္ရသူေတြက မ်က္စိကို မၾကာခဏ အနားေပးရမယ္။ ၁ဝ မိနစ္တခါ ၁ဝ စကၠန္႔ နားပါ။ မ်က္ေတာင္ပိုခတ္ေပးပါ။
• Fish oil ငါးၾကီးဆီနဲ႔ Omega-3 fatty acids အိုမီဂါ-သရီး ေသာက္ပါ။
• သံုးႏိုင္တဲ့မ်က္စဥ္းေတြကေတာ့ 20/20 Tears, Celluvisc, Comfort Tears, Dry Eyes, Murine, Refresh, and Tears Naturale ေတြျဖစ္တယ္။
• မ်က္ကပ္မွန္နဲ႔ဆင္တူတဲ့ Lacrisert ကိုထည့္နည္းလဲ မ်က္စိဆရာဝန္ေတြ ညႊန္ႏိုင္တယ္။ တေန႔မွာ ၁-၂ ခါ ထည့္ရတယ္။ အထဲမွာ Cellulose ပါတယ္။
• Cyclosporine A 0.5% (Restasis) ေဆးက မ်က္စိေရာင္ရမ္းတာကိုသက္သာေစတယ္။ တေန႔ ၂ ၾကိမ္ သံုးရတယ္။
• Corticosteroid drops (Lotemax, Alrex, FML, Vexol) စတီရြိဳက္ပါတဲ့ေဆးလဲ သူ႔ခ်ည္းျဖစ္ျဖစ္ cyclosporine နဲ႔ေရာျပီးျဖစ္ျဖစ္ သံုးႏိုင္တယ္။ ခံစားေနရတာကို သက္သာေမယ္။
• Voltaren, Acular, Nevanac, Xibrom အနာသက္သာမ်က္စဥ္းလဲသံုးႏိုင္တယ္။ ေရာင္ျပီးရင္းလာခ်ိန္မွာ ပိုးေသေဆးပါတဲ့ မ်က္စဥ္သံုးရမယ္။


ခြဲစိတ္ကုသနည္း
Punctal occlusion မ်က္ရည္ထြက္လမ္းကို တမင္တကာပိတ္ေနတာမ်ိဳး လုပ္ေပးႏိုင္တယ္။ သိပ္ဆိုးတဲ့သူကို မ်က္ရည္ ဆင္းလမ္းကို ရာသက္ပန္ လွ်ပ္စစ္ျဖစ္ျဖစ္ ေလတာနဲ႔ျဖစ္ျဖစ္ ပိတ္ေပးႏိုင္တယ္။ မ်က္ႏွာတဖက္ေလျဖတ္လို႔ မ်က္လံုးတဖက္ မပိတ္ႏိုင္သူကို Lateral tarsorrhaphy ခြဲစိတ္နည္းလုပ္ေပးႏိုင္တယ္။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၁၉-၃-၂ဝ၁၄

Sunday, March 16, 2014

Doxycycline (ေဒါက္ဆီဆိုက္ကလင္း)

(၁) Doxycycline ကို နွစ္ရွည္ ေသာက္ရင္ side effect ရွိပါသလား ဆရာ။ တစ္ေန႔ ၂ လံုး (သို႔) ၁ လံုး ဘယ္ဟာက ပိုျပီးသင့္ေတာ္ပါသလဲရွင့္။ အိမ္ေထာင္ျပဳျပီးရင္ေရာ ဆက္ေသာက္လို႔ ရပါသလားဆရာ။ ဆရာက်န္းမာပါေစ ဆုေတာင္းလ်က္။
(၂) Doxycycline 100mg BP ကေကာ ဘာေဆးပါလဲဆရာ။

Doxycycline (HCl) ဆိုတာ Achromycin, Vibramycin ေတြလိုဘဲ Tetracycline (တက္ထြာဆိုက္လင္း) တမ်ိဳး ပိုးမ်ားစြာကိုႏိုင္တဲ့ ပဋိဇီဝေဆး၊ျဖစ္တယ္။
• ဂႏိုးရီးယား၊ 100 mg တေန႔ ၂ ၾကိမ္၊ ၅ ရက္။ ဒါမွမဟုတ္ 300 mg ခ်က္ခ်ငး္ေပးျပီး၊ ေနာက္ ၁ နာရီမွာ တခါေသာက္ပါ။
• ဆစ္ဖလစ္ အဆင့္ ၁ + ၂၊ 100 mg တေန႔ ၃ ၾကိမ္၊ ၁ဝ ရက္ေသာက္ပါ။
• ဆစ္ဖလစ္ အဆင့္ ၃၊ 200 mg တေန႔ ၂ ၾကိမ္၊ ၂၁ ရက္ + Ceftriaxone 1 Gm ေန႔စဥ္၊ ၁၄ ရက္ေသာက္။
• Urethral, Endocervical, or Rectal infection ဆီးသြားလမ္း၊ သားအိမ္ဝနဲ႔ အစာေဟာင္းအိမ္ပိုးဝင္ျခင္း 100 mg တေန႔ ၂ ၾကိမ္၊ ၁၄ ရက္။
• Anthras ေဒါင့္သန္းနာ၊ 100 mg တေန႔ ၂ ၾကိမ္၊ ၅ ရက္၊ ေသြးေၾကာထဲထိုးပါ၊ ဒါမွမဟုတ္ ပါးစပ္က တေန႔ ၂ ၾကိမ္ေသာက္ပါ။
• လူစုလူေဝးမွရသည့္ ႏူမိုးနီးယား၊ 100 mg ေသြးေၾကာထဲထိုးပါ၊ ဒါမွမဟုတ္ ပါးစပ္ကတေန႔ ၂ ၾကိမ္ေသာက္ပါ။ + Cefotaxime 2 Gm ေသြးေၾကာထဲ တေန႔ ၃ ၾကိမ္ထိုးပါ။
• ႏူမိုးနီးယား၊ 100-200 mg တေန႔ ၂ ၾကိမ္၊ ၁ဝ ရက္။ ဒါမွမဟုတ္ 100 mg ေသြးေၾကာထဲထိုးပါ၊ ဒါမွမဟုတ္ ပါးစပ္က တေန႔ ၂ ၾကိမ္ေသာက္ပါ၊ + Cefotaxime 1-2 Gm ေသြးေၾကာထဲ တေန႔ ၃ ၾကိမ္ထိုးပါ။
• ဗက္တီးရီးယား မ်က္စိနာ၊ 300 mg ခ်က္ခ်င္းေသာက္ျပီး၊ 100 mg တေန႔ ၁ ၾကိမ္၊ ၂ ပါတ္ေသာက္ပါ။ + Sulfonamide 10% မ်က္စဥ္း၊ ၂-၃ ရက္ခပ္ပါ။
• သာမန္ ေဘးထြက္ဆိုးက်ိဳးေတြ = ပ်ိဳ႔-အန္၊ ဗိုက္ေအာင့္၊ အေရျပားယား၊ ေမြးလမ္းေၾကာင္းယား၊ ေမြးလမ္းေၾကာင္း အျဖဴဆင္း။
• ဆိုးဝါးတဲ့ ေဘးထြက္ဆိုးက်ိဳးေတြ (အျဖစ္နည္းပါတယ္) = ေခါင္းအၾကီးအက်ယ္ကိုက္ျခင္း၊ ေခါင္းမူး၊ မ်က္စိ ၾကည့္မေကာင္း၊ ကိုယ္ပူ၊ ခ်မ္း၊ ကိုက္ခဲ၊ ဆုပ္ေကြးလိုခံစား၊ ဆီးနည္း၊ ဝမ္းပ်က္၊ ဆီးအေရာင္ရင့္၊ ဗိုက္နာ၊ ပ်ိဳ႕-အန္၊ ႏွလံုးခုန္ျမန္၊ အစားပ်က္၊ အသားဝါ၊ လည္ေခ်ာင္းနာ။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၁ဝ-၈-၂ဝ၁၃
၁၆-၃-၂ဝ၁၄

Betel nut with Tobacco ေဆး-ကြမ္းယာ နဲ႔ က်န္းမာေရး

ျမန္မာႏိုင္ငံသားေတြ မ်ိဳးရိုးစဥ္ဆက္ စားသံုးလာခဲ့ၾကတဲ့ ကြမ္းယာဟာ ကာလေရြ႕လ်ားလာတာနဲ႔ အစပ္အဟပ္ေတြ ေျပာင္းလာတယ္။ ငါန္းျမာကေဆးလဲ မဟုတ္ေတာ့တာ မ်ားလာျပီး၊ တံတားဦးက ကြမ္းႏုဝါလဲ စာထဲသာသာ ရွိေတာ့တယ္။ အျပင္ကေန ဝင္ခ်င္တာမွန္သမွ် ဒလေဟာ ေနရာယူလာတယ္။ ေကာင္းမွန္း-ဆိုးမွန္း မသိတာေတြက မ်ားတာအမွန္ဘဲ။ ပြင့္လင္းမႈက တစက္မွမရွိ၊ ေလ့လာမႈကိုလဲ လိုက္ကာခ်၊ သုေတသနဆိုတာလဲ ဘြဲ႔ရဘို႔ လုပ္တဲ့စာတမ္း သာသာေလာက္သာ ရွိေနခဲ့တာ ႏွစ္ေပါင္း ေလးငါးဆယ္ ၾကာေနခဲ့တယ္ မဟုတ္ပါလား။

က်န္းမာေရးအတြက္ မေကာင္းဘူး၊ မသင့္ဘူးလို႔ သိထားေပမဲ့ အခုမွပိတ္ပင္လာေနရတယ္။ အခုမွပိတ္တာက ထိေရာက္ရင္ေတာ့ ေနာင္မွာ ျဖစ္ခ်င္မွ ျဖစ္ပါမယ္။ အရင္ကမွားတာေတြ၊ ဝါးတာေတြကေန ေရာဂါေတြျဖစ္မွာ လူဘယ္ေလာက္ မ်ားသလဲ မသိႏိုင္ၾကတာဟာ ဝမ္းနည္းစရာဘဲ။ ခံတြင္း-ကင္ဆာ နဲ႔ ကြမ္းစားတာ ပတ္သက္ေနပါတယ္။

ကြမ္းယာမွာ မပါမျဖစ္တဲ့ ကြမ္းရြက္က ေဆးျဖစ္ဝါးျဖစ္ အသံုးက်တာကို ဆရာဝန္ေတြကလဲ မျငင္းၾကပါ။ ကြမ္းသီး နဲ႔ ေဆး ကိုေတာ့ သုေတသနေတြ တေလွၾကီးလုပ္ျပီး တားဆီးတာေတြ ႏိုင္ငံတိုင္းမွာ ရွိပါတယ္။ ကြမ္းစားတာေရာ ကြမ္းသီး ဝါးတာပါ တကမာၻလံုးမွာ လူဦးေရရဲ႕ ၁ဝ% ရွိတယ္။ Betel nut ကြမ္းသီးကို ရုကၡေဗဒလို Areca catechu လို႔ ေခၚတယ္။ ဓါတုေဗဒလို ေျပာရရင္ (အရီကိုလင္း)၊ (ပိုင္လိုကာပင္း) နဲ႔ (မတ္စကရင္း) ေခၚတဲ့ (အယ္လ္ကာလြိဳက္) ၃ မ်ိဳး ပါတယ္။ စိတ္ကို ေျပာင္းလဲေစႏိုင္တဲ့သတၲိ ရွိတယ္။

၂ဝဝ၄ က က်င္းပခဲ့တဲ့ ႏိုင္ငံတကာ ကင္ဆာ သုေတသန ေအဂ်င္စီ (ကြန္ဖရင့္) တခုမွာ “ကြမ္းသီးေၾကာင့္ တိရစာၧန္ေတြမွာ ကင္ဆာ ျဖစ္ေစတယ္။ လူကို ကင္ဆာ မျဖစ္မီအဆင့္ကို ျဖစ္ေစတယ္” လို႔ စာတမ္း ဖတ္ခဲ့တယ္။ Tobacco (Nicotiana genus) ေဆးကေန Genetic mutations မ်ိဳးဗီဇ ေျပာင္းလဲမႈ ျဖစ္ေစႏိုင္တယ္။ အဲလို ျဖစ္တာဟာ ကင္ဆာကို ဦးတည္ေစပါတယ္။

• ေဆးလိပ္၊ စီးကရက္ မေသာက္ဘဲ ေဆးငံုတာကို Smokeless tobacco “အေငြ႔မထြက္တဲ့ ေဆးသံုးျခင္း” လို႔ ေခၚၾကတယ္။
• Smokeless, Not Harmless “အေငြ႔မပါေပမဲ့ အႏၲရာယ္မကင္းပါ” လို႔ သတိေပးထားတယ္။
• အက်င့္က စြဲတယ္။ ျဖတ္ဘို႔ မလြယ္တတ္ဘူး။
• ခံတြင္းနံ႔မေကာင္း ျဖစ္တယ္။ တံေတြးမ်ားမ်ားလာလို႔ ခဏခဏ ေထြးေနရမယ္။
• ယဥ္ေက်းမႈဘက္ကၾကည့္ရင္ ရိုင္းတယ္။ တီဗြီ တင္ဆက္သူေတြက တင္းနစ္ ကစားတဲ့ မိန္းကေလးေတြကို ကင္မရာ ရိုက္ခ်က္ကို ေရြးျပီးမွာ ျပေလ့ရွိတာေတာ့ ယဥ္ေက်းပါတယ္။ ေဘာလံုးပြဲေတြၾကည့္ရင္း ကိုယ္အားေပးတဲ့ အသင္းကျဖစ္ျဖစ္ ေဘာလံုးသမားကေန တံေတြးေထြးတာကို ျမင္ရရင္ေတာ့ မၾကည့္ခ်င္ဘူး။
• ျဖဴေဖြးေနရတဲ့ သြားေတြလဲ မဲလာမယ္။ သြားကို ဘယ္ေလာက္တိုက္တိုက္ ျဖဴမလာလို႔ သြားဆရာဝန္ဆီ ခဏခဏ သြားေနရလိမ့္မယ္။ သၾကားဓါတ္ေတြပါတာ မနည္းလို႔ သြားအေခါင္း ျဖစ္ေစႏိုင္တယ္။ သြားပိုးစားမယ္။
သြားဖံုးေရာဂါေတြ ျဖစ္ေစႏိုင္တယ္။
• ႏွလံုးခုန္ျမန္ေစမယ္၊ ေသြးတိုးတက္ေစမယ္။
• ကင္ဆာ မျဖစ္ခင္အဆင့္ ခံတြင္းေရာဂါေတြ ျဖစ္လာေစႏိုင္တယ္။
• ခံတြင္း ကင္ဆာေတြထဲမွာ လည္ေခ်ာင္း၊ ပါး၊ သြားဖံုး၊ ႏုတ္ခမ္းေတြနဲ႔ လွ်ာကင္ဆာေတြ ပါဝင္တယ္။ သရက္ရြက္-ကင္ဆာ နဲ႔ ေက်ာက္ကပ္-ကင္ဆာ၊ အစာမ်ိဳျပြန္-ကင္ဆာ၊ အစာအိမ္-ကင္ဆာေတြလဲ သုေတသန စာရင္းထဲမွာ ေနာက္နားက ပါေသးတယ္။

အေငြ႔မထြက္တဲ့ေဆးထဲမွာ (ကာစီႏိုဂ်င္) ကင္ဆာကို ျဖစ္ေစႏိုင္တဲ့ ဓါတ္စုစုေပါင္း ၂၈ မ်ိဳးပါေနတယ္။ ဒါေတြထဲမွာ အဓိက ပစၥည္းက (ႏိုက္ထရိုဆမင္း) ျဖစ္တယ္။ ေဆးထဲမွာပါတဲ့ (နီကိုတင္း) ဓါတ္ဟာ စြဲေစတယ္။ ဒီဓါတ္ကုိ ခံတြင္းကေန စုပ္ယူတာဟာ စီးကရက္ ေသာက္တာထက္ေတာ့ ေႏွးေပမဲ့ ေသြးထဲကို ၃ ဆကေန ၄ ဆ ပိုဝင္တယ္။ ေသြးထဲမွာလဲ ပိုျပီး ၾကာၾကာ ေနတယ္။ ပါးေစာင္မွာ အျဖဴကြက္ေပၚတဲ့ (လူကိုပလီးကီးယား) ေရာဂါ ရလာႏိုင္တယ္။ ဒါမ်ိဳးကေန တခ်ိန္မွာ ကင္ဆာကို ေျပာင္းသြားႏိုင္တယ္။

Gutkha (ဂူရခါး) ကြမ္းသီးေျခာက္ထုပ္
ေဆးမပါဘဲ ကြမ္းသီးကို ျပဳျပင္ထားတာကို အထုပ္ငယ္ေလးေတြနဲ႔ ကြမ္းယာဆိုင္တိုင္းမွာ ေစ်းခ်ိဳခ်ိဳနဲ႔ ဝယ္လို႔ရတယ္။ အိႏၵိယမွာ မ်ားလြန္းလို႔ “ႏွစ္ျပားတန္ကေန ကင္ဆာျဖစ္ေစမယ္” လို႔ သတိေပးၾကတယ္။ ကြမ္းသီးကို ျပဳျပင္နည္းေတြ အမ်ိဳးမ်ိဳးရွိတယ္။ အေမႊးနံ႔ေတြလဲ မတူၾကဘူး။ ေလးညွင္း၊ ဖါလာ၊ စတာေတြအျပင္ ေခ်ာကလက္နံ႔ပါတာလဲ ရွိေသးတယ္။ ခံတြင္း-ကင္ဆာဆိုတာ ျဖစ္လာဘို႔ရာ ဆယ္ႏွစ္ၾကာလို႔ ကြမ္းသီးေျခာက္ကို ၄-၅ ႏွစ္ စားသံုးေနလို႔ ဘာမွမျဖစ္ဘူး မထင္သင့္ပါ။ ဒါေၾကာင့္ အိႏၵိယမွာ ခံတြင္း-ကင္ဆာ အျဖစ္အမ်ားဆံုးဘဲ။ ၂ဝဝ၈ ခုႏွစ္တံုးက အေမရိကားမွာ ၂ ေသာင္း ၃ ေထာင္သာရွိခဲ့ေပမဲ့၊ အိႏၵိယမွာ ခံတြင္း-ကင္ဆာ လူနာေပါင္း ၇ ေသာင္း ရွိခဲ့တယ္လို႔ ႏိုင္ငံတကာ ကင္ဆာ သုေတသန ေအဂ်င္စီကေန ေထာက္ျပထားပါတယ္။ ေဆး-ေဆးလိပ္၊ အရက္၊ (ေကဖင္း) ေနာက္မွာ ကြမ္းသီးဟာ စတုတၳေျမာက္ အမ်ားဆံုး တလြဲသံုးေနၾကတယ္။

(ကိုကာ-ကိုလာ) ထဲမွာ ဘာေတြကို ဘယ္ေလာက္ အတိအက်ထည့္ျပီး ေဖ်ာ္စပ္တယ္ဆိုတဲ့ Coca-Cola formula ဟာ ကုမၸဏီရဲ႕ လိႈ႔ဝွက္ခ်က္ ျဖစ္တယ္။ အလားတူဘဲ (ဂူရခါး) ထဲမွာလဲ သူမ်ား မသိတာေတြ ပါေနတယ္။ ဥပမာ Jhee (ဂ်ီး) ဆိုတဲ့ အမ်ိဳးအစားထဲမွာ ကြမ္းသီး ၇၅%၊ ေဆး ၁၂% နဲ႔ သူမ်ားမသိတာ ၁၃% ပါတယ္လို႔ ပိုင္ရွင္ကိုယ္တိုင္က ေျပာတယ္။ ၂ဝဝ၈ တံုးက ကမာၻ႔က်န္းမာေရးအဖြဲ႔ ေလ့လာမႈတခုအရ (ဂူရခါး) ထဲမွာ (ခရိုမီယမ္)၊ (နစ္ယ္လ္) နဲ႔ (အာဆင္းနစ္) ေတြ ပါတယ္။ ဒါေတြက ကင္ဆာကို ျဖစ္ေစႏိုင္တယ္။

ကြမ္းယာကို အထားခံေအာင္ စီမံထားတာေတြထဲမွာ မိႈမတက္ေအာင္၊ စားေကာင္းေအာင္ ဓာတုေဗဒပစၥည္း တစ္ခုခု ထည့္ထားရတာမို႔ ကင္ဆာျဖစ္ေစတဲ့ (ကာစီႏိုဂ်င္) ေတြပိုၿပီးပါတယ္။ ကမၻာေပၚမွာ ေဆးပါတဲ့ကြမ္းယာ စားသံုးတာ ျမန္မာႏိုင္ငံက ၅၁႕၄% ရွိတယ္။ ဒါေၾကာင့္ “လွ်ာျဖတ္မခံလုိလွ်င္ ကြမ္းယာ မစားပါႏွင့္” ဆိုျပီး လွ်ာကင္ဆာ အတြက္ က်န္းမာေရးသတိေပးခ်က္ ရွိတယ္။

ကြမ္းယာစားသူေတြက ေဆးလိပ္ေသာက္တာ မ်ားတယ္။ တဆက္တည္း အရက္ေသာက္တာလည္း မ်ားတယ္။ ေဆးလိပ္နဲ႔ ကြမ္းစားတာတြဲရင္ ကင္ဆာျဖစ္ႏုိင္ေခ် ၆ ဆေလာက္ပိုမ်ားျပီး၊ အရက္ပါတြဲရင္ ၁၂၃ ဆ မ်ားသြားပါတယ္။ ဒီလို အေလ့အက်င့္မ်ိဳးေတြဟာ ပတ္ဝန္းက်င္ေစ့ေဆာ္မႈ၊ သူငယ္ခ်င္းေတြ ဆြဲေဆာင္မႈ၊ အတုျမင္ အတတ္သင္မႈဆိုတဲ့ အေၾကာင္းခံေတြကေန အက်င့္ကူးစက္တယ္။ အေျခခံကေတာ့ စိတ္ပါဘဲ။ သူ႔ေဘးက ႏိုင္ငံေရး။

ျမန္မာျပည္မွာ လူငယ္-လူရြယ္ေတြ ဒီအေလ့အက်င့္ ပိုမ်ားလာတာက လြန္ခဲ့တဲ့ (မဆလ) ေခတ္မွာ ဖက္ရွင္တခုလို တဆင့္ တက္လာခဲ့တယ္။ အဲဒီေခတ္တံုးက အရာရာ ရွားပါးတဲ့အျပင္ လူေတြကိုလဲ မွိဳင္းတိုက္ထားတယ္။ မ်က္စိေတြ၊ နားေတြ၊ ပါးစပ္ေတြကို ပိတ္ထားခဲ့တယ္။ လြတ္လပ္ခြင့္ေတြ အားလံုးကို ခ်ဳပ္ကိုင္ထားခဲ့တယ္။ ဒီေတာ့ လူငယ္ေတြက ထြက္ေပါက္ ရွာၾကရတယ္။ အခိုက္အတန္႔ေလးျဖစ္ျဖစ္ ကိုယ္ပိုင္၊ ကိုယ္တိုင္ လုပ္ႏိုင္တာေတြထဲမွာ ေဆးလိပ္၊ ကြမ္းယာ နဲ႔ အရက္ကို ေတြ႔တယ္။ အႏွိပ္ခမ္း၊ အေပ်ာ္ခမ္းေတြဆိုတာ စစ္အုပ္ခ်ဳပ္မႈေအာက္ေရာက္မွ ပိုမ်ားလာတာပါ။ အခုလို နည္းနည္းပါးပါး ျဖစ္ေတာ့ ေျပာင္းလာတာေတြ ရွိလာခ်ိန္မွာ လူငယ္ေတြ ကိုယ္ပိုင္-ကိုယ္တိုင္ လုပ္ႏိုင္လာတာေလးေတြ ရွိလာခ်ိန္မယ္ ဘာသာေရးနဲ႔ ကိုက္ညီတာ၊ ႏိုင္ငံေရးနဲ႔ လမ္းမွန္တာ၊ က်န္းမာေရးနဲ႔ ညီညြတ္တာေတြကိုသာ ေရြးသင့္၊ ရွာသင့္ၾကပါတယ္။

ဟိုတခါတံုးက အေမရိကန္ ေက်ာင္းသားေတြ အေရွ႕ဖက္ နယ္စပ္ကို ေလ့လာဘို႔ လာၾကဘူးတယ္။ ျမန္မာျပည္က ေက်ာင္းသားေတြ ဆႏၵျပၾကလို႔ ထြက္ေျပးရျပီး မၾကာခင္ကေပါ့။ ျမန္မာျပည္ နယ္စပ္လမ္းေတြေပၚက နီနီရဲရဲ အကြက္ေတြျမင္ေတာ့ “ဒါ ေက်ာင္းသားေတြရဲ႕ ေသြးလား” လို႔ ေမးၾကတယ္။ ေသြးေတာ့ေသြးပါ။ အမွန္က “ေရႊဗမာေတြ ေထြးထားတဲ့ ကြမ္းေသြးေတြ” ျဖစ္ပါတယ္။

မျဖစ္ႏိုင္တာကို မလုပ္ပါနဲ႔လို႔ အၾကံေပးတာဟာ အခ်ည္းအႏွီးသာျဖစ္လို႔ “ေဆးနဲ႔ ကြမ္းယာ က်န္းမာေအာင္ စားတတ္ၾကပါေစ။”

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၂၇-၇-၂ဝ၁၂

Kidneys ေက်ာက္ကပ္ကို ကိုယ္တိုင္ေစာင့္ေရွာက္ျခင္း

ခ်စ္ခင္ေလးစားရပါေသာဆရာ။ ဆရာ့ကိုအရင္က migraine အေၾကာင္းေတာ့ email ကတစ္ဆင့္ေမးဖူးပါတယ္။ ဆရာျပန္ေျဖေပးၿပီး စိတ္ဓါတ္ခြန္အားတစ္ခုလည္းရခဲ့ပါတယ္၊ ေက်းဇူးအရမ္းတင္ပါတယ္ဆရာ။ အခု သမီး သူငယ္ခ်င္း တစ္ေယာက္အတြက္ ေမးခ်င္လို႔ပါဆရာ။ ေက်ာက္ကပ္အေၾကာင္းေလးသိခ်င္လို႔ပါဆရာ။ သူ႔ေက်ာက္ကပ္က efficiency က်ေနၿပီး၊ ဆရာဝန္က ေက်ာက္ကပ္သက္တမ္းက ေနာက္ ၁ဝ ႏွစ္ေလာက္ထိပဲ ရေတာ့မယ္လို႔ ေျပာပါတယ္။ သူကေတာ့ စိတ္ဓါတ္က်ၿပီၤး အိမ္လည္းမေျပာဘူး၊ ေဆးလည္းမကုဘူး ဒီတိုင္းပဲေပေနပါတယ္။ အသက္က ၃ဝ ေက်ာ္ ေယာက္က်ားေလးပါ။ အစားထိုးကုဖို႔မလြယ္ဘူး၊ ကုလည္းမကုခ်င္ဘူးေျပာပါတယ္။ တစ္ျခား ဘယ္လိုနည္းလမ္းမ်ားရွိမလဲ သိခ်င္ပါတယ္။ ေဆးေသာက္ယံုနဲ႔ ေက်ာက္ကပ္အခ်ိန္တိုတိုအတြင္းမွာ ပ်က္စီးမသြားေအာင္ေရာ ထိန္းလို႔ရပါသလား။ ဘာေတြစားၿပီး ဘယ္လိုေနထိုင္စားေသာက္ရမလဲ သိခ်င္ပါတယ္ဆရာ။

လူေတြမွာရွိတဲ့ ေကာင္းေနတဲ့ ေက်ာက္ကပ္ႏွစ္လံုးက စစ္ထုတ္ေပးေနတာဟာ အသက္ ၃ဝ-၄ဝ ေက်ာ္လာတာနဲ႔ ေလ်ာ့နည္း က်ဆင္းလာတယ္။ ေနာက္ထပ္ ၁ဝ ႏွစ္ရွိတိုင္း ၁ဝ% က်ေလ်ာ့လာတယ္။ အဲဒီဇရာျဖစ္စဥ္ကို ကိုယ္တိုင္ ဆင္ျခင္ျပီး ေက်ာက္ကပ္ကို ေရာဂါေတြမရေစေအာင္ ထိန္းသိမ္းႏိုင္ၾကပါတယ္။

၁။ Manage diabetes, high blood pressure and heart disease ဆီးခ်ိဳ၊ ေသြးတိုးနဲ႔ ႏွလံုးေရာဂါေတြရွိေနရင္ စနစ္တက် ေဆးဝါး + အစားအေသာက္ + လူေနမႈပံုစံ ျပဳျပင္ေနပါ။ ေက်ာက္ကပ္ေရာဂါ အမ်ားစုဟာ မူရင္းေရာဂါတခုခု ဥပမာ ဆီးခ်ိဳ၊ ႏွလံုးေရာဂါ နဲ႔ ေသြးတိုးကေနဆက္ျဖစ္တယ္။ ထိန္းရမွာေတြကေတ့ သၾကားဓါတ္၊ (ကိုလက္စေထာ) နဲ႔ ဆားျဖစ္တယ္။ ေရာဂါရွိေနရင္ေတာ့ သက္ဆိုင္ရာေဆးေတြကိုလဲ ပံုမွန္ေသာက္ေနရမယ္။

၂။ Reduce the intake of salt ဆား (ဆိုဒီယမ္) ေလ်ာ့ပါ။ ေသြးတိုးတက္ေစတယ္။ ေက်ာက္ျဖစ္ဘို႔ အလားအလာ ရွိတယ္။

၃။ Drink lots of water every day ေရကိုေန႔တိုင္ ေသာက္ႏိုင္သမွ်ေသာက္ေပးပါ။ ကိုယ္ထဲကအဆိပ္အေတာက္ေတြကို ဆီးထဲစြန္႔ထုတ္ေပးတဲ့အလုပ္ကို အေထာက္အကူရေစမယ္။ ေသြးထုထည္ကိုလဲ မနည္းေစဘဲ၊ ေသြးေစးပ်စ္တာကိုလဲ ကာကြယ္ရာက်တယ္။ အစာေခ်တာကိုလဲ ကူညီမယ္။ ကိုယ္အပူခ်ိန္လဲ ထိန္းထားေပးမယ္။ တေန႔ ေရ (၁ဝ) ခြက္ ေသာက္ပါ။

၄။ Don’t resist the urge to urinate ဆီးသြားခ်င္လာရင္ ေအာင့္မထားပါနဲ႔။ ေသြးကိုစစ္ထုတ္မႈ လုပ္ရာကေန ဆီး ျဖစ္လာတယ္။ ျဖစ္လာတဲ့ဆီးကို ဆီးအိမ္ထဲမွာသိုေလွာင္ထားတယ္။ ဆီးအိမ္တင္းလာရင္ ဆီးသြားခ်င္လာမယ္။ ဆီးအိမ္က ဆီေတြအမ်ားၾကီးဆန္႔ေပမဲ့ ၁၂ဝ-၁၅ဝ စီစီရွိလာတာနဲ႔ ဆီးသြားခ်င္စိတ္ျဖစ္လာမယ္။ အဲဒီအခါ ဆီးသြားလိုက္ပါ။

၅။ Eat right အစားအေသာက္မွန္ကန္ပါေစ။ ျပဳျပင္စီမံထားတဲ့၊ ဆိုင္မွာအလြယ္ရအစားအေသာက္ေတြ၊ Junk food ေခၚ ေခတ္ေပၚအစားအေသာက္ေတြ၊ ပိုးသတ္ေဆး၊ ေဟာ္မုန္းေဆးသံုးျပီး စိုက္ထား၊ ေမြးထားတဲ့ အသားနဲ႔ အသီးအရြက္ေတြဟာ က်န္းမာေရးနဲ႔ မညီညြတ္ပါ။ ငါး၊ ကညြတ္၊ အေစ့အဆံေတြ၊ ၾကက္သြန္ျဖဴ၊ စတာေတြသင့္တယ္။

၆။ Drink healthy beverages ေသာက္စရာေရြးပါ။ လတ္ဆတ္တဲ့ အသီးေဖ်ာ္ရည္ေတြေသာက္ပါ။ ေကာ္ဖီ၊ ေကဖင္းပါေဖ်ာ္ရည္ေတြ ေရွာင္ပါ။ (ေအာက္ဇဲလစ္အက္စစ္) ပါတာမ်ာတဲ့ ဟင္းႏုႏြယ္ရြက္၊ မရမ္းေရာင္မံုလာဥ၊ မသင့္ပါ။ ေက်ာက္ျဖစ္ေစႏိုင္တယ္။ အုန္းရည္ေကာင္းတယ္။

၇။ Avoid alcohol and smoking အရက္နဲ႔ ေဆးလိပ္ျဖတ္ပါ။ အရက္ကေန ဓါတ္ဆားအခ်ိဳးအဆကို ေျပာင္းေစတယ္။ ေက်ာက္ကပ္ကို သက္ေရာက္ေစမဲ့ ေဟာ္မုန္းကိုလဲ ေျပာင္းလဲေစတယ္။ ေဆးလိပ္ကေန ေက်ာက္ကပ္ကို တိုက္ရိုက္ မသက္ေရာက္ေပမဲ့ ေက်ာက္ကပ္အလုပ္ကို ေႏွးေစတယ္။ တျခားေရာဂါရလာရင္ ပိုဆိုးေစမယ္။

၈။ Exercise daily ကိုယ္လက္လႈတ္ရွားမႈ ပံုမွန္ (ေန႔စဥ္ ဒါမွမဟုတ္ တပါတ္မွာ ၅ ရက္) လုပ္ပါ။ ကိုယ္အေလးခ်ိန္မ်ားတာ ေက်ာက္ကပ္အတြက္လဲ မေကာင္းေစပါ။

၉။ Avoid self medication ေဆးကို ကိုယ္ၾကိဳက္သလိုေသာက္တာ မလုပ္ပါနဲ႔။ ေဆးေတြကို မ်ားေသာအားျဖင့္ ေက်ာက္ကပ္ကေန စစ္ထုတ္ေပးေနတယ္။ ေဆးအဆ (အေလးခ်ိန္)၊ ဘယ္ေလာက္ၾကာၾကာေသာက္မယ္ဆိုတာကို စနစ္တက်သိထားျပီး လိုက္နာပါ။

၁ဝ။ Think before you take supplements and herbal medicine အားေဆးတို႔ ဟာဗယ္ေဆးတို႔သံုးခ်င္ရင္ ႏွစ္ခါျပန္ စဥ္းစားပါ။ ဗီတာမင္ မ်ားတာကအစ မသင့္ပါ။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၁၅-၃-၂ဝ၁၄

Saturday, March 15, 2014

HIV ေနာက္ဆံုးရသတင္းမ်ား

• HIV protection gel for women 'comes a step closer' အမ်ိဳးသမီးမ်ား HIV ကာကြယ္ေပးႏိုင္မဲ့ ဂ်ဲလ္ ေပၚထြက္ဘို႔ နီးစပ္ျပီ http://www.bbc.com/news/health-26535398
• Rare 'likely' female-to-female HIV case reported in US အမ်ိဳးသမီးခ်င္း အတူေနလို႔ HIV ကူးစက္မႈ မရွိသေလာက္ရွိ http://www.bbc.com/news/world-us-canada-26571161
• Early treatment 'cures' second US HIV-positive baby ဒုတိယေျမာက္ အေမရိကန္ ကေလးတေယာက္ HIV ပိုးကင္းေပ်ာက္ http://www.bbc.com/news/world-us-canada-26460221
• How older people with HIV are facing the future ကြ်န္ေတာ့္မွာ HIV ပိုးရွိေနခဲ့တာ ၂၈ ႏွစ္ရွိျပီ http://www.bbc.com/news/health-25041911

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၁၅-၃-၂ဝ၁၄

MDR-TB ေဆးယဥ္တဲ့ တီဘီ

Multi-drug-resistant tuberculosis ဆိုတာ တီဘီအတြက္အမ်ားဆံုး (အေကာင္းဆံုး) သံုးေနတဲ့ ေဆး ၂ မ်ိဳးျဖစ္ၾကတဲ့ Isoniazid (INH) နဲ႔ Rifampicin (RMP) ေတြနဲ႔ကုလို႔မရတဲ့ တီဘီ ေရာဂါကုိုဆိုလိုပါတယ္။

ဘာလိုကေနျဖစ္ေစသလဲ -
• လူနာကသက္သာလာျပီ ေဆးမလိုေလာက္ဘူးထင္ျပီး ေဆးရပ္လိုက္လို႔၊
• ေဆးလံုေလာက္ေအာင္မရႏိုင္တာေၾကာင့္ ေဆးရပ္လိုက္လို႔၊
• ေဆးေသာက္ဘို႔ ေမ့သြားလို႔၊
• ေဆးဘယ္ေလာက္ၾကာၾကာေပးရမယ္ဆိုတာ သတ္မွတ္ခဲ့တာက ကာလတိုသြားလို႔။

ေပးရမဲ့ေဆးေတြကို ဒုတိယတန္းစာလို႔သတ္မွတ္ထားတယ္။ ေစ်းလဲၾကီးတယ္။ မကုႏိုင္လို႔ေနရင္ ကူးစက္ျပန္႔ႏွံ႔ျပီး တျခား လူေတြပါ ဒုကၡေရာက္ၾကရတယ္။ ၂ဝ၁၃ မွာရထားတဲ့စာရင္းေတြအရ ၃႕၇% တိုးလာတယ္။ ၂ဝ၁၁ တံုးက WHO ခန္႔မွန္းခ်က္အရ လူနာေပါင္း ဝ႕၅ သန္း ရွိႏိုင္တယ္။ ဒုတိယတန္းစားေဆးေတြက ဆက္ျပီး ေဆးယဥ္တာလဲရွိတယ္။ XDR-TB လို႔သတ္မွတ္လိုက္တယ္။

Extensively drug resistant TB (XDR TB) ဆိုတာ Isoniazid နဲ႔ Rifampin သာမက Fluoroquinolone နဲ႔ Amikacin, Kanamycin, Capreomycin ထိုးေဆး ၃ မ်ိဳးထဲက တမ်ိဳးကိုေဆးယဥ္ေနတာကိုသတ္မွတ္တယ္။ DOTS-Plus ဆိုတာ DOTS ရက္တို တီဘီေဆးကို အထူးျပဳျပင္ထားတာျဖစ္တယ္။ တီဘီေဆးေတြနဲ႔ ေဆးယဥ္-မယဥ္ စမ္းသပ္မႈလုပ္ရတယ္။ INH နဲ႔ RMP ေတြကို ေဆးယဥ္တာသိလာရရင္ ဒုတိယတန္းေဆးေတြထဲကေန (၅) မ်ိဳးကို ေရြးေပးမယ္။ ေဆးသံုးသင့္မႈေရြးသင့္တာကို အစီအစဥ္အတိုင္းက ဒီလိုျဖစ္တယ္။
1. Aminoglycoside (Amikacin, Kanamycin) သို႔မဟုတ္ Polypeptide (Capreomycin)
2. Pyrazinamide
3. Ethambutol
4. Fluoroquinolone = Moxifloxacin (Ciprofloxacin ကိုမသံုးပါ)
5. Rifabutin
6. Cycloserine
7. Thioamide = Prothionamide or Ethionamide
8. PAS
9. Macrolide = Clarithromycin
10. Linezolid
11. INH (High-dose)
12. Interferon-γ
13. Thioridazine
14. Ampicillin

ေနာက္ေဆးေတြထိေရာက္မႈသိရေအာင္ Sputum cultures သလိပ္စစ္ေနရမယ္။ ျဖစ္ႏိုင္ရင္ တလတၾကိမ္။ ေဆးေတြကို အနည္းဆံုး (၁၈) လၾကာေပးတယ္။ အတိအက်ဆိုရင္ သလိပ္မွာပိုးမေတြတာ ၉ လ ရွိတဲ့အထိေပးရတယ္။ တခ်ိဳ႕က ၂ ႏွစ္ အထိၾကာႏိုင္တယ္။ ေဆးရံုမွာကုသတာဆိုရင္ ျဖစ္ႏိုင္ရင္ သီးျခားေနေစသင့္တယ္။ HIV ပိုးရွိေနသူေတြနဲ႔ တျခားစီ ျဖစ္ရပါမယ္။

Supplements ေဆးအပိုေဆာင္းေပးဘို႔လိုတာေတြလဲရွိတယ္။
• Arginine
• vitamin D
• Dzherelo
• V5 Immunitor
တခ်ိဳ႕ေနရာေတြမွာ ဒီေဆးမ်ိဳးေတြကိုသံုးတာလဲရွိတယ္။
• Imipenem
• Co-amoxiclav
• Clofazimine
• Prochlorperazine
• Metronidazole
• Bedaquiline
သုေတသနလုပ္ဆဲေဆးေတြလဲရွိတယ္။
• PA-824
• Delamanid

သိပ္ဆိုးေနသူေတြကို ေရာဂါျဖစ္ေနတဲ့အဆုပ္ေနရာကို ခြဲစိတ္ထုတ္ျပစ္တာလုပ္ေပးမယ္။

မျဖစ္ေအာင္ ဘယ္လိုကာကြယ္မလဲ ေစာေစာသိ၊ ေစာေစာေဆးကုသမႈခံယူပါ။ ေဆးပါတ္လည္ေအာင္ ကုသပါ။ HIV/AIDS ရွိေနသူေတြက ပိုသတိထားရမယ္။ မိသားစုဝင္ေတြ၊ အတူေနသူကို ေဆးစစ္ရမယ္။ ေဆးသုေတသနေတြ ဆက္လုပ္ဘို႔လိုတယ္။ ဆင္းရဲသူေတြမွာသာ အဲတာျဖစ္ႏိုင္တာမဟုတ္ပါ။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၁၇-၁၁-၂ဝ၁၃

Kyaw Thura Aung ေက်းဇူးပါဆရာ။ က်ေနာ္က PSI ( population service international ) နဲ႔လက္တြဲၿပီးလုပ္ေနတဲ့ General practioner တစ္ေယာက္ပါဆရာ TB project ေတြမွာလဲ ကိုယ္တိုင္ပါ၀င္ေဆးေပးေနရတဲ့ဆရာ၀န္တစ္ေယာက္ပါဆရာ ၿပီးခဲ့တဲ့ ရက္၂၀ေလာက္က meeting တစ္ခုမွာ NTP (National TBcontrol Programme)မွာ MDR TB နဲ႔ပတ္သက္ၿပီး massages ေတြေတာ္ေတာ္ေလးသိခဲ့ရပါတယ္ဆရာ က်န္းမာေရး၀န္ႀကီး႒ာနအေနနဲ႔ MDR TB case ေတြကိုအျပင္ေဆးခန္းေတြမွာ ကုသခြင့္လံုး၀ခြင့္ျပဳမထားပါဘူးဆရာ။

ဒါကလဲ XDR TB case ေတြမ်ားလာမွာကို စိုးရိမ္တဲ့အတြက္ျဖစ္တယ္လို႔ဆိုပါတယ္ MDR TB treatment အတြက္ကုသခ်ိန္၂ႏွစ္ဆိုတာလဲဟုတ္ပါတယ္ဆရာ စုစုေပါင္း ကုန္က်ေငြ ၇ သိန္းေလာက္ထိ႐ွိတယ္။ ဒါေပမယ့္ အခမဲ့ပါ။ အျပင္မွာ ကုခြင့္မေပးတာက MDR TB အတြက္သံုးတဲ့ ေဆးတစ္ခ်ိဳ႕က ေစ်းကြက္ထဲမွာလံုလံုေလာက္ေလာက္ မရႏိုင္လို႔ရယ္၊ ေနာက္ၿပီ Guidline အတိုင္းအတိအက် လုပ္ရတာမို႔ရယ္ပါ။ ၿပီးေတာ့ MDR TB ေတြကိုကုတဲ့အခါ တရား၀င္ေကာ္မတီဖြဲ႔ၿပီးမွ ကုရတယ္ေျပာပါတယ္။ Complication မ်ားတယ္ေျပာပါတယ္။ Liver, Renal, Electrolyte စတဲ့ laboratory monitoring ေတြတစ္ပတ္တစ္ခါ ၂ ရက္တစ္ခါဆိုသလို လုပ္ရပါတယ္။ Psycological problem ေတြလဲမ်ားၿပီး၊ Sucidal tendency လည္း အရမ္းကိုတက္လာတယ္ေျပာပါတယ္။

အေပၚက လူနာရဲ႕အသက္အေနအထားနဲ႔ဆိုရင္ complication ေတြ႐ွိဖို႔မ်ားပါတယ္။ ဒါေပမယ့္လဲ လူထုထဲမွာ သလိပ္ပိုး (+++) နဲ႔ MDRTB case တစ္ခုကို မကုဘဲထားမယ္ဆိုရင္ေတာ့ အႏၲရာယ္မ်ားပါတယ္။ ေစာင့္ေနရတယ္ဆိုတာကေတာ့မျဖစ္သင့္ပါဘူး။ က်န္းမာေရး၀န္ႀကီးဌာနရဲ႕အားနည္းခ်က္ပါပဲ။ က်ေနာ္သိတာေလးျပန္ share တာပါဆရာ။

TB အသစ္လား အေဟာင္းလား

(တီဘီ) ျဖစ္ေနတာ အသစ္လား၊ အေဟာင္းလား

Sat, May 26, 2012 at 1:10 PM
(တီဘီ) ေရာဂါဟာ ဆရာဝန္ညြန္ၾကားတဲ့အတိုင္း ၆ လ ေဆးေသာက္ျပီးပါျပီ။ အဲဒီ ၆ လ အတြင္းမွာလဲ ပံုမွန္ေဆးေသာက္၊ စမ္းသပ္မႈကိုလဲ ခံယူခဲ့ပါတယ္။ ၆ လေက်ာ္သြားတဲ့ အခ်ိန္မွာ တစ္ျခားေနရာ ေရာက္ေနလို႔ ျပန္ျပီး မစမ္းသပ္ခဲ့ပါဘူး။ အခုဆို ၂ ႏွစ္နီးပါး ရွိေနပါျပီ။ လူကေတာ့ က်န္းက်န္းမာမာ ဝဝျဖိဳးျဖိဳးပါပဲ။ အခု တစ္ျခားေနရာမွာ ေဆးစစ္တာ ဆရာဝန္က (တီဘီ) ရွိတယ္လို႔ ေျပာပါတယ္။ ဓါတ္မွန္မွာပဲ ေတြ႔တာပါ။ ေသြးမွာ ေအာင္ပါတယ္။ ကြ်န္ေတာ္ သိခ်င္တာက (တီဘီ) ျဖစ္ဘူးတဲ့လူဟာ ေဆးစစ္တိုင္း က်ေနမွာလား။ ေဆး ၆ လ မွန္မွန္ေသာက္ရံုနဲ႔ လံုးဝေပ်ာက္ကင္းသြားျပီလား သိခ်င္ပါတယ္။

• (တီဘီ) ေရာဂါ မရွိသူ၊ ရွိေနသူ၊ ကုသျပီးသူ၊ ျပန္ျဖစ္သူ၊ ကုသလို႔ မေပ်ာက္ေသးသူ ဆိုျပီး ခြဲေျပာၾကတယ္။ ေဆးစာနဲ႔ ဆိုရင္ Active tuberculosis (TB) လတ္တေလာ ေရာဂါျဖစ္ေနသူ၊ Inactive TB ေရာဂါေဟာင္း ရွိထားသူ၊ Extra-pulmonary TB အဆုပ္မဟုတ္တဲ့ ေနရာမွာ ျဖစ္ေနသူ၊ Latent TB ေရာဂါငုပ္ေနသူ ဆိုျပီး သတ္မွတ္တယ္။
• အဆုပ္ (တီဘီ) ေရာဂါကို ဓါတ္မွန္နဲ႔ စစ္တယ္။ သလိပ္လည္း စစ္မယ္။ အေရျပားကို ေဆးထိုးျပီးလည္း စစ္ပါတယ္။ အေျဖက တမ်ိဳးထဲမွာျပမယ္။ ႏွစ္မ်ိဳးမွာျပမယ္။ သံုးမ်ိဳးလံုးမွာ ျပေနတာလဲ ျဖစ္ႏိုင္တယ္။
• (တီဘီ) ေဆးကို တမ်ိဳးမကေပးရတယ္။ အမ်ားဆံုး သံုးေနတဲ့ ေဆးအတြဲကေတာ့ Rifampin + Ethambutol + Pyrazinamide + Isoniazid (INH) ျဖစ္တယ္။ ၆ လ ေပးတာ နဲ႔ ၉ လအထိေပးတာ ရွိတယ္။
• Drug regimens ေဆးအတြဲ၊ Dose ေဆးအဆ နဲ႔ Course ေဆးကို ဘယ္ေလာက္ ၾကာၾကာ ေပးမလဲဆိုတာ ေနရာတခုနဲ႔ တခု၊ လူနာတေယာက္နဲ႔ တေယာက္မွာ မတူပါ။ ေပးကာစမွာ တမ်ိဳး လုပ္ထားရာကေန ေဆးပါတ္မျပီးခင္ ေျပာင္းရတာလဲ ရွိတယ္။
• ကမာၻ႔က်န္းမာေရးအဖြဲ႔ၾကီးကေန တကမာၻလံုးကိုျခံဳျပီး လမ္းညႊန္ခ်က္ထုတ္ထားတယ္။ တိုင္းျပည္တခုမွာလဲ သူ႔တိုင္းျပည္ အေျခအေနအလိုက္ လမ္းညႊန္ခ်က္ သပ္သပ္ရွိမယ္။ ေဆးေပးနည္း-ေဆးေရာနည္းသာမက ဓါတ္ခြဲခန္းနဲ႔ ဓါတ္မွန္ အထူးကု-ဆရာဝန္ေတြလဲ မတူၾကတာ ရွိႏိုင္တယ္။

Chest X-ray ရင္ပတ္ ဓါတ္မွန္
ဓါတ္မွန္ဆိုတာ အျဖဴနဲ႔ အမဲသာျမင္ရတယ္။ “အရိုး” ဆိုရင္ျဖဴျပီး “ေလ” ဆိုရင္မဲတယ္။ ၾကားက်တာလဲ ရွိတယ္။ ဥပမာ အသဲ၊ ႏွလံုး။ (တီဘီ) အတြက္ Posterior-anterior (PA) chest X-ray ဓါတ္မွန္ရိုက္နည္းက အေကာင္းဆံုး ျဖစ္တယ္။ တျခားနည္း Lateral ေဘးတိုက္ရိုက္နည္း နဲ႔ CT scans (စကင္) ေတြလဲ လုိရင္လုပ္မယ္။ ေဆးေဝါဟာရေတြကို ေခါင္းအရႈတ္မခံပါနဲ႔၊ ထည့္ေတာ့ ေရးပါရေစ။

• လူက ဘာမွမျဖစ္ေပမဲ့ Tuberculin skin test အေရျပား စမ္းသပ္ေတာ့ အေပါင္းျပေနသူေတြကိုသာ အဆုပ္ (တီဘီ) ရွိ-မရွိ ေသျခာသိေအာင္ ဓါတ္မွန္ ရိုက္ရမယ္။ ဓါတ္မွန္မွာ ပံုမွန္မဟုတ္တိုင္း (တီဘီ) လို႔ ေျပာမရေသးပါ။
• Active pulmonary TB ေလာေလာလတ္လတ္ ျဖစ္ေနတဲ့ (တီဘီ) ဆိုရင္ Infiltrates or Consolidations တိုးပြါးလာတာ၊ အစိုင္အခဲလို႔ေခၚတာ ျမင္ရမယ္။ ဒါေတြက အဆုပ္ရဲ႕ အထက္ပိုင္းမွာျဖစ္တာ မ်ားတယ္။ Cavities အေခါင္း ရွိခ်င္ ရွိမယ္။ မရွိခ်င္ မရွိဘူး။ Mediastinal or hilar lymphadenopathy အဆုပ္ ႏွစ္ခုၾကားေနရာနဲ႔ အဆုပ္ အဝင္ေနရာေတြမွာ တက္ေစ့ၾကီးေနတာ ရွိခ်င္ ရွိမယ္။ မရွိခ်င္ မရွိဘူး။

• Old healed TB ေပ်ာက္သြားျပီးသား (တီဘီ) ဆိုရင္ မ်ားေသာအားျဖင့္ Pulmonary nodules အဆုပ္ အစိုင္အခဲေတြကို Hilar area အဆုပ္အဝင္ေနရာမွာ နဲ႔ Upper lobes အဆုပ္အေပၚခန္းမွာ ျမင္ရမယ္။ Fibrotic scars အမာရြတ္ နဲ႔ Volume loss အဆုပ္ထုထည္ ေသးသြားတာ ရွိခ်င္ ရွိမယ္။ မရွိခ်င္ မရွိဘူး။ Bronchiectasis ေလျပြန္က်ယ္-ထူေနတာ နဲ႔ Pleural scarring အဆုပ္အဖံုးလႊာ ထူေနတာလဲ ရွိခ်င္ ရွိမယ္။ မရွိခ်င္ မရွိဘူး။ Nodules အစုိင္အခဲေတြ နဲ႔ Fibrotic scars အမာရြတ္ေတြထဲမွာ တေျဖးေျဖးခ်င္း ပြါးမ်ားလာေနမဲ့ Tubercle bacilli ဗက္တီးရီးယားေတြ ရွိေနႏိုင္တယ္။ ဒီအေကာင္ေတြကေန ေနာက္ထပ္ Active tuberculosis (တီဘီ) ေရာဂါ ျပန္ျဖစ္လာႏိုင္တယ္။

• Positive tuberculin skin test အေရျပားစမ္းသပ္ေတာ့ အေပါင္းျပတာရွိေနရင္ အသက္ၾကီးၾကီး၊ ငယ္ငယ္ Latent infection (တီဘီ) ငုပ္ေနသူအေနနဲ႔ ေဆးကုသင့္တယ္။ ေဆးတမ်ိဳးထဲေပးကုသတာ မ်ားတယ္။ ဒါေပမဲ့ Calcified nodular lesions (Calcified granuloma) ထံုးဓါတ္ျဖစ္စဥ္ ရွိေနသူေတြက အဲလုိျဖစ္လာဘို႔ အခြင့္အလမ္းနည္းတယ္။

Exams and Tests စမ္းသပ္-စစ္ေဆးနည္းမ်ား
(၁) Diagnosing active TB in the lungs ေလာေလာလတ္လတ္ အဆုပ္ (တီဘီ) ကို စမ္းသပ္-စစ္ေဆးနည္းမ်ား
• Medical history ေရာဂါ ရာဇဝင္၊ Physical exam အေထြေထြစမ္းသပ္ျခင္း၊ Symptoms ေရာဂါလကၡဏာေတြ ျဖစ္တဲ့ Cough ေခ်ာင္းဆိုး၊ Fatigue အားယုတ္၊ Fever ကိုယ္ပူ၊ Night sweats ညေခြ်းထြက္။
• Chest X-ray ရင္ပတ္ ဓါတ္မွန္ရိုက္ျခင္း။
• Tuberculin skin test (TB skin test, PPD test, Mantoux test) အေရျပားစမ္းသပ္နည္းမွာ အေပါင္းျပေနရင္ အရင္က (BCG) ကာကြယ္ေဆး ထိုးထားသူေတြနဲ႔ ခုခံအားက်ေနသူေတြမွာ ရလဒ္ မေရရာ ျဖစ္ႏိုင္တယ္။
• Sputum culture သလိပ္စစ္ျခင္း၊ ၁-ဂ ပါတ္အထိၾကာႏိုင္တယ္။
• Rapid sputum test သလိပ္ အျမန္စစ္နည္းက ၂၄ နာရီသာၾကာမယ္။
• Sputum cytology သလိပ္ကို အႏုၾကည့္စစ္ေဆးနည္း။
• Rapid blood tests အျမန္ေသြးစစ္နည္းကို Interferon-gamma release assays (IGRAs) လို႔ေခၚတယ္။

(၂) Diagnosing latent TB in the lungs ငုပ္ေနတဲ့ (တီဘီ) ကို စမ္းသပ္-စစ္ေဆးနည္း
• တကယ္လို႔ (တီဘီ) ပိုးဝင္တာခံရဘူးရင္ Tuberculin skin test အေရျပားစမ္းတာမွာ အေပါင္းျပမယ္။

(၃) Diagnosing TB outside the lungs အဆုပ္မွာ မဟုတ္တဲ့ တျခားေနရာ (တီဘီ) ေရာဂါ စစ္ေဆးနည္း
• Biopsy အသားစျဖတ္ယူစစ္နည္း။
• Urine culture ဆီးကို ပိုးေမြးစစ္ေဆးနည္း၊ ေက်ာက္ကပ္ (တီဘီ) ကိုသိႏိုင္တယ္။
• Cerebrospinal fluid test ခါးရိုးထဲက စုပ္ထုတ္ယူတဲ့အရည္ကို စစ္ေဆးရင္ (တီဘီ) ပိုးေၾကာင့္ ဦးေႏွာက္ေမွး ေရာင္တာကို သိမယ္။
• CT scan (စကင္) လုပ္ရင္ တကုိယ္လံုးျပန္႔ေနမဲ့ (တီဘီ) ကိုသိမယ္။
• MRI ရိုက္ရင္ ဦးေႏွာက္နဲ႔ ခါးရိုးေၾကာ (တီဘီ) ကိုသိမယ္။

(၄) Tests during TB treatment (တီဘီ) ေဆးကုသေနတံုး စစ္ေဆးနည္း
• Sputum culture သလိပ္စစ္တာ တလ တခါလုပ္မယ္။
• Chest X-ray ရင္ပတ္ဓါတ္မွန္ကို ေဆးပါတ္လည္တာနဲ႔ ထပ္ရိုက္မယ္။

(၅) (တီဘီ)ေဆးေၾကာင့္ တျခားေနရာေတြကို ထိခိုက္ေန-မေနသိဘို႔ -
• Liver function tests အသဲလုပ္ငန္းသိေအာင္ ေသြးစစ္မယ္။
• Eye tests မ်က္စိစစ္တာကို Ethambutol ေဆးေပးေနသူေတြကို လုပ္မယ္။
• Hearing tests နားစစ္တာကို Streptomycin ေဆးထိုးေပးေနသူကို စစ္တယ္။

CDC guidelines for evaluating CXR ရင္ပတ္ ဓါတ္မွန္ရိုက္ စစ္ေဆးျခင္း လမ္းညႊန္ခ်က္မ်ား
(တီဘီ) ေရာဂါကို တိက်ေသျခာမႈရွိေအာင္ အေမရိကန္ ျပည္ေထာင္စုကေန သူ႔တိုင္းျပည္ထဲကိုလာေရာက္ အေျခခ် ေနထိုင္မဲ့သူေတြကို တိုင္းျပည္ထဲ ဝင္မလာခင္ ျပည္ဝင္ခြင့္ဗီဇာအတြက္ ေဆးစစ္မႈေတြ တိတိက်က်၊ မလြဲမေသြလုပ္ဘို႔ (တီဘီ) အတြက္ ျပဌာန္းခ်က္ လုပ္ထားတာကို ကိုးကားႏိုင္ပါတယ္။

ဓါတ္မွန္ရိုက္ စစ္ေဆးျခင္း လမ္းညႊန္ခ်က္မ်ားလို႔ ေခၚတယ္။ အေမရိကန္ ႏိုင္ငံျခားေရးဝန္ၾကီးဌာနကေန အသိအမွတ္ျပဳေပးထားတဲ့ တျခားႏိုင္ငံေတြမွာ ဆရာဝန္ေပါင္း ၄ဝဝ နီးပါးကိုသာ စစ္ေဆးခြင့္ ျပဳထားျပီး၊ သူ႔တိုင္းျပည္ထဲမွာေတာ့ ဆရာဝန္ေပါင္း ၃ဝဝဝ ေလာက္ သတ္မွတ္ထားပါတယ္။ Active tuberculosis ေလာေလာလတ္လတ္ (တီဘီ) ရွိေန-မေနကို စစ္ေဆးတာ ျဖစ္ပါတယ္။ Chest X-ray ရင္ပတ္-ဓါတ္မွန္ ရိုက္ျပီး၊ Classification worksheet ေဆးစာရြက္မွာ အဆင့္ေတြ သတ္မွတ္ေပးထားပါမယ္။ တခ်ိဳ႕ကို ခ်က္ခ်င္း ေဆးကုသဘို႔နဲ႔ တခ်ိဳ႕ကို အေျခခ်ေနထိုင္ျပီးေနာက္ ေဆးကုသေပးဘို႔ ပါဝင္ပါတယ္။

(၁) Active TB ေလာေလာလတ္လတ္ (တီဘီ) ရွိေနတဲ့သူရဲ႕ ဓါတ္မွန္ဆိုတာ -
1. Infiltrate or Consolidation အဆုပ္ထဲက Airspaces ေလေနရာမွာ Opacification ပိတ္ေနမယ္၊ ထူထဲႏိုင္တယ္။ ကြက္ၾကားျဖစ္ႏိုင္တယ္။ အနားသတ္လဲ Irregular margins ညီတူညာတူ ျဖစ္ခ်င္မွ ျဖစ္မယ္။ Haziness ခပ္ဝါးဝါးေနမယ္။
2. Cavity အဆုပ္ထဲမွာ အေခါင္းျဖစ္ေနတာ၊ Darkened area မဲေနတာ။ မညီညာတဲ့ အနားသတ္က ရွိခ်င္မွ ရွိမယ္။ ရွိခ်င္လဲရွိမယ္။ သူ႔ေဘးမွာ Airspace consolidation ေလေနရာ ပိတ္ေနတာနဲ႔ Infiltrates တိုးပြါးလာတာေတြ၊ Nodular or Fibrotic (Reticular) densities အစုိုင္အခဲျဖစ္တာ၊ အမာရြတ္ျဖစ္တာေတြ ရွိေနမယ္။ မဲေနတဲ့ေနရာရဲ႕ ေဘးကလဲ ထူႏိုင္တယ္၊ ပါးႏိုင္တယ္။ အေခါင္းေဘးမွာ Calcification ထံုးဓါတ္ျဖစ္စဥ္ ရွိခ်င္ရွိေနမယ္။
3. Nodule with poorly defined margins အဆုပ္ထဲမွာ အနားသတ္ မေရရာတဲ့ အစိုင္အခဲ။ ခပ္ဝိုင္းဝိုင္း ျဖစ္ေနတာကို Tuberculoma လို႔ေခၚတယ္။ အနားသတ္ ထင္ရွားႏိုင္တယ္။ ေဝဝါးႏိုင္တယ္။ ေဘးမွာ Haziness ခပ္ဝါးဝါး ျဖစ္ေနရင္ ေလေနရာ-ခဲပိတ္ေနတာ ျဖစ္မယ္။
4. Pleural effusion အဆုပ္အိတ္ထဲ အရည္ေအာင္းျခင္း။ သိသိသာသာရွိေနရမယ္။ ခြ်န္ရမဲ့ ေဒါင့္က တံုးေနရံုသာ မဟုတ္ဘူး။ ကေလးဆိုရင္ေတာ့ ေဒါင့္တံုးေနရင္ ေရာဂါေလာေလာလတ္လတ္ ျဖစ္ေနတာလို႔ သတ္မွတ္တယ္။
5. Hilar or Mediastinal lymphadenopathy အဆုပ္အဝင္ေနရာ ဒါမွမဟုတ္ အဆုပ္ႏွစ္ခုၾကားေနရာမွာ တက္ေစ့ေတြ ေရာင္-ၾကီးေနတာကို Bihilar lymphadenopathy လို႔ ေခၚတယ္။
6. Linear, Interstitial disease ကေလးေတြမွာ မ်ဥ္းေၾကာင္းေတြလို ထင္ထင္ရွားရွား ျဖစ္ေပၚေနမယ္။
7. Other တျခားေတြ႔ရွိခ်က္ေတြ။ ပ်ံ႕ေနတဲ့ (တီဘီ) Miliary TB ဆိုတာ အစိုင္အခဲ-အသီးငယ္ေလးေတြ အမ်ားၾကီး 1-2 mm ေလာက္ အဆုပ္အႏွံ႔မွာ ရွိေနမယ္။

သတိထားဘို႔က (တီဘီ) ေရာဂါကို ဓါတ္မွန္ တခါတည္း ရိုက္တာနဲ႔ မလံုေလာက္ပါ။ လိုမယ္ထင္ရင္ Sputum smears သလိပ္စစ္ရမယ္။ ဒါေၾကာင့္ ဓါတ္မွန္မွာ ေအာက္က အခ်က္ေတြ ရွိမေနေပမဲ့
• The presence of signs or symptoms of TB (Class B1) ေရာဂါလကဏာေတြရွိေနရင္၊ ဒါမွမဟုတ္
• Sputum smears positive for AFB (Class A) သလိပ္ ပိုးေတြ႔ရင္ active TB ေလာေလာလတ္လတ္ ေရာဂါ ရွိသူလို႔ သတ္မွတ္တယ္။

(၂) Inactive TB အရင္ (တီဘီ) ျဖစ္ဘူးထားသူ၊ ေလာေလာဆယ္ ေရာဂါမရွိသူ
1. Discrete fibrotic scar or linear opacity အဆုပ္ထဲမွာ အမာရြတ္ ခပ္ဝါးဝါး ဒါမွမဟုတ္ မ်ဥ္းေၾကာင္းလို ေခါင္းပိတ္ျဖစ္ေနတာ။ အနားသတ္က ထင္ရွားတာသိသာမယ္။ ဒါေပမဲ့ Airspace opacification ေလေနရာ ပိတ္တာနဲ႔ Haziness ေဘးေနရာ ခပ္ဝါးဝါးျဖစ္ေနကို မဆိုလိုဘူး။ Calcification ထံုးဓါတ္ျဖစ္စဥ္ ရွိခ်င္ရွိမယ္။ Fibrocalcific scar လို႔ ေခၚတယ္။
2. Discrete nodule(s) without calcification ဆိုတာ Nodular densities အစိုင္အခဲလိုစုေဝးမႈ တခုျဖစ္ျဖစ္ အမ်ားၾကီးျဖစ္ျဖစ္ ရွိေနမယ္။ Distinct borders နယ္နိမိတ္သပ္သပ္ရွိမယ္။ ဒါေပမဲ့ ေဘးမွာ Airspace opacification ေလပိတ္ေနတဲ့သေဘာ မရွိရဘူး။ Nodules အစိုင္အခဲေလးေတြက လံုးဝိုင္းေနမယ္။ Infiltrates ပြါးတိုးလာမႈမ်ိဳး နဲ႔ Airspace opacities ေလပိတ္ေနတဲ့သေဘာနဲ႔ ျခားနာတဲ့အခ်က္ျဖစ္တယ္။ Non-calcified ဒီအစိုင္အခဲေလးေတြဟာ ထံုးဓါတ္ျဖစ္စဥ္ မရွိဘူး။ ထံုးဓါတ္ျဖစ္စဥ္ ရွိေနရင္ အတန္းအစား ျခားနားျပီ။ OTHER X-ray findings, No follow-up needed တျခားဓါတ္မွန္ ေတြ႔ရွိခ်က္မ်ား ဆက္လက္ကုသဘို႔ မလိုသူမ်ားစာရင္းထဲ ေရာက္သြားမယ္။
3. Discrete fibrotic scar with volume loss or retraction ဆိုတာ အဆုပ္အေပၚပိုင္းမွာ မ်ဥ္းေၾကာင္းလိုက္ အမာရြတ္အစိုင္အခဲ ခပ္ဝါးဝါးျဖစ္ေနတယ္။ အဆုပ္အေပၚပိုင္းမွာ ေနရာက်ဥ္းေနမယ္။ ဒါနဲ႔အတူ Upward deviation of the fissure or hilum အဆုပ္အစိတ္အပိုင္းေတြၾကားလႊာနဲ႔ အဆုပ္အဝ (အဝင္) ေနရာေတြက အထက္ဆီ တက္ေနမယ္။ အဆုပ္ ဘယ္နဲ႔ ညာ မတူျဖစ္ေနမယ္။
4. Discrete nodule(s) with volume loss or retraction ဆိုတာ Distinct borders အနား သတ္သတ္ မွတ္မွတ္ရွိတဲ့ nodular densities အစိုင္အခဲ ေလးေတြ တခု ဒါမွမဟုတ္ အမ်ားဟာ ေဘးမွာ Airspace opacification ေလေနရာ ပိတ္ေနတာ မရွိဘူး။ Reduction အဆုပ္အေပၚပိုင္းမွာ ေနရာက်ဥ္းေနတာ မရွိရဘူး။ Nodules အစိုင္အခဲေလးေတြဟာ Round လံုးဝန္းေနမယ္။ Rounded edges အနားသတ္လဲ တံုးေနမယ္။
5. Other တျခားေတြ႔ရွိခ်က္ေတြဆိုတာ Bronchiectasis ေခၚတဲ့ ေလျပြန္ၾကီးေတြ က်ယ္ေနတာနဲ႔ နံရံေတြ ထူေနတာ။

(၃) Other Chest X-Ray Findings တျခားဓါတ္မွန္ ေတြ႔ရွိခ်က္မ်ား
(က) Follow-up needed ဆက္လက္ကုသဘို႔ လိုသူေတြ
1. Musculoskeletal abnormalities ရင္ေခါင္းနံရံက အရိုးေတြ ပံုမွန္မဟုတ္တာ။ အရိုးက်ိဳးေနတာ၊
2. Cardiac abnormalities ႏွလံုးပံုမွန္မဟုတ္တာ။ ႏွလံုး ၾကီးေနတာ၊ ေသြးေၾကာၾကီးေတြ ပံုမွန္မဟတု္တာ။
3. Pulmonary abnormalities အဆုပ္ထဲမွာ (တီဘီ) မဟုတ္တာ ဥပမာ အက်ိတ္ ေတြ႔တာ။
4. Other အဲဒါေတြ မဟုတ္ဘဲ ေဆးကုသဘို႔ လိုအပ္တယ္လို႔ ဆရာဝန္ကသတ္မွတ္တာ။

(ခ) No follow-up needed ဆက္လက္ကုသဘို႔ မလိုသူေတြ
1. Pleural thickening အဆုပ္အဖံုးလႊာ ထူထဲေနတာ။ ထံုးဓါတ္ျဖစ္ေနတာ။
2. Diaphragmatic tenting ရင္ေခါင္း နဲ႔ ဝမ္းဗိုက္ကိုပိုင္းျခားထားတဲ့ (ဒိုင္ယာဖရမ္) ၾကြက္သားၾကီးကို အထက္ကေန ၾကိဳးနဲ႔ဆြဲထားသလိုျဖစ္ေနတာ။
3. Blunting of costophrenic angle နံရိုးနဲ႔ (ဒိုင္ယာဖရမ္) ေဒါင့္ခြ်န္က (ခြ်န္ရမဲ့အစား) တံုးေနတာ။ တဖက္ျဖစ္ျဖစ္ ႏွစ္ဖက္လံုးျဖစ္ျဖစ္၊ လူၾကီးမွာျဖစ္ေနတာ။ ကေလးမွာဆိုရင္ ဒီလိုျဖစ္တာက ေလာေလာလတ္လတ္ (တီဘီ) လို႔ သတ္မွတ္တယ္။ တကယ္လို႔ ေဒါင့္ခြ်န္ တံုးေနတာသာမကဘဲ Large pleural effusion အရည္ေတြ မ်ားမ်ား ေအာင္းေနတာပါရွိရင္ လူၾကီးေရာ ကေလးပါ ေလာေလာလတ္လတ္ (တီဘီ) ျဖစ္ႏိုင္တယ္။
4. Solitary calcified nodules or granuloma ထံုးဓါတ္အစုအေဝ သန္႔သန္႔ေလးျဖစ္ျဖစ္ Calcified lymph node တက္ေစ့မွာ ထံုးဓါတ္ျဖစ္ေနတာျဖစ္ျဖစ္ Lungs အဆုပ္ထဲ၊ Hila အဆုပ္အဝ၊ Mediastinum အဆုပ္ၾကား ေနရာေတြမွာ ရွိေနတာ။ အနားသားက ထက္ေနမယ္။ သိသာမယ္။ သပ္သပ္မွတ္မွတ္ရွိေနမယ္။ ဒါမ်ိဳးကို Class B3 ေခၚတယ္။ TB in the past အတိတ္ကာလ (တီဘီ) ေခၚတယ္။
5. Minor musculoskeletal findings တျခား အေရးမပါတဲ့ ၾကြက္သားနဲ႔ အရိုင္းပိုင္း ေတြ႔ရွိခ်က္ေတြ။
6. Minor cardiac findings တျခား အေရးမပါတဲ့ ႏွလံုး ေတြ႔ရွိခ်က္ေတြ။

လက္ေတြ႔က်တာကို ေျပာပါရေစ။
ေမးတဲ့သူလို စနစ္တက် ကုသတယ္ဆိုတာ ေကာင္းပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ က်န္းမာ-ဝျဖိဳးလာတာပါ။ (တီဘီ) ေရာဂါဟာ သက္သာလာတာနဲ႔ ကိုယ္အေလးခ်ိန္ တက္လာမယ္။ အသားအေရ ညိဳတိုတို ျဖစ္လာမယ္။ ေဆးေတြေၾကာင့္ပါ။ ေဆးေတြ ရပ္ခ်ိန္က်လို႔ ရပ္လိုက္တဲ့ေနာက္မွာ တေျဖးေျဖးနဲ႔ အသားအေရ နဂိုအေန စိုေျပလာမယ္။ ဆရာဝန္အခ်င္ခ်င္း အျပစ္ေျပာရာေတာ့ က်ခ်င္က်ေနမယ္။ ဓါတ္မွန္တခ်ပ္တည္းနဲ႔ေတာ့ အကဲျဖတ္လို႔ မရေသးပါ။ Active TB အခုျဖစ္ေနတဲ့ (တီဘီ) လား၊ Old TB ကုသထားလို႔ ေပ်ာက္ေနတဲ့ အမာရြတ္ထင္ေနတာလားလို႔ ခြဲျခားႏိုင္ေအာင္ တျခား စမ္းသပ္မႈေတြ လိုသလို အေတြ႔အၾကံဳလဲ လိုပါတယ္။ ဒုတိယအၾကံဥာဏ္လိုတယ္။ အေဟာင္းတိုင္း မေကာင္းဘူထင္တာ မမွန္ပါ။

• TB (Tuberculosis) တီဘီ http://dts-medicaleducation.blogspot.com/2008/10/tuberculosis-tb.html
• TB Medicines Side Effects (တီဘီ) ေဆးေတြ နဲ႔ ေဘးထြက္-ဆိုးက်ိဳးေတြ http://dts-medicaleducation.blogspot.in/2012/04/side-effects-of-tb-medicines.html
• TB No more in Medical Curriculum ဆရာဝန္ေတြကို တီဘီ သင္မေပးၾကေတာ့တာ စိုးရိမ္စရာ http://dts-medicaleducation.blogspot.com/2009/10/tb-no-more-in-medical-curriculum.html

Dr. တင့္ေဆြ
၂၇-၅-၂ဝ၁၂

ESL အဂၤလိပ္စာ

ေက်ာင္းစဖြင္ျပီလို႔ေရးေတာ့ ေမးပါတယ္။ ဘာသင္တဲ့ေက်ာင္းလဲ ဆရာတဲ့။  ေက်ာင္းအေၾကာင္း နည္းနည္း နည္းနည္း ေရးထားျပီး။ တေယာက္က ေမးဖူးတယ္။ အခုမွ...