Monday, April 7, 2014

Hepatitis C (စီ) ပိုး အခ်ဳပ္

“စကားထာဖြက္မယ္။ ေအမဟုတ္ ဘီမဟုတ္ဆိုတာဘာလဲ။”

အသဲေရာင္ အသားဝါေရာဂါဟာ ရာဇဝင္နဲ႔ပါ။ လြန္ခဲ့တဲ့ ရာစုႏွစ္တဝက္ေလာက္က တမ်ိဳးထဲ ဆိုရေလာက္ေအာင္ လူသိလဲနည္း၊ ဆိုးဝါးတာလဲမဟုတ္ပါ။ မၾကာခင္ ေနာက္တမ်ိဳး တိုးလာတယ္။ နာမည္တပ္ေတာ့ အလြယ္ဆံုး ေရြးလိုက္တယ္။ အၾကီးေကာင္က ေအ၊ ေနာက္ေပါက္ကို ဘီ။ မၾကာပါဘူး၊ လူဦးေရတိုးလာေတာ့ တတိယအေကာင္ကို ေအ မဟုတ္ ဘီ မဟုတ္လုပ္လိုက္ၾကေရာ။ ခုဆိုေမြးခ်င္း ၆ ေယာက္ေတာင္ ရွိေနျပီ။ ေအ၊ ဘီ၊ စီ၊ ဒီ၊ အီး၊ နဲ႔ ဂ်ီ။ တကယ္လို႔ ၂၆ မ်ိဳးထက္ေက်ာ္ရင္ ကားနံပါတ္ေပးရသလိုလုပ္မွာေပါ့။ ေခတ္လူငယ္ေတြအတြက္ ေပါတိုင္း-မ်ားတိုင္း မေကာင္းတာထဲမွာ ဒီဟာလဲပါတယ္။

ေနာက္ေပၚကအေတာ္ ဆိုးတယ္။ အသည္းေရာင္ရင္ အသားဝါ ျဖစ္လာတတ္ေပမယ့္ အသားဝါတိုင္း အသည္းေရာင္တာေၾကာင့္ မဟုတ္ပါ။ သည္းေျခေရာင္ျခင္း၊ သည္းေျခၿပြန္ေရာင္ျခင္း၊ ေသြးပ်က္စီးတဲ့ေရာဂါရွိျခင္း၊ အဝါဓာတ္မ်ားတဲ့ အစားအစာအစားမ်ားျခင္းစသည္တို ့ေၾကာင့္လဲ ျဖစ္တတ္ပါတယ္။

အသည္းေရာင္ပံု ၂ မ်ိဳးရွိပါတယ္။
(၁) ရုတ္တရက္ ျပင္းျပင္းထန္ထန္ ေရာင္္ျခင္း၊ မ်က္လံုး ဝါ၊ အသားဝါမယ္၊ အစားအေသာက္ ပ်က္၊ ပ်ိဳ႕-အန္၊ မအီမသာ ျဖစ္မယ္၊ တေငြ႔ေငြ႔နဲ႔ဖ်ားမယ္၊
(၂) နာတာရွည္ တေငြ႔ေငြ႔ ေရာင္ျခင္း၊ အသားမဝါပဲ၊ အသည္းကတေငြ ့ေငြ ့ နဲ ့ ပ်က္စီးတာမ်ိဳးပါ။ လူမွာလကၡဏာ မသိသာဘူး။
အသည္းေရာင္တာဟာ တျခားပိုးေတြေၾကာင့္လဲ ျဖစ္တတ္ပါေသးတယ္။ အရက္ အသည္းအဆီဖုံုးျခင္း၊ TB ေဆး၊ Paracetamolေဆးလြန္ျခင္း၊ ဓာတ္မတည့္မႈု ျဖစ္ေစေသာမိႈ၊ တိုင္းရင္းေဆး၊ မူးယစ္ေဆးေၾကာင့္လဲံ ျဖစ္တတ္ပါတယ္။ ႏွလံုးပ်က္လို ့ အသဲေသြးလ်ံွၿပီးလဲ ေရာင္တတ္ပါတယ္။

လူတကုိယ္မွာအသဲတခုသာရွိျပီး၊ သူ႔ကိုစက္ရံုတခုလို႔ တင္စားၾကတယ္။ စားသမွ်၊ ေသာက္သမွ်၊ ကိုယ္ကေန ထုတ္သမွ်ထဲက အဆိပ္အေတာက္ မွန္သမွ်ကိုေျခဖ်က္ သန္႔စင္ေပးတယ္။ (ပရိုတင္း) နဲ႔ အခ်ိဳဳ (သၾကား) ေတြကိုလဲ အသဲကပဲ ခႏၶာကိုယ္ကေနအသံုးျပဳႏိုင္ေအာင္ ျပဳျပင္ေပးတယ္။ ဒါတင္မကဗီတာမင္၊ ေဟာ္မုန္း၊ (ကိုလက္စတီေရာ)၊ နဲ႔ ဓါတ္ဆားေတြကိုလဲလိုတဲ့အခါ ထုတ္ေပးဘို႔ ဂိုေထာင္လုပ္ေပးေသးတယ္။ စက္ရံုေရာ (ဝဲယားေဟာက္စ္)ပါ ျဖစ္ေရာ။

ဗိုင္းရပ္စ္ အသဲေရာင္ေရာဂါကိုပိုးနာမယ္ေတြအတိုင္း A, B, C, D, E, G ဆိုျပီး၊ ၆ မ်ိဳး ခြဲထားတယ္။ (ေအ) နဲ႔ (အီး) တို႔က ပါးစပ္ကေနဝင္၊ စအိုကေနထြက္တဲ့လမ္းေၾကာင္းကေနကူးစက္တာ။ သိပ္မခံရပါဘူး။ ကုရတာကလည္းအနားယူ၊ ေရနဲ႔ အရည္ မ်ားမ်ားအေသာက္ခိုင္းယံုပါ။ (အီး)က ကုလားဗ်။ နယူးေဒလီမွာစေတြ႔ခဲ့တာ။ (ဘီ) အေၾကာင္းကိုေတာ့ ဆိုးလို႔ သီးျခားေရးထားပါတယ္။ ေနာက္မွေပါက္တဲ့ေရႊၾကာပင္ (ဂ်ီ) ကေတာ့ လူမသိ-သူမသိရွိပါေသးတယ္။ (အက္ဖ္) ဆိုတာကို လူရာမသြင္းဘူး။ (စီ) က အဆိုးဆံုး။ (ဘီ) လိုဘဲဆိုးတာခ်င္းအတူတူ ကာကြယ္ေဆးမေပၚေသးဘူး။ (စီ) ပိုးက ဒုတိယကမၻာစစ္ ေလာက္ကတည္းက ရွိခဲ့ေပမဲ့ နာမယ္ေပးကင္ပြန္းတပ္ခံရတာကအသက္ ၅ဝ ရွိလို႔ ၁၉၈၉ ၾကမွပါ။

Hepatitis C virus (HCV) ဗိုင္းရပ္စ္ စီပိုးဝင္ရင္ သာမန္ကာရွန္ကာ ၁ ပါတ္ ၂ပါတ္ေလာက္သာ ခံစားရတာမ်ိဳးနဲ႔ အသက္ကိုပါ ရန္ရွာတဲ့ အဆင့္မ်ိဳး ျဖစ္ႏိုင္တယ္။ အဆိုးႏွစ္ေကာင္ျဖစ္တဲ့ ဘီနဲ႔ စီမတူတာကဘီပိုးဟာအထဲဝင္ျပီး၊ ကင္းစင္သြားႏိုင္ေပမဲ့ စီပိုးကေတာ့ အျမဲရွိေနတတ္တယ္။ ဘီပိုးကလိင္ကေနတဆင့္ ကူးစက္တာမ်ားျပီး၊ စီပိုးကေတာ့ ေသြးကတဆင့္ ကူးတာကအဓိက ျဖစ္တယ္။

(စီ) ျဖစ္ရင္ ေရာဂါလကၡဏာမရွိဘဲေနတတ္လို႔၊ အေတာ္မ်ားမ်ားကေဆးစစ္တဲ့အခါ အမွတ္မထင္ ပိုးရွိေနတာကို ေတြ႕ၾကရတယ္။ တေယာက္ေယာက္မွာ (စီ)ပိုးေတြ႔တယ္လို႔ဆိုရင္ သူဟာကမၻာေပၚကလူေပါင္းသန္း ၁၇ဝ ထဲက တေယာက္ပါ။ အေၾကာက္မၾကီးေအာင္ ေျပာရရင္ ၁ဝဝ မွာ ၈ဝ-ဂ၅ ေယာက္ေလာက္ကနာတာရွည္ မျဖစ္ၾကပါ။ နာတာရွည္ကေနေနာက္ဆက္တြဲဆိုးဝါးတာေတြျဖစ္တဲ့ ရာႏွဳန္းကလည္း ၅ ဂဏန္းေအာက္မွာပါ။

AIDS ျဖစ္ေစတဲ့ HIV နဲ႔ မတူတာကပိုးရွိတဲ့မေအကေနကေလးကိုစီမွာက ၅% ေလာက္သာ ကူးေစႏိုင္ပါတယ္။ ဖေအမွာ စီပိုးရွိေနေပမဲ့ သူ႔ကေလးကို (ေသြးမထိမခ်င္း) မကူးဘူး။ လိင္လမ္းကေနကူးတာကလဲ HIV နဲ႔ B တို႔ေလာက္ မဟုတ္ျပန္ဘူး။ (စီ) ကို တလင္တမယား လိင္ကေနကူးတယ္ဆိုတာ ရွားပါတယ္။

ေသြး (မစစ္ဘဲ) သြင္းတာ၊ ေသြး-ေသြးခ်င္းထိတာ၊ ေဆးထိုးအပ္ သီးျခားမသံုးတာ၊ နားကပ္ လဲဝတ္တာ၊ မုတ္ဆိပ္ရိတ္ဒါး၊ သြားတိုက္တံ၊ လက္သဲညွပ္ တြဲသံုးတာ၊ (တက္တူး) ထိုးတာ၊ ဟိုေနရာ ဒီေနရာကြင္းတပ္တာေတြကေန ကူးရတာပါ။ ဒါေပမဲ့ ပိုးရွိေနသူခ်က္ျပဳတ္တာစားမိလို႔ မကူးပါ။ လက္တြဲေလ်ာက္တာ၊ ႏွာေျခ၊ ေခ်ာင္းဆိုး၊ တစ္အိမ္တည္း အတူေနတာနဲ႔လဲ မကူးဘူး။ ေခြ်း၊ သြားရည္၊ မ်က္ရည္ေတြကေနမကူးပါ။ ပိုးရွိတဲ့မေအက ႏို႔တိုက္တာနဲ႔ မကူးပါ။ ရာသီေသြးကေတာ့ ကူးႏိုင္တယ္။

(စီ) ပိုး အဝင္ခံရရင္ အစေတာ့ တုပ္ေကြးလိုပါဘဲ။ မစားခ်င္မေသာက္ခ်င္၊ အားယုတ္၊ ပ်ိဳ႕ခ်င္သလိုေန၊ အဆစ္ေတြ အသားေတြနာ၊ သတိထားရင္ အသဲရွိရာဗိုက္ညာဘက္အထက္နားမွာနာမယ္။ ကိုယ္ပူတာလဲရွိႏိုင္တယ္။ ၾကာလာရင္ ဝါလာမယ္။ အမ်ားသိၾကတဲ့ (ဂြ်န္းဒစ္)။ ၾကာတယ္ဆိုတာ ဆယ္စုႏွစ္နဲ႔ခ်ီႏိုင္တယ္။ ေရာဂါလကၡဏာမေပၚေပမဲ့ ပိုးက အသဲကို ဖ်က္ေနျပီ၊ သူမ်ားကိုလဲ ကိုယ့္ေသြးနဲ႔ထိရင္ ကူးႏိုင္ေနျပီ။

အသဲကစျဖစ္ေတာ့ မာလာမယ္၊ ေနာက္ အမာရြတ္လိုျဖစ္လာမယ္။ ၁၇% ကေန ၂ဝ% ေလာက္က Cirrhosis အသဲေျခာက္တာ ျဖစ္လာႏိုင္တယ္။ ဆိုးဝါးလြန္းတဲ့ အဆင့္ေရာက္ရင္ အသားေတြ ဝါမယ္၊ စိတ္ကေတြးရ-ၾကံရတာေတြ ေဝဝါးလာမယ္၊ အရည္ေတြ မ်ားလာလို႔ ဗိုက္ေဖါင္းလာမယ္၊ အစာလမ္းကေနေသြးယိုတာျဖစ္မယ္။ ကံဆိုးသူ ၂% ကေတာ့ Hepatocellular Carcinoma ေခၚတဲ့ အသဲကင္ဆာမွာ အျဖစ္အမ်ားဆံုးေရာဂါ ျဖစ္ႏိုင္တယ္။

ေသျခာေအာင္လုပ္ရမွာက ေသြးစစ္ပါ။ ပိုးရွိ-မရွိ၊ ပိုးဘယ္ေလာက္မ်ားလဲ၊ Liver biopsy အသဲရဲ႕ အသားစ ထုတ္ယူ စစ္ေဆးတာက အေသျခာဆံုးပါ။ ေနာက္ Hepatitis C antibody test နဲ႔ PCR test အျပင္ အသဲအေျခအေနကိုဆန္းစစ္ဘို႔ Liver function tests လုပ္ရတယ္။ တိက်ေအာင္ Hepatitis C Genotype test ဆိုတဲ့ ပိုးအမ်ိဳးအစား ခြဲတာလဲ လုပ္ရျပန္ပါေသးတယ္။ (စီ) ရွိေနရင္ HIV ကိုပါ စစ္ပါ။ ႏွစ္ခုလံုးတြဲရွိသူေတြ ရွိတယ္။ HIV က ပိုဆိုးတာကကိုယ္ရဲ႕ ခုခံအားစနစ္ၾကီးကို ဖ်က္ျပစ္လို႔ပါ။ နဲနဲေကာင္းတာက HIV ကိုကုဘို႔ ေဆးေတြရွိေနျပီ။ နဲနဲလို႔ ေျပာရတာက ေဆးက သက္သာေစဘို႔သာ ျဖစ္ျပီး၊ အေပ်ာက္မရေသးလို႔ပါ။

မကူးေအာင္ ကာကြယ္နည္းအတိုင္း (စီ) ပိုးရွိသူေတြ ဆင္ျခင္ရပါမယ္။ မူးယစ္ေဆးသံုးတာ၊ (တက္တူး) ထိုးတာ၊ ဟိုကြင္း-ဒီကြင္းတပ္တာ၊ ကြန္ဒြန္းမပါ လိင္ဆက္ဆံတာေတြ ေရွာင္ပါ။ အရက္ျဖတ္ပါ။ ေကာင္းေကာင္းနား၊ ေကာင္းေကာင္းစားပါ။ အသီးအရြက္၊ အသီးအႏွံ၊ အေစ့အဆံဆိုရင္ တခုလံုးပါတာမ်ိဳးစားပါ။

ပိုးေတြ႔ရင္ ေဆးကုဘို႔လို-မလို ဆရာဝန္ကဆံုးျဖတ္ပါမယ္။ ေရာဂါက အႏၲရာယ္နည္းေနရင္ ေဆးေပးခ်င္မွ ေပးပါလိမ့္မယ္။ ေဆးကထိုးေဆးေရာ စားေဆးပါေပးမွာပါ။ တနည္းက ၄၈ ပါတ္ၾကာမွာျဖစ္ျပီး၊ တနည္းက ၂၄ ပါတ္။ လိုရင္ ေနာက္ တေၾကာ့။ ေဆးက ၂ မ်ိဳးသံုးေနပါတယ္။ Interferon ထိုးေဆးနဲ႔ Ribavirin စားေဆးေတြပါ။ Injection Interferon ကို ၇ ရက္ တပါတ္မွာ ၃ ၾကိမ္ထိုးတယ္။ ေနာက္ေပၚေဆးPegylatedကေတာ့ ၁ ပါတ္မွာ ၁ ၾကိမ္နဲ႔ရတယ္။ Ribavirin စားေဆးကို ၁ ျပားတေန႔ ၂ ၾကိမ္။ ေဆး ၂ မ်ိဳးတြဲကုတာမို႔ Combination therapy ေခၚၾကတယ္။ ပူးတြဲစစ္ဆင္ေရးေပါ့ဗ်ာ။ ၆ လ ကေန ၁၂ လၾကာပါမယ္။

ေဆးေတြကေတာ့ ျပင္းေတာ့ တုပ္ေကြးခပ္ဆိုးဆိုး ျဖစ္ေနသလိုခံစားရမယ္။ ေမာပန္း၊ ေခါင္းကိုက္၊ အဆစ္အျမစ္နာ၊ ခ်မ္း၊ အအိပ္ပ်က္၊ ကိုယ္ပူ၊ စာၾကည့္မရ၊ အာရံုစိုက္မရ၊ စိတ္ဓါတ္က်တာလဲ ျဖစ္ႏိုင္တယ္။ ေနာက္ဆံုးကေတာ့ အသဲ အစားထိုးေပးရတာပါ။ နားလည္ဘို႔ကအသဲအစားထိုးေပမဲ့ ပိုးေသေအာင္ ေဆးလိုေနမွာပါ။ စီပိုးရွိသူေတြကိုေအနဲ႔ ဘီ ကာကြယ္ေဆးေတြ ထိုးခိုင္းပါမယ္။

စီပိုးရွိသူမ်ားအကိုက္အခဲေပ်ာက္ေဆး Acetaminophen (Tylenol, Panadol) ကိုေရွာင္ရမယ္။ Ibuprofen က အသဲမေျခာက္ေသးရင္ ေသာက္လို႔ရတယ္။ Aspirin ကေတာ့ အစာအိမ္ျပႆနာမရွိသ၍ ေသာက္ႏိုင္တယ္။ သံဓါတ္စားေဆး Iron supplements မေပးသင့္ဘူးေျပာၾကတယ္။ အစားထဲပါသေလာက္ သံဓါတ္ကဘာမွမျဖစ္ပါ။

တျခားေဆးကုနည္းေတြလဲရွိပါေသးတယ္။ Aromatherapy အနံ႔နဲ႔ေဆးကုနည္း၊ Massage therapy အႏွိပ္ခံနည္း၊ Yoga ေရာဂနည္းေတြပါ။ အပန္းလဲမၾကီး၊ စခန္းလဲနီးရင္ သံုးပါ။ Meditation စိတ္တည္ျငိမ္ေအာင္ ရွဳမွတ္နည္းလဲပါတယ္။ စိတ္ရဲ႕စြမ္းအားကို ကြ်န္ေတာ္တို႔လူမ်ိဳးေတြက အသိဆံုးမဟုတ္ပါလား။

Hepatitis C (စီ) ပိုး (၁) http://dts-medicaleducation.blogspot.in/2014/03/hepatitis-c.html
Hepatitis C (စီ) ပိုး (၂) http://dts-medicaleducation.blogspot.in/2014/02/hepatitis-c.html
Hepatitis C (စီ) ပိုး (ဗိုင္ရယ္လ္-လုဒ္) http://dts-medicaleducation.blogspot.in/2012/02/hepatitis-c-2.html
Hepatitis C (စီ) ပိုး အခ်ဳပ္ http://dts-medicaleducation.blogspot.in/2014/03/hepatitis-c-1.html
Hepatitis C Treatment and Management အသဲေရာင္ (စီ) ဘယ္လိုကုသလဲ http://dts-medicaleducation.blogspot.in/2014/03/hepatitis-c-treatment-and-management.html
Hepatitis C Vaccine အသဲေရာင္ (စီ) ကာကြယ္ေဆး အလားအလာရွိ http://dts-medicaleducation.blogspot.com/2012/01/hep-c-vaccine.html
Hepatitis Q and A အသဲေရာင္ျခင္း အမး-အေျဖ http://dts-medicaleducation.blogspot.in/2012/03/hepatitis-symptoms-hepatitis-hepatitis.html

Dr. တင့္ေဆြ

Nasal Polyps ႏွာေခါင္းထဲ အသားပိုျဖစ္ျခင္း

ဆရာအသားပိုအေျကာင္းသိခ်င္ပါတယ္ဆရာ။ အသားပိုကနွာေခါင္းထဲမွာေပါက္ေနပါတယ္ဆရာ ေဆးကုသလို႔ရပါသလား သူကကင္ဆာဘက္သို႔ ကူးေျပာင္းတက္ပါသလား ေက်းဇူးျပဳျပ...