Wednesday, April 30, 2014

Antibiotic resistance now 'global threat', WHO warns

ပဋိဇီဝေဆးယဥ္ျခင္းဟာ ကမာၻလံုးဆိုင္ရာ အႏၲရာယ္ျဖစ္ေနျပီ

• ကမာၻ႔က်န္းမာေရးအဖြဲ႔ၾကီးကေန ထုတ္ေဖၚေျပာလိုက္တာပါ။
• ႏိုင္ငံေပါင္း ၁၁၄ ႏိုင္ငံကေနရတဲ့ ကိန္းဂဏန္းေတြကို ဆန္းစစ္မႈလုပ္ေတာ့ ကမာၻ႔ေဒသတိုင္းမွာ ပဋိဇီဝေဆးေတြကို ပိုးေတြက ယဥ္ပါးေနၾကျပီလို႔ ေျပာႏိုင္တာ ျဖစ္ပါတယ္။
• ပဋိဇီဝေဆးလြန္ကာလမွာ သာမန္ကာရွန္ကာ ပိုးဝင္တာေလးနဲ႔ ေသဆံုးရႏိုင္တယ္လို႔ ေဖၚျပလိုက္ပါေသးတယ္။ ဒီလိုပိုးဝင္တာကို အရင္ ၁ဝ-၂ဝ ႏွစ္ေလာက္ကဆိုရင္ အလြယ္ေလးနဲ႔ကုသေပးႏိုင္ပါတယ္။
• အစီရင္ခံစာထဲမွာ အဓိက ႏူမိုးနီးယား၊ ဝမ္းပ်က္တာနဲ႔ ေသြးထဲပိုးဝင္တာေတြကိုျဖစ္ေစႏိုင္တဲ့ ဗက္တီးရီးယား (၇) မ်ိဳးကို အာရံုစိုက္ထားပါတယ္။
• လက္ရွိသံုးေနတဲ့ ပင္မပဋိဇီဝေဆး ၂ မ်ိဳးကို တခ်ိဳ႕တိုင္းျပည္ေတြမွာ သံုးမရေတာ့ပါ။
• တခုကေတာ့ Carbapenem ကာဘာဇီပင္ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီေဆးကို အသက္ကိုရန္ရွာႏိုင္ေလာက္တဲ့ ႏူမိုးနီးယားနဲ႔ ေသြးထဲပိုးဝင္တာေတြအတြက္ ေနာက္ဆံုးလက္နက္အျဖစ္သံုးႏိုင္ခဲ့ပါတယ္။ ေမြးစကေလးငယ္ေလးေတြကို ဝင္ႏိုင္တဲ့ K. pneumonia ပိုးကိုလဲႏိုင္ခဲ့ပါတယ္။
• ဆီးလမ္းပိုးဝင္တာျဖစ္ေစတဲ့ E.coli အီး-ကိုလိုင္ပိုးက ၁၉၈ဝ တံုးကေဆးယဥ္တလံုးဝမရွိခဲ့ရာကေန အခုဆိုရင္ တဝက္ေက်ာ္ေလာက္က ေဆးယဥ္လာၾကျပီျဖစ္တယ္။
• လိင္ကတဆင့္ကူးစက္တဲ့ Gonorrhoea ဂႏိုးရီးယား ကိုကုသရတာလဲ ေဆးယဥ္ပါးတဲ့ဒုကၡရွိေနပါျပီ။
• Escherichia coli = Cepalosporins (3rd generation), Fluroquinolones = ဆီးလမ္းေၾကာင္းပိုးဝင္ျခင္း၊ ေသြးထဲပိုးဝင္ျခင္း၊
• Klebsiella pneumoniae = Cepalosporins , Carbapenems (3rd generation) = ႏူမိုးနီးယား၊ ဆီးလမ္းေၾကာင္းပိုးဝင္ျခင္း၊ ေသြးထဲပိုးဝင္ျခင္း၊
• Staphylococcus aureus = Methicillin MRSA = အနာဒဏ္ရာပိုးဝင္ျခင္း၊ ေသြးထဲပိုးဝင္ျခင္း၊
• Streptococcus pneumoniae = Penicillin = ႏူမိုးနီးယား၊ ဦးေႏွာက္ေျမွးေရာင္ျခင္း၊ နားေရာင္ျခင္း၊
• Nontyphoidal Salmonella = Fluroquinolones = အစာထဲပိုးပါျပီးဝမ္းေလွ်ာျခင္း၊ ေသြးထဲပိုးပါျခင္း၊
• Shigella species = Fluroquinolones = ဝမ္းပ်က္၊ ဝမ္းကိုက္ျခင္း၊
• ဒီျပႆနာၾကီးကိုရင္ဆိုင္ဘို႔ရာ ေဆးသစ္ေတြ ရွာရပါမယ္။ ဘယ္ေတာ့ရလာမလဲ မေျပာႏိုင္ပါ။ ဒါေၾကာင့္ သန္႔ရွင္းမႈကို ပိုဂရုျပဳၾကရပါမယ္။ ေသာက္သံုးေရသန္႔ကို လက္လွမ္းမီႏိုင္ေအာင္စီမံရပါမယ္။ က်န္းမာေရး ဌာနေတြမွာ ကူးစက္ေရာဂါႏွိမ္နင္းေရး ပိုထိေရာက္ေအာင္ စြမ္းေဆာင္ရပါမယ္။ ပိုးေသေဆးကို မလိုဘဲမသံုးရပါ၊ ပိုးေသေဆးကို ဆရာဝန္က ေသာက္ခိုင္းသေလာက္ ေဆးအေလးခ်ိန္အျပည့္၊ ရက္အျပည့္ ေသာက္ရမယ္။ ေဆးအေလးခ်ိန္မျပည့္တဲ့ ပိုးေသေဆးေတြကို ဖမ္းဆီးအေရးယူရမယ္။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၃ဝ-၄-၂ဝ၁၄

Y chromosome ဝိုင္ ခရိုမိဇုမ္း

• ‘ခရိုမိဇုမ္း’ ဆိုတာ ၾကားဘူးၾကပါမယ္။ လူတိုင္းမွာ မ်ိဳးဗွီဇအရ အေရးပါတဲ့ အဓိက ‘ခရိုမိဇုမ္း အိတ္စ္’ နဲ႔ ‘ခရိုမိဇုမ္း ဝိုင္’ ဆိုတာ ရွိၾကတယ္။
• ‘ဝိုင္’ ဆိုတာက အထီး (ေယာက္်ား) မွာသာပါတယ္။
• ကိုယ္ဝန္တခုမွာ ေယာက်္ားေလးျဖစ္မလား၊ မိန္းကေလး ျဖစ္မလားဆိုတာ ‘ဝိုင္ ခရိုမိုဇုမ္း’ ကေနဆံုုးျဖတ္တယ္။
• ေယာက္်ားေတြမွာ သုက္ပိုးထုတ္ရာမွာလဲ သူကအေရးၾကီးတယ္။
• အခုသိလာရျပန္တာက လူ႔သက္တမ္းကို သူကေနဘဲ ဆံုးျဖတ္ပါသတဲ့။
• ကေန႔သိထားသမွ် ေယာက္်ားေတြဟာ မိန္းမေတြထက္ အသက္တိုၾကတယ္။
• Uppsala University အူပန္ဆာလာ တကၠသိုလ္သုေတသနလုပ္သူေတြကေန အသက္ၾကီးသူ လူေပါင္း ၁၆ဝဝဝ ကိုစမ္းသပ္ခဲ့ပါတယ္။
• ေတြ႔ရွိလာတာကေတာ့ ေသြးျဖဴဥေတြထဲမွာ ‘ဝိုင္ခရိုမိုဇုမ္း’ ေပ်ာက္ဆံုးျခင္းဟာ အသက္တိုတယ္လို႔ျဖစ္ပါတယ္။ ကင္ဆာေၾကာင့္လဲ အသက္ေသေစႏိုင္ပါေသးတယ္။
• ကင္ဆာနဲ႔ေသရသူေတြထဲမွာ ေယာက္်ားေတြကပိုအသက္တိုၾကတယ္။
• ပံုမွန္ ဆဲလ္ေတြထဲက DNA ေျပာင္းလဲျခင္းျဖစ္ရင္ ကင္ဆာနဲ႔ ဆီးခ်ိဳျဖစ္ႏိုင္တယ္။
• အိႏၵိယမွာ ေယာက္်ားေတြက ၆၄႕၆ ႏွစ္နဲ႔ မိန္းမေတြက ၆၇႕၇ ႏွစ္အသက္ရွည္ၾကတယ္။ ၂ဝဝ၂ နဲ႔စာရင္ မိန္းမေတြက ၂႕၂ ႏွစ္နဲ႔ ေယာက္်ားေတြက ၁႕၈ ႏွစ္ပိုအသက္ရွည္လာတာျဖစ္တယ္။
• ျမိဳ႕ေနအမ်ိဳးသမီးေတြက ေတာသူမေတြထက္ ၄႕၉ ႏွစ္အသက္ပိုရွည္ျပီး၊ ျမိဳ႕သားေတြက ေတာသားေတြထက္ ၇႕၉ ႏွစ္ပိုအသက္ရွည္ၾကတယ္။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၃ဝ-၄-၂ဝ၁၄

Anxiety Disorders စိုးရိမ္စိတ္ကဲလြန္ျခင္း

Tue, Apr 29, 2014 at 2:11 PM
Dear doctor, I beg you to read my letter (file attached) patiently. I hope that you will reply to me. I will be waiting for reply. ဒီ အီးေမးလ္နဲ႔အတူ အသက္ ၄၉ ႏွစ္ရွိ၊ အမ်ိဳးသမီးတဦးဆီကေန စာမ်က္ႏွာ ၂ ရြက္အျပည့္ လက္ေရးနဲ႔ စာတေစာင္ ရပါတယ္။ သူ႔ဆီကိုျပန္ဘို႔ ဒီေဆးပညာစာေလး ေရးတာပါ။

စိုးရိမ္စိတ္ကဲလြန္ျခင္းမွာ အမ်ိဳးအစားေတြမ်ားတယ္။
1. panic disorder ေဆာက္တည္ရာမရျဖစ္ျခင္း၊
2. obsessive compulsive disorder စြဲလမ္းမႈ အားၾကီးျခင္း၊
3. post-traumatic stress disorder ထိခိုက္ဒဏ္ရာရျပီး စိတ္ဖိအားမ်ားျခင္း၊
4. social anxiety disorder အသိုင္းအဝိုင္းထဲ ဝင္မဆန္႔ျခင္း၊
5. specific phobias တခုခုကိုသတ္သတ္မွတ္မွတ္ေၾကာက္ေနျခင္း နဲ႔
6. generalized anxiety disorder ေယဘုယ်ေၾကာက္စိတ္အားၾကီးျခင္း။
Anxiety စိုးရိမ္စိတ္ဆိုတာ လူ႔သဘာဝျဖစ္တယ္။ အခ်ိန္မေရြး၊ လူမေရြးမွာ လာျဖစ္ေနတယ္။ Anxiety disorders စိုးရိမ္စိတ္ကဲလြန္ျခင္းကေတာ့ ေရာဂါျဖစ္တယ္။ သူ႔ရ့ဲပံုမွန္ဘဝကို ရင္ဆိုင္ေက်ာ္လႊားဘို႔မွာ အခက္အခဲအတားအဆီးတခု ျဖစ္ေနေတာ့တယ္။ ပံုမွန္မဟုတ္တဲ့ စိတ္အေျခအေနေတြထဲမွာ ဒီေရာဂါက ဆိုးတဲ့အထဲမွာ ပါတယ္။

1. Panic disorder ေဆာက္တည္ရာမရျဖစ္ျခင္း၊ ရုတ္တရက္ ၾကိဳတင္မႈမရွိဘဲ ေၾကာက္စိတ္ျဖစ္လာတယ္။ ထပ္ထပ္ျဖစ္မယ္။ ေဇာေခြ်းေတြျပန္မယ္။ ရင္ပတ္နာမယ္။ ရင္တုန္မယ္။ ဆို႔ေနသလိုခံစားရမယ္။ ႏွလံုးေရာဂါ အတက္ရသလိုမ်ိဳး ဆင္ဆင္တူေနမယ္။ (ႏွလံုးေရာဂါ မဟုတ္ပါ။)
2. Obsessive-compulsive disorder (OCD) စြဲလမ္းမႈ အားၾကီးျခင္း၊ ေၾကာက္စိတ္ကိုသာ အျမဲေတြးထင္ေနမယ္။ ဒီအတြက္ တခုခုအားကိုးရာရွာတာမ်ိဳး လုပ္ေနမယ္။ စိုးရိမ္စိတ္နဲ႔ လက္ခဏခဏေဆးေနသူမ်ိဳးလဲ အတူဘဲ။
3. Post-traumatic stress disorder (PTSD) ထိခိုက္ဒဏ္ရာရျပီး စိတ္ဖိအားမ်ားျခင္း၊ ထိန္႔လန္႔ေၾကာက္ရြံ႔စရာ တကယ္တန္းတခုခုကို ၾကံဳေတြ႔ခံစားျပီးေနာက္ ေၾကာက္ေနမယ္။ ရုပ္ပိုင္းေစာ္ကားမႈ၊ လိင္ပိုင္းေစာ္ကားမႈ ခံရသူမ်ိဳး။ ေဆြမ်ိဳးထဲက ေသဆံုးမႈ။ သဘာဝေဘးအႏၲရာယ္ က်ေရာက္ျခင္း။
4. Social anxiety disorder အသိုင္းအဝိုင္းထဲ ဝင္မဆန္႔ျခင္း၊ social phobia လဲေခၚတယ္။ ကိုယ့္ကိုယ္ကို သိပ္သတိထားလြန္းေနသူ။ လူမႈအသိုင္းအဝုိင္းထဲဝင္ရမွာ စိုးေၾကာက္ေနသူ။
5. Specific phobias တခုခုကိုသတ္သတ္မွတ္မွတ္ ေၾကာက္ေနျခင္း၊ ေျမြ၊ အျမင့္၊ ပ်ံသန္းမႈ စတာေတြကို သိပ္ေၾကာက္ေနသူ။ တကယ့္အေျခအေနနဲ႔ ေၾကာက္စိတ္က အခ်ိဳးမမွ်ဘူး။
6. Generalized anxiety disorder ေယဘုယ်ေၾကာက္စိတ္အားၾကီးျခင္း။ က်ိဳးေၾကာင္းဆီေလွ်ာ္မႈကင္ျပီး ေၾကာက္အားၾကီးေနသူ။

Symptoms of an Anxiety Disorder ဘယ္လိုခံစားေနရသလဲ
• Feelings of panic, fear, and uneasiness ေဆာက္တည္ရမရ၊ ေၾကာက္ေန၊ မေနႏိုင္မထိုင္ႏိုင္ျဖစ္ေန။
• Uncontrollable, obsessive thoughts ထိန္းမႏိုင္သိမ္းမရ၊ အထင္အျမင္ကိုသာ တန္းတန္းစြဲျဖစ္ေန။
• Repeated thoughts or flashbacks of traumatic experiences ခံစားခဲ့ရဘူးတာကိုဘဲ ထပ္ထပ္ေတြးထင္ေန၊
• Nightmares အိပ္မက္ဆိုးေတြမက္ေန။
• Ritualistic behaviors, such as repeated hand washing တခုခုကိုထပ္ထပ္လုပ္ေန၊ လက္ကိုခဏခဏေဆးေန။
• Problems sleeping အိပ္မရ။
• Cold or sweaty hands and/or feet ေျခ-လက္ ေအးစက္ေန။
• Shortness of breath အသက္ရွဴတိုေတာင္း၊
• Palpitations ရင္တုန္၊
• An inability to be still and calm တည္ျငိမ္ေအာင္ေနလို႔မရ၊
• Dry mouth အာေခါင္ေျခာက္၊
• Numbness or tingling in the hands or feet ေျခ-လက္ထံုက်င္ေန၊
• Nausea ပ်ိဳ႔၊
• Muscle tension ၾကြက္သားေတြ တင္းေတာင့္ေန၊
• Dizziness ေခါင္းမူး။ Causes Anxiety Disorders ဘာလို႔ျဖစ္သလဲ တိတိက်က်မသိပါ။ တျခားစိတ္အေျခအေနေတြလိုဘဲ personal weakness အားနည္းလို႔ျဖစ္ရတာေတာ့ မဟုတ္ပါ။ character flaw စာရိတၲခ်ိဳ႕ယြင္းလို႔လဲ မဟုတ္ပါ။ poor upbringing မိဘအုပ္ထိန္းမႈ နည္းလို႔လဲ မဟုတ္ပါ။ သုေတသနေတြအရ အေၾကာင္းတရားေတြ ေပါင္းဆံုရာကေနျဖစ္တယ္။
• စိတ္မွာျဖစ္တာေပမဲ့ brain circuits ဦးေႏွာက္စီးေၾကာင္းခ်ိဳ႕ယြင္းလို႔လဲျဖစ္ႏိုင္တယ္။
• long-lasting stress နာတာရွည္စိတ္ဖိစီးမႈကေန ဦးေႏွာက္စီးေၾကာင္းကို သက္ေရာက္ႏိုင္တယ္။
• brain structures ဦးေႏွာက္တည္ေဆာက္မႈေျပာင္းလို႔လဲျဖစ္ႏိုင္တယ္။
• families မိသားစုထဲတေယာက္မကျဖစ္တတာလဲရွိတယ္။
• trauma or significant event စိတ္ထိခိုက္စရာၾကီးၾကီးမားမာခံစားရတာကေန ဆက္ျဖစ္ႏိုင္တယ္။

ဘယ္လိုကုသမလဲ
1. Psychotherapy စိတ္ကုသနည္း။
2. Cognitive-behavioral therapy စိတ္ကုသနည္းတမ်ိဳး။
3. Dietary and lifestyle changes လူေနမႈပံုစံေျပာင္းေပးနည္း။
4. Relaxation therapy စိတ္ေျပလက္ေပ်ာက္လုပ္ေပးနည္။
5. Medication ေဆးေပးနည္း။ anti-depressants နဲ႔ anxiety-reducing drugs ေဆးေတြေပးမယ္။

(က) Anti-depressants စိတ္မက်ေဆးမ်ား
• monoamine oxidase inhibitors (MAOIs) = desvenlafaxine (Pristiq), fluoxetine (Prozac), imipramine (Tofranil), isocarboxazid (Marplan), meperidine, methadone, phenelzine (Nardil), propoxyphene (Darvon), selegiline transdermal system (EMSAM), sertraline (Zoloft), St. John's Wort, tramadol (Ultram), tranylcypromine (Parnate), venlafaxine (Effexor),
• tricyclic antidepressants (TCAs) = amitriptyline (Elavil, Endep), amoxapine, clomipramine (Anafranil), desipramine (Norpramin), doxepin (Sinequan, Adapin), imipramine (Tofranil), nortriptyline (Pamelor, Aventyl), protriptyline (Vivactil), trimipramine (Surmontil)
• selective serotonin reuptake inhibitors (SSRIs) = citalopram (Celexa), escitalopram (Lexapro), fluoxetine (Prozac, Sarafem), fluvoxamine (Luvox), paroxetine (Paxil, Paxil CR, Pexeva), sertraline (Zoloft)
• serotonin norepinephrine reuptake inhibitors (SNRIs) = duloxetine (Cymbalta), venlafaxine (Effexor), desvenlafaxine (Pristiq)

(ခ) Anti-anxiety drugs စိုးရိမ္စိတ္နည္းေစတဲ့ေဆးေတြကို tranquilizers လို႔လဲေခၚတယ္။ benzodiazepines = Xanax (alprazolam), Klonopin (clonazepam), Valium (diazepam), Ativan (lorazepam) ေဆးေတြ ျဖစ္တယ္။

အေမရိကန္လူမ်ိဳးအရြယ္ေရာက္သူေတြ စုစုေပါင္း ၁၉ သန္းမွာဒီေရာဂါရွိတယ္။ တခ်ိဳ႕ဆိုရင္ ကေလးဘဝကတည္းကေန ခံစားေနရတယ္။ အမ်ိဳးသမီးေတြမွာ ပိုျဖစ္တယ္။ ျမန္မာလူမ်ိဳးေတြ အေၾကာက္ေဘးက ကင္းေဝးၾကပါေစ။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၃ဝ-၄-၂ဝ၁၄

Diarrhea in Children ကေလးဝမ္းသြားရင္

• ဝမ္းပ်က္တာ အမ်ားစုက တျခားေဆးမေပးဘဲ ေကာင္းသြားမယ္။ အန္တာလဲ ေကာင္းမယ္။
• ကေလးပါးစပ္ထဲကို ဗိုင္းရပ္စ္ဝင္ရာကေန အမ်ားဆံုးျဖစ္တယ္။ (အလာဂ်ီ) ရလို႔လဲျဖစ္မယ္။ တခါတေလ (ဗက္တီးရီးယား) ေၾကာင့္ျဖစ္မယ္။ အစာဆိပ္သင့္တာလဲ ျဖစ္တတ္တယ္။ ကေလး ဗိုက္အတင္းနာမယ္။ ဝမ္းထဲေသြးပါႏိုင္တယ္။
• ကိုယ္ပူမယ္၊ အန္မယ္ဆိုရင္ (ရိုတာ-ဗိုင္းရပ္စ္) ေၾကာင့္ျဖစ္ႏိုင္တယ္။ ဝမ္းအနံ႔ကလဲ ထူျခားေသးတယ္။ ေရဓါတ္-ဆားဓါတ္နည္းတာ အျဖစ္ျမန္တယ္။ ကေလးငယ္ေလ ဆိုးေလ။
• E. coli နဲ႔ Salmonella (ဗက္တီးရီးယား) ေတြကေနျဖစ္လို႔ ေဆးကုတာ ေနာက္က်ရင္ ေသဆံုးတဲ့အထိ ျဖစ္ႏိုင္တယ္။
• ပဌမ ၂၄ နာရီအတြင္းမွာ ငွက္ေပ်ာသီး၊ ဆန္ (ထမင္း)၊ နာနတ္ေဆာ့စ္၊ ေပါင္မံု႔ကင္၊ ဆားပါတဲ့ (ခရက္ကာ) မံု႔၊ အခ်ိဳမပါတဲ့ ေျပာင္းႏွံအမ်ိဳးမ်ိဳးနဲ႔ လုပ္ထားတဲ့ မနက္စာအျဖစ္ စားေလ့ရွိတဲ့အစား) ေရာထားတာကို ေခၚတယ္။ ကေလးနဲ႔အဆင္ေျပရင္ ေနာက္ရက္မွာလဲ ေကြ်းပါ။
• အခ်ိဳမ်ားတာ၊ သၾကားမ်ားတာ၊ အသားမ်ားတာ ေရွာင္ပါ။
• ႏို႔တိုက္အရြယ္ဆိုရင္ ဆက္တိုက္ပါ။
• ႏြားႏို႔ေၾကာင့္ ဝမ္းအတြက္မေကာင္းေပမဲ့ သူ႔ထဲက အာဟာရ ရေစမယ္။ ေရရေစတယ္။ ေတာ္ေတာ္တန္တန္ ဝမ္းသြားတာဆိုေသာက္ႏိုင္တယ္။
• Baby formula တိုက္တာဆိုရင္ Lactose (လက္တို႔စ္) မပါတာေတြးပါ။
• (ORS) ဓါတ္ဆာထုပ္ထက္ေကာင္းတာ ကမာၻမွာမရွိပါ။ WHO-ORS ကေကာင္းတယ္။
• ေရၾကက္ေအး ၄ ခြက္ထဲမွာ သၾကား ၈ ဇြန္း၊ ဆား ၁ ဇြန္းထည့္ျပီး အိပ္မွာတင္ ဓါတ္ဆားေရလုပ္ႏိုင္တယ္။ Potassium ရေအာင္ လိမ္ေမာ္ရည္ တိုက္ေပးပါ။ ငွက္ေပ်ာသီး ေၾကြးပါ။
• ကေလးက အန္ေနရင္ ORS ကို နည္းနည္းခ်င္း ခဏခဏတိုက္ပါ။
• တႏွစ္ေက်ာ္ကေလးဆိုရင္ (စြပ္ျပဳတ္ရည္) က်ဲက်ဲ၊ (ဆိုဒါ) ရိုးရိုး နဲ႔ အသီးေဖ်ာ္ရည္ ေရနဲ႔ေရာတာ တိုက္ႏိုင္တယ္။ ေရခ်ည္းဘဲ တိုက္တာနဲ႔မရပါ။
• (အိုက္စခရင္မ္)၊ (ဂ်ယ္လီ)၊ (ပူတင္း) နဲ႔ ေက်ာ္ထားတဲ့အစာေတြ ေရွာင္ပါ။
• ေရဓါတ္-ဆားဓါတ္ နည္းတဲ့လကၡဏာေတြကို သတိရွိပါ။ ဆီးနည္းလာမယ္၊ ဆီးအေရာင္ရင့္မယ္။ ေရငတ္မယ္။ ငိုမယ္။ ငိုတာလဲ မ်က္ရည္နည္းမယ္။ အစာမစားခ်င္ဘူး။ ကိုယ္အေလးခ်ိန္က်လာမယ္။ အာေခါင္ေျခာက္မယ္။ မ်က္တြင္းခ်ိဳင့္မယ္။ အေရျပားကို အသာေလးဆြဲမၾကည့္ရင္ ခ်က္ခ်င္းျပန္မက်ဘူး။ သိပ္မအိပ္ဘူး။
• အားျဖစ္ေဖ်ာ္ရည္၊ ႏို႔ ေတြ မတိုက္ပါနဲ႔။ ဝမ္းပိတ္ေဆးဆိုတာေတြ အတိုက္မေလာပါနဲ႔။ (ေရာဂတ္) ကို နည္းနည္းသာ သြားရင္ ကေလးဆရာဝန္တခ်ိဳ႕က တိုက္ေစတယ္။ သူ႔ထဲမွာပါတဲ့ (ဗက္တီးရီယား) က အက်ိဳးတမ်ိဳးေပးတယ္။
• ကေလးတိုက္တာထဲမွာ Bismuth subsalicylate ဆိုတဲ့ေဆးမ်ိဳးပါရင္ Aspirin နဲ႔တူတယ္။ ကေလးအတြက္ မေကာင္းဘူး။ Reye's syndrome ေရာဂါဆိုတာ ျဖစ္ေစတတ္တယ္။
• Loperamide နဲ႔ Bismuth subsalicylate ေဆးက တခ်ိဳ႕အတြက္ ေကာင္းတယ္။ လူၾကီးတခ်ိဳ႕မွာ ဝမ္းပ်က္တာ အတြက္သာ လိုတယ္။ ၅ ႏွစ္ေအာက္ ကေလးေတြ မေပးတာေကာင္းတယ္။
• Atropine sulfate with diphenoxylate HCl (Lomotil), Codeine phosphate, Loperimide HCl (Imodium-AD) နဲ႔ Octreotide phosphate (Sandostatin) ေဆးေတြက ဝမ္းပ်က္ေစတဲ့ ပိုး စတာေတြကို တားဆီးေပးတာေတာ့ မဟုတ္ဘူး။ အူရဲ႕ လႈတ္ရွားမႈကို ေႏွးေကြးေစတယ္။
• အမ်ားဆံုးသံုးျပီး ေစ်းလဲ အေတာ္ခ်ိဳတဲ့ Lomotil ေဆးဟာ ဝမ္းသြားတဲ့အၾကိမ္အေရအတြက္ကို ေလွ်ာ့မွာမဟုတ္ေပမဲ့ သြားတဲ့အားကို နည္းေစတယ္။ ေဘးထြက္ဆိုးက်ိဳးရွိပါတယ္။ ေျခ-လက္ထံု၊ စိတ္ဓါတ္က်၊ စိတ္တမ်ိဳးျဖစ္၊ ေခါင္းကိုက္၊ ေခါင္းမူး၊ ဂနာမျငိမ္ျဖစ္၊ အိပ္ခ်င္။ ေဆးမ်ားရင္ ဝမ္းခ်ဳပ္မယ္။ ပ်ိဳ႕-အန္၊ အစာမစားခ်င္ျဖစ္မယ္။
• ပ႗ိဇီဝေဆးတိုက္ရင္ ဝမ္းပ်က္တတ္တယ္။ တကယ္လိုလို႔ ဒီလိုပိုးေသေဆး တိုက္ေနရင္း ဝမ္းပ်က္လာရင္ ေဆးေပးတဲ့ဆရာဝန္နဲ႔ တိုင္ပင္ျပီးမွ ေဆးမတိုက္ဘဲေနပါ။ ပ႗ိဇီဝေဆးေဆးဟာ E coli ေၾကာင့္ အစာဆိပ္သင့္တာအတြက္ ပိုဆိုးေစတယ္။
• ဆိုးရင္ (ေရဓါတ္-ဆားဓါတ္နည္း) ရင္ RL drips ေဆးရံုတင္ ေဆးသြင္းကုသရမယ္။
• သြားဘူး လာဘူးတဲ့ေနရာ မဟုတ္တဲ့ဆီမွာ ခရီးသြားရင္း ဝမ္းပ်က္ရင္ ဓါတ္ဆားေရအျပင္ Bismuth subsalicylate ကိုလဲ ေသာက္ရတယ္။ ပ႗ိဇီဝေဆးေသာက္မွရတယ္။ လူၾကီးေတြ Ciprofloxacin 500 mg တေန႔ ၂ ၾကိမ္၊ ၃-၅ ရက္။ ဒါမွမဟုတ္ Norfloxacin 400 mg တေန႔ ၂ ၾကိမ္၊ ၃-၅ ရက္။ Septrin နဲ႔ Doxycycline ေဆးေတြက မတိုးတာေတြ ရွိလာေနျပီ။
• တကိုယ္ေရ-သန္႔ရွင္းေရး ပိုဂရုစိုက္ေပးပါ။ တခါျဖစ္သူ ထပ္ျဖစ္တတ္တယ္။ သူမ်ားကိုလဲ ကူးေစမယ္။
• လူၾကီးေတြမွာ တျခားအေၾကာင္းခံေတြကေနလဲ ဝမ္းေလွ်ာတာျဖစ္ေစတယ္။ Celiac disease, Crohn's disease, Ulcerative colitis, Irritable bowel syndrome, Malabsorption syndromes, Carcinoid syndrome, Autonomic neuropathy, Diabetic neuropathy, Radiation therapy, Gastrectomy နဲ႔ Zollinger-Ellison syndrome ေတြျဖစ္ၾကတယ္။ ရက္တို ဝမ္းေလွ်ာေရာဂါေဆးမ်ား
• Loperamide = Imodium, Imodium A-D, Anti-Diarrheal, Imotil, Diamode, Kao-Paverin, Kaopectate 1-D, (က) လူၾကီး 4 mg (၂ ေတာင့္) စေသာက္ျပီးေနာက္ 2 mg (၁ ေတာင့္) ဝမ္းသြားတိုင္းထပ္ေသာက္ပါ။ တရက္မွာ 16 mg (၈ ေတာင့္) ထက္မပိုေစရ။ (ခ) ကေလး
• ၂-၅ ႏွစ္ 1 mg တေန႔ ၃ ၾကိမ္၊ စုစုေပါင္း 3 mg
• ၆-၈ ႏွစ္ 2 mg တေန႔ ၂ ၾကိမ္၊ စုစုေပါင္း 4 mg
• ၈-၁၂ ႏွစ္ 2 mg တေန႔ ၂ ၾကိမ္၊ စုစုေပါင္း 6 mg မွတ္ခ်က္။ ကိုယ္ဝန္ေဆာင္မ်ားကို မေပးရ။ ရက္ရွည္ ဝမ္းေလွ်ာေရာဂါေဆးမ်ား
• Loperamide = Anti-Diarrheal, Bismarex, Diamode, Imodium, Imodium A-D, Imotil, Up and Up Anti-Diarrheal Solution,
• Bismuth subsalicylate = Bismatrol, Bismatrol Maximum Strength, Childrens Kaopectate, Kao-Tin Bismuth Subsalicylate Formula, Kaopectate, Kapectolin, Maalox Total Relief, Peptic Relief, Pepto-Bismol, Pepto-Bismol Maximum Strength, Pink Bismuth,
• Atropine/Difenoxin = Motofen

Dr. တင့္ေဆြ

Tuesday, April 29, 2014

Coffee mix ေကာ္ဖီမစ္ နဲ႔ က်န္းမာေရး

Coffee Mix ေသာက္ျခင္းရဲ ့ ေကာင္းက်ိဳး ဆိုးျပစ္ေတြ သိခ်င္ပါတယ္ ဆရာ။

• Coffee Mix ‘ေကာ္ဖီမစ္’ ကို သုေတသနလုပ္ထားတာ မေတြ႔သေလာက္ျဖစ္တယ္။ ေတြ႔ရင္ေရးပါမယ္။ ေကာ္ဖီထဲမွာပါတဲ့ ‘ေကဖင္း’ အေၾကာင္းေရးထားတယ္။ အထားခံေအာင္လုပ္တဲ့ဓါတ္၊ အနံ႔-အရသာအတြက္ ထည့္တာနဲ႔ ထုပ္ပိုးစရာေတြကိုလဲ သတိထားရပါမယ္။ ‘ကယ္လိုရီ’ ကိုလဲ တြက္ခ်က္ရပါမယ္။ အဆီပါဝင္မႈကိုလဲ တြက္ရပါမယ္။

• Instant coffee mix ‘အင္းစတင့္ ေကာ္ဖီမစ္’ နဲ႔ Powdered creamer ‘ခရမ္မာ ႏို႔မံႈ႔’ ႏွစ္မ်ိဳးလံုးထဲမွာ High fat levels အဆီပါဝင္မႈ မ်ားတယ္။ Fatty pork အဆီမ်ားတဲ့ဝက္သားနဲ႔ ဆတူရွိတယ္လို႔ ၂၄-၅-၂ဝ၁၃ ေန႔ထုတ္ ေတာက္ကိုရီးယား ေဆးသုေတသနသတင္းမွာပါတယ္။
• သုေတသနအဖြဲ႔ေခါင္းေဆာင္ ပါေမာကၡ Hwang Geum-taek ‘ဟြန္ ဂြမ္-တိ’ ကေနေျပာတာက အဲဒီ ႏွစ္မ်ိဳးလံုးထဲမွာ လူေတြက်န္းမာေရးနဲ႔မသင့္တဲ့ Saturated fat ျပည့္ဝဆီေတြ ပါေနတယ္လို႔ဆိုပါတယ္။ ေသြးထဲမွာ Cholesterol ‘ကိုလက္စေထာ’ ကို တက္ေစပါမယ္။
• ေလ့လာမႈလုပ္သူေတြကေန ‘အင္းစတင့္ ေကာ္ဖီမစ္’ ၁၁ မ်ိဳးနဲ႔ ‘ခရမ္မာ ႏို႔မံႈ႔’ ၁၄ မ်ိဳးကို စမ္းသပ္ခဲ့တာပါ။
• ‘ခရမ္မာ ႏို႔မံႈ႔’ ေတြထဲမွာ ၁၅႕၄% ကေန ၂၈႕၅% ပါတယ္။ ၂၅% ဆိုတာ ဝက္သားအဆီနဲ႔ဆတူတယ္။ ‘ေကာ္ဖီမစ္’ ေတြထဲမွာ တမ်ိဳးကလြဲရင္ ၁ဝ% ပါတယ္။
• ‘ခရမ္မာ ႏို႔မံႈ႔’ ၁၂ မ်ိဳးထဲမွာ ျပည့္ဝဆီ ၉ဝ% ပါတယ္။ ‘ေကာ္ဖီမစ္’ အားလံုးထဲမွာ ျပည့္ဝဆီ ၉၉% ပါတယ္။ ၾကက္သားထဲမွာ ၂၉% နဲ႔ အမဲသားထဲမွာ ၄ဝ% ပါတာနဲ႔ယွဥ္ၾကည့္သင့္တယ္။
• ‘ကိုလက္စေထာ’ မ်ားသူေတြဟာ ႏွလံုး-ေသြးေၾကာေရာဂါျဖစ္ဘို႔ သတိထားၾကပါတယ္။
• ၁၉-၂-၂ဝ၁၄ ေန႔ကလာတဲ့ ဘီဘီစီက်န္းမာေရးသတင္းမွာ အစားအေသာက္ေတြကို ထုပ္ပိုးတဲ့ပစၥည္းေတြရဲ႕ က်န္းမာေရးအႏၲရာယ္အေၾကာင္းကို သိပၸံပညာရွင္ေတြသိထားတာ နည္းနည္းေလးသာ ရွိေသးတယ္လို႔ ပါရွိခဲ့တယ္။ ကေန႔အထိ အစားအေသာက္ေတြကို ထုပ္ပိုးဘို႔ ဓါတုပစၥည္းအမယ္ေပါင္း ၄ဝဝဝ ေလာက္ သံုးေနၾကပါတယ္။ ဒါေတြနဲ႔ လူကိုဝေစတာ၊ ဆီးခ်ိဳျဖစ္တာ၊ အာရံုေၾကာထိခိုက္တာေတြကို ေလ့လာဘို႔ အမ်ားၾကီး လိုေနပါေသးတယ္။ Formaldehyde ‘ေဖၚမယ္လဒီဟိုက္’ ပါေနရင္ ကင္ဆာကိုျဖစ္ေစႏိုင္တယ္။ ေရအပါအဝင္ ေသာက္စရာေတြထည့္တဲ့ ပလပ္စတစ္ထဲမွာ ပါတတ္တယ္။

1. Caffeine (ေကဖင္း) ရဲ႕ေဆးစြမ္းသတၲိမ်ား http://dts-medicaleducation.blogspot.in/2013/08/caffeine.html
2. Caffeine in Tea (ေကဖင္း) နဲ႔ လက္ဖက္ http://dts-medicaleducation.blogspot.in/2013/08/caffeine-in-tea.html
3. Coffee and Your Health ေကာ္ဖီ နဲ႔ က်န္းမာေရး http://dts-medicaleducation.blogspot.com/2010/10/coffee-and-your-health.html

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၂၉-၄-၂ဝ၁၄

Eczema ႏွင္းခူနာ

28 May 11, 10:31
Eczema ေရာဂါေၾကာင့္ စိတ္ဆင္းရဲေနရပါတယ္။ ျဖစ္တာ တစ္လေလာက္ ရိွပါၿပီ။ ျပည္ပတုိင္းျပည္မွာ ေရာက္ေနတာပါ။ ဒီေရာဂါရပ္ပိုင္းဆိုင္ရာ ဗဟုသုတ နဲ႔ ေရွာင္ရန္-ေဆာင္ရန္ေလးေတြ သိခ်င္ပါတယ္။

အေရျပားမွာ ေပ်ာက္ႏိုင္ခဲတဲ့အနာေတြကို Dermatitis အေရျပားနာလို႔ ေယ်ဘုယ်ေခၚတယ္။ အမ်ားဆံုးျဖစ္တာက Eczema (Atopic dermatitis) ႏွင္းခူနာ ျဖစ္ပါတယ္။ သူကလဲ အမ်ိဳးအစားေတြ မ်ားတယ္။

ဘယ္အရြယ္မဆို ျဖစ္တယ္။ က်ား-မ မေရြးျဖစ္တယ္။ ၅ ႏွစ္ေအာက္ ငယ္သူေတြမွာ အျဖစ္သိပ္နည္းတယ္။ ငယ္သူေတြျဖစ္ရင္ ေပ်ာက္တာ မ်ားတယ္။ ၾကီးမွျဖစ္ရင္ မေပ်ာက္ႏိုင္တာ မ်ားျပီး မ်ိဳးရိုးလိုက္ႏိုင္တယ္။ မိသားစုထဲမွာ (အလာဂ်ီ) ရတတ္သူေတြ ရွိေနမယ္။ ပန္းနာတို႔ ဟိုဟာမတည့္ ဒီဟာမတည့္ျဖစ္တာတို႔ကို ေျပာတာပါ။ လူၾကီးေတြ ၁ဝဝ မွာ ၁-၂ ေယာက္၊ ကေလး ဆိုရင္ ၅ ေယာက္မွာ ၁ ေယာက္ေလာက္ ျဖစ္တယ္။ မိန္းကေလးေတြမွာ ပိုမ်ားတယ္။ ကူးစက္ေရာဂါ မဟုတ္ပါ။

ဘာလို႔ လာျဖစ္ရသလဲ။ ဆရာဝန္ေတြ သိပ္နားမလည္ၾကေသးပါ။ မတည့္တာနဲ႔ ေတြ႔ထိတာကေန စတယ္ဆိုတာေတာ့ ေသျခာတယ္။ ဆပ္ျပာ၊ အလွအပပစၥည္း၊ အဝတ္အစား၊ အစားအေသာက္၊ လက္ဝတ္ရတနာ၊ ေခြ်းထြက္တာ၊ အမံႈအမႊား၊ ဓါတုေဆးရည္၊ ေလစိုထိုင္းဆ နည္းတာ၊ မတည့္တဲ့ လိမ္းေဆး၊ အဝတ္အစားၾကမ္း၊ ေခြ်း၊ ရာဘာ၊ ပလပ္စတစ္ အသံုးအေဆာင္၊ ပြတ္တိုက္မႈ၊ ဗက္တီးရီးယား၊ တမ်ိဳးမ်ိဳးကို ဆက္တိုက္ ကိုင္တြယ္ ေနရတာေတြကေန ျဖစ္ႏိုင္တယ္။ တခ်ိဳ႕ၾက ရာသီဥတုနဲ႔ ဆိုင္တယ္။ တခ်ိဳ႕မွာ စိတ္နဲ႔ပတ္သက္ျပန္ေသးတယ္။

စျဖစ္လာပံုကလဲ တေယာက္နဲ႔တေယာက္ မတူတတ္ဘူး။ ျဖစ္မဲ့ေနရာမွာ နီရဲလာမယ္၊ ယားမယ္၊ ပူေလာင္ေနမယ္၊ ကုတ္ရင္းကေန အဖူးေပါက္လာ၊ အနာျဖစ္လာႏိုင္တယ္။ ၾကာေတာ့ အေရျပားက ထူလာမယ္။ ေခါင္းကေန ေျခေထာက္ ႏွင္းခူနာ ေပါက္ႏိုင္တယ္။

အမ်ိဳးအစားေတြကို ေဆးပညာအရေတာ့ ခြဲထားတယ္။
1. Atopic dermatitis အမ်ားဆံုးအမ်ိဳးအစားျဖစ္တယ္။ ယားမယ္၊ နာတာရွည္တယ္၊ အေရျပားေရာင္ေနမယ္။ ေပၚလိုက္ ေပ်ာက္လိုက္ေနမယ္။ မတည့္သာနဲ႔ ေတြ႔ရင္ ျပန္ျဖစ္တဲ့သေဘာဘဲ။
2. Contact eczema မတည့္တာနဲ႔ ထိေတြ႔မႈကေနျဖစ္တဲ့ အမ်ိဳးအစား၊
3. Seborrheic eczema အဆီျပန္ေနတာမ်ိဳး။
4. Nummular eczema အဝိုင္းျပားေလး သဏၭာန္ရွိတယ္။
5. Neurodermatitis (simplex chronicus) အသက္ ၂ဝ-၅ဝ ၾကား အမ်ိဳးသမီးေတြမွာ ပိုျဖစ္တယ္။ စိတ္ဖိအားနဲ႔ပါ ဆက္စပ္တယ္။ အာရံုေၾကာနဲ႔ ဆိုင္တယ္။
6. Stasis dermatitis ေျခေထာက္မွာ အျဖစ္မ်ားတယ္။ ေသြးလွည့္ပတ္မႈနဲ႔ ဆိုင္တယ္။ ေသြးျပန္ေၾကာထံုးသူေတြမွာ ျဖစ္တယ္။
7. Dyshidrotic eczema (Dyshidrotic dermatitis) လက္ဖဝါး၊ ေျခဖဝါးေတြမွာ အျဖစ္မ်ားတယ္။

ေဆးကုရတာ ခက္ပါတယ္။ ယားတာ-ေရာင္တာ သက္သာေအာင္၊ ပိုမဆိုးေအာင္ လုပ္ေပးရတာ မ်ားတယ္။
1. လူေနမႈဘဝ ပံုစံပါ ေျပာင္းဘို႔ လိုတတ္တယ္။ မတည့္ဘူးလို႔ အေသအျခာ သိတာကို ေရွာင္ပါ။ လက္ရွိအလုပ္ကေန ေျပာင္းႏိုင္ရင္ ေျပာင္းရမယ္။
2. ေဆးလဲ တမ်ိဳးတမ်ိဳးေျပာင္း သံုးရတတ္တယ္။ လိမ္းေဆးထဲမယ္ ေရနည္းနည္းနဲ႔ ဆီမ်ားတာ မသင့္ဘူး။

3. Corticosteroid creams လိမ္းေဆးေတြက Inflammatory reaction ေရာင္ရမ္းျဖစ္စဥ္ကို သက္သာေစတယ္။ ဒီေဆးမ်ိဳးေတြကလဲ Mild ခပ္ေျပာ့ေျပာ့၊ Medium ခပ္လတ္လတ္ နဲ႔ High-potency အျပင္စားေတြ ရွိတယ္။
4. သိပ္ယားေနရင္ Antihistamines (အင္တီဟစ္တမင္း) စားေဆးတြဲေပးရတယ္။ အိပ္တဲ့သတၲိပါတာမ်ိဳး ဥပမာ Diphenhydramine (Benadryl), Hydroxyzine (Atarax, Vistaril) နဲ႔ Cyproheptadine ေတြ သံုးသင့္တယ္။
5. တခါတေလ Corticosteroids (Prednisone) စားေဆးပါေပးရတယ္။ ရက္တိုသာ သံုးရမယ္။
6. Ultraviolet light therapy (Phototherapy) ခရမ္းလြန္-ေရာင္ျခည္နဲ႔လဲ ကုႏိုင္တယ္။
7. Immunosuppressant (Cyclosporine) ေရာဂါျပီးတာကို သက္ေရာက္ေစတဲ့ ေဆးမ်ိဳးကိုလဲ တခါတေလ သံုးႏိုင္တယ္။ Coal tar သံုးႏိုင္တယ္။
8. FDA ကေန အသိအမွတ္ျပဳထားတဲ့ေဆး ၂ မ်ိဳးရွိတယ္။ Tacrolimus (Protopic) နဲ႔ Pimecrolimus (Elidel) ေတြ ျဖစ္ၾကတယ္။ ဒီေဆးေတြက ေရာဂါျပီးတာကို သက္ေရာက္ေစတဲ့ ေဆးမ်ိဳး Calcineurin inhibitors အုပ္စုဝင္ ေဆးေတြ ျဖစ္တယ္။ ၂ ႏွစ္ေအာက္ ကေလးေတြေတာ့ မေပးသင့္ဘူး။ ၾကီးတဲ့သူေတြမ်ာလဲ သတိနဲ႔သာသံုးပါ။

ဆရာဝန္မပါဘဲ လုပ္သင့္တာေတြ ရွိတယ္။
• ခဏခဏ ေရခ်ိဳးတာ ေကာင္းတဲ့ (အိုင္ဒီယာ) မဟုတ္ဘူး။ ရိုးရိုး၊ ခပ္ေျပာ့ေျပာ့ ဆပ္ျပာသာ သံုးပါ။ ေရခပ္ေႏြးေႏြးသာ ေကာင္းတယ္။
• ေရခ်ိဳးျပီးရင္ Moisturizer လိမ္းပါ။ Plain petroleum jelly (Vaseline) က ေစ်းလဲခ်ိဳတယ္ ေကာင္းတယ္။
• ဆပ္ျပာ၊ ေရေမႊး၊ အလွသံုးပစၥည္း၊ လက္ဝတ္ရတနာ၊ ပါတ္ဝန္းက်င္ အမံႈအမႊား တတ္ႏိုင္သေလာက္ ေရွာင္ပါ။
• အဝတ္အစား တင္းၾကပ္လြန္းတာ ေရွာင္ပါ။ (ေကာ္တြန္) ပိုသင့္တယ္။
• ယားတဲ့ေနရာမွာ ေအးတာ တင္ေပးပါ။
• မတည့္ဘူး ေသျခာတဲ့ အစားအစာ ေရွာင္ပါ။
• လက္အိတ္သံုးပါ။
• ေခြ်းထြက္ေစတဲ့အလုပ္မ်ိဳး ေရွာင္ပါ။
• အခန္းကိုေတာ့ ေအးေနပါေစ။ (အဲယားကြန္း) ကေရေငြ႔ဓါတ္နည္းေစတယ္။ အခန္းထဲမွာ Humidifier သံုးပါ။
• အေရျပားသန္႔ရွင္းေရး ဂရုစိုက္ပါ။
• ေလ့က်င့္ခန္းလုပ္တာ နဲ႔ တရားထိုင္တာ၊ အလြန္ေကာင္းပါတယ္။

Clobetasol Propionate and Neomycin Sulphate Skin Cream (Tenovate GN) contains: Clobetasol Propionate BP 0.05% w/w; Neomycin Sulphate IP 0.5% w/w; Imidurea USPNF (as preservative) 0.3% w/w
အထက္ပါ လိမ္းေဆးအေၾကာင္း သိပါရေစရွင့္။

• Tenovate-GN cream လိမ္းေဆးဟာ Corticosteroid-responsive dermatoses အေရျပားနာေတြထဲက (စဆီရြိဳက္) ေဆးနဲ႔ သက္သာေစႏိုင္တဲ့ အနာေတြအတြက္ ျဖစ္တယ္။ နာတာရွည္ အနာ၊ ယားေနတာ၊ နီရဲ ေနတာေတြအတြက္ ျဖစ္တယ္။ ဥပမာ Eczema, dermatitis or psoriasis ႏွင္းခူနာ။ ပိုးထပ္ဝင္ေနတာအတြက္ Neomycin Sulphate ေဆးပါ ထည့္ထားတယ္။
• တေန႔ ၂ ၾကိမ္ လိမ္းရတယ္။
• အသက္ ၁၂ ႏွစ္ေအာက္ ကေလးေတြ မသင့္ဘူး။
• Hypersensitivity ေဆးလိမ္းလို႔ မတည့္သူလဲ ရွိတတ္တယ္။
• Heart failure, Myocardial infarction, Hypertension ႏွလံုးေရာဂါေတြနဲ႔ ေသြးတိုးရွိသူေတြ မသင့္ဘူး။ Diabetes mellitus ဆီးခ်ိဳ၊ Epilepsy ဝက္ရူးျပန္၊ Glaucoma ေရတိမ္၊ Hypothyroidism လည္ပင္းၾကီး-ေဟာ္မုန္း နည္းသူ၊ Hepatic failure အသဲမေကာင္းေတာ့သူ၊ Renal impairment ေက်ာက္ကပ္မေကာင္းသူ၊ Psychoses စိတ္ေရာဂါ ရွိသူေတြနဲ႔ မသင့္ဘူး။ မ်က္စိထဲ မဝင္ေစရဘူး။
• ကိုယ္ဝန္ေဆာင္ေတြအတြက္ Category C သတ္မွတ္ထားတယ္။ မသင့္ဘူး။ အထဲက ကေလးကို ထိခိုက္ေစႏိုင္တယ္။

• Eczema Medicine ႏွင္းခူနာေဆး http://dts-medicaleducation.blogspot.com/2011/06/clobetasol-propionate-and-neomycin.html ကို တြဲဖတ္ပါ။

Dr. တင့္ေဆြ
၂၈-၅-၂ဝ၁၁

Eczema Medicine ႏွင္းခူနာေဆး

Eczema cure comes closer to reality ႏွင္းခူနာအတြက္ေဆး ေပၚႏိုင္ေတာ့မည္
24-11-2011 Cure for eczema comes closer to reality
ေပ်ာက္ခဲလွတဲ့ ႏွင္းခူနာအတြက္ေဆး ေပၚႏိုင္ေတာ့မည္

ကေန႔လာတဲ့ က်န္းမာေရး သတင္းတခုအရ ႏွင္းခူလိုမ်ိဳး ေပ်ာက္ႏိုင္ခဲတဲ့ အေရျပားေရာဂါေတြအတြက္ ေဆးေဖၚစပ္လာႏိုင္စရာ ရွိပါတယ္။

ပညာရွင္ေတြကေန အဲလိုအနာမ်ိဳး ျဖစ္ေစတဲ့ Yeast (ရိစ္) မိႈတမ်ိဳးကို ေတြ႔ရွိ ေဖၚထုတ္လာႏိုင္လို႔ပါ။ ဒါကို Peptides (ပက္ပ္တိုက္) တမ်ိဳးမ်ိဳးနဲ႔ ေဆးေဖၚႏိုင္စရာ ရွိလာပါျပီ။

ကေလး၊ လူငယ္၊ လူၾကီး၊ က်ာ-မ မေရြး ျဖစ္တတ္ၾကတဲ့ နာတာရွည္ အေရျပားေရာဂါအတြက္ ေဆးေကာင္း လိုေနပါတယ္။ ျဗိတိန္ႏိုင္ငံမွာ ကေလး ၂ဝ% မွာ Atopic eczema ႏွင္းခူနာတမ်ိဳး ျဖစ္ၾကတယ္။ လူၾကီး ၇% မွာလဲ ရွိတာက တခ်ိဳ႕မွာ ေသရာပါအနာ ျဖစ္တယ္။

ႏွင္းခူနာေတြက အေရျပားမွာ ေျခာက္ေသြ႔၊ ယားယံ၊ ကြာက်တတ္တာမ်ိဳး၊ ေပ်ာက္ခဲတာမ်ိဳး၊ ေပၚလိုက္-ေပ်ာက္လိုက္၊ နာတာရွည္တယ္။ ဘာလို႔ျဖစ္သလဲ အေသအျခာ မေျပာႏိုင္ေပမဲ့ Malassezia sympodialis yeast နဲ႔ပတ္သက္တာ ေသျခာတယ္။

လူအေတာ္မ်ားမ်ားမွာ ေရာဂါမေပၚေပမဲ့ ဒီ (ရိစ္) က ရွိေနတတ္တယ္။ ၾကာေတာ့ အေရျပား အားနည္းလာျပီး၊ အေပါက္အျပဲျဖစ္ရာကေန ပိုးကေန ေရာဂါ ရေစေတာ့တယ္။

ဆြီဒင္မွာ ရွိတဲ့ Karolinska Institute ကပညာရွင္ေတြကေန (ပက္ပ္တိုက္) ၂၁ မ်ိဳးနဲ႔ စမ္းသပ္ေနၾကတယ္။ ေကာင္းေနတဲ့ အေရျပား (ဆဲလ္) ေတြကိုလဲ မထိခိုက္ေစအာင္ ၾကည့္ရတယ္။ သတၠိ ၂ မ်ိဳးရွိတယ္။ (ဆဲလ္) အဖံုးလႊာကို ေဖါက္ဝင္ႏိုင္တာ နဲ႔ ပိုးေတြကို ေသေစတာ။

၂၁ မ်ိဳးထဲက ၆ မ်ိဳးဟာ (ရိစ္) ေတြကို ေသေစႏိုင္တာ ေတြ႔လာရတယ္။ တျခား (ဆဲလ္) ေတြကို မထိခိုက္ေစဘူး။ ေဆးအျဖစ္အသံုးခ်ႏိုင္ဘို႔ရာ ေမးခြန္းေတြ အမ်ားၾကီးေတာ့ ရွိပါေသးတယ္။ ဒါေပမဲ့ အခုလို ေဆးနဲနဲ နဲ႔ ပိုးကိုေသေစျပီး လူကို မထိခိုက္တာဟာ Antifungal agents (ဖန္းဂတ္စ္) ေဆး ေဖၚဘို႔ အလြန္ အလားအလား ေကာင္းပါတယ္။

အခုေတြ႔ရွိခ်က္ အသစ္ကို Society for Applied Microbiology ဂ်ာနယ္မွာ Letters in Applied Microbiology ဆိုျပီး ေရးသားထားတာ ျဖစ္ပါတယ္။

Eczema ႏွင္းကူနာ http://dts-medicaleducation.blogspot.com/2011/05/eczema.html

Dr. တင့္ေဆြ
၂၅-၁၁-၂ဝ၁၁

Bleeding gums သြားဖံုးေသြးယိုျခင္း

Tue, Aug 30, 2011 at 8:59 AM
ကၽြန္ေတာ္ မနက္အိပ္ယာထျပီး မ်က္ႏွာသစ္တဲ့အခ်ိန္တိုင္းမွာ ပလုပ္အရင္က်င္းပါတယ္ (သြားမတိုက္ခင္)။ ပလုပ္က်င္းလိုက္တာနဲ႔ ေသြးနည္းနည္းပါလာတယ္။ ေနာက္ သြားတိုက္ေတာ့လည္း ေသြးထြက္လာတယ္။ ေတာ္ေတာ္မ်ားတယ္။ တခါတေလ ေသြးခဲအဖတ္ေလးေတြပါ ပါတယ္။ သြားတိုက္ေဆးကို colgate သံုးျပီး သြားတိုက္တန္ကို berman သံုးပါတယ္။ မနက္တခါ ညတခါ တိုက္ပါတယ္။ ေသြးထြက္တာကို ေပ်ာက္ေအာင္ ဘာလုပ္သင့္ပါသလဲ။

သြားဖံုးကေန ေသြးယိုလာတာဟာ သာမန္ကာရွန္ကာ ျဖစ္ႏိုင္သလို၊ Gum disease သြားဖံုးေရာဂါရွိေနတာလဲ ျဖစ္ႏိုင္တယ္။ ခဏခဏ ေသြးယိုရင္ Leukemia (လူကီးမီးယား) ေသြးကင္ဆာ၊ Bleeding and platelet disorders ေသြးယိုေရာဂါေတြကို သံသယရွိဘို႔ လိုတယ္။

Inadequate plaque သြားနဲ႔ သြားဖံုး ထိစပ္ေနတဲ့ေနရာက ရွင္းထုတ္စရာေတြကို ကုန္ေအာင္ မလုပ္တာကေန အမ်ားဆံုးျဖစ္ႏိုင္တယ္။ Gingivitis ဆိုတဲ့ သြားဖံုးေရာင္တာ ျဖစ္လာႏိုင္တယ္။ မရွင္းဘဲထားတာေတြက Tartar ဆိုတာျဖစ္လာျပီး ၾကာရင္ ေသြးယိုမယ္၊ ကံမေကာင္းရင္ Periodontitis ေမးရိုးအထဲေရာင္တာ ျဖစ္လာႏိုင္တယ္။

တျခားျဖစ္ႏိုင္တဲ့ အေၾကာင္းခံေတြရွိတယ္။
• Any bleeding disorder ေသြးယိုတတ္သူ၊
• Dengue fever ေသြးလြန္တုပ္ေကြး၊
• Brushing too hard သြးတိုက္တာၾကမ္းတမ္းတာ၊
• Hormonal changes during pregnancy ကိုယ္ဝန္ရွိစ ေဟာ္မုန္း အေျပာင္းအလဲေၾကာင့္၊
• Idiopathic thrombocytopenic purpura ေသြးေရာဂါတမ်ိဳး၊
• Ill-fitting dentures သြားတုတပ္တာ အထာမက်၊
• Improper flossing သြားသန္႔ရွင္းေရးလုပ္တာ မမွန္ကန္၊
• Infection ေရာဂါပိုးဝင္တာ၊
• Leukemia (လူကီးမီးယား)၊
• Scurvy ဗီတာမင္ စီ နည္း (စကာဗီ) ေရာဂါ၊
• Blood thinners ေသြးက်ဳဲေဆးေသာက္ေနရသူ၊
• Vitamin K deficiency ဗီတာမင္ ေက နည္းေနသူ။

Blood CBC ေသြးစစ္တာ၊ X-rays ဓါတ္မွန္ရိုက္တာ လိုခ်င္လိုမယ္။ Bleeding time ေသြးယိုၾကာခ်ိန္ နဲ႔ Clotting time ေသြးခဲၾကာခ်ိန္ မ်ားေနရင္ ေဆးကုရမယ္။ ပံုမွန္ Bleeding time = ၂-၉ မိနစ္။ Clotting time = ၅-၈ မိနစ္။ Disseminated intravascular coagulation, Haemophilia, Thrombocytopenia, Liver failure, Uremia, Congenital afibrinogenemia, Factor V deficiency နဲ႔ Factor X deficiency ေသြးေရာဂါေတြ မဟုတ္တာ ဆရာဝန္က စစ္ေဆးမယ္။

အၾကံျပဳခ်က္ -
- Plaque removal အတြက္ သြားဆရာဝန္နဲ႔ ၆ လ တခါျပသင့္တယ္။
- သြားတိုက္တာ နည္းမွန္ရမယ္။ သြားတိုက္တံ ေရြးတာ မေပ်ာ့လြန္း-မမာလြန္းတာ ေရြးပါ။
- အစာစားျပီးတိုက္တဲ့ အက်င့္က ေကာင္းတယ္။
- ခံတြင္းသန္႔ေပးဘို႔ Salt water ဆားရည္ ဒါမွမဟုတ္ Hydrogen peroxide (ဟိုက္ဒရိုဂ်င္-ပါေအာက္ဆိုဒ္) ေကာင္းတယ္။
- ေၾကာညာျပီးေရာင္းတဲ့ Mouthwashes ပါးစပ္ေဆး ေဆးရည္ထဲမွာ Alcohol ပါတာ မေကာင္းပါ။
- သြားကို Flossing တပါတ္ ၂ ခါလုပ္ပါ။
- သြားရည္စာ ခဏခဏစားသူေတြ စားျပီးတိုင္း ပါးစပ္မေဆးရင္ မေကာင္းပါ။
- အခ်ိဳေလွ်ာ့စားတာ ေကာင္းတယ္။
- ဗီတာမင္ စီ နဲ႔ ေက မနည္းေအာင္ မွ်တတဲ့အစားအစာ စားေသာက္ပါ။
- Calcium (ကယ္လ္စီယမ္) ေသာက္တာလဲ ေသြးယိုတာအတြက္ အေထာက္အကူျပဳတယ္။
- ေဆး-ေဆးလိပ္ မေကာင္းပါ။
- Aspirin (အက္စ္ပရင္) ေဆးကို တကယ္မလိုဘဲ မေသာက္ပါနဲ႔။
- ေသြးယိုလာရင္ ေရေအးဝတ္နဲ႔ ဖိထားပါ။

Gingivitis သြားဖံုးေရာင္ျခင္း http://dts-medicaleducation.blogspot.in/2013/10/gingivitis.html နဲ႔ တြဲဖတ္ပါ။

Dr. တင့္ေဆြ
၃ဝ-၈-၂ဝ၁၁

Gingivitis သြားဖံုးေရာင္ျခင္း

ဆရာ ေႏြရာသီမွာ အပူၾကြျပီး သြားဖုံးနွင့္ သြားနာတာ ဘယ္လုိေဆးေတြ ေသာက္ျပီး ေရွာင္ရန္ ေဆာင္ရန္ေလး ေျပာျပပါအုံး။

• သြားဖံုးေရာင္ျခင္း ျဖစ္ရင္ ေရာင္မယ္၊ နီမယ္၊ နာမယ္၊ ေသြးထြက္မယ္၊ ခံတြင္းအနံ႔မေကာင္းျဖစ္မယ္။
• အေပၚကဖံုးေနတာကို Plaque ပလိပ္လို႔ ေခၚတယ္။ ပလိပ္ျပားျဖစ္တာနဲ႔ မျဖစ္တာဆိုျပီး အတန္းအစားေတြ ခြဲထားတယ္။
• ပလိပ္ျပားရွိတာက အျဖစ္မ်ားတယ္။ ဗက္တီးရီးယားကေန ျဖစ္ေစတယ္။
• ခံတြင္းသန္႔ရွင္းလုပ္ျပီး ကာကြယ္ႏိုင္ပါတယ္။ ေန႔တိုင္းသြားတိုက္တာနဲ႔ Flossing သြားၾကားေတြထဲ ၾကိဳးစနဲ႔ သန္႔ရွင္းတာ လုပ္ရမယ္။
• ဗက္တီးရီးယားရန္ကေန ကာကြယ္ရမယ္။
• Saline ဆားရည္နဲ႔ပါးစပ္ေဆးတာ အေကာင္းဆံုးနဲ႔ အလြယ္ဆံုးျဖစ္တယ္။
• Hydrogen peroxide, Chlorhexidine mouth washes ပါးစပ္ေဆးရည္ အမ်ိဳးမ်ိဳးကိုလဲ သံုးႏိုင္တယ္။
• သြားအထူးကုဆရာဝန္ေတြကလဲ ကုသနည္းေတြလုပ္ေပးမယ္။
• NSAID အနာသက္သာေဆးရည္စိမ္ေပးတာလဲ လုပ္တယ္။
• NSAID စားေဆး Ibuprofen ဒါမွမဟုတ္ Diclofenac စားေဆးေတြေသာက္ရတယ္။ ေဆးေတြရဲ႕ေဘးထြက္-ဆိုးက်ိဳးေတြကိုေတာ့ သတိထားရမယ္။
• ေဆးမကုဘဲေနရင္ Periodontitis ေရာဂါဆက္ျဖစ္ႏိုင္တယ္။

Bleeding gums သြားဖံုးေသြးယိုျခင္း http://dts-medicaleducation.blogspot.in/2011/11/bleeding-gums-2.html

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၂၉-၄-၂ဝ၁၄

Monday, April 28, 2014

Blood Types and Paternity Determination ေသြးအုပ္စုမ်ား ဖခင္စစ္-မစစ္ အျငင္းမပြါး

5:48am Aug 31
မဂၤလာပါဆရာ။ ဆရာ့ရဲ့ ေသြးအေၾကာင္း Post ကို ဖတ္ရတဲ့အတြက္ ေက်းဇူးပါဆရာ။ အေအေမဟာ B ေသြးျဖစ္ျပီ။ သားသမီးက O ေသြးျဖစ္နိုင္ပါသလားဆိုတာ ေလးစားစြာေမးပါရေစရွင္။

လူတေယာက္ဟာ ABO အုပ္စုခြဲနည္းထဲက တမ်ိဳး နဲ႔ Rh အုပ္စုခြဲနည္းထဲက တမ်ိဳး ရွိလာမယ္။ အမ်ား နားယဥ္တဲ့ (ေအ-ဘီ-အို-ေအဘီ) (၄) မ်ိဳးစလံုးမွာ အေပါင္းနဲ႔ အႏုတ္ရွိလို႔ ေပါင္း (၈) မ်ိဳးျဖစ္တယ္။ ေမးတဲ့သူမွာ ABO အရ (ဘီ) နဲ႔ Rh က အေပါင္း။ ဒီေနရာမွာ (ဘီ) (ေပါ့ေဇးတစ္ဖ္) ဆိုတာ အသဲေရာင္ (ဘီ) ပိုး ရွိတာနဲ႔ မွားတတ္တယ္။Rh အုပ္စုခြဲနည္းကို သပ္သပ္ေရးထားပါတယ္။

Paternity Determination by Blood Type ေသြးအုပ္စုကိုၾကည့္ျပီး မိဘ စစ္-မစစ္၊ ျဖစ္ႏိုင္ေျခ စမ္းသပ္ရန္ဇယား
ဒီနည္းကိုၾကည့္ျပီး ကိုယ့္ဖခင္ စစ္-မစစ္ တခ်ိဳ႕အရႈပ္အရွင္းေတြမွာ အေထာက္အထားျပဳႏိုင္ပါတယ္။ လိုေသးရင္ DNA ပါဆက္စစ္ရပါမယ္။
မိဘေတြကရဲ႕ေသြးအမ်ိဳးအစားေတြကေန သားသမီးေတြမွာ ျဖစ္လာႏိုင္တဲ့ ေသြးအမ်ိဳးအစားမ်ား
1. မိဘေသြးအုပ္စု (ေအ) + (ေအ) = သားသမီး (ေအ) ႏွင့္ (အို)
2. မိဘေသြးအုပ္စု (ေအ) + (ဘီ) = သားသမီး (ေအ)၊ (ဘီ)၊ (ေအဘီ) ႏွင့္ (အို)
3. မိဘေသြးအုပ္စု (ေအ) + (ေအဘီ) = သားသမီး (ေအ)၊ (ဘီ) ႏွင့္ (ေအဘီ)
4. မိဘေသြးအုပ္စု (ေအဘီ) + (ေအဘီ) = သားသမီး (ေအ)၊ (ဘီ) ႏွင့္ (ေအဘီ)
5. မိဘေသြးအုပ္စု (ဘီ) + (ဘီ) = သားသမီး (ဘီ) ႏွင့္ (အို)
6. မိဘေသြးအုပ္စု (ဘီ) + (ေအဘီ) = သားသမီး (ေအ)၊ (ဘီ) ႏွင့္ (ေအဘီ)
7. မိဘေသြးအုပ္စု (အို) + (အို) = သားသမီး (အို)
8. မိဘေသြးအုပ္စု (ေအ) + (အို) = သားသမီး (ေအ) ႏွင့္ (အို)
9. မိဘေသြးအုပ္စု (ဘီ) + (အို) = သားသမီး (ဘီ) ႏွင့္ (အို)
10. မိဘေသြးအုပ္စု (ေအဘီ) + (အို) = သားသမီး (ေအ) ႏွင့္ (ဘီ)
11. မိဘေသြးအုပ္စု (Rh +) + (Rh -) = သားသမီး (Rh +) ႏွင့္ (Rh -)
12. မိဘေသြးအုပ္စု (Rh -) + (Rh -) = သားသမီး (Rh -)
13. မိဘေသြးအုပ္စု (Rh +) + (Rh +) = သားသမီး (Rh +) ႏွင့္ (Rh -)

Blood Grouping (A, B, AB, O) ေအ၊ ဘီ၊ ေအဘီ၊ အို ေသြးအုပ္စု ဇယား
ေသြးလွဴခ်င္သူမ်ား
• ေသြးအုပ္စု A+ သည္ A+, AB+ တို႔ကို ေသြးလွဴႏိုင္သည္။
• ေသြးအုပ္စု O+ သည္ O+, A+, B+, AB+ တို႔ကို ေသြးလွဴႏိုင္သည္။
• ေသြးအုပ္စု B+ သည္ B+, AB+ တို႔ကို ေသြးလွဴႏိုင္သည္။
• ေသြးအုပ္စု AB+ သည္ AB+ ကို ေသြးလွဴႏိုင္သည္။
• ေသြးအုပ္စု A- သည္ A+, A-, AB+, AB- တို႔ကို ေသြးလွဴႏိုင္သည္။
• ေသြးအုပ္စု O- သည္ လူတိုင္းကို ေသြးလွဴႏိုင္သည္။
• ေသြးအုပ္စု B- သည္ B+, B-, AB+, AB- တို႔ကို ေသြးလွဴႏိုင္သည္။
• ေသြးအုပ္စု AB- သည္ AB+, AB- တို႔ကို ေသြးလွဴႏိုင္သည္။

ေသြးရယူမည့္သူမ်ား
• ေသြးအုပ္စု A+ သည္ A+, A-, O+, O- ဆီကေသြးကို ေသြးရယူႏိုင္သည္။
• ေသြးအုပ္စု O+ သည္ O+, O-ဆီကေသြးကို ေသြးရယူႏိုင္သည္။
• ေသြးအုပ္စု B+ သည္ B+, B-, O+, O- ဆီကေသြးကို ေသြးရယူႏိုင္သည္။
• ေသြးအုပ္စု AB+ သည္ လိုတိုင္းဆီကေသြးကို ေသြးရယူႏိုင္သည္။
• ေသြးအုပ္စု A- သည္ A-, O- ဆီကေသြးကို ေသြးရယူႏိုင္သည္။
• ေသြးအုပ္စု O- သည္ O- ဆီကေသြးကို ေသြးရယူႏိုင္သည္။
• ေသြးအုပ္စု B- သည္ B-, O- ဆီကေသြးကို ေသြးရယူႏိုင္သည္။
• ေသြးအုပ္စု AB- သည္ AB-, A-, B-, O- ဆီကေသြးကို ေသြးရယူႏိုင္သည္။

• Blood donation ျမတ္ေသာ နီေသာ ေသြး http://dts-medicaleducation.blogspot.com/2012/01/blood-donation.html
• Rh blood group system (အာရ္အိတ္ခ်္) ေသြးအုပ္စုခြဲနည္း http://dts-medicaleducation.blogspot.in/2012/05/rh-blood-group-system.html
Blood Grouping ေသြးအုပ္စုခဲြျခင္း http://dts-medicaleducation.blogspot.in/2013/08/blood-grouping.html
DNA testing မ်ိဳးဗီဇစမ္းျခင္း http://dts-medicaleducation.blogspot.com/2011/04/dna-testing.html

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၃၁-၈-၂ဝ၁၃

Pituitary gland tumors ဦးေႏွာက္ထဲက အက်ိတ္

Q: My wife had diagnosed by MRI scan. The endocrinologist said her Pituitary gland has tumor size 1.5 x1.3 cm. It is still under consultation for further treatment. Please explain about this disease treatment and side effect for living style. She is 46 years old with 2 kids.

Pituitary tumors ဦးေႏွာက္ထဲက (ပစ္က်ဴထရီ ဂလင္း) အက်ိတ္ အမ်ားစုဟာ ကင္ဆာ မဟုတ္ပါ။ တခ်ိဳ႕မွာ အက်ိတ္ ရွိေနေပမဲ့ ဘာမွလဲ မခံစားရလို႔ ရွိေနမွန္းမသိၾကပါ။ (ပစ္က်ဴထရီ ဂလင္း) ဆိုတာ လူတိုင္းရဲ႕ ဦးေႏွာက္ေအာက္ ေနရာေလးမွာ ရွိတယ္။ ေျမပဲေစ့ေလာက္သာၾကီးတယ္။ ဘာလို႔ျဖစ္သလဲ မေျပာႏိုင္ပါ။

ေဟာ္မုန္းေတြ အမ်ားၾကီးထုတ္ေပးေနတယ္။
1. Adrenocorticotropic hormone (ACTH)
2. Growth hormone (GH)
3. Prolactin နဲ႔
4. Thyroid-stimulating hormone (TSH) ေဟာ္မုန္းေတြျဖစ္တယ္။

တကယ္လို႔ ျဖစ္လာတဲ့အက်ိတ္ေၾကာင့္ ေဟာ္မုန္း မထုတ္ႏိုင္ေတာ့ရင္ Hypopituitarism ေရာဂါျဖစ္လာႏိုင္တယ္။

Symptoms ခံစားရႏိုင္တာေတြကေတာ့ -
1. Hyperthyroidism လည္ပင္းၾကီးေဟာ္မုန္းမ်ားျခင္း၊
2. Cushing syndrome (ကြတ္ရွင္း ဆင္ဒရုမ္း)၊
3. Gigantism or acromegaly (အခရိုမက္ဂါလီ) လူေ႕ာင္းၾကီးမားလာျခင္းနဲ႔
4. Nipple discharge ႏို႔ကေန မထြက္သင့္ဘဲ ႏို႔ထြက္ျခင္း။

Pressure symptoms ဖိအားေၾကာင့္ဆက္ျဖစ္တာေတြလဲ ခံစားရႏိုင္တယ္။
1. Headache ေခါင္းကိုက္၊
2. Lethargy အားယုတ္၊
3. Nasal drainage ႏွာရည္ယို၊
4. Nausea and vomiting ပ်ိဳ႕-အန္၊
5. Problems with the sense of smell အနံ႔ပ်က္၊
6. Visual changes အျမင္ေျပာင္း၊ Double vision ႏွစ္ရုပ္ျမင္၊ Drooping eyelids မ်က္ခြံက်၊ Visual field loss ျမင္ကြင္းေပ်ာက္။

Endocrine function tests ေဟာ္မုန္းစစ္ေဆးမႈလုပ္မယ္။
1. Cortisol levels (Dexamethasone suppression test + Urine cortisol test)
2. Follicle-stimulating hormone (FSH) levels
3. Insulin growth factor-1 (IGF-1) levels
4. Luteinizing hormone (LH) levels
5. Serum prolactin levels
6. Testosterone/estradiol levels
7. Thyroid hormone levels (Free T4 test + TSH test)

Tests that help confirm the diagnosis ေရာဂါေသခ်ာေအာင္ ဒါေတြလဲ လုပ္ႏိုင္တယ္။
1. Formal visual field testing
2. MRI of head

Treatment ကုသမႈ
1. Surgery ခြဲစိတ္ကုသမႈ လိုႏိုင္တယ္။
2. Radiation therapy ဓါတ္ကင္ျပီး ေသးေအာင္လုပ္ႏိုင္တယ္။
3. Medications ေဆးေပးတာေတြလုပ္ႏိုင္တယ္။
a. Bromocriptine or cabergoline
b. Octreotide or pegvisomant

Outlook အလားအလာ
ခြဲစိတ္ထုတ္ႏိုင္ရင္ အလားအလာေကာင္းတယ္။

Possible Complications ဘာဆက္ျဖစ္ႏိုင္သလဲ
1. Blindness မ်က္စိကြယ္ႏိုင္တယ္။
2. Permanent hormone imbalances ရာသက္ပန္ေဟာ္မုန္းမွ်ေျခပ်က္လို႔ ေဟာ္မုန္းအစားထိုးေပးေနရႏိုင္တယ္။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၂၈-၄-၂ဝ၁၄

Acne Laser treatment ဝက္ျခံကို ေလဆာ နဲ႔ ကုသျခင္း

ဝက္ျခံဆိုတာ အမ်ိဳးမ်ိဳးရွိတယ္။ Acne ဒါမွမဟုတ္ Pimples ဆိုတာ အေမႊးေပါက္ရာအိတ္ တနည္း ေျပာရရင္ အေပါက္မွာ အဆီနဲ႔ ပ်က္စီးသြားတဲ့ အေရျပား (ဆဲလ္) ေတြ ပိတ္တာကေန ျဖစ္တယ္။ ဒီလိုျဖစ္တာကို ဗက္တီးရီးယားေတြက သိပ္ၾကိဳက္ၾကတယ္။ ဒီအေကာင္ေတြ ဝင္လာရင္ Red bumps ေခါင္းနီ နဲ႔ Pus-filled red bumps အနီေပၚ အျဖဴဆင့္ေတြ ျဖစ္လာေတာ့တယ္။

Whiteheads ေခါင္းျဖဴ နဲ႔ Blackheads ေခါင္နက္ေတြက သာမန္အစားေတြ ျဖစ္တယ္။ အသင့္အတင့္ ဆိုးတာက နီရဲျပီးေရာင္ေနတာ၊ Papules ျပည္အိတ္၊ အနီေပၚအျဖဴဆင့္ Pustules ေခၚတယ္။ တကယ္ဆိုးတာက အက်ိတ္အခဲ ျဖစ္လာျပီး၊ နာမယ္၊ အေရျပားေအာက္မွာ ျပည္အိတ္ျဖစ္လာမယ္။ ဒီအမ်ိဳးအစားကသာ အမာရြတ္ ထင္က်န္ေနတတ္တယ္။

ခပ္ညိဳညိဳ၊ ခပ္နီနီေတြက သူ႔အလိုလိုလဲ ေပ်ာက္ပါတယ္။ ဆိတ္တာ၊ ညွစ္တာကေန အမာရြတ္ ျဖစ္တာ ပိုေစမယ္။
• သိပ္မဆိုးတာေတြကို Chemical peel ဒါမွမဟုတ္ Microdermabrasion နည္းနဲ႔ကုတယ္။
• Dermabrasion နည္းဆိုတာက Rotating wire brush လည္ေနတဲ့ ဝိုင္ယာဘီးကို သံုးတာ။ Spinning diamond instrument လဲသံုးတယ္။ ၁ဝ-၂ဝ ရက္ၾကကုရတယ္။
• ဆိုးတာေတြကို Laser resurfacing ေလဆာနည္းလုပ္တယ္။
• Fractional laser therapy နည္းက ခပ္နက္နက္မွာ ေလဆာနဲ႔လုပ္တယ္။ အတြင္းနက္ေနတဲ့ အမာရြတ္ကို အထက္ ျမင့္တက္လာေအာင္ သူ႔ေအာက္မွာ ေဆးထိုးနည္းလဲ ကူေပးရတတ္တယ္။
• တခ်ိဳ႕ဆရာဝန္ေတြက ခြဲစိတ္ထုတ္နည္းလဲ သံုးၾကတယ္။

ဝက္ျခံကို ေလဆာ နဲ႔ ကုသနည္းက အသစ္ဘဲရွိေသးတယ္။ အလွအပခြဲစိတ္မႈမွာ ေတာ္လွန္ေရးသေဘာေဆာင္တဲ့ တိုးတက္မႈလို႔ တင္စားထားတယ္။ မ်က္ႏွာကို ေလဆာနဲ႔ ကုခ်င္သူေတြ အက်ိဳးနဲ႔ အျပစ္ ခ်င့္ခ်ိန္ဘို႔လိုတယ္။ အားကိုးႏိုင္တဲ့ ဆရာဝန္နဲ႔ လက္လွမ္း မီသလား။ ကုန္က်စရိတ္ တတ္ႏိုင္လား။ တခ်ိဳ႕ ႏိုင္ငံေတြမွာ ေဒၚလာ ၅ဝဝ ကုန္တယ္။

(ေလဆာ) က မလိုခ်င္တဲ့ (တစ္ရွဴး) ေတြကို ျဖတ္ရွင္းျပစ္တယ္။ မထိေစခ်င္တာေတြကို မထိေစရဘူး။ ေသြးထြက္မွာ ကိုေတာင္ မထြက္ေစအာင္ လုပ္ႏိုင္တယ္။ ဓါးသံုးတာထက္ တိက်မွန္ကန္တယ္။

မ်က္ႏွာကို ေလဆာ နဲ႔ ကုသတာကို Laser resurfacing လို႔လဲ ေခၚတယ္။ ဒါေတြကို လုပ္ေပးႏိုင္တယ္။
• Acne scars ဝက္ျခံ-အမာရြတ္၊
• Creases ႏွာေခါင္းနဲ႔ ပါးစပ္ေဘးက အေရးအေၾကာင္းေတြ၊
• Benign growths ကင္ဆာ-မဟုတ္တဲ့ အက်ိတ္-အလံုးေတြ၊
• Wrinkles and lines ေနေလာင္လို႔ နဲ႔ မ်က္ႏွာအမူအယာေၾကာင့္ျဖစ္တဲ့ အေရးအေၾကာင္းေတြ၊
• Unwanted hair removal မရွိေစခ်င္တဲ့အေမႊး နဲ႔
• Tattoo removal တက္တူး ဖ်က္ခ်င္တာအတြက္လဲ လုပ္ႏိုင္တယ္။

ေလဆာနဲ႔ ကုသေပးတဲ့ဌာနေတြရဲ႕ ေၾကာ္ညာ (ဆိုက္) ေတြကိုသာ ဖတ္ရင္ ေခ်ာေပ့ဆိုတဲ့ ေမာ္ဒယ္အမ်ိဳးမ်ိဳးပံုေတြနဲ႔ ေကာင္းမွေကာင္းဆိုတဲ့ အခ်က္ေတြကိုသာ ဖတ္ရလိမ့္မယ္။ ငယ္ရုပ္ဆင္ခ်င္သူေတြ သြားရည္က်ခ်င္စရာေကာင္းေအာင္ အသက္ ၁ဝ-၂ဝ ငယ္သြားေစမယ္ ဆိုတာလဲ ပါမယ္။ အကုန္ေကာင္းခ်ည္း ေရးတာ မဟုတ္ေစေအာင္ ေလဆာကို လူတိုင္းနဲ႔ေတာ့ မသင့္ပါဆိုတာ ထည့္ေရးတာေတာ့ ေက်းဇူးတင္ရမယ္။

အေရျပား အမ်ိဳးအစားက အထိမခံ-ေရႊပန္းကန္ အမ်ိဳးအစား ျဖစ္ေနသူေတြဟာ ေလဆာ လုပ္ျပီး လိမ္းခိုင္တဲ့ ေဆးနဲ႔ အဆင္မေျပတတ္ဘူး။ အသားေရာင္ မျဖဴသူေတြ အဆင္မေျပဘူး။ အေရာင္ေျပာင္းတာ ျမန္ၾကတယ္။ ေလဆာနဲ႔ကုျပီး ခ်က္ခ်င္းၾကီး ေကာင္းသြားမယ္လို႔ စိတ္ေစာသူေတြနဲ႔ မကိုက္ဘူး။ အနည္းဆံုး ၁ဝ ရက္ေနမွ မိတ္ကပ္ တင္ခ်င္တင္လို႔ ရမယ္။ သတိထားစရာေတြ ရွိတယ္။ ခြဲစိတ္တာ မွန္သမွ် သတိထားရတာခ်ည္းပါဘဲ။ နာေနတာနဲ႔ နီေနတာ ၾကာတတ္တယ္။ ေဘးအသားအေရထက္ အေရာင္ပိုရင့္ေနတယ္။ တခ်ိဳ႕မွာ အေရာင္ ပိုႏုသြားတတ္တယ္။

Nonablative Lasers, Erbium Lasers နဲ႔ Carbon Dioxide Lasers ဆိုျပီး ေလဆာ အမ်ိဳးအစား မတူတာေတြ ရွိတယ္။ ပံုမွန္အလင္းေရာင္ကို Stimulated Emission of Radiation နဲ႔ အားတိုးေစေအာင္ လုပ္ထားတာ။ V beam နဲ႔ Cool touch laser ေတြကို သံုးတယ္။ V Beam ကို အေရျပားမွာရွိတဲ့ အနီေရာင္ခ်ယ္ေတြက စုပ္ယူတယ္။ အမာရြတ္ ထင္ေစမယ္။ Cool touch laser ကေန အေရျပားကို တင္းသြားေစမယ္။ အဆီထြက္တဲ့ အေပါက္ေတြကို ပိတ္ျပစ္လိုက္လို႔ Acne ဝက္ျခံ မထြက္ေစေတာ့ပါ။ ဗက္တီးရီးယားေတြပါ ေသကုန္ၾကမယ္။

ဝက္ျခံကိုကုတာ သိပ္မနာပါ။ ေလဆာ မလာခင္ ထံုေစတဲ့ (ခရင္မ္) လိမ္းေပးမယ္။ ၁၅-၂ဝ မိနစ္သာ ၾကာတယ္။ တခါနဲ႔ေတာ့ မရဘူး။ ဘယ္ႏွစ္ခါလဲ ဆိုတာ အေျခအေနအရဘဲ။ ၈ ခါ ကေန ၁၅ ခါျဖစ္ႏိုင္တယ္။ တခါနဲ႔တခါၾကား ရက္ျခားရတယ္။

ေဘးထြက္-ဆိုးက်ိဳးေတြကေတာ့ နီျမန္းေနတာ၊ ကလိကလိ ခံစားေနရတာ၊ ေဖါင္းေနတာေတြက နာရီပိုင္းနဲ႔ ၁-၂ ရက္ ၾကာတယ္။
• မလုပ္ခင္မွာ ေလဆာ ကုနည္းသုတ ျပည့္ဝပါေစ။ အခုလို ေမးတာမ်ိဳးေပါ့။
• အေဝးက ဆရာဝန္လွမ္းတာနဲ႔ မရေသးပါ။ အရင္လူေတြမွာ ဘာျဖစ္သလဲ လိုက္ေမးပါ။
• ကုေပးမဲ့ ဆရာဝန္နဲ႔ က်က်နန ေဆြးေႏြးပါ။
• ညႊန္ၾကားခ်က္ မွန္သမွ် လိုက္နာပါ။
• ဝက္ျခံေပ်ာက္ေဆး ဆိုတာေတြ မသံုးပါနဲ႔ေတာ့
• Skin moisturizers မလိုေတာ့ပါ။
• အေရျပား အေရာင္မတူတာ ျဖစ္ႏိုင္တယ္။
• အေရျပား နဲနဲၾကမ္းတမ္းေနႏိုင္တယ္။
• Carbon Dioxide laser က အေရာင္ေျပာင္းေစတာ ပိုျဖစ္တတ္တယ္။

Dr. တင့္ေဆြ

Mobile Phone App Could Help Detect Down Syndrome

မိုဘိုင္းဖုန္း ‘အက္ပ္’ သစ္နဲ႔ ေမြးရာပါ ‘ေဒါင္းဆင္ဒရုမ္း’ ကို သိႏိုင္ျပီ

• Down syndrome ‘ေဒါင္းဆင္ဒရုမ္း’ ဆိုတာ အျဖစ္မနည္းလွပါ။ ကေလး ၁ဝဝဝ မွာ ၁ ေယာက္ေလာက္ရွိတဲ့ မ်ိဳးဗီဇခ်ိဳ႕ယြင္းမႈ ေမြးရာပါေရာဂါျဖစ္တယ္။ ရုပ္ပ္ုိင္းေရာ ဥာဏ္ရည္ပါ ခ်ိဳ႕ယြင္းေနမယ္။
• ေရာဂါနဲ႔ေမြးလာတာကို ေစာေစာသိရင္ ျပဳစုကုသမႈအတြက္ အက်ိဳးရွိေစပါတယ္။
• ကိုယ္ဝန္ရွိကတည္းက စမ္းသိႏိုင္ေပမဲ့ ဆန္းျပားရႈပ္ေထြးျပီး ကုန္က်စရိတ္ၾကီးမားတယ္။
• ေမြးလာတာမွာလဲ တခါတေလ ရုပ္အဂၤါၾကည့္ျပီး တန္းသိႏိုင္ေပမဲ့ ကေလးတိုင္းကို အဲလိုမသိႏိုင္ပါ။
• ဒီေရာဂါနာမည္ရွာေဖြေရးအတြက္ အားတက္စရာ တီထြင္မႈသစ္ကို အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စု၊ ဝါရွင္တန္မွာရွိတဲ့ Sheikh Zayed Institute for Pediatric Surgical Innovation ‘ရွိတ္ ေဇယက္’ ကေလးခြဲစိတ္ပညာ အသစ္တီထြင္ေရးဌာနကေန တီထြင္လိုက္ပါျပီ။
• ေမြးျပီးျပီးခ်င္း ‘စမတ္ဖုန္း’ နဲ႔ ဓါတ္ပံုရိုင္ျပီး သိႏိုင္ပါမယ္။ ဓါတ္ပံုကို’ ေဆာ့ဖ္ဝဲ’ အသစ္ကေန ကေလးမ်က္ႏွာကို သိုေလွာင္သိမ္းေပးထားတဲ့ တိုင္းရင္းသားအမ်ိဳးမ်ိဳးေသာ ကေလးေတြရဲ႕ ဓါတ္ပံုေပါင္းေထာင္နဲ႔ ယွဥ္ၾကည့္မွာပါ။
• သုေတသနေခါင္းေဆာင္ Linguraru ‘လင္ဂူရာယူ’ က တိက်မႈ ၉၇% ရွိတယ္လို႔ဆိုပါတယ္။
• ကေလးအထူးကုဆရာဝန္ေတြသာမကပါ၊ သူနာျပဳေတြ၊ သားဖြါးဆရာမေတြေတာင္မွ ေရာဂါကို ရွာေဖြေပးႏိုင္မွာ ျဖစ္ပါတယ္။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၂၇-၄-၂ဝ၁၄

Infective conjunctivitis မ်က္စိက်ိန္းျခင္း

ဆရာရွင့္ ကြ်န္မသမီး ၃ ႏွစ္ ၁ လေက်ာ္နဲ႔ သားသား ၂၇ ရက္သားတို႔ အခု မ်က္ခ်ီးေတြထြက္ေနပါတာ။ မ်က္လံုးတစ္ခုလံုး ပိတ္ေနေအာင္ထြက္ပါတယ္။ အခန္းထဲမွာ aircon နဲ႔ ေနတာ အပူ အေအးမမ်ွလို႔လားမသိဘူးဆရာ။ အခု သားသားကို မိခင္ႏို႔ရည္ကို မ်က္စိကို ခပ္ေပးထားပါတယ္။ ဆရာ ကေလးေတြကို ဘာမ်က္စဥ္းခပ္ရမလဲ ဘာေဆးတိုက္ရမလဲ ဆိုတာ ညႊန္ျကားေပးပါရွင့္။ကေလးေတြျဖစ္ေနလို႔ ျမန္ျမန္ အေၾကာင္းျပန္ေပးပါ ဆရာ။

မ်က္စိက်ိန္းတယ္ ဆိုတာ ပိုးဝင္လို႔ျဖစ္တယ္။ တခ်ိဳ႕မွာ ေဆးမလိုတတ္ပါ။ သန္႔ရွင္းေရးလုပ္ေပးပါ။ ဝါဂြမ္းစေလးကို ေရဆြတ္သံုးႏိုင္တယ္။ လက္ကို မၾကာမၾကာေဆးေပးပါ။ လက္ကိုင္ပုဝါ သီးသန္႔သံုးပါ။ မ်က္ကပ္မွန္တပ္ရသူဆိုရင္ ထုတ္ထားပါ။ lubricant eye drops ေခ်ာဆီသေဘာပါမ်က္စဥ္းခပ္ပါ။

Antibiotics ပိုးေသေဆးကို တခါတေလမွသာလိုတယ္။ အမ်ားဆံုးသံုးသင့္တဲ့ ပိုးေသေဆးပါမ်က္စဥ္း (၂) မ်ိဳးကေတာ့ -
1. Chloramphenicol နဲ႔
2. Fusidic acid ျဖစ္တယ္။

Chloramphenicol ကလိုရမ္ဖီနီေကာ္ကို အသံုးမ်ားတယ္။ ေကာ္မ်က္စဥ္းအေနနဲ႔လာတာမ်ားတယ္။ မ်က္စဥ္းရည္ဆိုရင္ ၂ နာရီ ၁ ၾကိမ္၊ ပဌမ ၂ ရက္နဲ႔ ေနာက္ရက္ေတြမွာ ၄ နာရီ ၁ ၾကိမ္၊ ၄-၅ ရက္ခပ္ႏိုင္တယ္။

Fusidic acid မ်က္စဥ္းလဲေကာင္းတယ္။ ကိုယ္ဝန္ေဆာင္ေတြနဲ႔ အသက္ၾကီးသူေတြအတြက္ပိုသင့္တယ္။ တေန႔ ၂ ၾကိမ္၊ ၇ ရက္ခပ္ပါ။

မ်က္စိေနရာနာတာ၊ အလင္းေရာင္ကိုမၾကည့္ႏိုင္တာ၊ မ်က္စိမံႈလာတာ နဲ႔ နီရဲလြန္းလာတာဆိုရင္ မ်က္စိဆရာဝန္ကိုျပပါ။ STIs လိင္ကတဆင့္ ကူးစက္တာလဲျဖစ္ႏိုင္တယ္။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၂၈-၄-၂ဝ၁၄

Sunday, April 27, 2014

Heat stroke အပူဒဏ္ ဘယ္လိုခံမလဲ

ရာသီဥတုပူလြန္းလို႔ လူေတြကိုဒုကၡေပးတာဟာ က်န္းမာေရး အေရးေပၚတခုျဖစ္တယ္။ ေနပူလို႔ျဖစ္တာကို Sunstroke လို႔လဲ ေခၚတယ္။ အရပ္ေခၚအပူရွပ္ဆိုတာနဲ႔ မတူပါ။ အပူဒဏ္ကေန လူကိုေသေစႏိုင္တယ္။ အသက္ၾကီးသူေတြက ပိုမခံႏိုင္ၾကေပမဲ့ အရြယ္ေကာင္းေတြကိုလဲ ျဖစ္ေစႏိုင္တယ္။

Heat cramps အပူမိလို႔ၾကြက္သားေတြနာတာ တက္တာ၊ Heat syncope (Fainting) သတိလက္လြတ္ျဖစ္တာ္၊ Heat exhaustion အပူေၾကာင့္ကုန္ခမ္းသြားတာေတြက ဆိုးတဲ့လကၡဏာေတြမဟုတ္ေသးပါ။ ဒီလိုျဖစ္တာက အပူနဲ႔မဆိုင္ဘဲလဲ ျဖစ္တတ္တယ္။

အပူခ်ိန္ျမင့္ေနတာနဲ႔ အခ်ိန္ၾကာထိေတြ႔မိမွသာ ဆိုးတာေတြျဖစ္တယ္။ အပူဒဏ္နဲ႔အတူ ေရ + ဓါတ္ဆား ခမ္းေျခာက္တာ တြဲလာျပီဆိုရင္ ဆိုးျပီ။ ဒီကေနတဆင့္ ကိုယ္ခႏၶာကို အပူခ်ိန္ထိန္းတဲ့နစ္ကိုထိခိုက္ပ်က္စီးေစႏိုင္တယ္။ ေဆးပညာ အဓိပၸါယ္ ဖြင့္ဆိုခ်က္အရ ကိုယ္အပူခ်ိန္ ၁ဝ၅ ဒီဂရီ ဖါရင္ဟုိက္ထက္ေက်ာ္တာကိုေခၚတယ္။ အဲဒီအခ်ိန္မွာ ဗဟိုအာရံုေၾကာစနစ္ကို ထိခိုက္လာမယ္။

ဘာေတြခံစားရမလဲ -
• Nausea and vomiting ပ်ိဳ႕-အန္ခ်င္၊
• Fainting သတိလစ္ခ်င္လာတာက ပဌမလကၡဏာျဖစ္တတ္တယ္။
• Throbbing headache ေခါင္းထိုးကိုက္၊
• Dizziness and light-headedness ေခါင္းမူး၊ ေခါင္းထဲေပါ့ေန၊
• Lack of sweating despite the heat ပူေပမဲ့ေခြ်းမထြက္၊
• Red, hot, and dry skin အေရျပာေတြနီရဲေန၊
• Muscle weakness or cramps ၾကြက္သားအားနည္း၊ ၾကြက္တက္၊
• Rapid heartbeat ႏွလံုးခုန္ျမန္၊
• Rapid, shallow breathing အသက္ရွဴတိမ္ျပီးျမန္၊
• Behavioral changes အမူအယာေျပာင္း၊ ဥပမာ confusion စိတ္ရႈတ္ေထြး၊ disorientation ေရာက္ေနတဲ့ေနရာမသိ၊ or staggering လုပ္တာကိုင္တာေျဖးေႏွး၊
• Seizures တက္၊
• Loss of consciousness or coma သတိလက္လြတ္ျဖစ္မယ္။ First Aid for Heat Stroke ေရွးဦးသူနာျပဳစုျခင္း
• အေရးေပၚျဖစ္လာရင္ ေဆးရံု၊ ၾကက္ေျခနီ အကူအညီေတာင္းပါ။
• အကူအညီမလာမီမွာ ေအးတဲ့ေနရာ (အရိပ္ရွိရာ၊ ေလေအးစက္ရွိရာ) ကိုုေရြ႕ထားပါ။ အဝတ္အစားေတြ ဖယ္ရွားေပးပါ။ Dehumidifying air conditioning ေလေအးနည္းသံုးပါ။
• လူနာကိုလွဲေနေစပါ။ ေျခရင္းျမွင့္ေပးထားပါ။
• ကိုယ္အပူခ်ိန္တိုင္းပါ။ ၁ဝ၅ ကေန ၁ဝ၁-၁ဝ၂ အထိေရာက္ေအာင္ ေအးေစတဲ့နည္းေတြသံုးပါ။ ေရေအးဝတ္တိုက္ပါ၊ ခ်ိဳင္း၊ ေပါင္ျခံ၊ ေနာက္ေက်ာေနရာေတြမွာ ေရခဲတင္ပါ။ ေရေလာင္းပါ။ ေရခ်ိဳးပါ။ ေရခ်ိဳးစည္ထဲထားပါ။ ပန္ကာဖြင့္ေပးပါ၊ ယပ္ခပ္ေပးပါ။
• သက္သာလာျပီးေနာက္မွာလဲ အပူဒဏမခံရေအာင္ ဆက္ေရွာင္ရွားေနပါ။ ျပင္းထံတဲ့အားကစား၊ ကိုယ္လက္ေလ့က်င့္ခန္း ေရွာင္ထားပါ။
• ေရေအးတဘက္နဲ႔ပတ္ေပးထားနည္း မသင့္ပါ။
• ေရခ်ိဳးစည္ပိုင္းမွာ အသင့္အတင့္ေအးတဲ့ေရသာသံုးပါ။ သတိလစ္ေနသူကို အဲလိုမလုပ္ပါနဲ႔။ တျခားေရြးစရာမရွိရင္ ေခါင္းကို ေရထဲမနစ္ဘို႔သတိထားလုပ္ပါ။
• ေရေအးေသာက္ေစပါ။ ORS ဓါတ္ဆားရည္ေသာက္ေစပါ။ လိုလာရင္ ေသြးေၾကာထဲ RL drip ေဆးသြင္းပါ။
• အသက္ရွဴ-ႏွလံုးခုန္ မေကာင္းေတာ့ရင္ CPR လုပ္ဘို႔ျပင္ဆင္ထားပါ။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၂၆-၄-၂ဝ၁၄

Beat the summer heat အပူဒဏ္ကာကြယ္ရန္

• အရိပ္ထဲမွာသာေနပါ။ နားႏိုင္သမွ် နားေနပါ။ အိမ္ထဲ-ေက်ာင္းထဲ-ရံုထဲမွာသာ ေနပါ။
• အျပင္ထြက္ရင္ ေဆာင္းစရာပါပါေစ။
• ျပင္းထံတဲ့အလုပ္မ်ိဳးေတြ ေရွာင္ထားပါ။
• ေရ တေနကုန္ေသာက္ပါ။ မဆာလဲေသာက္ပါ။ ဆာလာျပီဆိုတာ ေရ+ဓါတ္ဆား ခမ္းလာလို႔ျဖစ္တယ္။
• သိပ္္ေအးတဲ့အရည္ကို မေသာက္ပါနဲ႔။ Stomach cramps အစာအိမ္ၾကြက္တက္သလိုျဖစ္ေစႏိုင္လို႔ပါ။
• Painkillers အနာသက္သာေဆးေတြနဲ႔ Laxatives ဝမ္းႏုပ္ေဆးေတြကို သိပ္လိုမွသာေသာက္ပါ။
• ေရေအးနဲ႔သာ ေရခ်ိဳးပါ။
• ျဖစ္ႏိုင္ရင္ အဲယားကြန္နဲ႔ေနပါ။
• အဝတ္အစား ေခ်ာင္ခ်ိတာနဲ႔ ျခည္ထည္သာ ဝတ္ဆင္ပါ။
• အသက္ၾကီးသူေတြ ပိုသတိထားပါ။
• အရက္မေသာက္ပါနဲ႔။
• မိုးေလဝသသတင္း နားေထာင္ေနပါ။ အၾကံျပဳခ်က္ေတြကို လိုက္နာပါ။
• အျပင္ထြက္စရာရွိရင္ ျပင္ဆင္ပါ။ ထီး၊ ဦးထုပ္၊ ခေမာက္ေဆာင္းပါ။ ေရယူသြားပါ။ ေရကိုေအးေနေအာင္စီမံပါ။ ျဖစ္ႏိုင္ရင္ ေလေအးစက္ပါယာဥ္သံုးပါ။ ေရပန္း-ျဖန္းစရာသံုးႏိုင္ပါတယ္။
• အျပင္မွာအလုပ္လုပ္ရလဲ အရိပ္ခိုတာ မၾကာခဏလုပ္ပါ။ ေနနဲ႔ေတြ႔ခ်ိန္ နည္းႏိုင္သမွ်နည္းေအာင္လုပ္ပါ။
• အပူဒဏ္ခံရရင္ဘာေတြျဖစ္လာမလဲ သိထားပါ။ ဘယ္လိုလုပ္ရမလဲ သိထားပါ။ သူမ်ားျဖစ္ရင္ အကူအညီေပးပါ။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၂၆-၄-၂ဝ၁၄

Rain ေစတနာမိုး ေစြရြာျဖိဳးပါေစ


• Heat stroke အပူဒဏ္ ဘယ္လိုခံမလဲ
• ဆရာရယ္ အညာမွာေတာ့ အပူကလြန္လြန္းေနပါျပီ။ မိုးကိုေမ်ွာ္ရတာအေမာပါဘဲ။ ဆရာသတိေပးခ်က္ကို ဖတ္ရေတာ့ ပြဲရံုက လုပ္သားေတြေန႔ ၁၂ နာရီကေန ၂ နာရီထိ၊ အလုပ္အနားေပးထားရတယ္ဆရာ။ ေက်းဇူးပါခင္ဗ်ာ။
• အညာကပြဲရံုပိုင္ရွင္ကို အမ်ားၾကီးေက်းဇူးတင္တယ္ဗ်ာ။ အညာမွာ အခုမၾကာ မိုးရြာပါေစ။ ေဒါက္တာတင့္ေဆြ ၂၆-၄-၂ဝ၁၄

Dramatic temperature change ရုတ္တရက္ အပူခ်ိန္အေျပာင္းအလဲမွာ ဘာသတိထားရမလဲ

1. ဆရာ ေနပူထဲကလာၿပီး ခ်က္ခ်င္း မ်က္နွာသစ္ရင္ ေခ်ေထာက္ေရေလာင္းရင္ အပူရွပ္ၿပီး ေသတတ္တယ္တို႔၊ ေသြးေၾကာျပတ္ၿပီး ေသတတ္တယ္တို႔ ၾကားဘူးပါတယ္ ဟုတ္ပါသလား ဆရာ။
2. အျပင္ အပူထဲကျပန္လာလို႔ ေရခဲေရေသာက္ရင္အပူ႐ွပ္ၿပီး ေသြးေၾကာျပတ္ေသတယ္လို႔ သိထားတယ္။ အပူ႐ွပ္တဲ့လူကို ေရေအးေတြ ႐ုတ္တရက္သံုးေတာ့ အႏၲရယ္မ႐ွိႏိုင္ဘူးလား။

ဘယ္အရာမဆို ယုတ္တရက္အေျပာင္းအလဲလုပ္တိုင္း ေခ်ာေမြ႔မႈမရွိတတ္ပါ။ အပူခ်ိန္သိပ္ပူရာကေန သိပ္ေအးတဲ့ေနရာကို ေရာက္တာနဲ႔ လူ႔ကိုယ္ခႏၡာကို သက္ေရာက္မႈျဖစ္တာေတြကလဲ မခံႏိုင္ျဖစ္သူေတြရွိတယ္။
• သိပ္ပူတဲ့ေနရာကေန ျပန္ေရာက္လို႔ သိပ္ေအးတာကို ေသာက္တာ၊ စားတာ၊ ေရခ်ိဳးတာမွန္သမွ် မသင့္လွပါ။
• လူတိုင္းကို မဟုတ္ေပမဲ့ အပူခ်ိန္ကြာလြန္းတာကို ရုတ္တရက္ေတြမိရင္ ဆရာ့စာထဲမွာပါသလို Stomach cramps အစာအိမ္ ၾကြက္တက္တယ္လို႔ ေခၚတာမ်ိဳးျဖစ္ေစႏိုင္တယ္။
• ေသြးေၾကာကိုေမးတာမွာလဲ အတူဘဲလို႔မွတ္ယူႏိုင္ပါတယ္။ တခ်ိဳ႕ကို မေကာင္းတာျဖစ္ေစႏိုင္ပါတယ္။
• အျပင္အပူထဲကေန ေလေအးစက္ေပးထားတဲ့ေနရာထဲဝင္လိုက္တာနဲ႔ ေျပာင္းျပီ။ အေရျပားေသြ႔ေျခာက္လာမယ္။ အေရျပားအပါးစားေတြျဖစ္တဲ့ မ်က္စိ၊ ႏႈပ္ခမ္းေတြလဲ ေျခာက္လာမယ္။ မ်က္စိပိုးဝင္တာ၊ အသက္ရွဴလမ္း ပိုးဝင္တာနဲ႔ ၾကြက္သား ၾကြက္တက္တာေတြျဖစ္လာေစႏိုင္တယ္။ ပန္းနာထသူ၊ လည္ေခ်ာင္းနာသူ၊ တုပ္ေကြးလိုျဖစ္သူ၊ ေခါင္းကိုက္၊ ၾကြက္သားနာသူေတြမ်ားတယ္။
• ေလေအးေပးထားတဲ့ေနရာဌာနေတြမွာ က်န္းမာေရး ေစာင့္ေရွာက္ေပးတဲ့ ဆရာဝန္ေတြကေန ၂၃-၂၅ ဒီဂရီ စီ မွာ ထားသင့္တယ္လို႔ အၾကံေပးပါတယ္။ ၁၉ ထိနည္းရင္ ဆိုးႏိုင္တာမ်ားတယ္။ တိတိက်က် ေျပာထားတာကေတာ့ ဗုဒၶဟူးေန႔၊ မနက္ ၁၁ နာရီအခ်ိန္ အခန္းတြင္းမွာ ၂၂႕၅ ဒီဂရီ စီ ထားသင့္တယ္လို႔ျဖစ္ပါတယ္။
• အပူခ်ိန္အေျပင္းအလဲ ျမန္လို႔ အသစ္ေရာဂါျဖစ္တာရွိသလို ရွိေနတဲ့ေရာဂါကိုပါ ဆိုးေစတတ္ေသးပါတယ္။ Coronary heart diseases ႏွလံုးေသြးေၾကာက်ဥ္းေရာဂါ၊ Vascular cardiac, Vascular brain diseases and Peripheral vascular diseases ႏွလံုး-ဦးေႏွာက္-ကိုယ္ဖ်ားပိုင္း ေသြးေၾကာေရာဂါေတြကို ဆိုးလာေစႏိုင္တယ္။
• အသက္ ၆၅ ႏွစ္ေက်ာ္သူေတြ၊ သိပ္ငယ္တဲ့ကေလးေတြ၊ ကိုယ္ဝန္ေဆာင္ေတြ၊ ႏွလံုး၊ ေသြးတိုး၊ အဆုပ္၊ စိတ္ေရာဂါ အခံရွိသူေတြက ပိုသတိထားရမယ္။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၂၇-၄-၂ဝ၁၄

Friday, April 25, 2014

Laser Eye Operation ေလဆာနဲ႔ မ်က္မွန္မလိုေအာင္လုပ္ျခင္း

January 03, 2011 8:21 AM
ကြ်န္ေတာ္က အသက္ ၂၃ ႏွစ္၊ အေဝးမႈန္ မ်က္မွန္တပ္ပါတယ္။ တကၠသုိလ္ ပထမႏွစ္ေလာက္မွ စတပ္တာပါ။ အခု ေက်ာင္းျပီးပါျပီ။ ပါဝါက ဘယ္ ၃ဝဝ၊ ညာ ၁၅ဝ ရွိပါတယ္။ ဒီပါဝါမွာတင္ တန္႔ေနတာၾကာပါျပီ။ ထပ္မတိုးပါ။ အဲဒါ ေလဆာနဲ႔ ေဖ်ာက္လုိ႔ရ၊ မရသိခ်င္ပါတယ္။ ေလဆာနဲ႔ ပါဝါေဖ်ာက္ျခင္းရဲ႕ ေကာင္းက်ိဳး၊ ဆုိးျပစ္ ကုသမွဳစရိတ္ ဘယ္ေလာက္ ကုန္ႏုိင္မလဲပါ သိခ်င္ပါတယ္။ ေနာက္ျပီး ေလဆာနဲ႔ တၾကိမ္ေဖ်ာက္ျပီးရင္ အရင္လုိ ပါဝါ ျပန္တက္လာႏုိင္ မလားလဲ သိခ်င္ပါတယ္။


အေမး Fri, Aug 16, 2013 at 2:20 PM
ဆရာလို႔ေရးရေအာင္ အသက္က ႏွစ္ ၄ဝ ေလာက္ကြာေနေတာ့ သိပ္ေရးမထြက္ဖူး။ က်န္မက စကားေျပာရင္ ခင္ဗ်ား၊ က်န္ေတာ္လို႔ ေျပာတာ အက်င့္ပါေနတယ္။ အဲ့ဒါ ေတာက်တယ္လို႔ ေျပာၾကတာပဲ။ ဖုန္းနဲ႔ ေရးရင္း လက္ကြက္က ဖုန္သြား မျမင္ရေတာ့ဘူး။ မ်က္စိပါဝါေဖ်ာက္မလို႔ စံုစမ္းတာ တစ္ဖက္ကို၈သိန္းေလာက္ကုန္မယ္တဲ့။ ဘယ္ဘက္မ်က္စိက -450 နဲ႔ ညာဘက္မ်က္စိက -500 မ်က္ၾကည္လႊာေရာဂါ။ ဆလင္ဒါ မရွိဘူးေျပာတာပဲ။ မ်က္စိအေဝးမႈန္တဲ့သူေတြအတြက္ အၾကံေေလးေရးပါဦး။ မ်က္ကပ္မွန္တခါတေလ တပ္ပါတယ္။

ၾကိဳးစားေျဖၾကည့္ျခင္း
ေမးတာ-ေရးတာေတြကို သေဘာေပါက္ေအာင္ ၄-၅ ေခါက္ ၾကိဳးစားဖတ္ပါတယ္။ သိပ္ေတာ့ နားမလည္ေသးပါ။ ေမးတဲ့သူက အမ်ိဳးသမီးလား၊ အမ်ိဳးသားလား မသိပါ။ အသက္လဲမသိပါ။ ဖုန္းနဲ႔ ဆက္သြယ္ရသူေတြရဲ႕ အခက္အခဲကို နားလည္ပါတယ္။ စာရိုက္တာကိုလဲ ၾကိဳးစားျပီး ထပ္ေရးထားလိုက္တယ္။ ေဆာရီး။

မ်က္စိကို ေလဆာနဲ႔ကုသတာကိုေျပာတာလားမသိပါ။

ပဌမဆံုးေျပာပါရေစ။ ကြ်န္ေတာ္ မ်က္စိအထူးကု ဆရာဝန္ မဟုတ္ပါ။

မ်က္စိအျမင္ေရာဂါ Nearsightedness, Farsightedness and Astigmatism ေတြကို Laser eye surgery နည္းနဲ႔ ကုလို႔ ရတယ္။ Excimer laser ေလဆာနဲ႔ကုသနည္းကို ၁၉၈၅ ကတည္းက စခဲ့တယ္။ တိုးတက္ လာေနတာပါ။ LASIK ခြဲစိတ္နည္းဟာ အံၾသေလာက္ေအာင္ ေကာင္းတယ္။ Myopia ေခၚတဲ့ ဆိုတဲ့ အနီးျမင္-အေဝးမႈန္တာ အတြက္ (LASIK) Laser Assisted In-Situ Keratomileusis က ေနာက္ဆံုးေပၚပါ။ အနာလဲ သက္သာတယ္။ အလြန္တရာတက်၊ အေတာ္ စိတ္ခ်၊ တကယ္ ေကာင္းတယ္လို႔ ဆိုၾကပါတယ္။ Refractive surgery ေခၚတဲ့ Laser eye correction ျဖစ္တယ္။

ArgonFluoride (ArF) gas ကို UV wavelength of 193nm ရွိတဲ့ high-energy photons နဲ႔သံုးျပီး 0.25 microns သာထူတဲ့ Corneal tissue မ်က္ၾကည္လႊာကို တိတိက်က် ျဖတ္ေပးတယ္။ ေဘးကို မထိေစဘူး။ ေဆးရံုတက္စရာ မလိုဘဲ ရတယ္။ ၁၅ မိနစ္၊ နာရီဝက္သာၾကမယ္။ ႏွစ္ဖက္လံုးကို တထိုင္ထဲကုလို႔ရတယ္။ ၁ ရက္ေနရင္ ေကာင္းေကာင္းျမင္လာျပီး ၂-၃ လမွာ (ပါဖက္) ျဖစ္သြားမယ္။ ခြဲျပီး မ်က္မွန္မလိုေတာ့ဘူး။

ေစ်းၾကီးပါတယ္။ ဘာဘဲလုပ္လုပ္ စြန္႔စားရတာမ်ိဳးရွိတာပါ။ ဒီနည္းမွာ အၾကီးအက်ယ္ မရွိပါ။ နဲနဲေလး လုပ္မိလိုက္ရင္ ဒုတိယတၾကိမ္လုပ္ရႏိုင္တယ္။ မ်ားမ်ားၾကီးလုပ္လိုက္မိရင္ေတာ့ အျပင္ရပိုခက္တယ္။ တခ်ိဳ႕မွာ ေမွာင္ေနရင္ မျမင္ရတာ၊ အဝိုင္းေတြ ျမင္ရတာ၊ အရုပ္ ၂ ထပ္ျမင္တာ၊ မ်က္စိေျခာက္တာေတြ ျဖစ္တတ္တယ္။

မခြဲခင္ ျပင္ဆင္တာ အလြန္အေရးၾကီးတယ္။
• Visual acuity, fundus inspection, corneal curvature, corneal topography, corneal thickness, tear secretion, wave-front aberration, and other preoperative examination ေတြ လုပ္ရမယ္။ • လူတိုင္းကိုေတာ့ လုပ္မရပါ။
• Myopia upto -20.0 to +8.0 with cylinder +/- 4 ရွိသူေတြ၊ +- 3 D to 20 or more ရွိသူေတြ၊
• အသက္ ၁၈-၂ဝ ေက်ာ္ ရမယ္။ အျမင္စြမ္းအားလဲ ျငိမ္လာ၊ မ်က္ၾကည္လႊာကလဲ လိုသေလာက္ ထူလာလို႔။
• တျခား မ်က္စိေရာဂါေတြ Cataract, Glaucoma Keratoconus, Retinal detachment မရွိသူ ျဖစ္ရမယ္
၊ • ေလဆာ မလုပ္ခင္ တပ္ေနတဲ့ မ်က္မွန္ကို ၂-၃ ပါတ္ ျဖဳတ္ထားရမယ္။
• Eye makeup လဲ မလုပ္ရပါ။
• ရုပ္ရွင္၊ ေဘာလံုးပြဲၾကည့္တာလဲ နားထားပါ။

NearVision CK နည္းကေတာ့ Radio waves ေရဒီယိုလိႈင္းသံုး ကုသနည္းျဖစ္တယ္။ ေလဆာတို႔ ဓါးတို႔ မသံုးပါ။ ဆံပင္ထက္ေသးတဲ့ Probe အေခ်ာင္းေလးနဲ႔ Cornea မ်က္ၾကည္လႊာက Collagen ေတြကို ေသးက်ံဳ႕သြာေစတယ္။ လုပ္ေပးႏိုင္တဲ့ မ်က္စိ အထူးကု ဆရာဝန္နဲ႔ ေသေသျခာျခာ တိုင္ပင္ပါ။ ဒီစာက ေဆးပညာ-ဗဟုသုတထက္ မပိုေလာက္ပါ။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၃-၁-၂ဝ၁၁
၁၆-၈-၂ဝ၁၃

LASIK ေလဆာနည္းနဲ႔ မ်က္စိကုသျခင္း

• ေလဆာသံုးျပီး မ်က္စိခြဲစိတ္နည္းကို LASIK (Laser Assisted in Situ Keratomileusis) လို႔ေခၚပါတယ္။
• ၁၉၉၈ ကစျပီး အသိအမွတ္ျပဳေပးခဲ့ပါတယ္။
• Refractive surgery မ်က္စိမံႈတာကို ျပဳျပင္ေပးတဲ့ မ်က္မွန္မလို မ်က္ကပ္မွန္မလိုေတာ့ေအာင္ လုပ္နည္း ျဖစ္ပါတယ္။
• မ်က္ၾကည္လႊာထဲကို ေလဆာေရာင္ျခည္ဝင္ႏိုင္ေအာင္ Cornea flap အဖတ္ေလးလုပ္ေပးတယ္။
• Excimer laser သံုးျပီး မ်က္ၾကည္လႊာကိုျပဳျပင္ေပးမယ္။ ျပီးရင္ အဖတ္ေလးျပန္ထည့္ေပးတယ္။
• မနာသေလာက္သာ ခံစားရပါမယ္။ ရလဒ္ျဖစ္လာလဲ ျမန္ဆန္ပါတယ္။
• LASIK လုပ္ျပီးေနာက္ ၂၄ နာရီအတြင္းမွာ ျမင္ႏိုင္စြမ္း ၇၅% ကေန ၈၅% တိုးတက္လာမယ္။
• ေအာင္ျမင္တဲ့ခြဲစိတ္ကုသမႈကေန 20/20 vision ကို ရာသက္ပန္ျပန္ရႏိုင္ပါတယ္။
• ဘယ္လိုလူေတြအတြက္ သင္သလဲ - - (၁) အသင့္အတင့္ကေန ဆိုးတဲ့ Myopia (Nearsightedness) အေဝးမံႈျဖစ္ေနရင္၊
- (၂) နည္းနည္းကေန အသင့္အတင့္ Hyperopia (Farsightedness) အနီးမံႈျဖစ္ေနရင္၊
- (၃) Astigmatism သူငယ္အိမ္ေစာင္းျခင္း + Myopia အေဝးမံႈတြဲေနသူနဲ႔
- (၄) Thick corneas မ်က္ၾကည္လႊာထူရင္ ေလဆာနည္းနဲ႔ခြဲကုသႏိုင္သူျဖစ္ပါတယ္။
• အေကာင္း-အဆိုးေတြကို တြက္ဆရပါမယ္။ ဆရာဝန္နဲ႔အရင္ေဆြးေႏြးပါ။
• ေပၚတာမၾကာေသးလို႔ ေလ့လာမႈ မမ်ားလွေသးပါ။ လုပ္ေပးတဲ့ဆရာဝန္အေပၚမွာ လံုးလံုးမူတည္လို႔ အေတြ႔အၾကံဳမ်ားသူကိုေရြးခ်ယ္ပါ။
• သတိထားစရာေတြကေတာ့ မ်က္စိေျခာက္ႏိုင္တယ္။ အရုပ္ႏွစ္ထပ္ျမင္တာျဖစ္ႏိုင္တယ္။
• Presbyopia အနီးၾကည့္မ်က္မွန္တပ္ေနသူဆိုရင္ေတာ့ မ်က္မွန္ဆက္တပ္ေနဘို႔လိုပါမယ္။
• ခြဲစိတ္ကုသမႈတိုင္းမွာလို ပိုးဝင္မွာသတိထားရတယ္။
• ခြဲျပီး မ်က္စိကိုမပြတ္ရပါ။ ခြဲျပီး ၂-၃ ရက္နားသင့္တယ္။
• ျဖစ္ေနတဲ့ မ်က္စိေရာဂါနာမည္ဆံုးျဖတ္တာ မမွန္ရင္၊ အျမင္ေဝဝါးေနမယ္၊ ႏွစ္ရုပ္ျမင္ေနမယ္၊ အကြင္းေလးေတြ ေပၚေနမယ္။
• ဆီးခ်ိဳရွိေနသူ၊ ရူမတြိဳက္ အဆစ္နာရွိေနသူ၊ က်န္းမာေရး အလြန္မေကာင္းေနသူေတြ မလုပ္သင့္ပါ။
• ကုန္က်စရိတ္၊ တေနရာနဲ႔တေနရာ မတူပါ။ မ်က္စိတလံုးအတြက္ ေဒၚလာ ၅ဝဝ ကေန ၁ဝဝဝ ကုန္တာလဲ ရွိႏိုင္တယ္။
• အေမရိကားမွာ ၁ဝ ႏွစ္အတြင္း လူနာေပါင္း ၂၂ဝဝ ကိုေမးေတာ့ ၉၅႕၄% ေက်နပ္မႈရတယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ

Thursday, April 24, 2014

Alcohol – How to quit အရက္ေဘးက ေဝးၾကပါေစ

ဆရာခင္ဗ်ား အစဥ္တစိုက္ဖတ္႐ူ‌ေလ့ လာႏိုင္‌‌ေအာင္ တင္‌‌ေပး‌ေနတာ ‌ေက်းဇူးပါ ခင္ဗ်ား။ အရပ္ထဲမွာ သံုး‌ေနၾကတဲ့ အရက္‌ျဖတ္‌‌ေဆး Chronol (Disulfiram-500 mg) အ‌ေၾကာင္‌းသိလိုပါတယ္ အက်ိဳး၊အျပစ္ နဲ႔ ‌ေသာက္ရမယ္‌့ ပမာဏ၊ ကာလတို႐ွည္ကို ေျပာျပ‌ေပး‌ေစလိုပါတယ္။ ရမ္‌းသမ္‌းၿျပီး ‌ေသာက္ခ်င္သလို‌ေသာက္‌ ‌ေနၾကတာ ‌ေတြ႔‌ေနရလို႔ပါ။

Disulfiram အရက္ျဖတ္ေဆး ေမးလို႔သာ ဒီေဆးကို နံပါတ္ (၁) ေနရာမွာ ေရးပါတယ္။ တကယ္တန္း စနစ္တက် အရက္ျဖတ္ဘို႔ဆိုရင္ ေအာက္မွာ ေရးထာေတြကို ဖတ္ျပီး လိုက္နာပါ။

(၁) Disulfiram ေဆးကို Antabuse လို႔လဲေခၚတယ္။ အရက္ျဖတ္ေဆးလို႔ဆိုေပမဲ့ တကယ္ေတာ့ ဒီေဆးနဲ႔အရက္ဟာ ရန္သူေတြျဖစ္တယ္။ မတည့္ၾကဘူး။ အရက္မူးေနသူကို ေဆးေပးလို႔မရဘူး။ ေဆးနဲ႔အရက္ေတြ႔ၾကရင္ ဓါတ္ျပဳမႈေတြျဖစ္ျပီး မေနႏိုင္ေအာင္ ခံစားရမယ္။ ေဆးနဲ႔အရက္ေတြ႔ၾကရင္ ၅-၁ဝ မိနစ္မွာ မ်က္ႏွာေတြနီျမန္းလာမယ္။ ႏွလံုးခန္ျမန္မယ္။ အသက္ရွဴမဝ ျဖစ္မယ္။ ပ်ိဳ႕-အန္မယ္။ ေခါင္းထိုးကိုက္မယ္။ စိတ္ရႈတ္ေထြးမယ္။ သတိလက္လြတ္ျဖစ္မယ္။ ေသြးေလွ်ာက္တာေတြ နည္းမယ္။ အရက္ေသာက္ထားျပီးေနာက္ ၁၂ နာရီအတြင္း ေဆးေသာက္တာနဲ႔ ျဖစ္ေစမယ္။ Disulfiram ေဆးကေန Alcohol cravings အရက္ေသာက္ခ်င္စိတ္ကို မနည္းေစႏိုင္ပါ။ တေန႔မွာ 500 mg ကေန စေပးတယ္။ ၁-၂ ပါတ္ၾကာေပးတယ္။ ေနာက္မွာ 250 mg ေပးတယ္။ ဒီေဆးကို တျခားေရာဂါေတြမွာလဲ သံုးေသးတယ္။ ဝဲ၊ ကင္ဆာ။ Cocaine ကိုကိန္း စြဲေနသူေတြ ျဖတ္ရာမွာလဲ သံုးတယ္။

ေဆးတခုထဲနဲ႔ အရက္ျဖတ္မရပါ။ အထူးကုဆရာဝန္ရဲ႕ စိတ္ပိုင္းျပဳျပင္ေပးမႈနဲ႔ တျခားေဆးေတြလိုေသးပါတယ္။

(၂) Baclofen (Kemstro, Lioresal, Liofen, Gablofen, Beklo and Baclosan) ေဆးကိုလဲ အရက္ျဖတ္ရာမွာ သံုးရတယ္။ Spasticity ေရာဂါအတြက္လဲသံုးတယ္။ က်ိဳ႕ထိုးတာအတြက္လဲေပးတယ္။ အဓိက အားေကာင္းခ်က္ကေတာ့ Alcohol dependence အရက္ေသာက္ရမွေနႏိုင္တာကိုေရာ Withdrawal symptoms အရက္ျဖတ္လို႔ ခံစားရမွာေတြကို သက္သာေစျပီး Alcohol cravings အရက္ကို ခ်ဥ္ျခင္းတပ္ေနစိတ္ကို ေပ်ာက္ေစမယ္။ အစမွာ တေန႔ကို 80mg ေပးျပီးေနာက္မွာ မနက္ 20mg ၁ ျပား၊ ည 20mg ၁ ျပားေပးတယ္။

(၃) Benfinuron Forte (Benfotiamine, Folic Acid, Methylcobalamin, Vitamin B12, Vitamin B6) ေဆးကိုပါ တြဲေပးသင့္တယ္။ ဦးေႏွာက္နဲ႔ အာရံုေၾကာေတြေပၚသက္ေရာက္ထားတဲ့ အရက္ဒဏ္ေတြကို ကုစားဘို႔ျဖစ္ပါတယ္။

(၄) Zolpidem (Ambien, Ambien CR, Intermezzo, Stilnox, Sublinox and Zolsana) ေဆးကေတာ့ အရက္ျဖတ္ကာစ အိပ္မေပ်ာ္တာအတြက္ ေပးႏိုင္တယ္။ ေဆးေသာက္ျပီး ၁၅ မိနစ္ဆုိ အစြမ္းျပတယ္။ ၂-၃ နာရီၾကာ အိပ္ေစမယ္။ ညအခ်ိန္ ၁ ျပား၊ ဒါမွမဟုတ္ ၁ ျပားခြဲေပးေလ့ရွိတယ္။

(၅) Lorazepam (Ativan or Orfidal) ထိုးေဆး အရက္ျဖတ္စရက္မွာ လိုမယ္။ Anxiety disorders စိုးရိမ္စိတ္ကို အျမန္သက္သာေစမယ္။ အိပ္ေစမယ္။ ၾကြက္သားေတြေျပေလ်ာ့ေစမယ္။ တက္တာရွိရင္ သက္သာမယ္။ အသားေဆး-အေၾကာေဆး ထိုးေပးႏိုင္တယ္။

(၆) Counseling psychology စိတ္ပညာေပး ေဆြးေႏြးမႈ ခံယူျခင္းဟာ အေရးပါတယ္။ ဆရာဝန္ကေန ေမးမယ္။ လြဲေနတာေတြကို ျပင္ေပးမယ္။ ေဆြးမ်ိဳးမိဘေတြကေန နားခ် ေျဖာင္းဖ်တာနဲ႔ မတူဘူး။ သက္သာလာရင္ စည္းကမ္းခ်က္ေလးေတြ ခ်ေပးမယ္။ အစားအေသာက္၊ အိပ္ခ်ိန္၊ ကိုယ္လက္လႈပ္ရွားမႈ စတာေတြကို အၾကံေပးမယ္။

လူေတြ ဘာလို႔ အရက္ေသာက္ၾကသလဲ HALT ဆိုတဲ့ အေၾကာင္းတရား ၄ ပါးရွိတယ္။ Hunger ဆာေလာင္ျခင္း၊ Anger ေဒါသထြက္ျခင္း၊ Loneliness တကိုယ္တည္းျဖစ္ျခင္း၊ Tiredness ေမာပမ္းျခင္း၊

အစာစားဘို႔ အားေပးမယ္။ ေဒါသထြက္ရတဲ့အေျခခံကို စစ္ေဆးေမးျမန္းျပီး မထြက္သင့္ဘဲထြက္ေနတဲ့ဒါသကို ရွင္းျပမယ္။ ဥပမာ ေဘာလံုးပြဲမွာ ကိုယ့္အသင္းမႏိုင္ရေကာင္းလားဆိုတဲ့ေဒါသကို ဘယ္လိုနည္းနဲ႔မွ ျပင္မရတဲ့အတူ စိတ္ကို ေအးခ်မ္းမႈနဲ႔ ေနဘို႔ ရွင္းျပမယ္။

တကုိယ္တည္းမေနဘဲ အေဖၚနဲ႔၊ အေဖၚမွာလဲ လူေကာင္းသူေကာင္းနဲ႔သာေရြးျပီးေနဘို႔ ေျပာမယ္။ အရက္သမား၊ ေဆးသမားေတြကို ရွင္ခန္းျဖတ္ရမယ္။ ဘယ္သူမွမရွိရင္ ေဖ့စ္ဘြတ္မွာ မိတ္ေကာင္းေဆြေကာင္းေတြနဲ႔ စကားေျပာပါေလ။

အလုပ္ပင္ပန္းလို႔ ဘီယာေလးေမာ့ခ်င္တာဟာ နည္းလမ္းမွားယြင္း၊ မွားလြန္းတယ္။ နည္းနည္းေလးဝင္ကာစေတာ့ ဟုတ္သလိုလိုနဲ႔။ ခဏေနေတာ့ အရက္ေသာက္သူ ေမာင္ျဖဴဟာ ေမာင္ျဖဴမဟုတ္ေတာ့ဘဲ ေမာင္မဲျဖစ္တာေတာ့မယ္။ မပမ္းမေျပတဲ့အျပင္ ရင္ေမာစရာေတြ စဥ္တိုက္ဆက္တိုက္ လာေတာ့မယ္။ မႈခင္းေတြလဲ က်ဴးလြန္မယ္။ ကိုယ္ကသူမ်ားကို ရန္ျပဳမယ္။ ကိုယ့္ကိုသူမ်ားက ရန္ျပဳမယ္။

အရက္ျဖစ္စရက္ ပထမနဲ႔ ဒုတိယရက္ေတြက အေရးၾကီးတယ္။ ေဆးရံုတက္ကုသဘို႔လိုႏိုင္တယ္။ ေသာက္ထားခဲ့တဲ့ အရက္ဓါတ္ (အဆိပ္ဓါတ္) ေတြကို ကိုယ္ထဲကေန ျမန္ျမန္ရွင္းထုတ္ဘို႔ ေသြးေၾကာထဲေဆးသြင္းတာ လုပ္ရလိမ့္မယ္။ ဆီးေကာင္းေကာင္းသြားရင္ သက္သာလာေတာ့မယ္။

ဒီတပုဒ္မွာ ဒီေလာက္သာ ေရးပါမယ္။ ျမန္မာ လူၾကီး-လူငယ္၊ ေယာက္်ားေလး-မိန္းကေလး အရက္ေဘးကေဝးၾကပါေစ။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၁၉-၁၂-၂ဝ၁၃

Alcohol withdrawal syndrome အရက္ျဖတ္လိုက္ရင္

အေမး
အရက္ျဖတ္တဲ႔အခါ ျဖစ္လာနိုင္တဲ႔ျပႆနာေတြကို သိလိုပါတယ္။ က်ေနာ္ အသက္က (၅၁)ႏွစ္ပါ။ အရက္ကို ရက္ဆက္ ေသာက္ျဖစ္ခဲ့တာ (၆) နွစ္ေက်ာ္ေလာက္ရွိပါၿပီ။ မည္သည့္ျပႆနာမွမရွိ ွအလုပ္ကျပန္ ေရာက္တဲ့အခ်ိန္ အိမ္ကတိုလီမိုလီ အလုပ္ကေလးေတြလုပ္ရင္း တခါတေလစာဖတ္ရင္း ဒါမွမဟုတ္ ဝါသနာပါတဲ့ ပန္းခ်ီဆြဲရင္းနဲ႔ ေသာက္တာပါဆရာ။ ဖန္ခြက္ထဲအရက္ (ရမ္) လက္ႏွစ္လံုးေလာက္ထဲ့ ေရအျပည့္ေရာၿပီး ျဖည္းျဖည္းျခင္း ေသာက္တာပါ။ တေန႔ကိုေရေရာၿပီး ခြက္ (၃/၄) ခြက္ေလာက္ေသာက္ျဖစ္တာမ်ားပါတယ္။ အဲဒါအရက္ျဖတ္ဘို႔စိတ္ကူးမိၿပီး ျဖစ္လာႏိုင္တဲ့ ျပႆနာေတြကို သိခ်င္တာနဲ႔ ႀကိဳတင္ျပင္ဆင္ထားရေအာင္ အကူအညီေတာင္းရတာပါဆရာ။

စြဲေနတာတခုကို ျဖတ္ဘို႔ဆိုရင္ ကာယကံရွင္ရဲ႕ ဆႏၵဟာ အထူးကု ဆရာဝန္ေတြရဲ႕ အစြမ္းထက္ပိုအေရးပါတယ္။ အခုလို ေမးလာတာ တအားဝမ္းသာတယ္။ အရက္ျဖတ္ဘို႔ ေဆြမ်ိဳးမိဘေတြက ဘယ္ေလာက္ လုပ္ခ်င္လုပ္ခ်င္၊ ဆရာဝန္ ဘယ္ေလာက္ေတာ္ေတာ္ အရက္ေသာက္ေနသူက မလုပ္ခ်င္သ၍ ဘာမွမတတ္ႏိုင္ပါ။ ေမးလာတဲ့သူ လူစြမ္းေကာင္း ျဖစ္ပါတယ္။ (ကြန္ဂရက္က်ဴေလးရွင္း)!

အရက္ျဖတ္လိုက္ရင္ ခံစားရမွာေတြဟာ အရက္ကို ဘယ္ေလာက္ၾကာၾကာနဲ႔ ဘယ္ေလာက္မ်ားမ်ား ေသာက္ထားသလဲ ဆိုတာအေပၚ မူတည္ျပီး ခံစားရမွာေတြ အနည္း-အမ်ားျဖစ္ေစမယ္။ ေနာက္ျပီး ျဖတ္လိုက္ခ်ိန္မွာရွိေနတဲ့ အသက္၊ မ်ိဳးဗီဇနဲ႔ က်န္းမာေရး အေျခအေနအေပၚမွာလဲ မူတည္ပါေသးတယ္။

အရက္မ်ားထားသူတိုင္းမွာ Tolerance ခံႏိုင္ရည္သေဘာျဖစ္ေနတာနဲ႔ Physical dependence ရုပ္သေဘာအရ အရက္အေပၚ မွီစြဲေနတဲ့အက်င့္လဲ ရွိေနျပီျဖစ္တယ္။ အရက္ျဖတ္ခံစားရမွာရဲ႕ ပင္မအက်ိဳးဆက္ေတြဟာ ဗဟိုအာရံုေၾကာစနစ္မွာ ျဖစ္ပါတယ္။ Hyper-excitable state ဆိုတဲ့ အလြန္တက္ၾကြေနတဲ့အေျခအေနကို ေရာက္ေနျပီလို႔ ေခၚတယ္။ အရက္စြဲေသာက္ထားသူေတြရဲ႕ ဦးေႏွာက္နဲ႔ အာရံုေၾကစနစ္ဟာ အရက္နဲ႔ အံဝင္ဂြင္က် ျဖစ္ေနသလိုရွိထားလို႔ ျပန္ျပင္ဆင္ယူရေတာ့မယ္။ အာရံုေၾကာသာမက စိတ္ပိုင္းဆိုင္ရာမွာလဲ သက္ေရာက္မႈေတြပါတယ္။ ဒီလိုျဖစ္တာဟာ အဆိုးေလးနဲ႔ အဆိုးၾကီးကို လဲယူရသလိုပါဘဲ၊ လဲရတာ တန္ပါတယ္။ လဲပါဗ်ာ ႕႕႕

Signs and symptoms ေရာဂါလကၡဏာမ်ား
အိပ္မေပ်ာ္တာ၊ စိုးရိမ္စိတ္ျဖစ္တာဆိုတဲ့ အသင့္အတင့္ ဆိုးတာေတြကေန ဆိုးတဲ့ စိတ္ကေယာက္ကယက္ျဖစ္တာအထိျဖစ္မယ္။ မ်က္စိထဲမွာ သူမ်ားမျမင္တာေတြကို ျမင္ေနမယ္။ သိပ္ဆိုးတဲ့သူမွာ တက္မယ္။ ခံစားရတာေတြဟာ အိပ္ယာထခ်ိန္မွာ ပိုသိသာတယ္။

စာရင္းခ်ေရးရရင္ မနည္းလွပါ။ စိတ္မပ်က္ပါနဲ႔ စံုေအာင္သိေစခ်င္လို႔ ခ်ေရးတာပါ။
အစားအေသာက္ပ်က္ျခင္း၊ လက္တုန္၊ အားနည္း၊ ဝမ္းပ်က္၊ အစာေျခလမ္းမေကာင္း၊ ပ်ိဳ႕-အန္၊ ကိုယ္ပူ၊ အိပ္မေပ်ာ္၊ ေခါင္းကိုက္၊ မိုက္ဂရင္းေခါင္းမူး-ေခါင္းကိုက္၊ ႏွလံုးခုန္ျမန္၊ ရင္တုန္၊ ေသြးတိုး၊ စိတ္တို၊ စိုးရိမ္စိတ္နဲ႔ ေတာက္တည္ရာမရျပဳမူျခင္း၊ စိတ္ရႈပ္ေထြး၊ ကိုယ္ႏႈပ္အမူအယာမတူျခင္း၊ စိတ္က်၊ အစစ္အမွန္ကိုမသိျခင္း၊ ေကာင္းေနတယ္ဘဲ ထင္မွတ္ျခင္း၊ ေၾကာက္စိတ္၊ သူမ်ား မျမင္-မၾကားတာေတြ ျမင္ၾကားျခင္း၊ ဂနာမျငိမ္၊ စိတ္ေရာဂါ၊ အိပ္ေပ်ာ္ေနစဥ္ မ်က္လံုးအျမန္လႈပ္ျခင္း၊ ေဆာက္တည္ရာမရ၊ စိတ္ကေယာက္ကယက္ျဖစ္ျခင္း၊ တက္ျခင္း၊ အသက္ေသဆံုးျခင္း။ (ေဆာရီး)။

ဘယ္လိုကုသသလဲ
• Benzodiazepines ေဆးေတြကိုသံုးတယ္။ Diazepam, Chlordiazepoxide နဲ႔ lorazepam ေတြျဖစ္တယ္။
• Antipsychotics စိတ္အတြက္ေဆးေတြလဲ ေပးမယ္။ Haloperidol ကိုအသံုးမ်ားတယ္။
• Anticonvulsants အတက္သက္သာေဆးေတြလဲ သံုးဘို႔လိုရင္သံုးမယ္။ Topiramate, Carbamazepine စတာေတြ သံုးတယ္။
• Baclofen ေဆးကို Diazepam အစားသံုးတာလဲ ထိေရာက္တယ္။
• Magnesium, Nitrous oxide, Flumazenil, Trazodone, Clomethiazole (Heminevrin) နဲ႔ Barbiturates ေဆးေတြကိုလဲ သံုးတယ္။
• Ethanol (အက္သေနာ) ဟာအရက္ျဖစ္ေပမဲ့ ေသြးေၾကာထဲကို နည္းနည္း အဆမွန္ထိုးေပးျပီး အရက္ရဲ႕ အဆိပ္အေတာက္ ဖယ္ရွားေရးအတြက္ သံုးႏိုင္တယ္။
• Caffeine ေကဖင္း (ေကာ္ဖိ) အေၾကာင္းေတာ့ စာတပုဒ္ေရးထားပါတယ္။
• Vitamins ဗီတာမင္ေတြကိုလဲသံုးရတယ္။ ဗီတာမင္ (ဘီ ၁) ေခၚတဲ့ Thiamine ကိုေသြးေၾကာထဲထိုးေပးတယ္။ ဘီ ၆ နဲ႔ ၁၂ ကိုပါ စားေဆးအျဖစ္ေပးသင့္တယ္။ Folic acid ေဖါလစ္အက္စစ္ကိုလဲ ေပးတယ္။

ဦးေႏွာက္နဲ႔အာရံုေၾကာအျပင္ စိတ္ပိုင္းထိခိုက္-သက္ေရာက္-ပ်က္စီးမႈေတြဟာ ၾကာေလဆိုးေလျဖစ္တဲ့အခ်က္ကို ကိုယ္တိုင္ နားလည္ဆင္ျခင္ပါ။ ကိုယ္တိုင္ေရြးခ်ယ္ထားခဲ့တာကို ကိုယ္တိုင္ ျပင္ယူႏိုင္ပါေစ။ သူမ်ားေတြကိုလဲ ကိုယ့္နမူနာကို ျပသႏိုင္ပါေစ။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၆-၈-၂ဝ၁၃

Tuesday, April 22, 2014

Adoxy Cellfood အေမးမ်ားတဲ့ေဆး

• Adoxy ေဆးဆိုတာကို ေမးေနၾကပါတယ္။ တိုတိုေလး ေျဖေနရတာ မ်ားေနပါျပီ။ ေၾကာညာေဆးအားလံုးကို ျခံဳျပီးေရးထားပါတယ္။ ကြ်န္ေတာ္တို႔လို ဆရာဝန္ေတြက မညႊန္ပါ။ သုေတသနလုပ္ထားတာ မေတြ႔ပါ။ ေကာင္းတယ္၊ ဆိုးတယ္ မေျပာႏိုင္ပါ။

• ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ အဲဒီေဆးေၾကာ္ညာ ေဖ့စ္ဘြတ္မွာ ဒီလိုေရးတယ္။
ဆဲလ္ကလပ္စီး အဟာရ၊ အမိုင္ႏိုအက္ဆစ္ (၁၇) မ်ိဳး၊ အင္ဇိုင္း (၃၄ )မ်ိဳး၊ သတၱဳွဓာတ္ (၇၈) မ်ိဳး စြမ္းအားၿမွင့္ ေအာက္ဆီဂ်င္ႏွင့္ အၿခား အာဟာရမ်ားစြာတို႔ကို (၃)မိနစ္အတြင္း ဆဲလ္မ်ားအတြင္းသို႔ အေရာက္ပို႔ေပးႏိုင္သည့္ သဘာဝ အာဟာရရည္။ တစ္ေန႔ ၄ၾကိမ္ ေရ ၂ဝဝ စီစီတြင္ ေဖ်ာ္ၿပီး ေသာက္သံုးႏိုင္သလို အနာမ်ားကိုလဲ ၿဖန္းၿပီး အသံုးၿပဳႏိုင္ပါသည္။

• ထိုင္းႏိုင္ငံကေၾကာ္ညာ ဝက္ဆိုက္မွာ ဒီလိုေရးတယ္။
It is well known that Adoxy is a product that has been recognized and has worked in many cases they want you to try Adoxy which is the product of a company limited Winners Wine World Winner Wine WorldCo.Ltd. သူတို႔ ကုမၸဏီကေနထုတ္တဲ့ေဆးကို အသိအမွတ္ျပဳၾကတယ္။ ေက့စ္ အေတာ္မ်ားမ်ားမွာ အလုပ္ျဖစ္တယ္လို႔ ပါတယ္။

• အေမရိကန္ FDA ေခၚ ေဆးဝါးနဲ႔အစားအေသာက္ အာဏာပိုင္အဖြဲ႔က အသိအမွတ္ျပဳခ်က္ မေတြ႔ပါ။ ထပ္သိေစခ်င္တာက FDA ကေန အသိအမွတ္ျပဳျပီးသား ေဆးဝါးေတြကို ေနာက္မွာ ျပန္ရုပ္သိမ္းရတာနဲ႔ ထိခိုက္နစ္နာမႈျဖစ္လို႔ ေလွ်ာ္ေၾကး ေဒၚလာသန္းနဲ႔ ေပးရတာေတြ ရွိပါတယ္။

• ျမန္မာ FDA ကေနလဲ သတိေပးထားတယ္လို႔ ဂ်ာနယ္မွာဖတ္ရတယ္။ ဒီသတင္းမထြက္ခင္ ကြ်န္ေတာ္ေျဖတာေအာက္မွာ တေယာက္ကေန ျမန္မာ EDA က အသိအမွတ္ျပဳတယ္ဆိုျပီး ကြန္မင့္ ေရးတာလဲဖတ္ရတယ္။ သူေျပာတာ မဟုတ္ပါ။

ဆရာဝန္တေယာက္အေနနဲ႔ ဒီေဆးမ်ိဳးကို လူနာကိုလဲ မညႊန္ပါ၊ ေဆးသုေတသနလဲ စနစ္တက်ေတြ႔ဘူးလို႔ ေကာင္းတယ္၊ ဆိုးတယ္ေျပာဘို႔ ခက္ပါတယ္။ ေရာဂါအမယ္အမ်ားၾကီးကို ေပ်ာက္ေစတဲ့ေဆးမ်ိဳးဆိုတာ ခ်င့္ခ်ိန္ျပီးသာ ယံုသင့္ပါတယ္။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၂၆-၂-၂ဝ၁၄

Monday, April 21, 2014

MERS (မားစ္) ကူးစက္ေရာဂါ

ဆရာ ကိုရိုနာ ဗိုင္းရပ္စ္အေၾကာင္း သိခ်င္ပါတယ္ရွင့္။ စကၤာပူမွာေနပါတယ္ရွင့္။ မေလးရွားမွာေတာ့ တေယာက္ ေသသြားျပီလို႔ Yahoo မွာဖတ္လိုက္ရပါတယ္။ ခုစကၤာပူမွာလည္း သံသယျဖစ္စရာ လူနာေတြ႔တယ္ေရးထားပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ negative လို႔ေတာ့ေျပာပါတယ္။ ကူးစက္တာ အရမ္းျမန္တယ္လို႔ေတာ့ ဖတ္ရပါတယ္။ အေသးစိတ္နဲ႔ ေသေသခ်ာခ်ာေလးရွင္းျပေပးပါဆရာ။ ေဘးအိမ္မွာက မေလးရွန္းေတြေနျပီး တအိမ္ေက်ာ္က အင္ဒိုနီရွားနဲ႔ နွစ္အိမ္ေက်ာ္က ဖိလစ္ပင္းပါ။ ကေလးငယ္ကလည္းရိွေတာ့ စိတ္ပူလို႔ပါဆရာ။ ေက်းဇူးပါရွင့္။

Coronaviruses (ကိုရိုနာ) ဗိုင္းရပ္စ္
• (ကိုရိုနာ) ဗိုင္းရပ္စ္ ဟာ အေကာင္ေတြကို အဓိကေရာဂါရေစတဲ့ ဗိုင္းရပ္စ္တမ်ိဳးျဖစ္တယ္။
• သူတို႔အထဲက ၄-၅ မ်ိဳးကေန လူကိုလဲ ကူးစက္ေရာဂါေတြရေစတယ္။
• SARS (ဆားစ္) ဆိုတာ Severe acute respiratory syndrome ရက္တို အသက္ရွဴလမ္းေရာဂါ (ေရာဂါအစုအေဝး) ကို ေခၚတယ္။ SARS-CoV လို႔လဲေခၚပါတယ္။
• အသက္ရွဴလမ္းေၾကာင္း အေပၚပိုင္းေရာ ေအာက္ပိုင္းကိုပါ ကူးစက္ေရာဂါရေစတယ္။ ႏူမိုးနီးယား လဲျဖစ္ေစႏိုင္တယ္။ အစာလမ္းေရာင္တာလဲ ျဖစ္တယ္။
• အေအးမိတာကိုလဲ အမ်ားဆံုးျဖစ္တယ္။ အေအးမိျဖစ္ေစတဲ့ တျခား Rhinoviruses (ရိုင္ႏို) ဗိုင္းရပ္စ္ ထက္ ဓါတ္ခြဲစမ္းသပ္ရတာ ပိုခက္တယ္။
• ၂ဝဝ၄ မွာ NL63, NL နဲ႔ the New Haven coronavirus ဆိုတဲ့နာမည္ေတြေပးခံလာရတယ္။
• ၂ဝဝ၅ ခုႏွစ္မွာ ေဟာင္ေကာင္ကေန HKU1 နာမည္ေပးလာတယ္။

MERS
• ၂ဝ၁၂ မွာ အသစ္တမ်ိဳးေတြ႔လာရျပန္တယ္။ SARS နဲ႔ဆင္ေပမဲ့ အတူမဟုတ္ဘူး။
• WHO ကေန Middle East respiratory syndrome coronavirus (MERS-CoV) အေရွ႕အလယ္ပိုင္း အသက္ရွဴလမ္းေရာဂါ (ေရာဂါအစုအေဝး) လို႔ နာမည္ေပးထားတယ္။
• ေဆာ္ဒီမွာ ၂ဝ၁၂ ကတည္းကေနတြက္ရင္ အခုထိ ၂၄၃ ေယာက္မွာ ေရာဂါရွိတာေတြ႔သိထားျပီးျဖစ္တယ္။ ၉၃ ေယာက္ ေသဆံုးသြားျပီ။
• ေရွ႕အလယ္ပိုင္းမွာ ဒီေရာဂါ MERS ေၾကာင့္ ဧျပီ ၁ဝ ရက္မွာ လူတေယာက္ေသခဲ့တယ္။
• အခု အာရပ္ႏိုင္ငံေတြကေန အေရွ႕ေတာင္အာရွကို ေရာက္လာေနတယ္။ ေဆာ္ဒီအာေရးဗီးယားကေန ဘုရားဖူး ျပန္လာတဲ့ မေလးရွန္း တေယာက္ (၅၄ ႏွစ္) ေသဆံုးသြားတယ္။
• အဘူဒါဘီကျပန္လာတဲ့ ဖိလစ္ပိုင္ က်န္းမာေရးဝန္ထမ္းတေယာက္ ကူးစက္ခံရျပီးေနာက္မွာ စစ္ေဆးမႈေတြ တင္းၾကမ္ေနတယ္။
• ၁၃-၄-၂ဝ၁၄ ေန႔က ေသသြားတဲ့ မေလးလူမ်ိဳးဟာ မျပန္ခင္က ကုလားအုတ္ျခံကိုသြားလည္ခဲ့ျပီး ကုလားအုတ္ႏို႔ ေသာက္ခဲ့တယ္။ ၄ ရက္ေန႔မွာ ေနမေကာင္ရာကေန ေဆးကုေပမဲ့ စကၤာပူနဲ႔နီးတဲ့ ဂ်ိဳဟာမွာဘဲ ေသဆံုးတယ္။
• ေဆာ္ဒီအာဏာပိုင္ေတြက ေရာဂါသတိေပး မိုဘိုင္းဖုန္း မက္ေဆ့ခ်္ေတြ ပို႔ထားတယ္။ ဝဘ္ဆိုက္နဲ႔ တြစ္တာ ကို ဖတ္ဘို႔ အၾကံေပးထားတယ္။
• ဗိုင္းရပ္စ္ေရာဂါမွန္သမွ်အတြက္ ဗိုင္းရပ္စ္ကို ေသေအာင္လုပ္ႏိုင္တဲ့ေဆး မေပၚေသးပါ။ ျဖစ္လာမွာသာ ေရာဂါ လကၡဏာေတြကိုၾကည့္ျပီး ကုသေပးရပါတယ္။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၁၉-၄-၂ဝ၁၄

Sunday, April 20, 2014

Pleural Effusions အဆုပ္ဖံုးအိတ္ထဲ အရည္ေအာင္းေနျခင္း

ဦးဝင္းတင္ ကေန႔ အဆုပ္ထဲမွာ အရည္ေအာင္းေနလို႔ ၁ဝဝ စီစီေလာက္ စုပ္ထုတ္ရသတဲ့။

လူတိုင္းရဲ႕ ဘယ္နဲ႔ညာ အဆုပ္ႏွစ္ခုလံုးကို ဖံုးေပးထားတဲ့ အဖံုးက အိတ္လိုရွိတယ္။ အကႌ်အိတ္ကပ္လိုေနတယ္။ အိပ္ကပ္ထဲမွာ အရည္ပါးပါေလးရွိေနတာက ပံုမွန္ျဖစ္တယ္။ အဲာတာက ရွိသင့္တာထက္မ်ားေနရင္ အဆုပ္ဖံုးအိတ္ထဲ အရည္ေအာင္းေနျခင္းေရာဂါလို႔ ေခၚပါတယ္။ ျဖစ္ေစတတ္တဲ့ ေအာက္ခံေရာဂါ တခုခုေၾကာင့္ျဖစ္လာတာပါ။

အေၾကာင္းခံကလဲ အမ်ိဳးမ်ိဳးရွိပါတယ္။ တခ်ိဳ႕ မဆိုးလွပါ။ တခ်ိဳ႕က အသက္အႏၲရာယ္အထိစိုးရိမ္ရတယ္။
• Congestive heart failure ႏွလံုး အလုပ္မႏိုင္ေတာ့ျခင္း၊
• Pneumonia ႏူမိုးနီးယား၊
• Liver cirrhosis အသဲေျခာက္ျခင္း၊
• End-stage renal disease ေက်ာက္ကပ္ ေရာဂါ ေနာက္ဆံုးအဆင့္၊
• Nephrotic syndrome ေက်ာက္ကပ္ေရာဂါတမ်ိဳး၊
• Cancer ကင္ဆာ၊
• Pulmonary embolism အဆုပ္သြားေသြးေၾကာပိတ္ျခင္း၊
• Lupus and other autoimmune conditions ခုခံအားစနစ္ကေမာက္ကမျဖစ္ျခင္း၊
• Tuberculosis တီဘီေရာဂါ၊
• Infection ပိုးဝင္ျခင္း၊
• Hypoalbuminemia အယ္လ္ဗ်ဴမင္ နည္းျခင္း၊
• Trauma ထိခိုက္မိျခင္း။

ဘာေတြခံစားရမလဲ
• တခ်ိဳ႕မွာ ဘယ္လိုမွမေနပါ။ တခ်ိဳ႕မွာ
• Shortness of breath အသက္ရွဴမဝျခင္း၊
• Chest pain ရင္ပတ္နာျခင္း၊
• Fever ဖ်ားျခင္း၊
• Cough ေခ်ာင္းဆိုးျခင္း၊
• Hiccups က်ိဳ႕ထိုးျခင္း၊
• Rapid breathing အသက္ရွဴျမန္ျခင္း၊
• Difficulty breathing အသက္ရွဴခက္ခဲျခင္း၊
• Painful breathing (Pleurisy) အသက္ရွဴရင္နာျခင္း။

ေရာဂါရွိေနမွန္း ဘယ္လိုသိႏိုင္မလဲ
• ဆရာဝန္က လက္နဲ႔စမ္းတာနဲ႔ သံသယဝင္စရာေတြ ေတြ႔မယ္။ လည္ပင္းအလယ္တည့္တည့္က အထက္-ေအာက္ တန္းေနတဲ့ ေလျပြန္ၾကီးက တဖက္ဖက္ကို ေစာင္းေနတာ ျမင္ႏိုင္တယ္။
• ရင္ပတ္ႏွစ္ဖက္ကို လက္နဲ႔ေခါက္ၾကည့္ရင္ အရည္ရွိေနရာမွာ ထံုသံၾကားမယ္။ ေလရွိေနတာက လိႈင္သံထြက္ရတယ္။
• နားၾကပ္နဲ႔နားေထာင္ရင္ ျဖစ္တဲ့ဘက္မွာ ေလအဝင္အထြက္ နည္းေနတာၾကားရမယ္။
• Chest Plain X-ray ဓါတ္မွန္ရိုက္တာနဲ႔ သိမယ္။
• Computed tomography (CT scan) စီတီစကန္ လုပ္ႏိုင္တယ္။
• Ultrasound အာလ္ထြာေဆာင္း လုပ္ႏိုင္တယ္။

အရည္ရွိတာသိလာရင္ စုပ္ထုတ္ႏိုင္တယ္။ နည္းေအာင္ေရာ အရည္ကိုစစ္ေဆးဘို႔ပါ လုပ္ရတာျဖစ္တယ္။ ကုသရတာကေတာ့ ျဖစ္ေစတဲ့အေၾကာင္းရင္းအလိုက္ျဖစ္ပါတယ္။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၂ဝ-၄-၂ဝ၁၄

Saturday, April 19, 2014

Ecstasy စိတ္ၾကြေဆးမ်ား

ေဆးဝါးေဗဒအရ MDMA (3,4-Methylenedioxymethamphetamine) လို႔ေခၚတယ္။ အလြယ္ေခၚ Ecstasy, E, X, or XTC နာမည္ေတြ အမ်ားၾကီးရွိတယ္။ အေမရိကားမွာ Molly နဲ႔ ယူေကမွာ Mandy လို႔ေခၚတာမ်ားတယ္။

Psychoactive drug စိတ္ကိုေျပာင္းလဲေစတဲ့ ေဆးအမ်ိဳးအစားျဖစ္တယ္။ Amphetamine (အမ္ဖက္တမင္း) ကို အမ်ားဆံုး သံုးတယ္။ Euphoria စိတ္ကို ေပ်ာ္စရာမဟုတ္ဘဲ ေပ်ာ္ရႊင္ေက်နပ္ေစမယ္။ မအိမ္ခ်င္ဘူး။ ေဆးကုရာမွာ Post-traumatic stress disorder ဒဏ္ရာရျပီးေနာက္ စိတ္ဖိစီးမႈမ်ားတဲ့ေရာဂါအတြက္ သံုးတယ္။ တရားမဝင္ေဆးျဖစ္တယ္။

MDMA ေဆးေၾကာင့္ ဦးေႏွာက္ကေန Serotonin, Dopamine and Norepinephrine ဓါတ္ေတြထုတ္ေပးလာမယ္။ Oxytocin နဲ႔ vasopressin ေဟာ္မုန္းေတြလဲ ထုတ္ေပးမယ္။ ဒါေၾကာင့္ အႏၲရာယ္မ်ားတယ္။ ကိုယ္ပူခ်ိန္မ်ားလာမယ္၊ မနားမေန ကခ်င္ခုန္ခ်င္ေနမယ္။ ေရ-ဆားဓါတ္ခမ္းေျခာက္လာမယ္။ ႏွလံုးအေပၚသက္ေရာက္ရာကေန ဒုကၡေရာက္မယ္။ ေရေသာက္ဘို႔လိုမွန္းသိလို႔ ေရမ်ားမ်ားေသာက္ျပန္ရင္လဲ ဦးေႏွာက္ေရာင္လာမယ္။ ပိုထြက္လာတဲ့ Vasopressin ေဟာ္မုန္းေၾကာင့္ ဆီးပိုသြားမယ္။ ေရနည္းတာပိုဆိုးလာမယ္။ ေဆးစြဲတာက အေတာ္ကိုဆိုးတယ္။ ရာဇဝတ္မႈေတြ အမ်ားၾကီးဆက္ျဖစ္တယ္။

၂ဝဝ၈ ကုလ ခန္႔မွန္းခ်က္အရ လြန္ခဲ့တဲ့ႏွစ္အတြင္း လူေပါင္း ၁ဝ သန္းကေန ၂၅ သန္း တို႔ဟာ အနည္းဆံုး ၁ ၾကိမ္ MDMA သံုးစြဲခဲ့ၾကတယ္။ Cocaine ကိုကိန္း၊ Amphetamine (အင္ဖက္တမင္း) နဲ႔ Opioid ဘိန္းသံုးခဲ့တဲ့အေရအတြက္လဲ ဆင္တူတယ္။

Recreational use ေခၚတာက အပန္းေျဖသံုးတာျဖစ္တယ္။ တခ်ိဳ႕ဘာသာေရးေတြမွာ ဆုေတာင္းတာ၊ တရားက်င့္ရာမွာ ေဆးအဆ နည္းနည္းေသးသံုးေသးသတဲ့။ ကလပ္ေတြ၊ ပြဲေတာ္ေတြနဲ႔ ပါတီေတြမွာ သံုးၾကတယ္။ တခ်ိဳ႕လဲ psychedelic drugs စိတ္ေျပာင္းလဲေဆးေတြျဖစ္တဲ့ LSD နဲျဖစ္ျဖစ္ psilocybin mushrooms မိႈတခ်ိဳးနဲ႔ျဖစ္ျဖစ္၊ cannabis (ကင္နားဗစ္) နဲ႔ျဖစ္ျဖစ္ တြဲသံုးၾကတယ္။
- MDMA + LSD = candy flipping ကင္ဒီ၊
- MDMA + psilocybin mushrooms = hippy flipping ဟစ္ပီ၊
- MDMA + ketamine = kitty flipping ကစ္တီ ဆိုျပီး ေဝါဟာရသံုးၾကတယ္။

ေဆးစသံုးျပီး မိနစ္ ၃ဝ-၆ဝ ေနရင္ ေဆးအစြမ္းအျမင့္ဆံုးေရာက္လာျပီး၊ ၇၅-၁၂ဝ မိနစ္ၾကာတယ္။ ၃ နာရီခြဲအထိေနတယ္။

Adverse effects ေဘးထြက္-ဆိုးက်ိဳးမ်ား
စိတ္ကိုအာရံုစူးစိုက္မရ၊ ေမးရိုးတင္းမာ၊ အိပ္ေပ်ာ္ခ်ိန္မွာသြားက်ိတ္၊ မစားခ်င္၊ အာေခါင္ေျခာက္၊ အိပ္မရ။

After-effects ေဆးသံုးျပီးေနာက္
- Anxiety and paranoia စိုးရိမ္စိတ္၊
- Depression စိတ္ဓါတ္က်၊
- Irritability စိတ္တို၊
- Fatigue အားယုတ္၊
- Impaired attention, focus, and concentration စူးစိုက္မႈမရွိ၊
- empathy, emotional sensitivity, and a sense of closeness to others စိတ္ခံစားမႈေတြေျပာင္းလဲ။
- Dizziness, lightheadedness, or vertigo ေခါင္းမူး၊
- Loss of appetite အစာမစားခ်င္၊
- Gastrointestinal disturbances ဝမ္းမမွန္၊
- Insomnia အိမ္ရ၊
- Aches and pains နာက်င္ကိုက္ခဲ၊
- Exhaustion အားကုန္ခမ္း၊
- Jaw soreness ေမးရိုးနာ။

Overdose ေဆးလြန္သြားရင္
- Disorientation and/or confusion စိတ္ရႈတ္ေထြး၊
- Agitation, restlessness and paranoia စိတ္တို၊ ဂနာမျငိမ္၊
- Hallucinations and/or delusions သူမ်ား မျမင္မၾကားတာေတြ ျမင္ၾကား၊
- Thought disorder or disorganized thinking ဘယ္ဟာမွ အစီအစဥ္တက်မရွိလို႔ ထင္ျမင္၊
- Cognitive and memory impairment ဆံုးျဖတ္ဥာဏ္၊ သံုးသပ္မႈေတြအားနည္း၊
- Muscle rigidity ၾကြက္သားေတြ တင္းေတာင့္၊
- Convulsions တက္၊
- Hyperreflexia or overresponsive or overreactive reflexes ၾကြက္သားတုန္႔ျပန္မႈေတြလြန္ကဲ၊
- Hyperactivity လုပ္သင့္တာထက္ပိုျပီးလုပ္ေန၊
- Hypertension or hypotension ေသြးဖိအားတက္-က်၊
- Tachycardia ႏွလံုးခုန္ုျမန္၊
- Tachypnoea အသက္ရွဴျမန္၊
- Palpitations ရင္တုန္၊
- Angina pectoris ရင္ပတ္နာ၊
- Vasculitis ေသြးေၾကာပ်က္စီး၊
- Cardiotoxicity ႏွလံုးထိခိုက္၊
- Cardiac dysfunction, arrest, myocardial infarction, and/or heart failure ႏွလံုးေရာဂါရ၊
- Hemorrhage and/or stroke ဦေႏွာက္ေသြးယို၊
- Severe hyperthermia အပူခ်ိန္လြန္ကဲ၊
- Loss of consciousness သတိလစ္၊
- Renal failure ကောက္ကပ္အလုပ္မလုပ္ႏိုင္၊
- Coma or death သတိလစ္၊ ေသဆံုး။

အရပ္သံုး ဘန္းစကာေတြရွိပါတယ္။ သူမ်ားႏိုင္ငံေတြမွာ ေသာၾကာညကစျပီး ေပ်ာ္စရာလိုက္ရွာရင္း ေဆးသံုးၾကတယ္။ တနလၤာေန႔ အလုပ္ျပန္ဝင္ရတယ္။ အဂၤါေနမွာ ျပႆနာေပၚတယ္။ Tuesday Blues (Suicide Tuesday) သတ္ေသခ်င္စိတ္ ျဖစ္တယ္။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၁၉-၄-၂ဝ၁၄

Yabba (ယာဘ)

“လူစည္စည္မွာ အာေဘာင္အာရင္းသန္သန္နဲ႔ ေဟာေျပာသူတိုင္းကို အထင္မၾကီးၾကပါနဲ႔။ သူမ်ားကို အျပစ္ေျပာတဲ့ေနရာမွ သူရဲေကာင္း အထင္ခံရေလာက္ေအာင္ ေဆးစြမ္းကထိေရာက္တယ္။ ေျပာတာေဟာတာကို အဟုတ္မွတ္လို႔ ေနာက္လိုက္ ေနာက္ပါ ျဖစ္သြားသူေတြလဲ မ်ားတာာေတြ႔ရတယ္။ အေရးအသားလဲ ေျပာင္ေျမာက္လို႔ စာဖတ္ပရိသတ္လဲ မရွားဘူး။” ဆရာဝန္လုပ္ရင္း ႏိုင္ငံေရးလဲလုပ္တာမို႔ အေတြ႔အၾကံဳအရ အဲလိုေျပာႏိုင္တာပါ။

(ယာဘ) ဆိုတာ Methamphetamine (မက္သမ္ဖတမင္း) ျဖစ္တယ္။ ျမန္မာျပည္မွာ ေရခဲလို႔လဲေခၚတယ္။ သူမ်ား ႏိုင္ငံေတြမွာ Ice, Speed, Meth, Crystal, Crank စသျဖင့္ေခၚတယ္။ Methamphetamines နဲ႔ Caffeine ကိုသာ Ice လို႔ေခၚတာကမွန္တယ္။ အျဖဴေရာင္ အနံ႔မရွိဘူး။ ေရ၊ အရက္ထဲမွာ ေပ်ာ္ဝင္တယ္။ ပါးစပ္ကေန ေသာက္တယ္။ ႏွာေခါင္းကေန ရွဴတယ္။ ေဆးထိုးအပ္နဲ႔လဲ ထိုးတယ္။ ေဆးလိပ္လိုလဲ ေသာက္တယ္။ ေဆးစြမ္းခံစားရတာကို High လို႔ ေခၚၾကတယ္။

ကလပ္ေတြမွာ အသံုးမ်ားလို႔ Club drug လို႔ေခၚတယ္။ လမ္းေပၚမွာသံုးတာကို Ice နဲ႔ Glass ေခၚတယ္။ နာမည္ခြဲေတြ ရွိတယ္။ crystal meth, meth, crystal, shabu, batu, d-meth, tina နဲ႔ glass ေတြျဖစ္တယ္။ Base ကိုလဲ speed dexedrine, dexies, dex, shad, go-ee, glass, tina, paste, oxblood, shabu, crank လို႔ ေခၚတယ္။

ေဆးကုရာမွာလဲ Desoxyn 5-mg tablets ေဆးျပားအေနနဲ႔ သံုးတယ္။ ADHD နဲ႔ Exogenous obesity အဝလြန္ေရာဂါေတြအတြက္ ေပးတယ္။ Narcolepsy နဲ႔ Depression တျခားေဆးေတြနဲ႔ မရတဲ့ စိတ္ဓါတ္က် ေရာဂါအတြက္လဲ သံုးတယ္။ (မက္သမ္ဖတမင္း) ဟာ အားေကာင္းတဲ့ စိတ္ၾကြေဆးတမ်ိဳးျဖစ္တယ္။ Psychostimulant ေခၚတယ္။ Amphetamine ကေနထုတ္တယ္။

ေဆးအဆ နည္းနည္းေပးရင္ ႏိုးၾကားေနမႈကို ပိုေကာင္းေစမယ္။ အာရံုစိုက္မႈလဲ ပိုမယ္။ အားကုန္ရင္လဲ အားရေစတယ္။ ေဆးအဆမ်ားမ်ားေပးရင္ Mania (မဲနီးယား) နဲ႔ Euphoria (ယူဖိုးရီးယား) စိတ္အေျခအေနေတြအထိ ေျပာင္းလာမယ္။ စိတ္ပိုင္းသက္ေရာက္မႈေတြကေတာ့ ေကာင္းတာေတြကို ထင္ျမင္ေနမယ္။ အစပိုင္းေလးမွာ လိင္စိတ္မ်ားေစမယ္။ အာရံုစိုက္မႈမ်ားမယ္။ ကိုယ့္ကိုယ္ကို အထင္ၾကီးေနမယ္။ လူထဲအတင္းလိုက္ေရာမယ္။ စိတ္တိုမယ္။ ၾကမ္းတမ္းမယ္။ ဆံပင္ကို ဆြဲေနမယ္။ အေရျပား ဆိတ္ေနမယ္။ သူမ်ား မျမင္-မၾကားတာေတြကို ျမင္ၾကားေနမယ္။ သူ႔မွာ ပါဝါေတြ ရွိေနတယ္လို႔ ထင္ေနမယ္။ အဲလိုလူေတြမွာ ေဆးမသံုးရရင္ အားယုတ္မယ္၊ စိတ္ဓါတ္က်မယ္၊ အစားေတြ သိပ္စားခ်င္မယ္၊ စိုးရိမ္စိတ္ကဲမယ္၊ စိတ္တိုမယ္၊ ေခါင္းကိုက္မယ္၊ ဂနာမျငိမ္ျဖစ္မယ္၊ အိပ္ခ်ိန္မ်ားမယ္၊ အိပ္မက္အမ်ိဳးမ်ိဳး မက္မယ္။

ေရရွည္မွာ ဆိုးတာေတြ ျဖစ္ႏိုင္တယ္။ စိတ္ဓါတ္က်လြန္းလာမယ္။ ကိုယ့္ကိုယ္ကို သတ္ေသခ်င္မယ္။ ႏွလံုးေရာဂါရမယ္။ စိတ္ေရာဂါရမယ္။ စိုးရိမ္စိတ္ မ်ားလြန္းလာမယ္။ စိတ္ၾကမ္းတမ္းလာမယ္။ ဒီေဆးသံုးရင္ ရုပ္ပိုင္းေျပာင္းလဲလာတာေတြ ရွိတယ္။ အစာမစားခ်င္၊ တက္ၾကြေနမယ္၊ အေရျပားနဲ႔ မ်က္ႏွာနီရဲေနမယ္၊ ေခြ်းထြက္မ်ားမယ္၊ ဂနာမျငိမ္ျဖစ္မယ္၊ အာေခါင္ေျခာက္မယ္၊ ေခါင္းကိုက္မယ္၊ ရင္တုန္မယ္၊ ႏွလံုးခုန္ျမန္မယ္-ေႏွးမယ္၊ ႏွလံုးခုန္ မမွန္ျဖစ္မယ္၊ အသက္ရွဴျမန္မယ္၊ ေသြးဖိအားတက္မယ္-က်မယ္၊ ဝမ္းပ်က္မယ္၊ လက္တုန္မယ္၊ အေရျပားယားမယ္၊ ဝက္ျခံထြက္မယ္၊ ျဖဴဖတ္ျဖဴေယာ္ေနမယ္၊ တက္မယ္၊ ႏွလံုး (အတက္) ရမယ္၊ ေသမယ္။ ေဆးတလြဲသံုးမႈနဲ႔ ေဆးစြဲတာပါ ဆက္ျဖစ္လာမယ္။ Amphetamine/Stimulant psychosis စိတ္အေျခအေနတမ်ိဳး ျဖစ္လာမယ္။

တာရွည္သံုးရာကေန Post-withdrawal syndrome ေဆးျဖတ္ခ်ိန္မွာ ခံစားရမွာေတြ ျဖစ္လာမယ္။ Neurotoxicity အာရံုေၾကာအဆိပ္သင့္တာလို႔ေခၚတယ္။ တကယ္ ေဆးျဖတ္ျပီးေနာက္ အခ်ိန္အေတာ္ၾကာအထိ ခံစားေနရမယ္။ (ႏွလံုးေသြးေၾကာေရာဂါ) လဲ ရလာႏိုင္တယ္။ Cocaine (ကိုကိန္း)၊ Amphetamine (အင္ဖက္တမင္း) တို႔နဲ႔မတူတာက Methamphetamine ဟာ Midbrain ဦးေႏွာက္ အလယ္ပိုင္းမွာရွိတဲ့ Dopamine neurons အာရံုေၾကာကို ထိခိုက္ေစတဲ့ Neurotoxic အာရံုေၾကာအဆိပ္မ်ိဳး ျဖစ္တယ္။ Parkinson's disease ေရာဂါရလမ္းလဲ မ်ားတယ္။ ေဆးခံႏိုင္စြမ္းကို စမ္းသပ္တာမွာ တေယာက္နဲ႔တေယာက္ မတူၾကဘူး။ သာယာမႈလမ္းေၾကာင္းကို သင့္တာထက္ပိုျပီး သက္ေရာက္ေစထားတဲ့အတြက္ Anhedonia ျဖစ္လာမယ္။

ေဆးစြဲသံုးသူေတြမွာ သြားေတြ၊ သြားဖံုးက ပ်က္စီးလြယ္တယ္။ အဲဒါကို Meth mouth လို႔ ေခၚတယ္။ ေဆးစြဲတာကို ကုရတာဟာ အေတာ္ၾကီးခက္တယ္။ Bupropion, Aripiprazole, Baclofen ေဆးေတြေပးတာ မ်ားတယ္။ ဒါေပမဲ့ ေအာင္ျမင္မႈ နည္းတယ္။ L-tyrosine and L-5HTP/tryptophan ေခၚတဲ့ အမိုင္ႏိုအက္စစ္ အားေဆး ေန႔တိုင္း ေပးႏိုင္တယ္။ ဗီတာမင္ (စီ) ေပးတာလဲ ေကာင္းတယ္။ Modafinil ေဆးကိုလဲသံုးတယ္။ Ibogaine နဲ႔ Mirtazapine ေဆးေတြကိုလဲ သံုးတယ္။ Behavioral activation therapy စိတ္ကုနည္းလဲသံုးရတယ္။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၂၈-၁-၂ဝ၁၄

Burundanga ပဒိုင္းပြင့္လိုေဆး

Thu, Feb 23, 2012 at 11:02 PM
BURUNDANGA ဆိုတဲ့အရာဟာ တို႔ေဆးမ်ားလား။ မဟုတ္ဘူးဆိုရင္ အဘယ္ကဲ့သို႔ေသာအရာမ်ဳိးပါလဲ။ ေဆးဝါး ေရာင္းခ်တဲ့ ဆိုင္ေတြမ်ား ေမးျမန္း ဝယ္လို႔ရပါသလား။ ရခဲ့ရင္ အဘယ္ကဲ့သို႔ အသံုးျပဳရပါသလဲ။ ထိုတို႔ေဆးဆိုေသာ အရာေၾကာင့္ လူကိုအႏၲရာယ္ျဖစ္ေစပါသလား။

တြဲျပီးတင္ထားတဲ့ပံုကိုသံုးျပီး သတင္းေရးၾကတာဖတ္ရတယ္။ ပံုကိုအသားေပးေပမဲ့ အေရးအသား မျပည့္စံုတာလဲ သတိထားမိတယ္။ နာမည္ကပ္ (ဘစ္ဇနက္ ကပ္) မွာ ဒီလိုေဆးကို သုတ္ျပီး မေကာင္းတာ ၾကံစည္တယ္ဆိုတဲ့ သတင္းမ်ိဳးလဲ (ဂူဂယ္လ္) မွာေတြ႔ပါမယ္။

Burundanga (ဘူရူဒန္းဂါ) ေဆးဟာ Brugmansia plant အပင္ကေနရတယ္။ Angel's Trumpet ပဒိုင္းပင္ဟာလဲ ရုကၡေဗဒအလိုအရ Brugmansia genus အႏြယ္ဝင္ျဖစ္တယ္။ Alkaloids အမ်ိဳးအစား Scopolomine, Hyoscyamine နဲ႔ Atropine ေတြက အဲဒီအပင္မ်ိဳးေတြကေန ရတယ္။ ဓါတ္ခြဲခန္းမွာလဲ ထုတ္တယ္။ Anticholinergic medicine အေနနဲ႔ ေရာဂါေတြ ကုစားဘို႔ အမ်ားၾကီး သံုးပါတယ္။ မွတ္ဥာဏ္ကို သက္ေရာက္ေစျပီး၊ ခုခံမႈ မလုပ္ႏိုင္တဲ့ အေျခအေနကို ျဖစ္ေစတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ရည္ရြယ္ခ်က္ မေကာင္းတာအတြက္ တမင္တကာ သံုးၾကတာလဲ ရွိေသးတယ္။

ေဆးဝါးေဗဒ အလိုအရ Scopolamine ဟာ Anticholinergic alkaloid ျဖစ္တယ္။ Hyoscine လို႔လဲ ေခၚတယ္။ မ်က္စိ သူငယ္အိမ္ကို က်ယ္ေစတယ္။ အစာအိမ္နဲ႔ အူေတြအလုပ္ေႏွးေစတယ္။ ထြက္စရာအရည္ေတြ နည္းေစတယ္။ စားေဆး၊ ငံုေဆး၊ ထိုးေဆး၊ အေရျပား ကပ္ခြါအေနနဲ႔ ရတယ္။

• Atropine injection အအန္ေပ်ာက္ေဆး၊ ေမ့ေဆးနဲ႔တြဲေပးတဲ့ ထိုးေဆး အေနနဲ႔ သံုးတယ္။
• ၁-၁၂ ႏွစ္အရြယ္ ကေလးေတြ အန္တာအတြက္ 6 mcg/kg (maximum 0.3 mg/dose) IV, IM or SC every 6 to 8 hours ေပးရတယ္။
• Aches and pains နာတာကိုက္တာ၊ Dermititis အေရျပားနာ၊ Orchitis က်ားအေၾကာနာ၊ Arthritis အဆစ္နာ၊ Rheumatism ေလးဘက္နာ၊ Headaches ေခါင္းကိုက္ နဲ႔ Infections ပိုးဝင္တာေတြမွာလဲ သံုးတယ္။ ခါးတာ-ေခါင္းကိုက္ကပ္တဲ့ (ပလာစတာ) လုပ္တယ္။
• Mydriatic and cycloplegic မ်က္စဥ္းေတြမွာ သံုးတယ္။
• ေဒါင့္က်ဥ္း-ေရတိမ္၊ ပန္းနာ၊ မ်က္ခြံေအာက္က်တာ၊ အစာလမ္းေၾကာင္း ပိတ္ေနတာေတြမွာ လံုးဝမသံုးရဘူး။
• ကားမူးလို႔ ပ်ိဳ႕ခ်င္၊ အန္ခ်င္တာအတြက္ Transderm Scop ကပ္ခြါေဆးသံုးရတယ္။ 1.5 mg ခရီးမသြားခင္ ၄ နာရီၾကိဳကပ္ပါ။ ၃ ရက္အထိ ခံတယ္။
• ဗိုက္ (အူ) ရစ္နာတာအတြက္ သံုးတယ္။
• ႏွာရည္၊ ခြ်ဲ၊ သလိပ္၊ အစာေျခရည္ စတာေတြ အထြက္သက္သာေအာင္လဲ သံုးတယ္။
• Parkinsonism (ပါကင္ဆိုနဇင္) ေရာဂါ အတြက္လဲ ရွားရွားပါးပါးသံုးတယ္။
• အရင္တံုးက ဘိန္းျဖဴနဲ႔ ကိုကိန္း ေဆးျဖတ္တာမွာသံုးတယ္။
• အိပ္ေဆးအျဖစ္လဲ အလြယ္ဝယ္လို႔ရတယ္။ ဘိန္းပါတဲ့ အနာသက္သာေဆးနဲ႔ေရာျပီး စိတ္ျငိမ္ေဆးအေနနဲ႔သံုးတယ္။ ဥပမာ Morphine (ေမာဖိန္း)။
• သားဖြါးခန္းမွာလဲ ျငိမ္ေဆးအျဖစ္ သံုးၾကတယ္။ ဒါေပမဲ့ Pregnancy category C ကိုယ္ဝန္ေဆာင္ မသံုးသင့္ဘူး။ အထဲကကေလးကို ထိခိုက္ေစႏိုင္တယ္။

ေဘးထြက္-ဆိုးက်ိဳးေတြကေတာ့ သူငယ္အိမ္က်ယ္သြားလို႔ မ်က္စိေဝဝါးေနမယ္၊ ႏွလံုးခုန္ျမန္မယ္၊ အာေခါင္ေျခာက္မယ္၊ ေခြ်းထြက္နည္းမယ္။ ေရငတ္မယ္။ ဝမ္းခ်ဳပ္မယ္။ ဆီးသြားရခက္မယ္။ မ်ားသြားရင္၊ ကိုယ္ပူမယ္။ ဂနာမျငိမ္ျဖစ္မယ္။ စိတ္ရႈတ္ေထြးေစမယ္၊ ေဒါသၾကီးေစမယ္၊ စကားေျပာတာ လံုးေထြးေနမယ္၊ သူမ်ားမျမင္-မၾကားတာေတြ ျမင္ရ-ၾကားရမယ္၊ ေတာင္စဥ္ေရမရ ျဖစ္မယ္၊ အမွားေတြလုပ္ေနမယ္။ Diazepam လိုဘဲ မွတ္ဥာဏ္ ေလ်ာ့နည္းေစတယ္။

Brugmansia ကို Angel's Trumpets ပဒိုင္းပင္လို႔ ေခၚတယ္။ ပဒိုင္းသီးစားရင္ ရူးတာကို မစားဘူးေပမဲ့ ၾကားဘူးၾကမယ္။ ေတာင္အေမရိကားမွာ Ritualistic hallucinogen ဆိုျပီး ကြယ္လြန္သြားသူေတြနဲ႔ အဆက္အသြယ္လုပ္ဘို႔ဆိုျပီး သံုးတယ္။ ထိန္းမႏိုင္သိမ္းမရျဖစ္တဲ့ ကေလးေတြ သြားေလသူေတြ ပူးေနသလားဆိုျပီး ေဆးကုဘို႔အတြက္လဲ သံုးေသးတယ္။ အရွင္သခင္ေသတဲ့အခါ ဇနီးေတြ ကြ်န္ေတြကို အရွင္လတ္လတ္ ေျမမျမွဳတ္ခင္ ေခါင္ရည္၊ ေဆးရြက္ေတြနဲ႔ေရာျပီး တိုက္တယ္။ Brugmansia ဆိုတာ အေစ့ နဲ႔ အရြက္ေတြက ပိုျပီးအဆိပ္ျပင္းတယ္။

၉-၇-၂ဝ၁ဝ ေန႔သတင္းမွာ အေမရိကား၊ ေတာင္-ကယ္ရိုလိုင္းနားမယ္ လူငယ္ေတြ Angel's Trumpet ပန္းပြင့္ကို ျပဳတ္-ၾကိဳ ေသာက္ရာကေန ေဆးရံုတက္ၾကရတယ္လို႔ပါတယ္။ အဲလိုေသာက္ေတာ့ အစမွာ Hallucinations (ဟယ္လူစီေနးရွင္း) ေခၚတဲ့ သူမ်ား မျမင္တာေတြကိုျမင္၊ သူမ်ား မၾကားတာေတြကို နားထဲမွာၾကားဆိုတဲ့ မူမွန္မဟုတ္တဲ့ ခံစားမႈေတြ ျဖစ္ေစတယ္။ ဒါ့ျပင္ ႏွလံုးခုန္ တအားျမန္လာျပီး၊ Fatal cardiac rhythmic disturbances ေသေလာက္ေအာင္ ဆိုးတဲ့ ႏွလံုးခုန္ မမွန္တာနဲ႔ Bronchoconstriction ပန္းနာထသလို အဆုပ္ေလျပြန္ေတြ က်ဥ္းတာေတြ ျဖစ္လာမယ္။

Journal Pathology ေရာဂါေဗဒ ဂ်ာနယ္မွာ ဒီေဆးရဲ႕ Hallucinogenic effects (ဟယ္လူစီေနးရွင္း) သတၲိဟာ Terrifying rather than pleasurable စိတ္သာယာဘို႔ထက္ ေၾကာက္မက္ဖြယ္ျဖစ္ေစတယ္လို႔ ေရးထားတယ္။ အနည္းဆံုး Temporary insanity ခဏတာ ရူးသြပ္ေစတယ္။

ဒီေဆးမ်ိဳးနဲ႔ေဖ်ာ္စပ္ထားတဲ့ Tonga ကိုေသာက္တဲ့ လူတေယာက္ကို (ဆြစ္) သဘာဝ-သိပၸံပညာရွင္ Johann von Tschudi ကေန ေစ့ေစ့ငုငု ေလ့လာတယ္။
• ဒီလူဟာ ဘာမွန္းမွ မသိသလို ေျမၾကီးကို စိုက္ၾကည့္ေနတယ္။ ပါးစပ္ကို စိေနေအာင္ ပိတ္ထားတယ္။ ႏွာေခါင္းက ျပားခ်ပ္ေနတယ္။ နဖူးမွာ ေခြ်းစီးေတြ ပ်ံလာတယ္။ လူေသလိုဘဲ ေအးစက္ေနတယ္။ လည္ပင္းေသြးေၾကာေတြ ေထာင္ေနတယ္။ အသက္ရွဴတာလဲ ရင္ပတ္က ခပ္ေႏွးေႏွး ေဖါင္းလိုက္-ျပားလိုက္နဲ႔ တစီစီမည္ေနတယ္။ လက္ႏွစ္ဖက္က တင္းျပီး ေဘးခ်ထားတယ္။ မ်က္လံုးက မ်က္ရည္ေတြ အမ်ားၾကီး စီးက်လာတယ္။ ႏႈတ္ခမ္းက ရြစိရြစိ ျဖစ္လာတယ္။ အသက္ရွဴျမန္လာတယ္။ ဒီလိုျဖစ္ေနတာ ၁၅ မိနစ္ၾကာတယ္။

• ဒိေနာက္ အဲလိုျဖစ္တာေတြက ျပင္းထံလာတယ္။ မ်က္လံုးေတြ နီရဲျပီး ေျခာက္လာ၊ လည္လာတယ္။ မ်က္ႏွာ ၾကြက္သားေတြ တြန္႔လႈတ္လာတယ္။ တဝက္တပ်က္ ပြင့္ေနတဲ့ ပါးစပ္က အျမွဳတ္ျဖဴေတြ ထြက္လာတယ္။ လည္ပင္းေၾကာေတြ လႈတ္တာျမန္လြန္းလို႔ ေရလို႔ေတာင္မရဘူး။ အသက္ရွဴတာ တိုေတာင္းျပီး ျမန္လာတယ္။ ရင္ပတ္ လႈတ္ေနတယ္ မထင္ရဘူး။ ျမင္ေတာ့ေနရတယ္။ ေခြ်းစီးေတြ တကိုယ္လံုး စိုရြဲလာတယ္။ တက္ေနသလိုျဖစ္လာတယ္။ ျငိမ္ေနလိုက္ အသံက်ယ္ၾကီးနဲ႔ ေအာ္လိုက္။ ဘာသံေတြလဲ ခြဲလို႔မရဘူး။

Colombia (ကိုလမ္ဘီယာ) ႏိုင္ငံမွာ လမ္းေဘး-ေဆးဝါးအျဖစ္ သံုးၾကတယ္။ အမံႈ႔ကို သံုးတယ္။ (၁) Complete loss of free will ပံုမွန္စိတ္ေတြ လံုးဝေပ်ာက္သြားေစမယ္။ (၂) Death ေသခ်င္လဲ ေသသြားမယ္။ Witchcraft and sorcery စုန္း-ေမွာ္ အတတ္ပညာမွာလဲ သံုးတယ္လို႔ သိရတယ္။ ဒါ့ေၾကာင့္ Zombie drug လို႔လဲ နာမည္ရတယ္။ ဖုတ္ေကာင္ေတြလို ျဖစ္ေစလို႔ပါ။

ဓါးျပတိုက္တာ၊ အဓမၼျပဳက်င့္တာ၊ လူသတ္တာေတြမွာလဲ သံုးတယ္လို႔ သတင္းေတြမွာ ေရးတယ္။ ခ်ဲ႕ကား ေရးတာေတြလဲ ပါႏိုင္ပါတယ္။ ေသျခာတာက နာဇီမွာ Angel of death ေသမင္းတမန္လို႔ နာမည္ရထားတဲ့ Joseph Mengele ကလဲ စမ္းသပ္မႈေတြ လုပ္ခဲ့တယ္။ CIA နဲ႔ Czechoslovak communist secret police ခ်က္ ကြန္ျမဴနစ္ လႈိ႕ဝွက္ပုလိပ္ေတြက သံုးတယ္။

ဒီပဲယင္း-အေရးအခင္းမွာ အာဏာပိုင္ေတြက သံုးခဲ့တယ္လို႔ ခံရ၊ ျမင္ရသူေတြက ေတြးထင္ၾကတယ္။

Dr. တင့္ေဆြ
၂၄-၂-၂ဝ၁၂

Friday, April 18, 2014

Earache နားကိုက္ရင္

Mon, Aug 22, 2011 at 9:00 AM
မိန္းကေလး၊ အသက္ ၂၉ အရြယ္၊ နားယားလို႔ နားၾကပ္ (နားကေလာ္) မိပါတယ္။ ဂြမ္းတံ၊ ၾကက္ေတာင္ေမႊး စသည္တို႔ကို သံုးမိပါတယ္။ အဲဒါၿပီးေတာ့ နားထဲမွာ ေနရခက္ေနပါတယ္။ ႏွစ္ရက္ေျမာက္ေန႔မွာ နည္းနည္းကိုက္လာသလိုျဖစ္လို႔ Kemose, Alexin ဆိုတဲ (အေရာင္ က်ေဆးႏွင့္ အကိုက္အခဲေပ်ာက္ေဆးဟု ဆိုၾကေသာေဆးမ်ား) ေဆးမ်ားကို မိမိသေဘာႏွင့္ မိမိေသာက္ပါတယ္။ အဲလိုန႔ဲ မသက္သာခဲ့ပါဘူး။

နားကိုက္တာဟာ ကေလး-လူၾကီး အျဖစ္မ်ားတယ္။ ကိုက္တယ္-နာတယ္ဆိုတာ Inflammation (အင္ဖလေမးရွင္း) ေခၚတဲ့ ေရာင္ရမ္း ျဖစ္စဥ္ရွိလာလို႔ပါ။ နားဆိုေတာ့ External auditory canal နားအျပင္ဆံုးျပြန္၊ Tympanic membrane နားစည္ နဲ႔ Middle ear နားအလည္ပိုင္းေတြမွာ ျဖစ္တယ္။ Tympanic membrane (Eardrum) နားစည္ေရာင္တာကို Myringitis လို႔ ေဆးစာနဲ႔ ေခၚတယ္။
- Otitis externa နားအျပင္ဆံုးမွာ နာတာကို ေခၚတယ္။ အေရျပားေရာင္သလိုသေဘာပါဘဲ။ ေရကူးသူေတြမွာ ျဖစ္တတ္လို႔ Swimmer's ear လို႔ ေခၚေသးတယ္။
- Middle ear နားအလည္ပိုင္း နဲ႔ Eardrum နားစည္ ေရာင္တာကို Otitis media ေခၚတယ္။
- Otitis externa အျပင္ပိုင္းေရာင္တာက Trapped moisture ေရခ်ိဳးရင္း၊ ေရကူးရင္း ေရေငြ႔ ပိတ္မိေနတာနဲ႔ Minor injury နဖါကေလာ္လိုကေန သာမန္ကာရွန္ကာ ခိုက္မိရာကေန ျဖစ္တာမ်ားတယ္။ တဆင့္တက္ျပီး Bacteria ဗက္တီးရီးယားေတြ ေပါက္ပြါးလာႏိုင္တယ္။ Fungus မိႈ (ဖန္းဂတ္စ္) ကေနျဖစ္တာ ရွားတယ္။
- Otitis media နားအလည္ပိုင္း ေရာင္တာကေတာ့ Virus ဗိုင္းရပ္စ္ Bacteria ဗက္တီးရီးယား ေတြကေန ျဖစ္ေစတယ္။ အေအးမိတာ၊ အသက္ရွဴလမ္း အထက္ပိုင္းေရာင္တာေတြကေန ဆက္ျဖစ္တတ္တယ္။ ျဖစ္ရင္ အထဲမွာရွိေနတဲ့ Eustachian tube နားအတြင္းျပြန္ ပိတ္ျပီး နားအလည္ပိုင္းကေန ပံုမွန္အရည္စီးသြားတာကို ပိတ္ပင္လိမ့္မယ္။ Allergies (အလာဂ်ီ)၊ မီးခိုး-ေဆးလိပ္ခိုးေငြ႔၊ ကေလးကို ပက္လက္ထားျပီး ႏို႔ဗူးတိုက္တာ၊ နားေရာင္တာ ျဖစ္ေလ့ရွိတဲ့ မိသားစုဆိုတာလဲ ေတြ႔တတ္တယ္။
- Myringitis နားစည္ေရာင္တာက (အင္ဖက္ရွင္) ဝင္တာနဲ႔ ထိခိုက္မိတာေတြကေန ျဖစ္တယ္။ ျဖစ္လာရင္ နာမယ္၊ ေရာင္မယ္၊ နီေနမယ္။

၁။ Otitis externa နားအျပင္ေရာင္ျခင္း
Earache နာတာ-ကိုက္တာက တေျဖးေျဖးဆိုးလာမယ္။ Pain နာတာထက္ Itch ကိုက္တယ္ ဆိုတာကို ပိုေျပာလိမ့္မယ္။ Ear helix နားရြက္ကို ကိုင္ဆြဲရင္ ပိုသိသာတယ္။
Hearing loss နားေကာင္းေကာင္း မၾကားရဘူး။
Ringing or buzzing sounds in the ear နားထဲမွာ ဆူညံသံေတြၾကားေနရမယ္။
Blocked or full sensation in the ear နားပိတ္ေနတယ္ဆိုတာကို ခံစားျပီး သိေနတယ္။
Swelling of the ear နားကလဲ ေရာင္ေနမယ္။
Thick drainage from the ear canal and helix နားထဲကေန ခပ္ျပစ္ျပစ္အရည္ေတြ ဆင္းမယ္။

၂။ Otitis Media နားအလည္ပိုင္းေရာင္ျခင္း
Pain in the ear နာတာကို အဓိကေျပာမယ္။
Hearing loss နားေကာင္းေကာင္း မၾကားရဘူး။
Ringing or buzzing sounds in the ear နားထဲမွာ ဆူညံသံေတြ ၾကားေနရမယ္။
Full or plugged sensation in the ear နား ျပည့္-ပိတ္ေနတာကို ခံစားျပီး သိေနတယ္။
Fever ကိုယ္ပူ (ဖ်ား) ႏိုင္တယ္။
Eardrum ruptures နားစည္ေပါက္သြားရင္ အထဲက Infected fluid မန္းရည္လိုဟာေတြ ထြက္က်လာမယ္။
Vomiting အန္တာ၊ Diarrhea ဝမ္းပ်က္တာ၊ Irritability အေနရအထိုင္ရခက္တာ၊ Poor feeding ကေလးဆိုရင္အစားပ်က္မယ္။ Poor sleeping အအိပ္ပ်က္မယ္။
Pain control နာတာသက္သာေဆး၊ Good hydration ေရမနည္းေအာင္ ေသာက္ေပးတာ နဲ႔ Humidity ေရေငြ႔ဓါတ္ ေကာင္းေစတာေတြကေန သူ႔ဖါသာ သက္သာသြားႏိုင္တယ္။
Otoscope နားၾကည့္ကရိယာနဲ႔ ၾကည့္ရင္ Ear canal နားအျပင္ျပြန္ဟာ Swollen and inflamed ေရာင္-ေဖါင္းေနတာကို ျမင္ရမယ္။ Thick drainage ခပ္ျပစ္ျပစ္ အရည္ထြက္ေနတာလဲ ရွိႏိုင္တယ္။

၃။ Bullous Myringitis နားစည္ေရာင္ျခင္း
Pain in the ear နားနာ-ကိုက္မယ္။ အေတာ္နာတယ္။ ေပါက္ထြက္သြားရင္ နာတာေလွ်ာ့မယ္။
Fever ကိုယ္ပူ (ဖ်ား) ႏိုင္တယ္။
Hearing loss နားေကာင္းေကာင္းမၾကားရဘူး။
Bloody drainage from the ear canal နားထဲကေန ေသြးယိုထြက္ႏိုင္တယ္။
Bullous myringitis နားစည္ေရာင္ေနတာကို Otoscope နဲ႔ၾကည့္ရင္ Eardrum ေရာင္ေနတာ၊ Fluid blisters အရည္နဲ႔ အပူဖူးလိုဟာေတြ ျမင္ရမယ္။

Otitis media နားအလည္ပိုင္းေရာင္တာကို Otoscope ကရိယာနဲ႔ ၾကည့္ေပမဲ့ မျမင္ႏိုင္ဘူး။ Eardrum အေျခအေနကိုေတာ့ ျမင္ႏိုင္တယ္။ ေရာဂါအစပိုင္းမွာ Serous otitis media အရည္ၾကည့္ေတြ စုေအာင္းေနမယ္။ နားစည္ေနာက္မွာ Air and fluid bubbles ေလဘူေဘာင္းေလးေတြကိုပါ ျမင္ႏိုင္တယ္။ အတြင္းဖိအား မ်ားလာရင္ ကရိယာကေန ေလနဲ႔ ကစားၾကည့္တဲ့အခါ Eardrum မေရြ႕ႏိုင္တာ သိရမယ္။ Eardrum က နီရဲ-ေရာင္ေနရင္ Acute otitis media ခ်က္ခ်င္း ျဖစ္လာတဲ့ နားအလည္ပိုင္းေရာင္ျခင္းလို႔ ေရာဂါနာမည္တပ္မယ္။

Earache Treatment ဘယ္လိုကုသမလဲ
နားကိုက္ရင္ Self-Care at Home အိမ္မွာတင္လုပ္လို႔ရတာလဲရွိတယ္။ (အသဲမေကာင္းသူကလြဲရင္) Acetaminophen (ပါရာစီတေမာ) နဲ႔ (ေက်ာက္ကပ္မေကာင္းသူေတြနဲ႔ ေသြးက်ဲေဆးေသာက္ေနသူေတြကလြဲရင္) Ibuprofen အနာ-အကိုက္သက္သာေဆးတခုခုသံုးပါ။ နာတာသက္သာေအာင္ Warm compress နားကို အပူကပ္ေပးႏိုင္တယ္။

Otitis externa နားအျပင္ေရာင္ျခင္းအတြက္ Eardrops နားထည့္ေဆးကို ၇-၁ဝ ရက္ထည့္ပါ။ နားထည့္ေဆးထဲမွာ Antibiotic ပါတာက ပိုးကိုေသေစမယ္။ Steroid (စတီရြိဳက္) ပါတာက အေရာင္က်ေစမယ္။
တခါတေလ Oral antibiotic ပဋိဇီဝေဆး ပါးစပ္က ေသာက္ဘို႔ လိုႏိုင္တယ္။ ဒီအဆင့္မွာ မသက္သာေသးရင္ Otolaryngologist အထူးကု ဆရာဝန္ဆီ သြားပါ။

Otitis Media နားအတြင္းေရာင္ျခင္းအတြက္ တခ်ိဳ႕က ၂-၃ ရက္အတြင္း သက္သာမယ္။ လိုမယ္ထင္ရင္ Antibiotics ပဋိဇီဝေဆး ခ်က္ခ်င္းေပးမယ္။

Bullous Myringitis နားစည္ေရာင္ျခင္းအတြက္ Oral antibiotics ပိုးေသစားေဆး၊ Antibiotic ear drops ပဋိဇီဝ နားထည့္ေဆး နဲ႔ Pain medications အနာသက္သာေဆးေတြကိုဘဲ ေပးရမယ္။

သတိထားစရာေတြ -
ေရခ်ိဳး-ေရကူးျပီးရင္ နားကိုဂရုတစိုက္ ေျခာက္ေသြ႔ေပးပါ။ ေရကူးရင္ နားထဲ Earplugs နဲ႔ ပိတ္တားပါ။
နားဖါရွင္းတာကို ေတြ႔ရာပစၥည္း မသံုးပါနဲ႔။
Hair drier ဆံပင္ေျခာက္ ကရိယာကို အနိမ့္ဆံုးမွာ ထားသံုးပါ။ နားေနရာနဲ႔ ၁ ေပအကြာမွာထားပါ။

• Ear infections (1) နားပိုးဝင္ျခင္း (၁) http://dts-medicaleducation.blogspot.com/2011/04/ear-infection.html
• Ear Infections (2) နားပိုးဝင္ျခင္း (၂) http://dts-medicaleducation.blogspot.in/2012/06/ear-infections.html
• Earache နားကိုက္ရင္ http://dts-medicaleducation.blogspot.com/2011/11/earache.html

Dr. တင့္ေဆြ
၂၂-၈-၂ဝ၁၁

ESL အဂၤလိပ္စာ

ေက်ာင္းစဖြင္ျပီလို႔ေရးေတာ့ ေမးပါတယ္။ ဘာသင္တဲ့ေက်ာင္းလဲ ဆရာတဲ့။  ေက်ာင္းအေၾကာင္း နည္းနည္း နည္းနည္း ေရးထားျပီး။ တေယာက္က ေမးဖူးတယ္။ အခုမွ...