က်န္းမာေရးနဲ႔ေဆးပညာ ေမးလိုတာရွိပါက

ဒီဘေလာ့ခ္ထဲကစာေတြကို တျခားေနရာမွာ ကြ်န္ေတာ့္ခြင့္ျပဳခ်က္မပါဘဲ ကူးယူျပီး မတင္ဘို႔ စည္းကမ္း သတ္မွတ္ထားပါတယ္။

က်န္းမာေရး နဲ႔ ေဆးပညာ ေမးလိုတာရွိပါက
• ျဖစ္တဲ့သူရဲ႕ အသက္၊ က်ား-မ ေျပာပါ။ ေရာဂါလကၡဏာ ၁-၂-၃။ တခုတိုင္းက ဘယ္ေလာက္ ၾကာျပီ။
• လိုအပ္ရင္ က်န္းမာေရးရာဇဝင္၊ ဓါတ္မွန္၊ (အာလ္ထြာေဆာင္း)၊ ေဆးစစ္ခ်က္၊ လိုအပ္ရင္ အိမ္ေထာင္၊ ကေလး၊ ရွိ-မရွိ။ ေနတဲ့တိုင္းျပည္၊ ျမိဳ႕ထည့္ေရးပါ။ လူနာမည္၊ ေနရပ္လိပ္စာအတိအက် ကိစၥမရွိပါ။
• ေဆးနာမည္ေရးရင္ Trade name ကုမၸဏီကေပးတဲ့နာမည္သာမက Generic name ေဆးနာမည္ ထည့္ေရးပါ။
• ေဆးစာ၊ ေဆးစစ္ခ်က္၊ ေဝဒနာေတြကို စကန္လုပ္ျပီးျဖစ္ျဖစ္၊ ဓါတ္ပံုရိုက္လို႔ျဖစ္ျဖစ္ ပို႔ႏိုင္ပါတယ္။ ဓါတ္ပံုကို ခြင့္မယူဘဲ အသံုးမခ်ပါ။
• အိမ္ေထာင္ေရးနဲ႔ လိင္ပိုင္းဆိုင္ရာေမးခြန္းေတြကို Facebook ကေန မေမးပါနဲ႔ မေျဖပါ။ တိုက္ရိုက္သာေမးပါ။
• အီးေမးလ္ အခက္အခဲရွိလို႔ Facebook message မွာျဖစ္ျဖစ္ Chat box မွာျဖစ္ျဖစ္ေရးရင္လဲ အားသလား၊ ေမးလို႔ရလား ေရးမေနဘဲ၊ တခါတည္း ေမးခြန္းသာေရးလိုက္ပါ။
• Facebook Comment ကေနေမးတာ-ေျဖတာ အဆင္မေျပပါ။
စာရွည္ေရးမရပါ။ သူမ်ားေတြကို အေႏွာင့္အယွက္ျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္။
• နာမ္စားသံုးတာမွာ ကိုယ္ကိုယ္ကို ‘သား’၊ ‘သမီး’ လို႔ သံုးရင္ ေမးတဲ့သူရဲ႕ သားသမီးလား ထင္မွတ္မွားႏိုင္တာသတိျပဳပါ။
• SMS အေရးအသားမ်ိဳးကို မဖတ္ပါ။ ျမန္မာစကားကို အဂၤလိပ္စာလံုးနဲ႔ေရးတာကို မဖတ္ပါ။
• ဘေလာ့ခ္ နဲ႔ ေဖ့စ္ဘြတ္မွာ အေမး-အေျဖေတြကိုသံုးတဲ့အခါ ေမးတဲ့သူရဲ႕ ကိုယ္ေရး အခ်က္အလက္ေတြ မပါေစရပါ။
• ဖုန္းဆက္ျပီးေမးရင္ Time zone မတူတာေရာ၊ အသံထြက္ လြဲႏိုင္တာေရာေၾကာင့္ အဆင္မေျပပါ။ ကြ်န္ေတာ့္မွာ Viber မရွိပါ။ ေဖ့စ္ဘြတ္ ဖုန္း-ဗီဒီယို အဆင္မေျပပါ။ Skype ကိုေတာ့ ႏိုင္ငံေရးနဲ႔ မိသားစုအတြက္သာသံုးပါတယ္။
drswe01@gmail.com ကို (အီးေမးလ္) ပို႔ပါ။

(ဘေလာ့ခ္) ေတြထဲ ဝင္ဖတ္ဘို႔ အၾကံျပဳပါတယ္။
- http://dts-medicaleducation.blogspot.in/ ေဆးပညာစာမ်ား
- http://yamuna-online-clinic.blogspot.in ယမုန္နာ ေဆးခန္း
- http://my-sayawun-life.blogspot.in/ ဆရာဝန္ဘဝ အမွတ္ရတာေတြ
- http://dts-political-page.blogspot.in/ ႏိုင္ငံေရး စာမ်က္ႏွာ
- http://www.facebook.com/pages/Dr-Tint-Swe/490031307758025?skip_nax_wizard=true ေဖ့စ္ဘြတ္
- https://tintswe.wordpress.com/ Dr. Tint Swe ေဒါက္တာတင့္ေဆြ ေဆးပညာစာမ်ား

Sunday, April 27, 2014

Heat stroke အပူဒဏ္ ဘယ္လိုခံမလဲ

ရာသီဥတုပူလြန္းလို႔ လူေတြကိုဒုကၡေပးတာဟာ က်န္းမာေရး အေရးေပၚတခုျဖစ္တယ္။ ေနပူလို႔ျဖစ္တာကို Sunstroke လို႔လဲ ေခၚတယ္။ အရပ္ေခၚအပူရွပ္ဆိုတာနဲ႔ မတူပါ။ အပူဒဏ္ကေန လူကိုေသေစႏိုင္တယ္။ အသက္ၾကီးသူေတြက ပိုမခံႏိုင္ၾကေပမဲ့ အရြယ္ေကာင္းေတြကိုလဲ ျဖစ္ေစႏိုင္တယ္။

Heat cramps အပူမိလို႔ၾကြက္သားေတြနာတာ တက္တာ၊ Heat syncope (Fainting) သတိလက္လြတ္ျဖစ္တာ္၊ Heat exhaustion အပူေၾကာင့္ကုန္ခမ္းသြားတာေတြက ဆိုးတဲ့လကၡဏာေတြမဟုတ္ေသးပါ။ ဒီလိုျဖစ္တာက အပူနဲ႔မဆိုင္ဘဲလဲ ျဖစ္တတ္တယ္။

အပူခ်ိန္ျမင့္ေနတာနဲ႔ အခ်ိန္ၾကာထိေတြ႔မိမွသာ ဆိုးတာေတြျဖစ္တယ္။ အပူဒဏ္နဲ႔အတူ ေရ + ဓါတ္ဆား ခမ္းေျခာက္တာ တြဲလာျပီဆိုရင္ ဆိုးျပီ။ ဒီကေနတဆင့္ ကိုယ္ခႏၶာကို အပူခ်ိန္ထိန္းတဲ့နစ္ကိုထိခိုက္ပ်က္စီးေစႏိုင္တယ္။ ေဆးပညာ အဓိပၸါယ္ ဖြင့္ဆိုခ်က္အရ ကိုယ္အပူခ်ိန္ ၁ဝ၅ ဒီဂရီ ဖါရင္ဟုိက္ထက္ေက်ာ္တာကိုေခၚတယ္။ အဲဒီအခ်ိန္မွာ ဗဟိုအာရံုေၾကာစနစ္ကို ထိခိုက္လာမယ္။

ဘာေတြခံစားရမလဲ -
• Nausea and vomiting ပ်ိဳ႕-အန္ခ်င္၊
• Fainting သတိလစ္ခ်င္လာတာက ပဌမလကၡဏာျဖစ္တတ္တယ္။
• Throbbing headache ေခါင္းထိုးကိုက္၊
• Dizziness and light-headedness ေခါင္းမူး၊ ေခါင္းထဲေပါ့ေန၊
• Lack of sweating despite the heat ပူေပမဲ့ေခြ်းမထြက္၊
• Red, hot, and dry skin အေရျပာေတြနီရဲေန၊
• Muscle weakness or cramps ၾကြက္သားအားနည္း၊ ၾကြက္တက္၊
• Rapid heartbeat ႏွလံုးခုန္ျမန္၊
• Rapid, shallow breathing အသက္ရွဴတိမ္ျပီးျမန္၊
• Behavioral changes အမူအယာေျပာင္း၊ ဥပမာ confusion စိတ္ရႈတ္ေထြး၊ disorientation ေရာက္ေနတဲ့ေနရာမသိ၊ or staggering လုပ္တာကိုင္တာေျဖးေႏွး၊
• Seizures တက္၊
• Loss of consciousness or coma သတိလက္လြတ္ျဖစ္မယ္။ First Aid for Heat Stroke ေရွးဦးသူနာျပဳစုျခင္း
• အေရးေပၚျဖစ္လာရင္ ေဆးရံု၊ ၾကက္ေျခနီ အကူအညီေတာင္းပါ။
• အကူအညီမလာမီမွာ ေအးတဲ့ေနရာ (အရိပ္ရွိရာ၊ ေလေအးစက္ရွိရာ) ကိုုေရြ႕ထားပါ။ အဝတ္အစားေတြ ဖယ္ရွားေပးပါ။ Dehumidifying air conditioning ေလေအးနည္းသံုးပါ။
• လူနာကိုလွဲေနေစပါ။ ေျခရင္းျမွင့္ေပးထားပါ။
• ကိုယ္အပူခ်ိန္တိုင္းပါ။ ၁ဝ၅ ကေန ၁ဝ၁-၁ဝ၂ အထိေရာက္ေအာင္ ေအးေစတဲ့နည္းေတြသံုးပါ။ ေရေအးဝတ္တိုက္ပါ၊ ခ်ိဳင္း၊ ေပါင္ျခံ၊ ေနာက္ေက်ာေနရာေတြမွာ ေရခဲတင္ပါ။ ေရေလာင္းပါ။ ေရခ်ိဳးပါ။ ေရခ်ိဳးစည္ထဲထားပါ။ ပန္ကာဖြင့္ေပးပါ၊ ယပ္ခပ္ေပးပါ။
• သက္သာလာျပီးေနာက္မွာလဲ အပူဒဏမခံရေအာင္ ဆက္ေရွာင္ရွားေနပါ။ ျပင္းထံတဲ့အားကစား၊ ကိုယ္လက္ေလ့က်င့္ခန္း ေရွာင္ထားပါ။
• ေရေအးတဘက္နဲ႔ပတ္ေပးထားနည္း မသင့္ပါ။
• ေရခ်ိဳးစည္ပိုင္းမွာ အသင့္အတင့္ေအးတဲ့ေရသာသံုးပါ။ သတိလစ္ေနသူကို အဲလိုမလုပ္ပါနဲ႔။ တျခားေရြးစရာမရွိရင္ ေခါင္းကို ေရထဲမနစ္ဘို႔သတိထားလုပ္ပါ။
• ေရေအးေသာက္ေစပါ။ ORS ဓါတ္ဆားရည္ေသာက္ေစပါ။ လိုလာရင္ ေသြးေၾကာထဲ RL drip ေဆးသြင္းပါ။
• အသက္ရွဴ-ႏွလံုးခုန္ မေကာင္းေတာ့ရင္ CPR လုပ္ဘို႔ျပင္ဆင္ထားပါ။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၂၆-၄-၂ဝ၁၄