က်န္းမာေရးနဲ႔ေဆးပညာ ေမးလိုတာရွိပါက

ဒီဘေလာ့ခ္ထဲကစာေတြကို တျခားေနရာမွာ ကြ်န္ေတာ့္ခြင့္ျပဳခ်က္မပါဘဲ ကူးယူျပီး မတင္ဘို႔ စည္းကမ္း သတ္မွတ္ထားပါတယ္။

က်န္းမာေရး နဲ႔ ေဆးပညာ ေမးလိုတာရွိပါက
• ျဖစ္တဲ့သူရဲ႕ အသက္၊ က်ား-မ ေျပာပါ။ ေရာဂါလကၡဏာ ၁-၂-၃။ တခုတိုင္းက ဘယ္ေလာက္ ၾကာျပီ။
• လိုအပ္ရင္ က်န္းမာေရးရာဇဝင္၊ ဓါတ္မွန္၊ (အာလ္ထြာေဆာင္း)၊ ေဆးစစ္ခ်က္၊ လိုအပ္ရင္ အိမ္ေထာင္၊ ကေလး၊ ရွိ-မရွိ။ ေနတဲ့တိုင္းျပည္၊ ျမိဳ႕ထည့္ေရးပါ။ လူနာမည္၊ ေနရပ္လိပ္စာအတိအက် ကိစၥမရွိပါ။
• ေဆးနာမည္ေရးရင္ Trade name ကုမၸဏီကေပးတဲ့နာမည္သာမက Generic name ေဆးနာမည္ ထည့္ေရးပါ။
• ေဆးစာ၊ ေဆးစစ္ခ်က္၊ ေဝဒနာေတြကို စကန္လုပ္ျပီးျဖစ္ျဖစ္၊ ဓါတ္ပံုရိုက္လို႔ျဖစ္ျဖစ္ ပို႔ႏိုင္ပါတယ္။ ဓါတ္ပံုကို ခြင့္မယူဘဲ အသံုးမခ်ပါ။
• အိမ္ေထာင္ေရးနဲ႔ လိင္ပိုင္းဆိုင္ရာေမးခြန္းေတြကို Facebook ကေန မေမးပါနဲ႔ မေျဖပါ။ တိုက္ရိုက္သာေမးပါ။
• အီးေမးလ္ အခက္အခဲရွိလို႔ Facebook message မွာျဖစ္ျဖစ္ Chat box မွာျဖစ္ျဖစ္ေရးရင္လဲ အားသလား၊ ေမးလို႔ရလား ေရးမေနဘဲ၊ တခါတည္း ေမးခြန္းသာေရးလိုက္ပါ။
• Facebook Comment ကေနေမးတာ-ေျဖတာ အဆင္မေျပပါ။
စာရွည္ေရးမရပါ။ သူမ်ားေတြကို အေႏွာင့္အယွက္ျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္။
• နာမ္စားသံုးတာမွာ ကိုယ္ကိုယ္ကို ‘သား’၊ ‘သမီး’ လို႔ သံုးရင္ ေမးတဲ့သူရဲ႕ သားသမီးလား ထင္မွတ္မွားႏိုင္တာသတိျပဳပါ။
• SMS အေရးအသားမ်ိဳးကို မဖတ္ပါ။ ျမန္မာစကားကို အဂၤလိပ္စာလံုးနဲ႔ေရးတာကို မဖတ္ပါ။
• ဘေလာ့ခ္ နဲ႔ ေဖ့စ္ဘြတ္မွာ အေမး-အေျဖေတြကိုသံုးတဲ့အခါ ေမးတဲ့သူရဲ႕ ကိုယ္ေရး အခ်က္အလက္ေတြ မပါေစရပါ။
• ဖုန္းဆက္ျပီးေမးရင္ Time zone မတူတာေရာ၊ အသံထြက္ လြဲႏိုင္တာေရာေၾကာင့္ အဆင္မေျပပါ။ ကြ်န္ေတာ့္မွာ Viber မရွိပါ။ ေဖ့စ္ဘြတ္ ဖုန္း-ဗီဒီယို အဆင္မေျပပါ။ Skype ကိုေတာ့ ႏိုင္ငံေရးနဲ႔ မိသားစုအတြက္သာသံုးပါတယ္။
drswe01@gmail.com ကို (အီးေမးလ္) ပို႔ပါ။

(ဘေလာ့ခ္) ေတြထဲ ဝင္ဖတ္ဘို႔ အၾကံျပဳပါတယ္။
- http://dts-medicaleducation.blogspot.in/ ေဆးပညာစာမ်ား
- http://yamuna-online-clinic.blogspot.in ယမုန္နာ ေဆးခန္း
- http://my-sayawun-life.blogspot.in/ ဆရာဝန္ဘဝ အမွတ္ရတာေတြ
- http://dts-political-page.blogspot.in/ ႏိုင္ငံေရး စာမ်က္ႏွာ
- http://www.facebook.com/pages/Dr-Tint-Swe/490031307758025?skip_nax_wizard=true ေဖ့စ္ဘြတ္
- https://tintswe.wordpress.com/ Dr. Tint Swe ေဒါက္တာတင့္ေဆြ ေဆးပညာစာမ်ား

Thursday, April 17, 2014

Lab-grown Liver အသဲကို ဓါတ္ခြဲခန္းမွာေမြးယူဘုိ႔ ၾကိဳးစားေနတယ္

အိႏၵိယႏိုင္ငံ နယူးေဒလီမွာ အသဲအစားထိုးဘုိ႔ တေယာက္ ေရာက္ေနတယ္။ အသဲအစားထိုးျပီးသားတေယာက္လဲ ထပ္ျပဘို႔ ေရာက္လာတယ္။ ေက်ာက္ကပ္အစားထိုးဘို႔ တေယာက္က ေရာက္ေတာ့မယ္။ ဒီလူနာေတြက ကိုယ္နဲ႔ ရင္းႏွီးသူေတြသာျဖစ္ျပီး၊ မသိဘဲေရာက္ေနသူေတြ၊ လာအံုးမဲ့သူေတြလဲ မနည္းမေနာရွိမယ္။

ကေန႔ထုတ္ သတင္းစာမွာ ေဒလီ ဆရာဝန္ေတြကေန အသဲကို ဓါတ္ခြဲခန္းထဲမွာ ေမြးယူဘို႔ ၾကိဳးစားေေနတဲ့အေၾကာင္း သတင္းေဆာင္းပါး ပါတယ္။ ေက်ာက္ကပ္ မေကာင္းလို႔ ေက်ာက္ကပ္ကို စက္နဲ႔စစ္ရတာကို လူအေတာ္မ်ားမ်ား ၾကားဘူးပါမယ္။ အလားတူ အသဲကိုလဲ စစ္ေပးတာလုပ္ႏိုင္ပါတယ္ဆိုတဲ့အခ်က္နဲ႔ အစခ်ီပါတယ္။ ေက်ာက္ကပ္ကေန အဆိပ္အေတာက္ေတြကို ကိုယ္ထဲကေန ဖယ္ရွင္းေပးသလိုဘဲ အသဲကလဲ အဆိပ္အေတာက္ေတြကို ေခ်ဖ်က္ေပးေနပါတယ္။

ေရာဂါတခုခုေၾကာင့္ ေက်ာက္ကပ္က သူ႔အလုပ္ကိုသူ ႏိုင္ေအာင္မလုပ္ႏိုင္ေတာ့ရင္ အသက္ဆက္ရွင္ဘို႔ ခက္ခဲလာမယ္။ ဒါေၾကာင့္ Renal Dyalysis ေက်ာက္ကပ္စစ္ေပးရင္ အသက္ဆက္ႏိုင္တယ္။ အလားတူ Liver dialysis အသဲကိုလဲ စစ္တာ လုပ္ေပးႏိုင္တယ္။ ဒီလို စက္-ေဆး အကူအညီနဲ႔ စစ္ေပးတာဟာ ယာယီသေဘာသာျဖစ္ျပီး Renal transplant ေက်ာက္ကပ္ျဖစ္ျဖစ္ Liver transplant အသဲျဖစ္ျဖစ္ အစားထိုးဘို႔လုပ္မွသာ အသက္ပိုရွည္ႏိုင္တယ္။ ေက်ာက္ကပ္လွဴမဲ့ Kudney Donor အလွဴရွင္နဲ႔ Liver donor အသဲလွဴမဲ့ အလွဴရွင္ေတြက လိုသေလာက္မရႏိုင္တာက အခက္အခဲၾကီး ျဖစ္ပါတယ္။

ကြ်န္ေတာ္ အခုေလးတင္ ေရးတင္လိုက္တဲ့ ‘သၾကၤန္ (လူမႈေရး) စာ’ စာထဲကလို ျမန္မာျပည္မွာ ေစတနာ ေပါၾကြယ္သူ မရွားပါ။ အသဲအစားထိုးျပီး လူနာက ျပန္ေျပာပါတယ္။ သူ႔ခင္ပြန္းကို အသဲအစားထိုးဘို႔ လွဴမဲ့သူရွာတံုးက ေဖ့စ္ဘြတ္ကို သံုးခဲ့တယ္တဲ့ နာရီပိုင္းအတြင္း ေစတနာနဲ႔ လွဴပါမယ္ဆိုသူေတြ ေရာက္လာပါသတဲ့။ ဆက္စပ္လို႔ ထပ္ေျပာပါအံုးမယ္။ ဒီလူနာက တသက္လံုးမွတ္သားလာခဲ့တဲ့၊ မွတ္ပံုတင္ထဲမွာလဲ ေရးမွတ္ထားတဲ့၊ ေသြးအုပ္စု (ဘီ) ဟာ မွားေနျပီး (အို) သာျဖစ္တာကို ေဒလီေရာက္မွ သိရပါေတာ့တယ္။ ဒါေၾကာင့္ လူအမွား၊ စက္အမွားဆိုတာရွိတတ္ေၾကာင္း စာတပုဒ္ ေရးလိုက္ပါေသးတယ္။

ေက်ာက္ကပ္စစ္ေပးတာလုပ္တာမွာ အားနည္းခ်က္ (လိုအပ္ခ်က္) ေတြရွိတာကို စာတပုဒ္ေရးထားပါတယ္။ အသဲစစ္ေပးနည္းမွာလဲ လိုအပ္ခ်က္ေတြ ရွိတယ္။ အသဲကေန လုပ္ေပးတဲ့အလုပ္ေတြက အမ်ားၾကီးဘဲ။ ေသြးခဲစနစ္အတြက္ လိုတဲ့ဓါတ္ပစၥည္းေတြ ထုတ္လုပ္ေပးတယ္။ စားသမွ်၊ ေသာက္သမွ်ထဲက ကိုယ္နဲ႔မသင့္တဲ့ အဆိပ္လို ဓါတ္ေတြကို ဓါတ္ပ်ယ္ေအာင္လုပ္ေပးမယ္။ ေသြးထဲမွာသၾကားဓါတ္ကို မွ်ေျခညီေနေအာင္ ထိန္းညွိေပးတယ္။ (ကိုလက္စေထာ) ကို ေခ်ဖ်က္ဘို႔လိုအပ္တဲ့ Bile acids (ဘိုင္းအက္စစ္) သည္းေျခရည္ထုတ္လုပ္ေပးတယ္။

လက္ရွိသံုးေနတဲ့ အသဲစစ္ေပးနည္းထက္ေကာင္းတာကို ရွာေနၾကတယ္။ အသဲကို ဓါတ္ခြဲခန္းထဲ ေမြးယူနည္းကို တျခားႏိုင္ငံေတြမွာလဲ ၾကိဳးစားပမ္းစား ရွာေနၾကတယ္။ ခုထိေတာ့ အလားအလား မေတြ႔ရေသးပါ။ ဒါေၾကာင့္ အသဲအစားထိုးနည္းကိုသာ အားကိုးေနၾကရတံုးဘဲ ဒါေပမဲ့ အခက္အခဲက အသဲအလွဴရွင္နဲ႔ ေငြကုန္ေၾကးက် မ်ားတာဘဲ။

အိႏၵိယႏိုင္ငံမွာ တႏွစ္မယ္ လူေပါင္းတစ္သိန္း အသဲအလုပ္မလုပ္ႏိုင္တာနဲ႔ ေသဆံုးၾကရတယ္။ Liver Transplant အသဲအစားထိုးႏိုင္လို႔ လူ ၁၂ဝဝ ေလာက္ကိုေတာ့ ကယ္ႏိုင္တယ္။ ျမန္မာျပည္ကကိန္းဂဏန္းလဲ နည္းမွာမဟုတ္ပါ။

အသဲဘာေၾကာင့္လဲရသလဲ
• ကေလးေတြမွာဆုိရင္ ေမြးရာပါ Biliary atresia သည္းေျခလမ္းပိတ္ေနတဲ့ေရာဂါ။
• လူၾကီးေတြမွာဆိုရင္ အမ်ားဆံုးက Cirrhosis အသဲေျခာက္ေရာဂါ။ အသဲေျခာက္ေရာဂါကိုျဖစ္ေစႏိုင္တာေတြက နာတာရွည္ Hepatitis B or Hepatitis C ဘီပိုးနဲ႔ စီပိုး အသဲေရာင္ေရာဂါေတြျဖစ္ၾကတယ္။ ေနာက္တမ်ိဳးက အရက္နာ Alcoholic liver disease ျဖစ္တယ္။
• တျခားအေၾကာင္းခံေရာဂါေတြလဲရွိေသးတယ္။ Autoimmune hepatitis (ေအာ္တိုအင္ျမဴး) အသဲေရာင္ေရာဂါ၊ Hepatic vein thrombosis အသဲသြားေသြးျပန္ေၾကာပိတ္ေရာဂါ၊ Liver damage from poisoning or medications ေဆး-အဆိပ္ေတြကေန အသဲပ်က္စီးတာ၊ Primary biliary cirrhosis or primary sclerosing cholangitis ပင္မအစျဖစ္ အသဲေျခာက္ေရာဂါ၊ Metabolic disorders of copper or iron ေၾကးနီဓါတ္နဲ႔ သံဓါတ္ေရာဂါ။

အသဲေကာင္းေနေအာင္ ေနဘို႔သာ အေရးၾကီးဆံုးျဖစ္တယ္။ အရက္ျဖတ္ပါ၊ ဘီပိုး၊ စီပိုး ကူးႏိုင္တာမွန္သမွ်ကို ေရွာင္ပါ။ ေဆးစစ္ပါ၊ ပိုးေတြ႔ရင္ စနစ္တက် ေဆးကုပါ။ ၾကိဳတင္ကာကြယ္လို႔ မရႏိုင္တာေတြအတြက္ ကံတရားအားကိုးပါ။

Liver blood tests အသဲအေျခအေန သိခ်င္ရင္ ေသြးစစ္ပါ http://dts-medicaleducation.blogspot.com/2012/01/liver-blood-tests.html
Liver cancer early detection အသဲကင္ဆာ ေစာေစာဘယ္လိုသိႏိုင္သလဲ http://dts-medicaleducation.blogspot.in/2014/03/liver-cancer-early-detection.html
Liver diseases အသဲေရာဂါမ်ား http://dts-medicaleducation.blogspot.com/2011/12/liver-diseases.html
Liver Tonics အသဲအားေဆး http://dts-medicaleducation.blogspot.in/2014/03/liver-tonics.html
Liver Transplant Matching Criteria အသဲခ်င္း တူၾကရ့ဲလား http://dts-medicaleducation.blogspot.in/2013/07/liver-transplant-matching-criteria.html
Liver transplant အသဲအစားထိုးကုသျခင္း http://dts-medicaleducation.blogspot.in/2013/07/liver-transplant.html
Renal Dialysis ေက်ာက္ကပ္ေဆးျခင္း http://dts-medicaleducation.blogspot.in/2013/09/renal-dialysis.html

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၁၆-၄-၂ဝ၁၄