Wednesday, July 18, 2018

Pain နာတာကို ဘယ္လိုစာဖြဲ႔မလဲ

အဂၤလိပ္စာလံုးေလးေတြ မထည့္မျဖစ္ပါ။ ေဆာရီး။

၁။ ဆရာ မဂၤလာပါရွင့္ က်မအသက္၂၉နွစ္ပါ အပ်ိဳပါ က်မမွာ ခဏခဏဗိုက္အယ္လိုက္ အစားပ်က္လိုက္ တလွည့္စီျဖစ္ေနပါတယ္ရွင္ ေဆးခန္းျပတာလည္း အစာအိမ္လို႔ေျပာပါတယ္ လူလည္း တျဖည္းျဖည္းပိန္လာပါတယ္ရွင္ အစားလည္း အရင္ေလာက္မစားနိုင္ေတာ့ပါဘူးရွင္ျဖစ္ေနတာ၆နွစ္ေလာက္ရွိပါျပီ က်မ ဘာဆက္လုပ္ရမလဲ ေက်းဇူးျပဳ၍ေျဖျကားေပးပါဆရာ။

ရာသီ မသိ။ ဗိုက္ ဘယ္ေနရာ (ဘယ္-ညာ၊ အထက္-ေအာက္) နာ မသိ။ ဘယ္အခ်ိန္မ်ိဳးမွာနာ မသိ။ နာပံုနာနည္း မသိ။ ေဆးစစ္ခ်က္ မသိ။

၂။ ဆရာ ache နဲ႔ pain ဘယ္ဟာသံုးရမလဲဆရာ။ ခြဲထားတဲ့ဒဏ္ရာက ေအာင့္သလို ကိုက္သလိုဆိုရင္ အေမးမွားရင္ ခြင့္လႊတ္ပါ။

• Ache = A continuous or prolonged dull pain ဆက္တိုက္ထံုျပင္းျပင္းနာျခင္း
• Ache is persistent pain ဆက္တိုက္နာျခင္း
ေတာက္ေလွ်ာက္ကိုက္ခဲေနတယ္လို႔ေျပာရင္ သင့္မယ္ထင္ပါတယ္။ သြားကိုက္၊ ေခါင္းကိုက္၊ နားကိုက္။

• Pain = Physical suffering or discomfort ရုပ္ပိုင္းဆိုင္ရာခံစားရမႈ (သို႔) အေနရခက္ျခင္း
• Pain is a sensation characterized by physical discomfort ရုပ္ပိုင္းအေနရခက္ျခင္းေၾကာင့္ ခံစာရမႈ
ျမန္မာလို႔ အဓိပၸါယ္ဖြင့္ဆိုခ်က္နဲ႔ နည္းနည္းလြဲေပမယ့္ နာတာလို႔ပဲေျပာရမယ္ထင္ပါတယ္။ ကိုက္ခဲမႈတိုင္းက နာတာျဖစ္တယ္။ နာတိုင္းေတာ့ မကိုက္ခဲပါ။ နာတာကိုက္တာလို႔ေျပာလည္း မလြဲပါ။ Painkillers ေဆးေတြက အတူတူျဖစ္ပါတယ္။

Tenderness ဆိုတာကုိ ေဆးပညာမွာ မလြဲမေသြသံုးရတယ္။ ဖိႏွိပ္စမ္းရင္ နာလာတာမ်ိဳး။ သူ႔အလိုလို နာခ်င္မွ နာေနမယ္။ ဥပမာ အူအတက္ေရာင္ေနတာက အခ်ိန္ေလးနည္းနည္းရေတာ့ ေဘးကအူေတြ အူေျမွးေတြက လာကပ္တာေၾကာင့္ နာတာသက္သာလာခ်ိန္မွာ ဆရာဝန္က အူအတက္ေနရာတည့္တည့္မွာ လက္နဲ႔ဖိလိုက္ေတာ့ လူနာက နာလို႔ရွံဳ႕မဲ့ေအာင္နာတာမ်ိဳး။ ထိခိုက္ဒဏ္ရာ၊ အနာဆိုရင္ သည္အတိုင္းကို နာေနတာကို Pain လို႔ေခၚတယ္။ တခ်ိဳ႕ေရာဂါေတြမွာ Pain ေရာ Tenderness ပါရွိတယ္။ အစာအိမ္ေလနာဆိုရင္ ဆရာဝန္ကလက္နဲ႔ဖိတာနဲ႔ နာေနတာ သက္သာတာလည္းရွိတတ္တယ္။

Agony ဆိုတာ မခံမရပ္ႏိုင္ေအာင္နာမွာသံုးတယ္။ ဥပမာ ဆီးလမ္းေက်ာက္တည္ျခင္း။

Acute pain in abdomen ဗိုက္မွာခ်က္ခ်င္းျဖစ္၊ အတင္းနာတာကိုေခၚတယ္။ ခြဲစိတ္ပညာ အေရးေပၚ လကၡဏာတခု ျဖစ္တယ္။

Visceral pain ဆိုတာ အထဲအဂၤါေတြမွာ တခုခုျဖစ္လို႔နာတာ။ Vague, Dull, Nauseating ေနရာသဲသဲကြဲကြဲမသိ၊ ထံုျပင္းျပင္း၊ အန္ခ်င္သလိုနာတာ။ ဗိုက္အေပၚပိုင္းမွာရွိၾကတဲ့ အစာအိမ္၊ အူသိမ္အစပိုင္း၊ အသည္း၊ သရက္ရြက္ေတြမွာ ျဖစ္ရင္ ဗိုက္အေပၚပိုင္းမွာ နာတယ္။ အူသိမ္၊ အူအတက္နဲ႔ အူမၾကီးအစပိုင္းက ျဖစ္ရင္ ခ်က္တဝိႈက္မွာ နာတယ္။ အူမၾကီးနဲ႔ ဆီးလမ္းကျဖစ္ရင္ ဗိုက္ေအာက္ပိုင္းမွာ နာတယ္။ Autonomic nerve ဆိုတဲ့ အာရံုေၾကာေတြေၾကာင့္ျဖစ္တယ္။

Somatic pain ဆိုတာက Parietal peritoneum ဗိုက္အတြင္းအဖံုးအျပင္လႊာမွာ ပိုးဝင္ရင္ နာတာမ်ိဳးက စူးစူးရွရွ၊ ေနရာအတိအက် နာတယ္။ ဘာ့လို႔လဲဆိုေတာ့ Somatic nerves ဆိုတဲ့ ဆိုမက္တစ္အာရံုေၾကာေၾကာင့္ဘဲ။

Radiating pain ဆိုတာ တေနရာမွာ ေရာဂါျဖစ္ေနျပီး ဘာမွမဆိုင္တဲ့ေနရာမွာ သြားျပီးနာတာကို ေခၚတယ္။ အသဲေရာဂါ၊ သည္းေျခအိတ္ေရာဂါ၊ ႏွလံုးေရာဂါေတြကေန ပခံုးထိပ္မွာ လာနာတတ္တယ္။ အာရံုေၾကာေတြက ခါးရိုးမၾကီးထဲက Spinal cord မွာ လာဆံုေနၾကလို႔ဘဲ။ ညာပခံုးမွာ လာနာရင္ သည္းေျခေက်ာက္၊ ဘယ္ပခံုးလာနာရင္ ေဘလံုးကြဲတာ၊ ဒါမွမဟုတ္ သရက္ရြက္ေရာင္တာ ျဖစ္တတ္တယ္။ ဆီးလမ္းေက်ာက္တည္တာကေန ဆီးစပ္၊ က်ားအေစ့၊ ေမြးလမ္းေၾကာင္းအထိ နာလာတတ္တယ္။

စူးစူးရွရွနဲ႔ တခ်က္တခ်က္ အသက္ရွဴတန္႔သြားေအာင္ နာလိုက္ ရပ္လိုက္ျဖစ္တာဟာ သည္းေျခလမ္း ျပႆနာ။

ေအာင့္နာျပီး၊ အန္လာတာမ်ိဳးက အူပိတ္ေနတာ။

ရစ္ရစ္နာျပီး၊ မွန္မွန္ျဖစ္လာတာမ်ိဳးဆိုရင္ အူအတက္ေရာင္တာ၊ အူသိမ္ပိတ္ခါစ၊ အူေျမွးေသြးေၾကာပိတ္တာ။

စူးရွျပီး၊ ေတာက္ေလွ်ာက္နာတာဟာ လႈပ္ရွားေလဆိုးေလျဖစ္ရင္ Peritonitis ဝမ္းတြင္းေခါင္းေျမွးေရာင္တာ။

မီးခလုပ္ဖြင့္လိုက္ေတာ့ မီးလင္းသလို ျဗဳန္းစားႀကီး နာလာတာမ်ိဳးက အစာအိမ္ေပါက္တာ။ ေက်ာက္ကပ္ေက်ာက္တည္တာ၊ သားအိမ္ျပင္ပသေႏၶတည္ျပီးေပါက္တာ။

ဆုတ္ျဖဲခံရသလို နာတာမ်ိဳးက Dissecting Aneurysm ေသြးလႊတ္ေၾကာ ေဖါင္းကြဲတဲ့ ေရာဂါ။

အရင္ကလည္း နာဘူးသူဆိုရင္ ေလနာ၊ သည္းေျခေက်ာက္၊ Diverticulitis အူမၾကီးထဲကေရာင္တာ တခုခုျဖစ္ႏိုင္တယ္။

စမ္းၾကည့္ရတာနဲ႔ နာတာ မမွ်ေအာင္ နာတာမ်ိဳးဆိုရင္ Mesenteric ischemia အူအေျမွး ေသြးမေလွ်ာက္တာ။

ဗိုက္နာတာက ေလနာေၾကာင့္ဆိုရင္ Antacids ေဆးေသာက္လို႔သက္သာမယ္။ Peritonitis ဝမ္းဗိုက္အတြင္းမွာ အရာရာကိုဖံုးေပးးထားတဲ့ အလႊာေလးေရာင္တာဆိုရင္ အသာေလးလွဲေနလို႔ သက္သာတယ္။

ဗိုက္လဲနာတယ္၊ အန္မယ္၊ ဝမ္းလဲေလွ်ာတာမ်ိဳးက အစာလမ္းေရာင္တာ။ ဗိုက္နာတာ ၾကာျပီးမွ အန္လာမယ္၊ အူေတြလႈတ္ရွားသံ မၾကားရသူဟာ ရုတ္တရက္အူလမ္းပိတ္တာ။

နာတာမခံခ်င္သူေတြက ပံုမွန္ျဖစ္တယ္။ ဒါေပမယ့္ နာတာကို သာယာသူေတြရွိတယ္။ အနာခံမွအသာစံရမယ္ မဟုတ္ဘူး။ Sadism (Sadomasochism) ေခၚတဲ့ စိတ္ေျခအေနတမ်ိဳး ရွိသူေတြကေတာ့ အနာခံခ်င္ၾကသတဲ့။ အမွန္ကဘယ္ကနာနာ၊ နာတာမေကာင္းပါ။

1. Abdominal Pain ဗိုက္နာတယ္ဆိုတာ https://doctortintswe.blogspot.com/2016/06/abdominal-pain.html
2. Gastric Links အစာလမ္း လင့္မ်ာ https://doctortintswe.blogspot.com/2018/03/gastric-links.html

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၁၈-၇-၂ဝ၁၈

ESL အဂၤလိပ္စာ

ေက်ာင္းစဖြင္ျပီလို႔ေရးေတာ့ ေမးပါတယ္။ ဘာသင္တဲ့ေက်ာင္းလဲ ဆရာတဲ့။  ေက်ာင္းအေၾကာင္း နည္းနည္း နည္းနည္း ေရးထားျပီး။ တေယာက္က ေမးဖူးတယ္။ အခုမွ...