Sunday, August 5, 2018

Congenital Heart Disease ေမြးရာပါ ႏွလံုးေရာဂါ

ေမြးရာပါႏွလံုးေရာဂါအေမနဲ႔ဆိုင္လား႐ွင့္ ကြၽန္မကအသက္႐ွဴမဝတာျဖစ္တက္လို႔ပါ

ကေလးမွာ ေမြးရာပါႏွလံုးေရာဂါလို႔ ဆရာဝန္ေတြက ေျပာပါသလား။ မိခင္ဆိုရင္ အနည္းဆံုး နားၾကပ္နဲ႔နားေထာင္မွ တခ်ိဳ႕ကို သိလာႏိုင္တယ္။ တက္လို႔ မေရးရ။ တက္ဆိုတာ အတန္းတက္တာ အတက္ေရာဂါ။ တတ္ဆိုတာ ျဖစ္တတ္တ၊ စားတတ္၊ သြားတတ္တာ။

ကေလးဆံုးေတာ့မွဆရာဝန္ကေျပာျပပါတယ္ ကေလးမွာေမြးရာပါႏွလံုးေရာဂါ႐ွိတယ္လို႔ ေမြးတုန္းက ေဆးရံုမွာေမြးေပမယ့္ မေျပာလိုက္ပါဘူး႐ွင့္ G6PD လို႔ပဲေျပာပါတယ္ ၂လနဲ႔ ၉ရက္႐ွိမွကေလးကဆံုးတာပါ

၂။ ဆရာရွင့္ က်မအသက္ ၄၅ ႏွစ္ပါ။ က်မမွာေမြးရာပါႏွလံုး အေပါက္ပိုတခုရွိပါတယ္။ ဟိုအရင္က ေဒါက္တာ ႕႕႕႕႕ နဲ႔ ျပဘူးပါတယ္။ ခြဲမွေပ်ာက္မယ္တဲ့။ ဒါေပမယ့္တာဝန္မယူႏိုင္ဘူးလို႔ဆိုတဲ႔အတြက္ မခြဲခဲ႔ပါဘူး။ ဒီလိုပဲ ေမာလိုက္ ေပ်ာက္လိုက္နဲ႔ အခု ၄၅ ႏွစ္ ရွိပါျပီ။ အခုတပါတ္ေလာက္ကစျပီးရင္ ထဲမွာစူးျပီးေအာင့္ေနပါတယ္။ က်မေရာဂါ ေတာ္ေတာ္ဆိုးေနျပီလားဆိုတာ သိခ်င္လို႔ပါဆရာ ေျဖၾကားေပးပါရွင့္။

၃။ ကၽြန္ေတာ္ မၾကာခင္ လက္ထပ္ေတာ့မွာပါဆရာ။ ဒါေပမယ့္ကၽြန္ေတာ္ ယူမယ့္အမ်ဳိးသမိီးက ႏွလံုးေရာဂါ ရွိ္ေနလို႔ ကၽြန္ေတာ္ ကေလးမယူခ်င္ေသးပါဘူးခင္ဗ်ာ။ အဲဒါ ယူျပီးကေလးမရေအာင္ သူေရာဂါနဲ႔သင့္ေတာ္မယ့္ ေဆးမ်ားရွိရင္ ညြန္ၾကားေပးေစလိုပါတယ္ဆရာ။ ျမန္မာျပည္ မွာရနိုင္မယ္ေဆးမ်ိဳးေပါ့ဆရာ။

၄။ ဆရာခင္ဗ်ာေမြးရာပါ နွလုံးအေပါက္ပါတဲေရာဂါကိုခြဲစိတ္ကုသရင္ ေပ်ာက္ကင္းနိုင္ပါသလားခင္ဗ်ာ။

၅။ ဆရာ သူငယ္ခ်င္းမေလးက ကေလးေမြးထားတယဆရာရယ္၊ သူ႔ကေလးက တလရွိသြားျပီ။ ႏွလံုးခုန္ျမန္လို႔ ဆရာေဆးခန္းသြားျပပါတယ္ ကေလးက ႏွွလံုးမွာအေပါက္ပါတယ္ေျပာတယ္တဲ့။ ဘယ္လိုမ်ိဳးလဲ အဆို႔ရွင္လားဆရာ၊ ေဆးေပးလိုက္ျပီးတလျပန္ခ်ိန္းတယ္တဲ့။ မသက္သာရင္ ခြဲရမယ္ေျပာတယ္တဲ့။ စိုးရိမ္းျပီး ေတာေတာ္ ေသာကေရာက္ေနရွာတယ္။ အဲဒါေၾကာင့္ ဆရာကို ေမးေပးမယ္၊ ဘယ္လို ေစာင့္ေရွာက္ေပးရမယ္ ဆိုတာကို။ သိပ္လဲဗဟုသုတရွိတဲ့ ကေလးေတြ လဲ မဟုတ္ေတာ့ေလ။ ဆရာအခု အခ်ိန္မရရင္ ပို႔စ္ေလးတခု ေရးျပီးတင္ေပးပါလားဆရာ

၆။ ေမြးရာပါ ႏွစ္လံုးေရာအေၾကာင္း ေဆာင္းပါေလး သိဖြယ္ေလး ေဆးပညာမွတ္စုေလးမ်ားရိွရင္ ပို႔ေပးေစလိုပါသည္။

ကမာၻမွာ ၁၅ မိနစ္တိုင္း ေမြးရာပါႏွလံုးေရာဂါနဲ႔ကေလးတေယာက္ ေမြးေနတယ္။

ေမြးရာပါ ႏွလံုးေရာဂါ အမ်ားစုကို ဘာလို႔လာျဖစ္သလဲ ဆရာဝန္ေတြ မသိၾကပါ။ ဒါလိုမ်ိဳးေရာဂါေတြကို ေတြ႔တိုင္း ကံတရားရဲ႕သေဘာကို နားလည္ေအာင္၊ ကံေကာင္းေအာင္ လုပ္ေဆာင္ဘို႔ တြန္းအားေတြ ရလာေစတယ္။ စာဖတ္သူမ်ားကိုလည္း အေလးအနက္ တိုက္တြန္းပါရေစ။

ျဖစ္ႏိုင္ေျခအလားအလာရွိတာေတြေတာ့ သိပါတယ္။
၁။ Genetic or chromosomal abnormalities မ်ိဳးဗီဇ ဒါမွမဟုတ္ ခရိုမိုဇုန္း ခ်ိဳ႕ယြင္းခ်က္၊ ဥပမာ Down syndrome ေဒါင္-ဆင္ဒရုပ္း၊

၂။ Taking certain medications or alcohol or drug abuse during pregnancy တခ်ိဳ႕ေဆးးေတြကို ကိုယ္ဝန္ေဆာင္ေနတံုး သံုးစြဲလို႔၊

၃။ Maternal viral infection ဗိုင္းရပ္စ္ ပိုးဝင္လို႔၊ ဥပမာ ကိုယ္ဝန္ ပဌမ ၃ လအတြင္းမွာ rubella (German measles) ဂ်ာမန္ ဝက္သက္ျဖစ္လို႔။

ေမြးရာပါ ႏွလံုးေရာဂါ အမ်ိဳးမ်ိဳးရွိတယ္။ ေမြးေမြးခ်င္း လကၡဏာခံစားရတာ၊ နဲနဲၾကီးလာမွ ခံစားရတာ မတူပါ။ တခ်ိဳ႕ဆိုရင္ ေရာဂါပါလာမွန္း မသိဘူး။ အေမရိကားမွာ ကေလးေပါင္း ၅ သိန္းရွိတယ္။ အမ်ိဳးထဲမွာ ကေလးတေယာက္က ဒါမ်ိဳးရွိရင္ ေနာက္ကေလးလဲ ျဖစ္ႏိုင္ေျခပိုမ်ားတာေတြ႔ရတယ္။

အျဖစ္မ်ားတဲ့ အမ်ိဳးအစားေတြ -
၁။ Heart valve defects ႏွလံုးအဆို႔ရွင္ခ်ိဳ႕ယြင္းခ်က္မ်ား၊ အဆို႔ရွင္ က်ဥ္းေနတာ၊ လံုးဝပိတ္ေနတာ၊ မလံုတာ၊

၂။ Defects in the walls between the atria and ventricles of the heart ႏွလံုးအခန္းေတြၾကားက အကန္႔မွာ အေပါက္ျဖစ္ေနတာ၊ ဥပမာ Atrial septal defect (ASD) နဲ႔ Ventricular septal defect (VSD) မ်ား၊ ေမးတဲ့ကေလးမွာ VSD ျဖစ္ေနပါတယ္။

၃။ Heart muscle abnormalities ႏွလံုးၾကြက္သား အားနည္းျခင္း။

Congenital Heart Defects in Children ကေလးေမြးရာပါႏွလံုးေရာဂါမ်ား
1. Patent ductus arteriosus (ဏီဗ) (ေပးတင့္ ဒတ္တပ္စ္-အာတီရီယိုးဆပ္စ္)
2. Tetralogy of Fallot ႏွလံုးခ်ိဳ႕ယြင္းခ်က္ ၄ မ်ိဳးတြဲရွိျခင္း၊
3. Transposition of the great vessels ႏွလံုးေသြးေၾကာၾကီးမ်ား ေနရာလြဲေနျခင္း၊
4. Coarctation of the aorta ႏွလံုးေသြးေၾကာမၾကီး တေနရာမွာက်ဥ္းေနျခင္း၊
5. Heart valve problems ႏွလံုးအဆို႔ရွင္မ်ား မေကာင္းျခင္းမ်ား။

ဆရာဝန္ကေန နားၾကပ္နဲ႔ နားေထာင္တာနဲ႔လဲ တခ်ိဳ႕ႏွလံုးေရာဂါကို သိတယ္။ Heart murmur ဆိုတဲ့အသံကိုၾကားရတယ္။ ေသခ်ာေစေအာင္ ဒါေတြဆက္စစ္ေဆးႏိုင္တယ္။
• Echocardiogram or transesophageal echocardiogram (TEE)
• Cardiac catheterization
• Chest X-ray
• Electrocardiogram (ECG or EKG)
• MRI

ဘာေတြခံစားရမလဲ -
ႏွလံုးမွာ ေရာဂါရွိေနတာကို ကေလး မေမြးခင္ကတည္းက သိေအာင္လုပ္ႏိုင္တယ္။ ေမြးျပီးမွလဲ အခ်ိန္မေရြးသိႏိုင္တယ္။
၁။ Shortness of breath အသက္ရွဴမဝတာ၊
၂။ Limited ability to exercise သြားလာ လႈတ္ရွား၊ အလုပ္လုပ္တာ သူမ်ားလို၊ အရင္လို မလုပ္ႏိုင္တာေတြ ေတြ႔ရလိမ့္မယ္။

ေရာဂါလကၡဏာမ်ား
• Cyanosis ႏုတ္ခမ္း၊ လက္သည္း၊ အေရျပား ျပာႏွမ္းေနျခင္း၊
• Fast breathing အသက္ရွဴျမန္ေနျခင္း၊
• Poor feeding အစားအစာ ေကာင္းေကာင္းမစားျခင္း
• Poor weight gain ကိုယ္အေလးခ်ိန္ အတက္ေႏွးျခင္း၊
• Recurrent lung infections အဆုပ္ခဏခဏေရာင္ျခင္း၊
• Inability to exercise ကိုယ္လက္လႈတ္ရွားမႈ ေကာင္းေကာင္းမလုပ္ႏိုင္ျခင္း၊ မေဆာ့ႏိုင္ျခင္း။

ဘယ္လိုကုသမလဲ -
• တခ်ိဳ႕ကေဆးကုဘို႔ တကူးတက မလိုၾကပါ။ တခ်ိဳ႕ေဆးေပးမယ္။ တခ်ိဳ႕က ခြဲစိတ္ရမယ္။ တသက္တာ ႏွလံုးအထူးကုဆရာဝန္နဲ႔ ျပသ၊ စစ္ေဆး၊ ကုသမႈလိုတတ္တယ္။
• ေမြးရာပါ ႏွလံုးေရာဂါရွိေနသူတိုင္းမွာ လာျဖစ္တတ္တဲ့ Endocarditis ႏွလံုးသားေရာင္တာမ်ိဳးက ၾကိဳတင္ကာကြယ္ႏိုင္ပါတယ္။ ႏွလံုးခြဲစိတ္ရသူေတြမွာ ပိုသတိထားရမယ္။

လည္ေခ်ာင္းနာရင္၊ ဖ်ားရင္၊ ကိုယ္လက္ေတြကိုက္ခဲရင္ ဆရာဝန္ျပပါ။ သြားႏုတ္စရာ၊ ခြဲစိတ္စရာရွိရင္ Antibiotics ပဋိဇီဝေဆး ေသာက္ရမယ္။
• Amoxicillin လူၾကီး = 2 g နဲ႔ ကေလး = 50 mg/kg
• ပါးစပ္ကမေသာက္ႏိုင္သူမ်ားအတြက္ Ampicillin 2 g IM or IV ကေလး = 50 mg/kg IM or IV သို႔မဟုတ္ Cefazolin 1 g IM or IV သို႔မဟုတ္ Ceftriaxone ကေလး = 50 mg/kg IM or IV
• ပနယ္စလင္ မတည့္သူမ်ား Cephalexin 2 g 50 mg/kg သို႔မဟုတ္ Clindamycin 600 mg ကေလး = 20 mg/kg သို႔မဟုတ္ Azithromycin သို႔မဟုတ္ Clarithromycin 500 mg ကေလး = 15 mg/kg
• ပါးစပ္ကမေသာက္ႏိုင္သူမ်ားအတြက္ Ampicillin သို႔မဟုတ္ Cefazolin သို႔မဟုတ္ Ceftriaxone 2 g IM or IV1 g IM or IV ကေလး = 50 mg/kg IM or IV50 mg/kg IM or IV
• ပနယ္စလင္ မတည့္သူမ်ား၊ ပါးစပ္ကမေသာက္ႏိုင္သူမ်ားအတြက္ Cefazolin or ceftriaxone or Clindamycin 1 g IM or IV600 mg IM or IV ကေလး = 50 mg/kg IM or IV20 mg/kg IM or IV

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ

1. Acute Heart Attack Treatment ရုတ္တရက္ ႏွလံုးအတက္ရရင္ ဘာလုပ္ရမလဲ http://doctortintswe.blogspot.com/2017/01/cute-heart-attack-treatment.html
2. ASD (1) ႏွလံုးအေပါက္ (၁) http://doctortintswe.blogspot.com/2014/11/atrial-septal-defects-asd.html
3. ASD (2) ႏွလံုးအေပါက္ (၂) https://doctortintswe.blogspot.com/2015/05/asd-2.html
4. Atrial Septal Defects (ASD) ႏွလံုး-အေပါက္ http://doctortintswe.blogspot.com/2014/11/atrial-septal-defects-asd.html
5. Congenital Heart Disease ေမြးရာပါ ႏွလံုးေရာဂါ https://doctortintswe.blogspot.com/2014/10/congenital-heart-disease.html
6. CPR for newborn babies ေမြးကာစကေလး CPR လုပ္ေပးနည္း https://doctortintswe.blogspot.com/2015/06/cpr-for-newborn-babies-cpr.html
7. Heart attack vaccine ႏွလံုးေရာဂါ ကာကြယ္ေဆးကုိ အိႏၵိယမွာ စမ္းသပ္ရန္ရွိ http://doctortintswe.blogspot.com/2017/01/heart-attack-vaccine.html
8. Heart Attack ႏွလံုးအတက္ သတင္း http://doctortintswe.blogspot.com/2017/01/heart-attack.html
9. Heart Cancer ႏွလံုးကင္ဆာ ဘာလို႔မျဖစ္တာလဲ http://doctortintswe.blogspot.com/2015/02/heart-cancer.html
10. Heart disease (1) ႏွလံုးေရာဂါ (၁) http://doctortintswe.blogspot.com/2016/11/heart-disease-1.html
11. Heart disease (2) ႏွလံုးေရာဂါ (၂) https://doctortintswe.blogspot.com/2016/11/heart-disease-2.html
12. Heart disease (3) ႏွလံုးေရာဂါ (၃) http://doctortintswe.blogspot.com/2016/11/heart-disease-3.html
13. Heart Hole ႏွလံုးမွာ အေပါက္ပါေနတာရွင့္ https://doctortintswe.blogspot.com/2018/01/heart-hole.html
14. Human Heart လူ႔ႏွလံုး http://doctortintswe.blogspot.com/2016/08/human-heart.html
15. IHD ႏွလံုးေသြးေၾကာက်ဥ္းေရာဂါ http://doctortintswe.blogspot.com/2015/05/ihd.html
16. Ischemic Heart Disease ႏွလံုးေသြးေၾကာက်ဥ္းေရာဂါ https://doctortintswe.blogspot.com/2017/01/cute-heart-attack-treatment.html
17. Mitral valve prolapse ႏွလံုးအဆို႔ရွင္ ကြ်ံျခင္း http://doctortintswe.blogspot.com/2016/09/mitral-valve-prolapse.html
18. Myocardial ischemia ႏွလံုးသား ေသြးမဝျခင္း http://doctortintswe.blogspot.com/2016/10/myocardial-ischemia.html
19. Valvular Heart Diseases ႏွလံုးအဆို႔ရွင္ေရာဂါမ်ား https://doctortintswe.blogspot.com/2017/09/valvular-heart-disease.html
20. Viagra in Heart Disease ႏွလံုးေရာဂါ နဲ႔ (ဗိုင္ယာဂရာ) http://doctortintswe.blogspot.com/2014/11/viagra-in-heart-disease.html

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ

ESL အဂၤလိပ္စာ

ေက်ာင္းစဖြင္ျပီလို႔ေရးေတာ့ ေမးပါတယ္။ ဘာသင္တဲ့ေက်ာင္းလဲ ဆရာတဲ့။  ေက်ာင္းအေၾကာင္း နည္းနည္း နည္းနည္း ေရးထားျပီး။ တေယာက္က ေမးဖူးတယ္။ အခုမွ...